|
ÖZET: Bu karar, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile lisans programına yerleşen öğrencilerin çift anadal yapma taleplerinin reddedilmesine ilişkin bir hukuki değerlendirmeyi içermektedir. Başvuran, DGS ile yerleşen öğrencilerin çift anadal yapmasının engellendiğini ve bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu iddia etmiştir. Ancak Yükseköğretim Kurulu, 20/01/2021 tarihli toplantısında, başarı sıralaması şartı aranan programlarda DGS ile yerleşen öğrencilerin çift anadal yapmasının uygun olmadığına karar vermiştir.
Bu karar, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 16. maddesine dayanmaktadır. Yönetmelik, başarı sıralaması şartı aranan programlarda çift anadal yapmak isteyen öğrencilerin, ilgili programın Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen başarı sıralaması şartını sağlaması gerektiğini belirtmektedir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2387-S.22.3620
BAŞVURU NO : 2021/15981
KARAR TARİHİ : 21/02/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Dikey Geçiş Sınavı ile lisans programına yerleşenlerin çift anadal
BAŞVURUNUN KONUSU :
yapmasının sağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran, Dikey Geçiş Sınavı ile bir lisans programına yerleşenlerin çift anadal yapmasının engellendiğini, YKS ve DGS’nin sadece öğrenci seçme sınavları olduğunu, bu sebeple çift anadal olanağının yalnızca öğrencinin yerleştiği programdaki akademik başarısına göre yapabilmesinin sağlanmasını, DGS ile gelen öğrencilerin sadece geçiş haklarının olduğu programlarda çift anadal yapabilmesini, YÖK tarafından hangi programlar arasında çift anadal yapılabileceğinin belirlenmesini ve üniversitelerdeki farklı çift anadal uygulamalarının ortadan kaldırılarak tüm üniversite öğrencilerine eşit çift anadal olanağı sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’ndan 29/09/2021 tarihli ve
S.21.22368 sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup YÖK Başkanlığı tarafından gönderilen sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Adı geçenin konuyla ilgili olarak başvuru üzerine DGS ile yerleşen adayların, başarı sıralaması şartı bulunan programlarda çift anadal yapamayacağı yönünde cevap verildiği, söz konusu kararın tüm yükseköğretim kurumlarına bildirildiği, 2.2. Çift anadal işlemlerinin, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar
Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin
Yönetmelikte düzenlendiği; söz konusu yönetmeliğin 16 ncı maddesine 21 Aralık 2019 tarihli ve 30985
Resmi Gazete ile “Başarı sıralaması şartı aranan programlarda çift anadal yapmak isteyen öğrencinin, bu
Yönetmelikte belirlenen diğer şartların yanı sıra kayıt olduğu yıldaki ilgili programın Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen başarı sıralaması şartını sağlamış olması gerekir.” bendi eklendiği, 2.3. Yükseköğretim Kurulu Hukuk İşleri ve Mevzuat Komisyonu Raporunda, “Dikey geçiş sınavı ile yapılan yerleştirmelerin lisans programlarına geçmenin istisnai bir yolu olduğu, dikey geçiş sınavı ile başarı sıralaması şartı aranan lisans programlarına yerleşen adayların bu istisnai yolu tüketmiş olduğu, bu kapsamda ilgililerin çift anadal programlarına başvurmaları halinde Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi
Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen başarı sıralaması şartının ilgililer hakkında uygulanması gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığının” belirtildiği, 2.4. Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 20/01/2021 tarihli toplantısında DGS ile yerleşen adayların, başarı sıralaması şartı bulunan programlarda çift anadal yapmasının uygun olmadığına karar verildiği hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yasama yetkisi” başlıklı 7 inci maddesinde; “Yasama yetkisi
Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.” , “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6/11/1981 tarihli ve 17506 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun; 5.1. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde; “… b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, … e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek, … ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, …”, 5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “c. (Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.) Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil
/
hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”, 6. 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında
Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar
Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, önlisans ve lisans düzeyindeki öğrencilerin yükseköğretim kurumlarındaki fakülte, yüksekokul, konservatuvar veya meslek yüksekokulu bünyesinde yer alan diploma programları arasında veya diğer yükseköğretim kurumlarındaki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş ile çift anadal, yandal ve yükseköğretim kurumları arasında kredi aktarımında uyulması gereken usul ve esasları düzenlemektir.”,
6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, yükseköğretim kurumlarındaki önlisans ve lisans düzeyindeki diploma programları arasındaki her türlü yatay geçişleri, çift anadal, yandal programları ve kredi aktarımına ilişkin hükümleri kapsar.”,
6.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(Değişik:RG-18/3/2016-29657) Bu Yönetmelik, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine ve 44 üncü maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.”,
6.4. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Yönetmelikte geçen; a) Çift anadal programı: Başarı şartını ve diğer koşulları sağlayan öğrencilerin aynı yükseköğretim kurumunun iki diploma programından eş zamanlı olarak ders alıp, iki ayrı diploma alabilmesini sağlayan programı,…ifade eder.”,
6.5. “Çift anadal programı” programı başlıklı 16 ncı maddesinde; “(Değişik: RG-9/6/2017-
30091) Aynı yükseköğretim kurumunda yürütülen önlisans diploma programları ile
diğer önlisans programları arasında, lisans programları ile diğer lisans programları veya önlisans programları arasında ilgili bölümlerin ve fakülte/yüksekokul kurullarının önerisi üzerine senatonun onayı ile çift anadal programı açılabilir. (Ek cümle: RG-21/12/2019-30985)(1) Başarı sıralaması şartı aranan programlarda çift anadal yapmak isteyen öğrencinin, bu Yönetmelikte belirlenen diğer şartların yanı sıra kayıt olduğu yıldaki ilgili programın Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen başarı sıralaması şartını sağlamış olması gerekir.
(Değişik:RG-9/6/2017- 30091) Öğrencilerin ikinci anadal diploma programına kabulü, o programın yürütüldüğü ilgili bölümün önerisi üzerine fakülte/yüksekokul yönetim kurulunun onayı ile yapılır.
/
Aynı anda birden fazla ikinci anadal diploma programına kayıt yapılamaz. Ancak, aynı anda ikinci anadal diploma ile yandal programına kayıt yapılabilir.
İkinci anadal diploma programındaki öğrenci, anadal diploma programında kurum içi geçiş hükümlerine uygun koşulları sağladığında ikinci anadal diploma programına yatay geçiş yapabilir.
Yetenek sınavı ile öğrenci alan çift anadal diploma programına öğrenci kabulünde yetenek sınavında da başarılı olma şartı aranır.
(Ek:RG-16/8/2011-28027) Öğrencinin çift anadal programında alması gereken dersler ve kredileri
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Yükseköğretim Alan Yeterlilikleri dikkate alınarak ilgili bölümlerin ve fakülte kurullarının önerisi üzerine senatonun onayı ile belirlenir. İlgili çift anadal lisans programının, öğrencinin programın sonunda asgari olarak kazanması gereken bilgi, beceri ve yetkinliklere göre tanımlanmış öğrenim kazanımlarına sahip olmasını sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerekir.”, 6.6. “Sorunların çözümü” başlıklı ek 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkacak sorunların giderilmesinde Yükseköğretim Yürütme Kurulu yetkilidir.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Dikey Geçiş Sınavı ile bir lisans programına yerleşenlerin çift anadal yapmasının engellendiğini, YKS ve DGS’nin sadece öğrenci seçme sınavları olduğunu, bu sebeple çift anadal olanağının yalnızca öğrencinin yerleştiği programdaki akademik başarısına göre yapabilmesinin sağlanmasını, DGS ile gelen öğrencilerin sadece geçiş haklarının olduğu programlarda çift anadal yapabilmesini, YÖK tarafından hangi programlar arasında çift anadal yapılabileceğinin belirlenmesini ve üniversitelerdeki farklı çift anadal uygulamalarının ortadan kaldırılarak tüm üniversite öğrencilerine eşit çift anadal olanağı sağlanmasını talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı özetle; Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi
Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikte düzenlendiği; söz konusu yönetmeliğin 16 ncı maddesi ve Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 20/01/2021 tarihli toplantısında alınan DGS ile yerleşen adayların, başarı sıralaması şartı bulunan programlarda çift anadal yapmasının uygun olmadığı yönündeki karar uyarınca başvuranın talebinin reddedildiğini ifade etmektedir.
10. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift
Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde, başarı sıralaması şartı aranan programlarda çift anadal yapmak isteyen öğrencinin, bu
Yönetmelikte belirlenen diğer şartların yanı sıra kayıt olduğu yıldaki ilgili programın Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen başarı sıralaması şartını sağlamış olması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
11. Bu hüküm ve konuyla ilgili Yükseköğretim Kurulu Hukuk İşleri ve Mevzuat Komisyonu Raporunda yer alan açıklamalar çerçevesinde, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 20/01/2021 tarihli toplantısında, dikey geçiş sınavı ile yerleşen adayların başarı sıralaması şartı bulunan programlarda çift anadal yapmasının uygun olmadığına karar verildiği görülmektedir.
12. Dikey geçiş sınavı ile yapılan yerleştirmelerin lisans programlarına geçmenin istisnai bir yolu olduğu, diğer bir ifadeyle; dikey geçiş sınavı ile başarı sıralaması şartı aranan lisans programlarına başarı sıralaması şartı olmadan yerleştirme işlemi yapıldığından, bu şekilde yerleşen adayların bu istisnai yolu tüketmiş olduğu gerekçesiyle söz konusu kararın alındığı anlaşılmaktadır.
13. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift
Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin ek üçünü maddesinde belirtildiği üzere; Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkacak sorunların giderilmesinde Yükseköğretim Yürütme Kurulu yetkili kılınmış olup; somut olayda da Yükseköğretim
Yürütme Kurulunun söz konusu takdir yetkisine dayanarak dikey geçiş sınavı ile yerleşen adayların başarı sıralaması şartı bulunan programlarda çift anadal yapmasının uygun olmadığına karar verdiği görülmektedir.
14. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması görevlerinin niteliği yönünden zorunludur. Ancak idareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak bir yetki değildir. İdare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı ve eşitlik ilkesi çerçevesinde hareket etmeli; bu yetki çerçevesinde alınan kararlar objektif ve gerekçeli olmalıdır.
15. Bu çerçevede; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın
Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde alınan karar uyarınca gerçekleştiği, bu yönüyle hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞTERİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi