Devlet hizmet yükümlülüğü süresinin ilçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre belirlenmesi ve idarenin uygulamasının hukuka uygunluğu değerlendirmesi (KDK)

2.2) Mülga Kalkınma Bakanlığı tarafından şehirlerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyinin 2003 yılında

belirlenmiş olduğu, bu dönemde Merkez ilçe olan İpekyolu ilçesi sınırlarında bulunan Van Eğitim ve

Araştırma Hastanesinin Edremit ilçe sınırlarına geçirilmesi nedeniyle Hastane hekimlerinin DHY süresinin

550 günden 400 güne düştüğü, bu durumun Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hekim ve insan

kaynakları açısından sıkıntı yarattığı,

2.3) Van Büyükşehir Belediyesinin 07/10/2019 tarihli ve sayılı yazısı ile Edremit ilçesinin merkez

konumunda olduğunun bildirildiği, 24/09/2019 tarihli ve 705 sayılı Bakanlık Makamından alınan Onay ile

Van merkez ilçesi olan Edremit ilçesinin Çekirdek Kaynak Yönetim Sistemi (ÇKYS) üzerinde Büyükşehir

Merkez ilçesi olarak tanımlanarak Edremit ilçesi sınırlarındaki Van Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki

DHY süresinin evvelce olduğu üzere 550 gün olarak devamının sağlandığı açıklamalarına yer verilmiş,

2.4) ÇKYS üzerinden alınmış olan başvurana ait DHY Durum Bilgisi Tablosu ile Hizmet Belgesinden,

başvuranın 23/01/2020 tarihinde Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görevine başladığı ve DHY süresinin 550 gün olarak işlendiği görülmüştür.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;

3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

3.2) “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu

tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.

Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır…”,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin

birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek 3 üncü maddesinde “İlgili mevzuata göre yurt

içinde veya yurt dışında öğrenimlerini tamamlayarak tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanlık eğitimini tamamlayarak uzman tabip unvanını kazananlar, her eğitimleri için ayrı ayrı olmak kaydı ile Devlet

Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik

Sıralamasında yer alan;

Altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde 300, Beşinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile altıncı grup ilçe merkezlerinde 350, Dördüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile beşinci grup ilçe merkezlerinde 400, Üçüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile dördüncü grup ilçe merkezlerinde 450, İkinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile üçüncü grup ilçe merkezlerinde 500, Birinci grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile ikinci grup ilçe merkezlerinde 550, Birinci grup ilçe merkezlerinde 600,

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Gün, Sağlık Bakanlığı veya Sağlık Bakanlığınca uygun görülen Milli Savunma Bakanlığı ve diğer kuruluşlarda Devlet memuru veya ilgililerin talebi halinde 10.7.2003 tarihli ve 4924 sayılı Kanuna tâbi sözleşmeli sağlık personeli olarak Devlet hizmeti yapmakla yükümlüdürler. Bu süreler ihtiyaca göre

Cumhurbaşkanı kararı ile kısaltılabilir. Sürelerin hesabında fiilen çalışma esas olup, hafta sonu ve resmi tatil günleri fiili çalışmadan sayılır. Yıllık, mazeret ve hastalık izinli geçirilen günler ise yükümlülük süresine ilave edilir…”,

6) 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve

Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun;

6.1) “Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi” başlıklı 1 inci maddesinde “(1)

Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür…

(3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır…

(5) Birinci, ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır.

(6) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illerin bucakları ve bucak teşkilatları kaldırılmıştır.”,

6.2) “İlçe kurulması ve sınırlarının belirlenmesi” başlıklı 2 nci maddesinin otuzdördüncü fıkrasında

“Van ilinde, ekli (24) sayılı listede belirtilen Van Merkez ilçeye bağlı köyler ile mahalleler Edremit ilçe sınırına dâhil edilerek Edremit Belediyesine katılmıştır.”,

6.3) “Yürürlük” başlıklı 36 ncı maddesinde “(1) Bu Kanunun; a) 1 inci maddesi; 2 nci maddesi; … ilk

mahalli idareler genel seçiminde,… yürürlüğe girer.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın, 5. Kademe Gelişmiş

İlçeler arasında olan Van ili Edremit ilçesi sınırları içinde yer alan, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki

Devlet Hizmet Yükümlülüğü süresinin 400 gün olarak uygulanması ve benzer nitelikli ihtilafların yaşanmaması için ilgili mevzuatta değişiklik yapılarak görev sürelerine ilişkin belirleme usulünün güncellenmesi yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Yoğun Bakım Uzmanı olarak DHY hizmetini tamamlamak üzere

çalışan başvuran; İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasında Edremit ilçesinin 5. Grup olarak tanımlandığından bahisle, 3359 sayılı Kanunun Ek 3 üncü maddesi uyarınca, DHY süresinin 400 gün olarak uygulanmasını talep etmektedir (§1).

9) 3359 sayılı Kanunun Ek 3 üncü maddesinde (§5), eğitimini tamamlayarak uzman tabip unvanını

kazananların; her eğitimleri için ayrı ayrı olmak kaydıyla Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasında yer alan; dördüncü grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile beşinci grup ilçe merkezlerinde 400 gün, birinci grup ilçe merkezlerine bağlı

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

yerleşim yerleri ile ikinci grup ilçe merkezlerinde 550 gün Devlet hizmeti yapmakla yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

10) Mülga Devlet Planlama Teşkilatı tarafından, İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması

Araştırması (İlçe SEGE) en son 2004 yılında yayımlanmış olup (https://sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2018/11/Illerin ve-Bolgelerin Sosyo-Ekonomik Gelismislik Siralamasi ArastirmasiSEGE2011%e2%80%8b.pdf.), 2004 yılı İlçe SEGE verilerine göre Van ili Edremit ilçesi 5. Gelişmişlik Grubunda yer almaktadır (https://sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/Ilcelerin sosyoekonomik gelismislik si%C4%B1ralamasi Arastarimasi-2004%E2%80%8B.pdf). Sanayi ve Teknoloji

Bakanlığı SEGE 2017 verilerine göre de Edremit ilçesi 5. Kademe Gelişmiş İlçeler arasında yer almaktadır (https://www.sanayi.gov.tr/bolgesel-kalkinma-faaliyetleri/analitik-cal%C4%B1smalar/01122b).

11) 6360 sayılı Kanunda (§6), Kanunun 1 ve 2 nci maddesinin ilk mahalli idareler genel seçiminde

yürürlüğe gireceği düzenlenmiş, Kanunun 1 ve 2 nci maddesi 30/03/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler genel seçimi ile birlikte yürürlüğe girmiştir (https://www.tbb.gov.tr/storage/userfiles/rehber ve bilgi notlari/6360 torba personel rehber.pdf). Kanuna ekli

24 sayılı listeden, Süphan Mahallesinin Edremit ilçesine bağlanan mahalleler arasında olduğu, Hastanenin

resmi internet sitesinden ise (https://vaneah.saglik.gov.tr/TR,59029/iletisim.html) Van Eğitim ve Araştırma

Hastanesinin, ‘Süphan Mahallesi Hava Yolu Kavşağı 1. Kilometre Edremit/VAN’ adresinde yer aldığı görülmüştür.

12) İdare tarafından (§2); 6360 sayılı Kanun düzenlemesiyle Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinin,

İpekyolu ilçe sınırlarından Edremit ilçe sınırlarına geçirildiği, bu nedenle Hastane hekimlerinin DHY süresinin 550 günden 400 güne düştüğü, bu durumun Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hekim ve insan kaynakları açısından sıkıntı yarattığı belirtilerek, 24/09/2019 tarihli Bakanlık Onayı ile Van merkez ilçesi olan Edremit ilçesinin ÇKYS üzerinde Büyükşehir Merkez ilçesi olarak tanımlandığı ve Edremit ilçesi sınırlarındaki Van Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki DHY süresinin 550 gün olarak belirlendiği ifade edilmiştir.

13) Ancak, 3359 sayılı Kanun düzenlemesine bakıldığında, DHY süresinin belirlenmesinde Devlet

Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasının kriter olarak alındığı, hastanenin yer aldığı ilçenin merkez ilçesi olup olmadığına dair bir kriterin 3359 sayılı Kanunda yer almadığı, ayrıca gerek mülga Devlet Planlama Teşkilatı tarafından en son 2004 yılında yayımlanan İlçe SEGE verilerine gerekse Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı SEGE 2017 verilerine göre Van ili Edremit ilçesinin 5. Kademe Gelişmiş İlçeler arasında yer aldığı ve 3359 sayılı Kanuna göre beşinci grup ilçe merkezlerinde 400 gün Devlet hizmeti yapma yükümlülüğü olduğu hususları açıktır.

14) Buna göre, dosya kapsamında yer alan veriler kapsamında; idarenin başvuruya konu uygulamasının

Anayasa’nın 128 inci maddesinde (§3.2) yer alan; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği yönündeki hükme aykırı olduğu ve söz konusu uygulamanın Kanun ile belirlenmiş olan kriterlere uygun olmadığı, ayrıca hekim ve insan kaynakları açısından ortaya çıktığı belirtilen sorunun çözümünde Kanun düzenlemesi dışına çıkılamayacağı, personel ihtiyacının; Bakanlık tarafından ilgili birimlerce bildirilen personel ihtiyacı/fazlası, kadro imkânları ile hizmet ihtiyacı ve hizmetin gereği çerçevesinde karşılanması gerektiği değerlendirilmiştir.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

15) Diğer taraftan; somut olayla benzer nitelikte ihtilafların yaşanabileceği ve farklı uygulamaların ortaya

çıkabileceği değerlendirildiğinden ilgili mevzuatta konuya ilişkin açık düzenleme yapılarak oluşan mağduriyetlerin giderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; DHY süresinin belirlenmesinde 3359 sayılı

Kanunla İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasının kriter olarak alındığı, hastanenin yer aldığı ilçenin merkez ilçesi olup olmadığına dair bir kriterin bulunmadığı, memurların ve diğer kamu görevlilerinin hak ve yükümlülükleri ile özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi zorunluluğu bulunduğu,

6360 sayılı Kanunun 1 ve 2 nci maddesinin 30/03/2014 tarihinde yapılan mahalli idareler genel seçimi ile

birlikte yürürlüğe girmiş olduğu, 2004 ve 2017 verilerine göre Van ili Edremit ilçesinin 5. Kademe Gelişmiş

İlçeler arasında yer aldığı, 3359 sayılı Kanuna göre beşinci grup ilçe merkezlerinde 400 gün Devlet hizmeti yapma yükümlülüğü olduğu anlaşılmakla başvuranın 5. Kademe Gelişmiş İlçeler arasında yer alan Van ili

Edremit ilçesinde DHY süresinin 400 gün olarak uygulanması ve konuya ilişkin açık düzenleme yapılarak benzer nitelikli mağduriyetlerin giderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmiş olduğu, ancak; idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede ve hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine, ayrıca başvuruya konu edilen işleminde “kanunlara uygunluk”, “ hesap verilebilirlik”, “haklı beklentiye uygunluk” ilkelerine uyulmadığı tespitiyle idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ

tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın, 5. Kademe Gelişmiş İlçeler arasında olan Van ili Edremit ilçesi sınırları içinde yer alan, Van

Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki Devlet Hizmet Yükümlülüğü süresinin 400 gün olarak uygulanması ile benzer nitelikli ihtilafların yaşanmaması için Devlet Hizmet Yükümlülüğü sürelerinin belirlenme usulünün güncellenmesine ilişkin mevzuat çalışması yapılması yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr