|
ÖZET: Başvuran, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Ankara Adliyesi emrine naklen atandıktan sonra işe başlayış işlemlerini tamamlamadığı gerekçesiyle müstafi sayılmış ve ardından devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılmıştır. Başvuran, bu süreçte yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuştur. İdare, başvuranın 19.08.2021-03.09.2021 tarihleri arasında izinsiz ve mazeretsiz olarak görevine gelmediğini belirterek, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 63. ve 94. maddeleri uyarınca devlet memurluğundan çekilmiş sayıldığını ifade etmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın izinsiz ve mazeretsiz olarak görevine gelmediği, bu durumun belgelerle kanıtlandığı ve dolayısıyla müstafi sayılmasının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin süreçte henüz bir karar verilmediği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/16748-S.22.25671
BAŞVURU NO : 2022/10132
KARAR TARİHİ : 23/12/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Başvuranın devlet memurluğundan çekilmiş sayılması ve devlet
BAŞVURUNUN KONUSU :
memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılması teklifi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; annesi ile birlikte yaşamakta olduğunu, 2019 yılında annesinin ve kendisinin bütün birikimlerini kendilerine ev yaptırmak üzere bir inşaat firmasına verdiklerini, yüklenici inşaat firmasının parayı nakit olarak bir şekilde ellerinden aldıktan sonra kasten kaçak imalat yaptığını, inşaat %3 seviyesindeyken işleri kilitlediğini ve parayı da geri vermediğini, bütün paralarının ve arsalarının ellerinden haksız yere alınması, annesinin hastalanması, kendisinin annesi ile ilgilenmesi, annesi ve kendisinin düştükleri duruma çok üzülmesi, Yargıtay’da kendisine haksız bir şekilde verilen iki yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ve Yargıtay’dan başka bir kuruma atanması gibi bir sürü olaylar zincirinin kendisini fazlasıyla yorduğunu ve yıprattığını, Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 27/07/2021 tarih ve sayılı yazısı ile Yargıtay emrinde görev yapmakta iken Ankara Adliyesi emrine naklen atandığını, Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 06/08/2021 tarih ve sayılı yazısında belirtildiği üzere Ankara Adliyesindeki görevine 06/08/2021 tarihi itibarıyla başladığını, ancak işe başlayış işlemlerini tamamlamadığı ve UYAP özlük ekranında herhangi bir bilgi bulunmadığı gerekçeleri ile 4 günlük yıllık izin talebinin ve 6 aylık ücretsiz izin talebinin reddedilmesi ile göreve gitmemiş sayılarak önce müstafi sayıldığını sonra da memuriyetten atılma cezasının uygulandığını, hakkında önerilen disiplin cezasının usul ve yasaya, hakkaniyete aykırı olduğu gerekçesi ile sunduğu belgelerin incelenmesi, annesi Rukiye Karakaş’ın tüm bunların tanığı olarak dinlenilmesi, müstafi durumuna düşürülmesinin ve daha sonra da devlet memurluğundan çıkarılma durumunun incelenmesi ve uğradığı haksızlığın giderilmesi talepleri ile Kurumumuza yapmış olduğu 2022/5152 numaralı başvuruya ilişkin olarak 07/06/2022 tarihinde idari başvuru yolları tüketilmediği gerekçesi ile Adalet Bakanlığına
Gönderme Kararı verildiğini, ancak Adalet Bakanlığının 09/06/2022 tarihli ve
sayılı cevabi yazısıyla bahse konu taleplerinin reddedildiğini belirterek, bu ret cevabından sonra aynı talepleri konusunda tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 08/08/2022 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına istinaden Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 12/09/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 06.09.2021 tarihli ve sayılı kararına istinaden Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 30.09.2021 tarihli ve sayılı Bakanlık Olur’u ile Zabıt Katibi 19.08.2021-03.09.2021 tarihleri arasında izinsiz ve mazeretsiz bir şekilde görevine gelmediği anlaşıldığından 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 63. ve 94. Maddesi, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 114. maddesi ve
Adalet Bakanlığı Memur, Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 44/b maddesi gereğince devlet memurluğundan çekilme isteğinde bulunmuş sayıldığının kabulüne karar verildiği, 2.2. Adalet Komisyonu Başkanlığının 30.11.2021 tarihli ve sayılı kararı ile Zabıt Katibi
’ın “Özürsüz ve mazeretsiz olarak 3-9 gün işe gelmemek” eyleminden dolayı 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunun 125/D-b madde ve fıkrası gereğince kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerektiği, ancak adına geçenin Yargıtay Yönetim Kurulunun 07.04.2021 tarihli ve sayılı kararıyla aynı neviden almış olduğu kesinleşmiş disiplin cezasının bulunduğu anlaşıldığından tekerrür hükümleri de uygulanarak devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılması gerektiği, bu nedenle 657 sayılı Kanunun 126. maddesinin 2. fıkrası uyarınca karar verilmek üzere Yüksek Disiplin
Kuruluna teklifte bulunulduğu, halihazırda Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin
Kuruluna sunulan disiplin dosyasının derdest olduğu, ayrıca Kurumumuzun 05.04.2022 tarih ve sayılı kararı ve ekleri ile Başkanlığın 22.07.2022 tarih ve sayılı kararının bir örneğinin disiplin dosyasında değerlendirilebilmesi için Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü
Yüksek Disiplin Kuruluna sunulduğu, 2.3. Başvuru sahibi hakkında yapılan disiplin soruşturmalarının ise 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesi ile 05.04.2017 tarihli ve 30029 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliği hükümlerince yapıldığı ve disiplin soruşturma evrakının aslının kopyalarının yazı ekinde gönderildiği, 2.4. Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 27.07.2021 tarih ve sayılı yazısı ile
Yargıtay Başkanlığı emrinde görev yapmakta iken Ankara Adliyesine naklen atanan Zabıt Katibi
’ın, 06.08.2021 tarihinde Adalet Komisyonu Başkanlığının personel birimine başlayış işlemlerini yapmak üzere geldiği, ilgili personelin maaş ve sigorta giriş işlemleri yönünden Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığına bağlı maaş mutemetliğine yönlendirildiği, yönlendirildiği birimdeki gerekli işlemleri (fiziki imza gerektiren evrak, form vb.) tamamlaması ve akabinde personel birimine gelerek başlayış işlemlerinin (atama oluru tebliği, başlayış yazısı tebliği, Ankara Adliyesi kimlik kartı başvurusu vb. işlemleri) tamamlamasının gerektiği yönünde bilgi verildiği, ancak ilgili personelin Adalet Komisyonu
Başkanlığının personel birimine gelmediği, bu nedenle herhangi bir mazeret sunmayarak ve izin almaksızın görev yerini terk ettiği anlaşıldığından 06.08.2021 tarihli tutanakla imza altına alındığı, 2.5. Zabıt Katibi başvurusunda her ne kadar başlayış işlemlerini yapmış olduğunu iddia etmiş ise de, yukarıda izah edildiği üzere başlayış işlemlerini tamamlamayarak izinsiz ve mazeretsiz bir şekilde görev yerini terk ettiği, takip eden günlerde ise herhangi bir mazeret sunmaksızın ve haber vermeksizin işe gelmediği, bu nedenle 06.08.2021-09.08.2021 tarihlerinde hakkında tutanak tutulduğu, yine başvuru evrak ekinde bulunan göreve başlayış yazısının Adalet Komisyonu Başkanlığın personel birimince işlemleri hızlandırmak amacıyla taslak evrak olarak hazırlandığı, ancak adı geçen
personelin başlayış işlemlerini tamamlamadığı anlaşıldığından ilgili evrakın UYAP sistemi üzerinden onaya sunulmadığı, 2.6. 06.08.2021-09.08.2021 ile 19.08.2021-03.09.2021 tarihlerinde tutulan tutanakların evraka eklendiği, 2.7. Zabıt Katibi 24.08.2021 tarihli dilekçesi ile 24.08.2021-27.08.2021 tarihleri arasında yıllık izin talep ettiği, yine ilgili personelin 24.08.2021 tarihli dilekçesi ile 24.08.2021 tarihinden itibaren 6 ay veya 2 yıl ücretsiz izin kullanmayı talep ettiği, ancak yukarıda izah edildiği üzere
Ankara Adliyesi bünyesindeki görevine başlamamış olduğundan taleplerin uygun görülmediği, kaldı ki 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 103. maddesinde “yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir.” ibaresi, 108. maddenin E fıkrasında “Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir.” ibarelerinin belirtildiği, anılan maddeler kapsamında ilgili personelin izin taleplerinin Adalet Komisyonu Başkanlığınca değerlendirildiğinde uygun bulunmadığı, 2.8. Başvuru sahibinin başvuru evrak ekinde bulunan göreve başlayış yazısının Adalet Komisyonu
Başkanlığının personel birimince maaş, sigorta giriş ve başlayış işlemlerini hızlandırmak amacıyla taslak evrak olarak hazırlandığı, ancak adı geçen personelin bahsi geçen başlayış işlemlerini tamamlamadığı anlaşıldığından ilgili evrakın UYAP sistemi üzerinden onaya sunulmadığı, 2.9. Başvuru sahibi başvurusunda bahsi geçen rahatsızlıklarına ilişkin Adalet
Komisyonu Başkanlığına herhangi bir sağlık kurulu raporu sunmadığı, ancak aile hekimliğinden almış olduğu 8 günlük (dorsalji teşhisi) ve 1 günlük (anksiyete bozuklukları teşhisi) tek hekim raporunun bulunduğu, başvuranın psikolojik durumu veya iş yapma becerisinin etkilenip etkilenmediği hakkında detaylı bir sağlık kurulu raporu bulunmadığından Komisyonca bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılamayacağı, 2.10. Başvuru sahibi yukarıda belirtildiği üzere Adalet Komisyonu
Başkanlığına iş yapma becerisini etkileyen herhangi bir sağlık kurulundan alınmış sağlık kurulu raporu sunmadığından bu konuda Komisyonca tesis edilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı, 2.11. Adı geçenin Yargıtay Yönetim Kurulunun 07.04.2021 tarih ve sayılı kararıyla 657 sayılı Kanunun 125/A-a madde ve fıkrası “Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında kayıtsızlık göstermek” 125/A-b madde ve fıkrası “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek” 125/A-h madde ve fıkrası “Görevin iş birliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak” ve 125/D-b madde ve fıkrası “Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek” hükümleri uyarınca 2 yıl süre ile kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararın 16.07.2021 tarihinde kesinleştiği, karar ve kesinleşme şerhinin evraka eklendiği, 2.12. Şikâyet konusu hakkında güncel mevzuat kapsamında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Adalet
Bakanlığı Disiplin Yönetmeliği ve Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 17/1 sayılı
Genelgesinin olduğu, 2.13. Başvuru sahibi talebine ilişkin Adalet Komisyonu Başkanlığına intikal eden herhangi bir yargı organına açmış olduğu davaya ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, ayrıca UYAP kayıtlarının incelenmesi neticesinde başvuru sahibi tarafından açılmış/sonuçlanmış bir dava kaydına rastlanmadığı, 2.14. Adı geçenin 06.08.2021 tarihinde her ne kadar Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonu Başkanlığı Personel Bürosuna gelmiş ise de, başlayış işlemlerini tamamlamadan ve her hangi bir bilgi vermeden Ankara Adliyesinden ayrıldığı, mesaiye gelme iradesiyle hareket etmediğinin ve başlayış yapmadığının açık olduğu, akabinde 10.08.2021-18.08.2021 tarihleri arasında 9 gün istirahat
raporu kullanıp, rapor bitimi 19.08.2021 tarihinde görevine başlaması gerekirken yine 19.08.2021-
03.09.2021 tarihleri arasında 16 gün mazeretsiz ve kesintisiz işe gelmediğinden dolayı müstafi sayılmasına
ilişkin tesis edilen işlemin mevzuata ve Kanuna aykırılık teşkil etmediği gibi ilgilinin müstafi sayılmasına dair Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 30.09.2021 tarih ve sayılı olur’unun adı geçene tebliğ edildiği, ayrıca Başkanlığın Devlet memurluğundan çıkarma teklifine ilişkin ise henüz disiplin yönünden Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca karar verilmediği ve bu karara karşı da idari yargı yolunun açık olduğu, konunun uzlaşmaya tabi olmadığından uzlaşma yoluna gidilemeyeceğinin değerlendirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmünü amirdir, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü haizdir, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununu’nun; 5.1. “Davranış ve işbirliği” başlıklı 8 inci maddesi; “Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadırlar.
Devlet memurlarının işbirliği içinde çalışmaları esastır.”, 5.2. “Atamalarda görev yerine hareket ve işe başlama süresi” başlıklı 62 nci maddesi; “(Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.)
İlk defa veya yeniden veyahut yer değiştirme suretiyle; a) Aynı yerdeki görevlere atananlar atama emirlerinin kendilerine tebliğ gününü, b) Başka yerdeki görevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini, izleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadırlar. Savaş ve olağanüstü hallerde bu süre Cumhurbaşkanı
Kararı ile kısaltılabilir.(1)
Yukarıdaki süreler;
1 – Kanuni izinlerin kullanılması veya geçici bir görevin yapılması sırasında başka bir göreve atanan
memurlar için iznin veya geçici görevin bitimi,
2 – Hesaplarını, yerlerine gelenlere devir zorunda bulunan sayman ve sayman mutemetleri için devrin sona
ermesi,
3 – Eski görevlerine devamları kurumlarınca yazılı olarak tebliğ edilenler için yerlerine atanan memurların
gelmesi veya yeni görev yerlerine hareketlerinin kurumlarınca tebliği, tarihinde başlar.”, 5.3. “İşe başlamama halinde yapılacak işlem” başlıklı 63 üncü maddesi; /
“(Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.)
(Değişik: 12/5/1982 – 2670/24 md.) Bir göreve ilk defa veya yeniden atananlardan belge ile isbatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın 62 nci maddedeki süre içinde işe başlamayanların atanmaları iptal edilir ve bunlar 1 yıl süreyle Devlet memuru olarak istihdam edilemezler. Bunların belge ile isbatı mümkün zorlayıcı sebepler nedeniyle göreve başlamama hali iki ayı aştığı takdirde atama işlemi atamaya yetkili makamlarca iptal edilir.
Başka yerdeki bir göreve atananlardan 62 nci maddedeki süre içinde hareket ederek belli yol süresi sonunda yeni görevlerine başlamıyanlara, eski görevlerinden ayrılış ve yeni görevlerine başlayış tarihleri arasında aylık verilmemek şartı ile 10 günlük bir süre daha verilebilir. Belge ile isbatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın bu süre sonunda da yeni görevlerinde işe başlamıyanlar memuriyetten çekilmiş sayılırlar.”, 5.4. “Çekilme” başlıklı 94 üncü maddesi; “Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir. (Ek hüküm: 31/7/1970 – 1327/75 md.)
Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.
Çekilmek istiyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder. Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir.
Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartiyle bir ay kaydına tabi değildirler. ”, 5.5. “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesi; “Disiplin amirleri; kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşüne dayanılarak özel yönetmeliklerinde tayin ve tespit edilecek amirlerdir. Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”, 5.6. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesi; “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller
şunlardır:
D – Kademe ilerlemesinin durdurulması : Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır.
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek, b) Özürsüz ve kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek, c) Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak, d) Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak, e) Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yeri toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanmak veya kullandırmak, f) Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek, g) (Mülga:17/9/2004 – 5234/33 md.)
/
h) Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak, ı) Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak, j) Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak, k) Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak, l) Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek, m) Diplomatik statüsünden yararlanmak suretiyle yurt dışında, haklı bir sebep göstermeksizin ödeme kabiliyetinin üstünde borçlanmak ve borçlarını ödemedeki tutum ve davranışlarıyla Devlet itibarını zedelemek veya zorunlu bir sebebe dayanmaksızın borcunu ödemeden yurda dönmek, n) Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak, o) Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak.
(…)
Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.
Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.
Yukarıda sayılan ve disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallere nitelik ve ağırlıkları itibariyle benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezaları verilir.(….)”, 5.7. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesi; “(Değişik birinci fıkra: 29/11/1984 – KHK-243/27 md.) Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.
(Değişik fıkralar: 12/5/1982 – 2670/32 md):
Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.
Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.
Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.”, 5.8. “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesi; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” 5.9. “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesi; “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.”, 6. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun “Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri” başlıklı 10 uncu kısmında yer alan “Görevleri” başlıklı 114 üncü maddesi; “(Değişik: 22/12/2005 – 5435/36 md.)
Adalet komisyonlarının görevleri şunlardır:
a) Atamaları doğrudan Bakanlıkça yapılanlar dışındaki adlî ve idarî yargı ile ceza infaz kurumları ve tutukevleri personelinin;
1) İlk defa Devlet memurluğuna atanacaklardan merkezî sınavda başarılı olanların ilgili yönetmelik
hükümlerine göre düzenlenecek sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarını yapmak, hukuk fakültesi, adalet meslek yüksek okulu veya meslek yüksekokullarının adalet veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alan mezunlarına öncelik tanımak kaydıyla başarılı olanların atanmalarını teklif etmek.
2) Aslî Devlet memurluğuna atanmaları, sicil ve disiplin işlemleri, görevden uzaklaştırılmaları, aylık ve
ödenekleri ile diğer özlük işlemlerini bu Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirmek.
3) Naklen veya hizmet gereği atamasını, ilgili mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısının
görüşünü alarak, yetki alanı içerisinde yapmak.
4) Geçici olarak görevlendirmesini, yetki alanı içerisinde altı ayı geçmemek üzere yapmak.
b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek.
(Ek ikinci fıkra:14/4/2020-7242/64 md.) Bakanlıkça, birinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendindeki görevlerin bir kısmı veya tamamının Bakanlık bünyesinde oluşturulacak sınav kurullarınca yerine getirilmesine de karar verilebilir.
İlk defa Devlet memurluğuna atanması teklif edilen personelin atanmaları Bakanlık onayı ile tamamlanır.
Bu personelin atanması, eğitilmesi ile ilgili usûl ve esaslar ile sınav kurullarının oluşumu yönetmelikte gösterilir.
Bu madde kapsamındaki personeli, ilgili adalet komisyonunun muvafakati, teklifi veya hizmetin gereği olarak başka bir adalet komisyonunun yetki alanına naklen atama veya geçici olarak görevlendirme yetkisi
Adalet Bakanlığına aittir.” 7. Adalet Bakanlığı Memur, Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Bakanlık Onayına Tâbi Olan
Adalet Komisyonu Kararları” başlıklı 44 üncü maddesi; “Adalet komisyonlarının; (…)
b) 657 sayılı Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca; Devlet memurluğundan çekilme isteğinin kabulüne ve çekilme isteğinde bulunulmuş sayılmasına ilişkin kararları, (…)
onaylanmak üzere ilgisine göre, Personel Genel Müdürlüğüne veya Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğüne gönderilir. Yukarıda sayılan adalet komisyonu kararları Bakanlıkça onaylanmadıkça ilgilinin görevi ile ilişkisi kesilmez ve yeni görevine başlatılamaz.” 8. Adalet Bakanlığı Disiplin Yönetmeliğinin “Yüksek disiplin kurulu” başlıklı 13 üncü maddesi; “(Değişik:RG-15/5/2019-30775) Yüksek Disiplin Kurulu, Bakan tarafından görevlendirilen Bakan
Yardımcısının başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı, Ceza İşleri Genel Müdürü, Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürü, Personel Genel Müdürü ile varsa Devlet memurunun üyesi olduğu sendikanın temsilcisinden oluşur.” 9. Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 31/12/2019 tarihli ve 17/1 sayılı Genelgesi; “2- Disiplin suçunu işlediği anda görevde bulunan ancak daha sonra emekliye ayrılan, istifa eden, müstafi (çekilmiş) sayılan veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası almış olan memurlar da dâhil tüm Devlet memurları hakkında disiplin soruşturması yapılabileceği, (…)
16-657 sayılı Kanunun 126 ncı maddesine göre; a) Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarının; disiplin amiri, b)Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının; disiplin âmirinin teklifi üzerine, Bakanlık Disiplin
Kurulu’nun uygunluk kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili âmir, c) Devlet memurluğundan çıkarma cezasının; disiplin âmirinin teklifi üzerine, Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verileceği,” hükmünü haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran (1) numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; Adalet Bakanlığı
Personel Genel Müdürlüğünün 27/07/2021 tarih ve sayılı yazısı ile Yargıtay emrinde görev yapmakta iken Ankara Adliyesi emrine naklen atandığını, Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonu Başkanlığının 06/08/2021 tarih ve sayılı yazısında belirtildiği üzere Ankara
Adliyesindeki görevine 06/08/2021 tarihi itibarıyla başladığını, ancak işe başlayış işlemlerini tamamlamadığı ve UYAP özlük ekranında herhangi bir bilgi bulunmadığı gerekçeleri ile 4 günlük yıllık izin talebinin ve 6 aylık ücretsiz izin talebinin reddedilmesi ile göreve gitmemiş sayılarak önce müstafi sayıldığını sonra da memuriyetten atılma cezasının uygulandığını belirterek, müstafi durumuna düşürülmesinin ve daha sonra da devlet memurluğundan çıkarılma durumunun incelenmesini ve uğradığı mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
12. İdarenin başvuru konusu hakkındaki açıklamaları (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere; Ankara Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 06.09.2021 tarihli ve sayılı kararına istinaden Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 30.09.2021 tarihli ve sayılı Bakanlık Olur’u ile Zabıt Katibi 19.08.2021-03.09.2021 tarihleri arasında izinsiz ve mazeretsiz bir şekilde görevine gelmediği anlaşıldığından 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 63. ve 94. Maddesi, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 114. maddesi ve
/
Adalet Bakanlığı Memur, Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 44/b maddesi gereğince devlet memurluğundan çekilme isteğinde bulunmuş sayıldığının kabulüne karar verildiği, Adalet Komisyonu
Başkanlığının 30.11.2021 tarihli ve sayılı kararı ile Zabıt Katibi
“Özürsüz ve mazeretsiz olarak 3-9 gün işe gelmemek” eyleminden dolayı 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun 125/D-b madde ve fıkrası gereğince kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılması gerektiği, ancak adı geçenin Yargıtay Yönetim Kurulunun 07.04.2021 tarihli ve 283 sayılı kararıyla aynı neviden almış olduğu kesinleşmiş disiplin cezasının bulunduğu anlaşıldığından tekerrür hükümleri de uygulanarak devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılması gerektiği, bu nedenle 657 sayılı Kanunun 126. maddesinin 2. fıkrası uyarınca karar verilmek üzere Yüksek Disiplin
Kuruluna teklifte bulunulduğu, halihazırda Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin
Kuruluna sunulan disiplin dosyasının derdest olduğu, belirtilen hususlar çerçevesinde adı geçenin 16 gün mazeretsiz ve kesintisiz işe gelmediğinden dolayı müstafi sayılmasına ilişkin tesis edilen işlemi ile ilgili olarak esas ve usul açısından hukuka ve ilgili mevzuata aykırılık teşkil eden bir husus bulunmadığının, ilgilinin devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılması teklifi ile ilgili olarak ise Yüksek
Disiplin Kurulunda henüz karar verilmediği ve konunun uzlaşmaya tabi olmadığından uzlaşma yoluna gidilemeyeceğinin değerlendirildiği şeklindedir.
13. Mevzuat yönünden yapılan inceleme ve araştırma kapsamında; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu davranış ve işbirliği hususunda; Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorunda olup, Devlet memurlarının işbirliği içinde çalışmaları esastır, Devlet memurlarının disiplin amirleri, kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alarak Devlet Personel Başkanlığının görüşüne dayanılarak özel yönetmeliklerinde tayin ve tespit edilecek amirler olup, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile uyulması zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara ve ayrıca yasaklan hususlara uymayanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilmektedir. 657 sayılı
Kanunun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde
Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller ayrı ayrı belirtilerek ceza gerektiren unsurlar açıklanmakta olup kınama cezası gerektiren 125/D-b maddesinin
“Özürsüz ve kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek” şeklinde olduğu, anılan Kanunun “Çekilme” başlıklı
94 üncü maddesinin ise “Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk
edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.” hükmünü haiz olduğu tespit edilmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 19.08.2021 ve 03.09.2021 tarihleri arasında 16 gün izinsiz ve mazeretsiz bir şekilde görevine gelmediği dolayısıyla Adalet Bakanlığı Personel
Genel Müdürlüğünün 30.09.2021 tarihli ve sayılı Bakanlık Olur’u ile başvuranın 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca devlet memurluğundan çekilme isteğinde bulunmuş sayıldığının kabulüne karar verildiği, diğer taraftan başvuranın 06.08.2021 ve 09.08.2021 tarihleri arasında özürsüz ve kesintisiz göreve gelmeme eyleminden dolayı 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun 125/D-b madde ve fıkrası gereğince kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasının önerildiği, ancak başvuranın Yargıtay Yönetim Kurulunun 07.04.2021 tarihli ve sayılı kararıyla aynı neviden almış olduğu kesinleşmiş disiplin cezasının bulunduğu anlaşıldığından tekerrür hükümleri de uygulanarak devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılmasının Adalet
Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kuruluna teklif edildiği, bununla birlikte Yüksek
Disiplin Kurulunca henüz karar verilmediği için bahse konu disiplin işleminin sonuçlanmadığı anlaşılmıştır.
15. Elde edilen bilgiler ışığında; ilgili mevzuat, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, başvuranın iddiaları birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın 19.08.2021 ve 03.09.2021 tarihleri arasında işe gelmediği, belirtilen sürede izinli olmadığı gibi herhangi bir sağlık raporu da sunmadığı, 16 gün izinsiz ve mazeretsiz
/
bir şekilde görevine gelmediğinin idarece tutulan tutanaklarla sabit olduğu, dolayısıyla başvuranın 657 sayılı Kanunun 94 üncü maddesi hükmü uyarınca devlet memurluğundan çekilmiş sayıldığı anlaşıldığından hukuka ve hakkaniyete aykırılık teşkil eden bir husus bulunmadığı, başvuranın devlet memurluğundan çıkarılma cezası ile cezalandırılması teklifi ile ilgili olarak ise Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel
Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca henüz bir işlem tesis edilmediğinden konunun bu aşamada incelenemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; idarenin söz konusu ilkeler yönünden uygun hareket ettiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/