DGS ile lisans eğitimine başlayan öğrencilerden katkı payı talep edilmesi hangi koşullarda hukuka uygun kabul edilir (KDK)

belirtilen süreler, lisansüstü düzeydeki yükseköğretim programlarından Lisansüstü Eğitim ve

Öğretim Yönetmeliğinde belirtilen program süreleri sonunda mezun olamayan öğrencilerden ekli cetvellerde belirtilen tutarlar kadar öğrenci katkı payı ve öğrenim ücreti alınır . Hazırlık sınıfı veya yabancı dil geliştirme programları ile bilimsel hazırlık sınıflarında öğrenci katkı paylarının Devlet tarafından karşılanacağı süre bir yıldır .” hükmü, 3.2. İlgili Karar ’ın 1 inci maddesinin 9 uncu fıkrasında “ Dikey geçiş suretiyle lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilerin öğrenci katkı paylarının Devletçe karşılanmasında esas alınacak süreler, 10 uncu maddede belirtilen program sürelerinden lisans programına kayıt yaptırdığı dönemden önceki dönemler düşülerek hesaplanır .” düzenlemesinin yer aldığı, 3.3. Dikey Geçiş Sınav Sonucuna göre Üniversitenin lisans programlarına kayıt yaptıran öğrencilerden ön lisans programında geçirdikleri süre dikkate alınarak, hazırlık sınıfı hariç 2 yıl süre verilmesi nedeniyle 3. yılın Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı başında katkı payı ücretinin talep edildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 4.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir .” 4.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “ Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir .” 4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine (AİHS) Ek 1 No’lu Protokolün 2 nci maddesinde; “ Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz .” 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;

7.1) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin;

7.1.1) (h) bendi; “ Üniversitelerin her eğitim – öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı

önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insan gücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve

.

2 / 5öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate

alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek ”

7.1.2) (ı) bendi ise; “ Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği

sağlayacak önlemleri almak ” 7.2. Aynı Kanunun “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme” başlıklı 45/a maddesinde;

“ Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır .”, 8. Bakanlar Kurulu tarafından düzenlenen 21/ 10/ 2017 tarih ve 30217 sayılı 2017- 2018

Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci

Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar ’ın 8.1. “Merkezi yerleştirme esaslarına göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrencilerin öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri” başlıklı 1 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; “Dikey geçiş suretiyle lisans öğrenimine başlama hakkı elde eden öğrencilerin öğrenci katkı paylarının Devletçe karşılanmasında esas alınacak süreler, 10 uncu maddede belirtilen program sürelerinden lisans programına kayıt yaptırdığı dönemden önceki dönemler düşülerek hesaplanır .” 8.2. “Süresinde mezun olamayan öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücreti tutarları” başlıklı

10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Hazırlık sınıfı veya yabancı dil geliştirme programı ile

bilimsel hazırlık sınıfı hariç olmak üzere, ön lisans, lisans düzeydeki yükseköğretim programlarından

Öğrenci Seçme Yerleştirme Sistemi, Kılavuzunda belirtilen süreler, lisansüstü düzeydeki yükseköğretim programlarından Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirtilen program süreleri sonunda mezun olamayan öğrencilerden ekli cetvellerde belirtilen tutarlar kadar öğrenci katkı payı ve öğrenim ücreti alınır . Hazırlık sınıfı veya yabancı dil geliştirme programları ile bilimsel hazırlık sınıflarında öğrenci katkı paylarının Devlet tarafından karşılanacağı süre bir yıldır .” 9. Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan 19/ 02/ 2002 tarih ve 24676 sayılı Meslek

Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine

Devamları Hakkında Yönetmeliğin, 9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, meslek yüksekokulları ve açıköğretim ön lisans programlarından mezun olan başarılı öğrencilerin örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmaları ve yerleştirilmeleriyle ilgili esas ve usulleri belirlemektir .” 9.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde ise; “Bu Yönetmelik, meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarını başarı ile tamamlamış öğrencilerin, örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmalarına ilişkin esasları kapsar .” 10. 08/ 08/ 2017 tarih ve 30148 sayılı Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim

Yönetmeliği’nin “Dikey geçiş” başlıklı 20 nci maddesinde; “Meslek yüksekokulu mezunlarının lisans programlarına geçişlerinde, ilgili mevzuat hükümleri uygulanır .”

.

3 / 5düzenlemeleri yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın katkı payının kendilerinden alınmaması talebine ilişkin yapılan inceleme ve araştırmalar neticesinde, idarenin ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilerek başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 2011 yılında Niğde Ömer Halisdemir

Üniversitesi (o dönemdeki adıyla Niğde Üniversitesi) Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu İşletme

Yönetimi Bölümünü kazandığını ve 2013 yılında mezun olduğunu, daha sonra Dikey Geçiş Sınavına girerek 2014 yılında Ankara Üniversitesi’ni kazandığını, 1 yıl hazırlık okuduğunu ve şimdi 3 üncü sınıfta olduğunu, 3 üncü sınıfa geçene kadar katkı payı ücreti ödemediğini, ancak 3. sınıfın 2017 güz dönemi başlangıcında katkı payı ödemek zorunda kaldığını belirterek, katkı payının kendisinden alınmamasını talep etmiştir .

13. Ankara Üniversitesi tarafından alınan katkı paylarının 2017- 2018 Eğitim Öğretim Yılında

Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı

Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar gereği alındığı ve Dikey Geçiş Sınav Sonucuna göre Üniversitenin lisans programlarına kayıt yaptıran öğrencilerden ön lisans programında geçirdikleri süre dikkate alınarak, hazırlık sınıfı hariç 2 yıl süre verilmesi nedeniyle 3. Eğitim

Öğretim Yılının Güz Yarıyılı başında katkı payı ücretinin talep edildiği ifade edilmiştir .

14. Bununla birlikte, Dikey Geçiş Sınavı ile lisans eğitimine başlayan öğrencilerden hangi durum ve şartlarda katkı payı alınacağı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilmiş, Yükseköğretim Kurulu ve

Ankara Üniversitesi tarafından çıkarılan Yönetmeliklerde düzenlenmiştir . Başvuranın iki yıllık yüksekokul eğitiminden sonra Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile lisans eğitimine başladığı, bir yıl hazırlık sınıfı okuduğu, hazırlık sınıfı ile birlikte 1. ve 2. sınıfta kendisinden katkı payı alınmadığı, ancak yukardaki paragraflarda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olarak 3. sınıftan itibaren başvurandan katkı payı alındığı anlaşılmaktadır .

15. Ayrıca, Hacettepe Üniversitesi’nin Dikey Geçiş Sınavı ile lisans eğitimine başlayan öğrencilerden katkı payı alınmadığı iddiasına ilişkin olarak, Hacettepe Üniversitesi Öğrenci İşleri

Daire Başkanlığı’ndan bir yetkili ile yapılan görüşmede, Hacettepe Üniversitesinde Dikey Geçiş

Sınavı (DGS) ile lisans eğitimine başlayan öğrencilerden önlisans eğitimi sırasındaki yıllar (dönemler) dikkate alınmaksızın lisans eğitimi sırasında 4 yıl ( 8 dönem)’e denk gelecek şekilde katkı payı alınmadığı, ancak bu yıl ve dönem sayısının aşılması durumunda katkı payının alındığı, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı tarafından mevzuatı yanlış yorumladıkları konusunda uyarıldıkları ve bu yıl itibariyle ön lisans aşamasındaki yıl ve dönemlerde dikkate alınmak suretiyle katkı paylarının yukarda bahsedilen mevzuat ve düzenlemeler doğrultusunda alınacağı belirtilmiş olup, İdare tarafından tesis edilen işlemin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu, dolayısıyla somut olayda idareye izafe edilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı değerlendirilmiştir .

16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Hacettepe Üniversitesi’nde

.

4 / 5Dikey Geçiş Sınavı ile geçiş yapan öğrencilerden katkı payı alınmadığını iddia ederek, söz konusu

katkı payının kendilerinden alınmamasına ilişkin talebinin ilgili idarece ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “ kanunlara uygunluk ”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak söz konusu karara karşı hangi mercilere ve hangi süre içinde başvurabileceği hususuna değinilmediği, dolayısıyla “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi ” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi önerilmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE ;

Kararın BAŞVURANA ve ANKARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine , Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi