Devlet memurlarının kadro atamalarında idarenin takdir yetkisi hangi hukuki sınırlar içinde değerlendirilir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/64087-S.20.69350

BAŞVURU NO : 2020/2047

KARAR TARİHİ : 06/07/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 30/01/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Isparta Süleyman Demirel Havaalanı

Müdürlüğünde şef olarak görev yaptığını, 2018 yılında aile mazeretine binaen Isparta iline şef olarak atandığını, o dönemde meydan müdür yardımcısı olarak atanma talebinin uygun görülmediğini belirterek, şube müdürü unvanını hak etmiş olduğundan Isparta Süleyman

Demirel Havaalanı Müdürlüğünde boş olan meydan müdürü kadrosuna atanmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Devlet

Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığının 11/03/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın Isparta Süleyman Demirel Havalimanı Müdürlüğü emrinde 399 sayılı Kanun

Hükmünde Kararnamenin II sayılı cetveline dahil sözleşmeli personel statüsünde Şef pozisyonunda istihdam edildiği, 2.2. Başvuranın İzmir Adnan Menderes Havalimanında Şube Müdürü olarak görev yapmaktayken Isparta Süleyman Demirel Havalimanı Müdürlüğüne Başuzman olarak tayin talebinde bulunduğu, talep edilen Havalimanında Başuzman kadrosu bulunmadığından dolayı talebinin reddedildiği, bunun üzerine başvuranın Isparta Süleyman Demirel Havalimanı Müdür

Yardımcılığına talip olduğu, bu görevin uygun olmaması durumda kadrosunun düşürülerek Şef pozisyonunda tayininin yapılmasını talep ettiği, bu nedenle başvuranın kendi isteği doğrultusunda Yönetim Kurulu kararıyla Isparta Süleyman Demirel Havalimanına Şef olarak tayinin yapıldığı, 2.3. Havalimanı Müdürlüğü için; 10 yıl kamu hizmeti olan liyakatli personel arasından Yönetim

Kurulu kararı neticesinde atama yapılabildiği, başvuranın Havalimanı Müdürlüğü atanma şartlarını taşımakla birlikte Genel Müdürlük ve Yönetim Kurulunca atanmasının uygun bulunmadığı, ayrıca söz konusu Müdürlükte başvuranın atanabileceği herhangi bir boş

Havalimanı Müdürü kadrosunun bulunmadığı, 2.4. Sonuç olarak; yapılan tüm iş ve işlemlerin başvuranın kendi isteği ve mevzuatlar doğrultusunda yapılmış olduğundan başvuranın talebinin karşılanmasının mümkün görünmediği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde, “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, 3.2. “Hizmete girme” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez. ” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.4. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir… ”, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)

Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, şube müdürü unvanını hak etmiş olduğundan bahisle Isparta Süleyman Demirel Havaalanı Müdürlüğünde boş olan meydan müdürü kadrosuna atanmayı talep etmektedir.

8. 657 sayılı Kanunun 76 ıncı maddesinde, Kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilmesi öngörülmüştür. 657 sayılı Kanunun 76 ıncı maddesinde yer alan, “… atayabilirler” ibaresi ile de açıkça ortaya konulduğu üzere ilgili idarenin başvuranı daha üst kadro niteliğinde olan müdürlük kadrosuna atama hususunda takdir yetkisi bulunmaktadır.

9. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil

Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)

10. Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir.

(Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı)

11. Yukarıda aktarılan hususlar, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın aile büyüklerinin yaşlı olması ve Isparta ilinde ikamet ediyor olması nedeniyle kendi isteğiyle Isparta Süleyman Demirel Havaalanı Müdürlüğüne Şef olarak naklen tayin talebinde bulunduğu, bu kapsamda başvuranın Şef kadrosuna atamasının yapıldığı, İdarenin 10 yıl kamu hizmeti olan liyakatli personel arasından şartları taşıyan istediği personeli

Müdür kadrosuna atama hususunda takdir yetkisinin bulunduğu, Danıştay kararlarında da belirtildiği üzere, boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek en uygun kişiyi atama konusunda, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasından tercihte bulunma hak ve yetkisine sahip olan idarenin, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile zorlanamayacağı gibi; bu husustaki yargısal denetimde, işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, anılan kadroya atanma koşullarını taşıyan iki kişi arasından birinin niteliklerinin daha iyi olduğu gerekçesiyle idarenin takdir yetkisini kaldırarak bu kişinin atanması sonucunu doğuracak şekilde iptal kararı verilemediği (Danıştay 5.

Dairesinin 10/02/2009 tarihli ve E.2007/2093 ve K.2009/502 sayılı kararı), özetle hizmet ihtiyacı olsa bile idareyi belirli bir kişiyi ataması yönünde hukuken zorlamanın mümkün olmadığı, somut olayda ayrıca başvuranın atanabileceği herhangi bir boş Havalimanı Müdürü kadrosunun bulunmadığı, 657 sayılı yasanın 76 ıncı maddesi uyarınca idareye tanınmış takdir yetkisinin ilgili idarece kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı kullanılmadığını gösteren somut bilgi ve belge bulunmadığı da dikkate alındığında ilgili idarece başvuranın müdürlük kadrosuna atanma talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Isparta İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi