TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5533-S.8304
BAŞVURU NO : 2019/1199
KARAR TARİHİ : 12/07/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ZONGULDAK VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasına itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Çaycuma İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 23/11/2018 tarih ve … sayılı
Tecziye Kararı’nda köpeklerle ilgilendiği, kurum amirine küfür ettiği ve görev yerini terk ettiği iddiaları ile Devlet Memurları Kanunu’nun 125/A-b maddesi uyarınca hakkında uyarma cezası verildiğini, iddia olunan köpeklerle ilgilendiği, kurum amirine küfür ettiği ve görev yerini terk ettiği fiillerinin sabit ve kuşkuya yer vermeksizin ispatlanamadığını, okul müdürünü daha önce şikâyet etmesi nedeniyle okul müdürünün kendisine iftira attığını 21/05/2018 tarihinde aile hekimliğinden aldığı sağlık tedavi raporundan okul müdürünün bilgisi olmasına rağmen işleme almadığını belirterek, uyarma cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden Zonguldak Valiliği tarafından gönderilen 19/03/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvurana 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 125/A-b maddesi uyarınca mazeretsiz olarak görev yerini terk ettiği fiilini işlediği gerekçesiyle uyarma cezası verildiği, başvuranın 27/11/2018 tarihinde söz konusu cezaya itiraz ettiği, Zonguldak Valiliği İl Disiplin Kurulu tarafından başvuranın itiraz dilekçesindeki gerekçeler yeterli görülmediğinden itirazın reddine oyçokluğuyla karar verildiği, 3. Başvuruya ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden Çaycuma Kaymakamlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvuranın 21.05.2018 günü okul müdürlüğünün bilgisi dışında okuldan ayrıldığı, görev yerini terk ettiği, gün içerisinde görevine geri dönmediği ve bu durumun okul nöbetçi öğretmenleri tarafından nöbet defterine yazıldığı, ders defterinin de görevliler tarafından doldurulduğu, ayrıca 21.05.2018 günü öğleden sonra aile hekimine başvurduğu, anksiyete bozukluğu tanısı ile tedavi olduğu, meri mevzuat çerçevesinde, ilgilinin aldığı muayene bilgi formunu yasal süresi içerisinde okul müdürlüğüne vermesi gerektiğini bildiği halde vermediği, sözlü olarak da bilgilendirme yapmadığı, öğretmen hakkında yapılan inceleme sırasında bu raporu muhakkiklere verdiği, 4. Devlet Personel Başkanlığının 25/04/2013 tarihli ve … sayılı görüş yazısında; Devlet memurunun hastalanması sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde memurun izinli sayılması gerektiği; ancak bu iznin muayene süresi, tetkik ve tahlil süresi ile sınırlı olduğu, Devlet memuruna verilen bu iznin suistimal edildiği yönünde kanaate varılması halinde kamu kurum ve kuruluşlarınca ilgililerden sağlık kurum ve kuruluşlarında muayene edildiğine veya muayene sonrası tetkik ve tahlil yaptırdığına dair belge istenebileceği, muayene sonrasında tabip tarafından hastalık raporu verilmediği takdirde Devlet memurunun söz konusu sürelerin bitiminde görevine başlaması gerektiği, muayene sonrasında tabip tarafından hastalık raporu verilmediği takdirde söz konusu sürelerin bitiminde görevine başlamayan Devlet memuru hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi çerçevesinde işlem yapılabileceği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 7.1. “Hastalık ve refakat izni” başlıklı 105 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “Memura, aylık ve özlük hakları korunarak, verilecek raporda gösterilecek lüzum üzerine, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığı hâlinde onsekiz aya kadar, diğer hastalık hâllerinde ise oniki aya kadar izin verilir. Memurun, hastalığı sebebiyle yataklı tedavi kurumunda yatarak gördüğü tedavi süreleri, hastalık iznine ait sürenin hesabında dikkate alınır.” 7.2. “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.” 7.3. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinin A/b bendinde, “(Değişik: 12/5/1982 – 2670/31 md.) Devlet memurlarına verilecek
disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: A – Uyarma:
Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: (…) b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek” 8. 29/10/2011 tarihli ve 28099 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarına
Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin; 8.1. “Hastalık izni verilmesi” başlıklı 7 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “Memurlara hastalık raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verilir. Hastalık izni, memurun görev yaptığı kurum veya kuruluşun izin vermeye yetkili kıldığı birim amirlerince verilir. Yurt dışında verilecek hastalık izinlerinde misyon şefinin onayı zorunludur.”
8.2 “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 11 inci maddesinde, “Bu Yönetmelikte hüküm
bulunmayan hâllerde 5510 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatı çerçevesinde işlem yapılır.” 9. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 23/06/2010 tarihli ve E. 31270 sayılı genelgesinde, “Bilindiği gibi, Sosyal Güvenlik Kurumunun 14/01/2010 tarihli duyurusunda; “Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucularınca yapılan muayeneleri sonucu istirahatli bırakılmalarına gerek görülmeyen veya ayakta tetkik ve tedavileri sağlanıp da iş görebilecek duruma gelen sigortalılar için müdavi hekimlerce ilgi (a) Tebliğ eki “Çalışabilir
Kâğıdı” (EK-11/A) düzenlenecektir.” hükmüne yer verilmişti. Ancak, ilgi (a) Tebliğde ayakta tedavi görüp de hastalık raporu verilmeyenlere müdavi hekimlerce düzenlenen “çalışabilir kâğıdı” kurumların personelinin takibinde kolaylık sağlamakta iken, bu belge ilgi (b) tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bakanlığımıza ulaşan bilgilerden, söz konusu çalışabilir kâğıdının kaldırılması tedavi amacıyla sağlık kuruluşlarına giden personelin takibinde güçlüklerin çekilmesine neden olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, kendisi veya aile fertlerinden birinin sağlık kuruluşlarında ayakta tedavi görmelerine bağlı olarak görevine gelemeyen personelin, takibi ve idari izinli sayılabilmeleri için Genelge eki “Ayakta Tedavi Beyan Belgesi’ni doldurarak görev yerlerine vermeleri gerekmektedir.” 10. 29/09/2008 tarih ve 27012 sayılı Resmî Gazetede (mükerrer) yayınlanan mülga 2008 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinin “İstirahat raporlarının düzenlenmesi” başlıklı 21.3 üncü maddesinin 5 inci fıkrasında, “(5) Sözleşmeli sağlık kurum ve kuruluşları hekimlerince yapılan muayeneleri sonucu istirahatlı bırakılmalarına gerek görülmeyen veya ayakta 20 günü aşmayan müddetle tedavileri sağlanıp da iş görebilecek duruma gelen hizmet akdiyle bir veya daha fazla işveren tarafından çalıştırılan sigortalılar için müdavi hekimlerce, işyerlerine ibraz etmeleri ve iş göremezlik ödeneğinin ödenebilmesi bakımından SUT eki “Çalışabilir Kâğıdı” (EK-11/A) düzenlenecektir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın eylemi karşılığında verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunun tespitiyle başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezasının geri alınması yönünde Zonguldak Valiliğine Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran; Çaycuma İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce köpeklerle ilgilendiği, kurum amirine küfür ettiği ve görev yerini terk ettiği iddiaları ile Devlet Memurları Kanunu’nun 125/A-b maddesi uyarınca tarafına uyarma cezası verildiğini, iddia olunan köpeklerle ilgilendiği, kurum amirine küfür ettiği ve görev yerini terk ettiği fiillerinin sabit ve kuşkuya yer vermeksizin ispatlanamadığını, okul müdürünü daha önce şikâyet etmesi nedeniyle okul müdürünün kendisine iftira attığını, 21/05/2018 tarihinde aile hekimliğinden aldığı sağlık tedavi raporundan okul müdürünün bilgisi olmasına rağmen işleme almadığını belirterek, uyarma cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
13. Somut olayda başvuranın 21/05/2018 günü okul müdürlüğünün bilgisi dışında okuldan ayrıldığı, görev yerini terk ettiği, gün içerisinde görevine geri dönmediği, 21/05/2018 günü öğleden sonra aile hekimine başvurduğu, anksiyete bozukluğu tanısı ile tedavi olduğu, meri mevzuat çerçevesinde, ilgilinin aldığı muayene bilgi formunu yasal süresi içerisinde okul müdürlüğüne vermesi gerektiğini bildiği halde vermediği isnatlarıyla başvuran hakkında disiplin soruşturması yürütüldüğü ve söz konusu inceleme neticesinde başvurana 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 125/A-b maddesi uyarınca mazeretsiz olarak görev yerini terk ettiği fiilini işlediği gerekçesiyle uyarma cezası verildiği anlaşılmaktadır.
14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisinin verilebileceği düzenlenmektedir. Bu kapsamda yukarda yer verilen isnatlarda yer alan hareketlerin sübuta erip ermediği ve söz konusu isnatlar için öngörülen disiplin cezasının başvurana uygulanmasına olanak bulunup bulunmadığı hususlarının ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
15. Devlet Personel Başkanlığının 4 üncü paragrafta yer verilen görüş yazısında da anlaşıldığı üzere, Devlet memurunun hastalanması sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde memurun izinli sayılması gerektiği; ancak bu iznin muayene süresi, tetkik ve tahlil süresi ile sınırlı olduğu, muayene sonrasında tabip tarafından hastalık raporu verilmediği takdirde Devlet memurunun söz konusu sürelerin bitiminde görevine başlaması gerektiği, muayene sonrasında tabip tarafından hastalık raporu verilmediği takdirde söz konusu sürelerin bitiminde görevine başlamayan Devlet memuru hakkında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 125 inci maddesi çerçevesinde işlem yapılabileceği yer almaktadır.
16. Danıştay 16 ıncı Dairesinin 25/04/2016 tarihli ve E: 2015/5322, K: 2016/2811 sayılı
Kararı’nda, “Buna göre Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte öngörülen usul ve esaslara uyulmaksızın düzenlenmiş olan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilmeyeceği açık olmakla birlikte, bir kamu personelinin usul ve fenne aykırı olarak hastalık raporu kullandığının, istirahat süresi dolduktan ve ilgili personel görevine başladıktan sonra tespit edilmesi durumunda, o tarihte görevi başında olan bir personel için izinsiz ve özürsüz görevini terk ettiğinden söz edilemeyeceği gibi; usul ve fenne aykırı olan hastalık raporunda gösterilen ve istirahatli geçirilen sürenin, “hastalık iznine” dönüştürülmemesi neticesinde izinsiz ve özürsüz göreve gitmediği süre şeklinde değerlendirilmesi ve kabul edilmesi mümkün değildir.
Zira ilgili kamu personeli, kanunen yetkili hekim tarafından düzenlenen hastalık raporunu o tarih itibariyle usul ve fenne uygun olmadığını bilmeden geçerli kabul ederek ve bu raporda lüzumu gösterilen süre kadar istirahatli olduğu düşüncesiyle görevine gitmediğinden, bu sürenin izinsiz ve özürsüz görevi terk şeklinde nitelendirilmemesi gerekir.” ifadelerine yer verilmektedir.
17. Somut olayda başvuranın 21/05/2018 günü öğleden sonra aile hekimine başvurduğu, anksiyete bozukluğu tanısı ile 13.38-15:05 saatleri arasında tedavi olduğu, sonrasında ise görev yerine dönmediği, ancak başvuranın görev yeri olan Zonguldak Çaycuma … … … ile tedavi edildiği Çaycuma … … … Sağlık Merkezi arasındaki yol mesafesi dikkate alındığında, mesai saatleri içerinde (08:00-15:30) görev yerine dönmesinin mümkün olmadığı, Devlet memurunun hastalanması sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat ederek muayene edilmesi sırasında ya da muayene sonrası tetkik ve tahlillerde geçirdiği sürelerde memurun izinli sayılması gerektiği, bu kapsamda başvuranın izinli olduğu bir sürede mazeretsiz olarak görev yerini terk ettiği ve görev yerine geri gelmediği sonucuna varılamayacağından, başvuranın mazeretsiz olarak görev yerini terk ettiği fiilinin sübuta ermediği anlaşılmıştır.
18. Başvuranın meri mevzuat çerçevesinde, aldığı muayene bilgi formunu yasal süresi içerisinde okul müdürlüğüne vermesi gerektiğini bildiği halde vermediği iddiası incelendiğinde, başvuranın muayene bilgi formunu okul idaresine teslim etmesi gerekirken teslim etmediği, başvuran hakkında yapılan inceleme sırasında bu muayene bilgi formunu muhakkiklere verdiği görülmektedir. Başvuran hakkında yürütülen disiplin soruşturmasında başvuranın aldığı muayene bilgi formunun okul müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği yer almakla birlikte, başvurana bildirim yapmaması nedeniyle disiplin cezası verilmemiştir. Başvurana mazeretsiz olarak görev yerini terk ettiği fiilini işlediği gerekçesiyle disiplin cezası verilmiştir.
Ayrıca diplin cezası verilirken başvuranın mazeretini ispatlayan muayene bilgi formunun ilgili
İdarece bilindiği görülmektedir. Bu çerçevede başvuranın mazeretini ispatlayan muayene bilgi formunu ilgili idareye bildirmemesinin başvurana verilen disiplin cezasının gerekçesi olamayacağı sonucuna varılmıştır.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre başvuranın mazeretsiz olarak görev yerini terk ettiği fiili sübuta ermediğinden başvurana verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup
İdarenin başvurana verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği ve bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup
Zonguldak İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın eylemi karşılığında verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunun tespitiyle başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezasının geri alınması yönünde ZONGULDAK
VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Zonguldak Valiliğince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ZONGULDAK VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi