DGS ek yerleştirmelerinde sistemsel sorunlar nedeniyle mazeretli kayıt imkanı tanınmaması hukuka uygun mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5988-S.22.9126

BAŞVURU NO : 2021/19951

KARAR TARİHİ : 06/05/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Çevrimiçi kayıt işlemleri esnasında yaşanan sorunlar hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 22/11/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran başvurusunda özetle; Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine

Dikey Geçiş Sınavı (2021-DGS) ek yerleştirme ile Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi(AÖF)

Sağlık Yönetimi Bölümüne yerleştiğini, Üniversitede kayıtların online olması sebebiyle Anadolu

Üniversitesi AÖF sitesi üzerinden kaydını yapmaya çalıştığını, kayıtta HES kodu girilmesinin zorunlu olduğunu, HES kodunu doğru olarak sisteme girmesine rağmen kendisi ve kendisi gibi sistemsel sorun yaşayan pek çok öğrencinin kaydını tamamlayamadığını, son gün HES kodu kabul edilince bu defa da ödeme sisteminin ödemeyi kabul etmediğini, telefonla bilgi almak istediğinde yoğunluk olduğu için beklemesi gerektiğinin kendisine söylendiğini ve neticede Üniversitenin kaydını yapmayarak mağdur edildiğini, kendi hata ve kusuru bulunmaksızın söz konusu Üniversitenin sisteminde yaşanan sorunlar nedeniyle kaydını yapamadığı halde mazeret kayıt imkanının da kendisine tanınmayarak mağduriyetinin giderilmediğini ifade ederek hakkıyla kazanmış olduğu bölüme kaydının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 05/04/2022 tarih Sayı : 2022/5988-S.22.9126 – – yazısı ve eklerinden özetle;

2.1. Açıköğretim Sistemine göre öğretim yapan Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakültelerine Dikey Geçiş

Ek Yerleştirme Başvuru ve Kayıt İşlemlerinin ÖSYM tarafından ilan edilen 02-05 Kasım 2021 tarihleri

arasında https://aoskayit.anadolu.edu.tr/ adresinden çevrimiçi (Online) yapıldığını, Açıköğretim İktisat ve

İşletme Fakültelerine kayıt hakkı kazanan adayın ilgili tarihler içerisinde çevrimiçi başvurusunu tamamlaması ve ödemesini gerçekleştirmesi gerektiğini, Üniversite tarafından yapılan incelemede

‘in çevrimiçi başvuru adımlarına 03.11.2021 tarihinde başladığı ve HES Kodu bilgisini

04.11.2021 tarihinde eklediği ve başvurusunu tamamladığını, ’in 05.11.2021 tarihinde

ödeme linkine tıkladığı fakat ödeme yapmadığının tespit edildiği, kayıt ve ödeme işlemlerinin çevrimiçi olarak yapıldığından mazeretli kayıt gerektirecek bir durum oluşmamakta olduğu, çevrimiçi kayıt sırasında oluşan teknik sorunlar en kısa süre içerisinde çözümlenmekte ve öğrencinin kayıt hakkını engelleyen bir durum oluşmamakta olduğu, adayın başvuru ve kayıt hakkında “https://aosdestek.anadolu.edu.tr” adresinden kayıt tarihleri sona erdikten sonra başvuru yaptığı ve cevap verildiğinin tespit edildiği,

Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…”

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.

5. 4/11/1981 Tarihli ve 2547 Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme” başlıklı 45 inci maddesinde; “ Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır: a.

Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır. b.

Yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilir…”

Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, özetle; DGS ek yerleştirme ile yerleşmiş olduğu

Anadolu Üniversitesi AÖF Sağlık Yönetimi Bölümüne kayıt yaptırırken çevrimiçi kayıt sisteminde yaşanan sistemsel sorunlar nedeniyle önce HES kodunu giremediği için başvurusunu tamamlayamadığını, bu sorun çözüldükten sonra bu kez de ödeme sisteminde yaşanan sorun nedeniyle kaydını tamamlayamayarak mağdur edildiğini ve kendisine mazeretli kayıt imkanı da verilmediğini belirterek kazanmış olduğu bölüme kaydının yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

8. Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; başvuru ve kayıt işlemlerinin ÖSYM tarafından ilan edilen tarihler arasında(02-05 Kasım

2021) çevrimiçi olarak https://aoskayit.anadolu.edu.tr/ adresinden gerçekleştirildiği, bu süre zarfında

adayların başvuru ve ödeme işlemini tamamlayarak kayıtlarını yapmalarının gerektiği fakat başvuranın

HES Kodu bilgisini 04/11/2021 tarihinde eklediği, 05/11/2021 tarihinde ödeme linkine tıkladığı fakat ödemesini gerçekleştirmedi, destek için “https://aosdestek.anadolu.edu.tr” adresi üzerinden başvuranın kayıt tarihinin bittiği günün ertesi günü 06/11/2021 saat 22:38 de yardım talebinde bulunduğu ancak sistem üzerinden kendisine DGS ek kayıt tarihinin sona ermesi nedeniyle ödeme işlemini gerçekleştiremeyeceği bilgisinin verildiği görülmüştür.

9. Somut olayımızda Kurumumuza sunulan log(iz) kayıtlarının incelenmesinden; başvuranın 04/11/2021 tarihi ve saat 15:35:03’de aday başvuru HES kodu bilgisini sisteme ekleyerek başvuru işlemini tamamladığı, 05/11/2021 tarihi saat 12:34:36’da ödeme linkine tıkladığı, 05/11/2021 tarihi saat 19:18:51’de ise adayın başvuru adımlarından ayrıldığı bilgisi görülmüştür. Başvuranın ödeme linkine tıkladığı günün son gün olduğu dikkate alındığında saat 12:34:36 da ifade ettiği gibi bir sorunla karşılaşabilen başvuranın 06/11/2021 tarihinde saat 22:38 de yardım talebinde bulunarak sisteme yazmasının gecikmesinde ve kayıt olmasında yani eğer ödeme işleminin yapıldığı sistem hata veriyorsa yardım/destek sistemine (https://aosdestek.anadolu.edu.tr) kayıt tarihi ve saati henüz bitmeden yaşanan sorunun yazılmamış olmasında kendi kusurunun da bulunmuş olabileceği değerlendirilmiş olmakla beraber başvuranın

Kurumumuza sunmuş olduğu HES kodu hatasına dair ekran görüntüsünden ve benzer durumda olanlar hakkında internet üzerinden yapılan araştırmalardan; çevrimiçi kayıt sisteminin kayıt döneminde çeşitli sistemsel sorunları da beraberinde getirdiği anlaşılmıştır. Her ne kadar ilgili İdare başvuru ödeme ekranına başvuranın tıklayarak ödemeyi yapmadığını belirtse de başvuranın iddiası da sistemin ödeme yapmasına izin vermediği yönündedir. İşte bu noktada başvuranın yaşamış olduğu bu sorunu çözmek/durumu delilleriyle de ortaya koyabilmek için henüz kayıt tarihi/saati bitmeden sorunu çözebilecek muhataplarına ulaştırmasının bir gereklilik olduğu değerlendirilmiştir.

10. YÖK Kanununda Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirler almak kaydıyla yapılacağı açıkça ifade edilmiştir. Bu anlamda kaydını yapmak isteyen öğrencilerin yaşadığı sorun çevrimiçi kayıtta sistemsel, teknik arızalardan kaynaklandığında yahut örneğin bölgesel uzun süreli elektrik kesintileri yaşandığı durumlarda öğrencilerin kazanmış oldukları bölüme kendileri dışında gelişen nedenlerden kayıt olamamaları durumu gündeme geleceği, Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak bir tedbir olarak DGS ek yerleştirme işlemlerinde de mazeretli kayıt için tarih belirlemesinin bir gereklilik olduğu değerlendirilmiştir. Nitekim YÖK Yürütme Kurulu kararı sonucunda 2021-DGS sonucuna göre üniversitelere yerleşen ancak mazereti nedeniyle kayıt yaptıramayan adaylara ikinci bir fırsat tanındığı, bu 1 kapsamda YÖK’ün resmi internet adresinden yaptığı açıklamada DGS’de kayıt hakkı kazanan adaylara yönelik alınan karara ilişkin olarak “2021 DGS ve 2021 DGS ek yerleştirme sonucunda bir yükseköğretim kurumuna yerleşen ancak kayıt tarihleri içerisinde çeşitli nedenlerle kayıt yaptıramayan adayların, kayıt tarihinin bitiş tarihinden itibaren 10 iş günü içinde yerleştirildiği programın bulunduğu yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde, bahse konu adayların mazeretinin ilgili yükseköğretim kurumu tarafından değerlendirilmesine ve mazereti kabul edilenlerin kaydının yapılmasına karar verilmiştir.” şeklinde açıklamada bulunulduğu görülmüştür. Bu bakımdan her ne kadar ilgili Üniversite kayıtların zaten çevrimiçi olması nedeniyle mazeretli kayda ihtiyaç olmadığını ifade etmiş olsa da DGS sonucuna göre üniversitelere yerleşen ancak mazereti nedeniyle kayıt yaptıramayan adaylara mazeretli kayıt imkânı tanımanın bir gereklilik olduğu değerlendirilmiştir.

11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kaydının yapılması talebinin; İlgili

Üniversitenin mazeretli kayıt tanımadığını bilindiği halde başvuranın destek hattına kayıt tarihi/saati bittikten sonra sistemsel sıkıntı nedeniyle kaydını yapamadığını yazmış olması dikkate alındığında İdarenin eğer bir aksaklık var ise bundan geç haberdar olması nedeniyle ilgili olarak İdarenin hukuka aykırı hareket ettiğine dair mevcut bir veri bulunamadığı değerlendirilmiş olmakla beraber Üniversitenin öğrencilere mazeretleri olması halinde mazeretli kayıt hakkı tanınması gerektiği değerlendirilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilen kısımları ile ilgili olarak durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup söz konusu 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise

1 https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/DuyuruDetay.aspx?did=1122

başvurunun tavsiye verilen kısımları ile ilgili olarak kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE;

Başvuranın, kaydının yapılması talebinin REDDİNE,

Öğrencilerin kolaylıkla kayıt olmalarının sağlanması için gerekli sistemsel iyileştirmelerin yapılması ve bundan sonra gerçekleştirilecek DGS ek yerleştirmeleri sonucu yapılacak kayıtlarda öğrencilere mazeretli kayıt imkanı tanınması, hususlarında ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek

işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi