|
ÖZET: Didim Belediyesi tarafından tahakkuk ettirilen yol harcamalarına katılma payının iptali talebiyle yapılan başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, yolun yapım ve onarım sorumluluğunun Karayolları Genel Müdürlüğü’nde olduğunu, katılım payının alınmasına ilişkin yasal düzenlemelerin ihlal edildiğini iddia etmiştir. Ayrıca, Didim Belediyesi’nin bu yoldan yararlanan mülk sahiplerinden aldığı katılım payının, emlak değerinin %2’sini aşmaması gerektiğini vurgulamıştır.
Didim Belediye Başkanlığı, yol harcamalarına katılım payının 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na uygun olarak hesaplandığını ve tahakkuk ettirildiğini belirtmiştir. 2013 yılında yapılan asfaltlama çalışmasının maliyetinin 2.151.855 TL olduğu, katılım payının ise ilgili mevzuata göre hesaplandığı ifade edilmiştir. Ayrıca, Didim Belediyesi’nin bu yol için katılım payı alma yetkisi bulunduğu ve ilgili meclis kararının alındığı da belirtilmiştir. Kamu Denetçisi, yapılan inceleme sonucunda, Didim Belediyesi’nin işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilmediğini ve başvurunun reddedilmesi gerektiğini önermiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, şikâyetçiye ve Didim Belediye Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6928-6928 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12760 2017/ 12760
KARAR TARİHİ : 20/04/2018 |tarih|
RET KARARI
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Didim Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçiye tahakkuk ettirilen asfalt katılım payı işleminin iptal edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 23/10/2017 23.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, Didim Belediyesi tarafından yapılan yolun sağında ve solunda bulunan mülk sahiplerine “yol harcamalarına katılma payı” adı altında katılım payı tahakkuk ettirildiğini, bu yolun yapım görevi ve onarım sorumluluğunun Karayolları Genel Müdürlüğü’nde olduğunu, kanunda katılım payının kimlerden alınacağının açıkça belirtildiğini, harcama yapılan yolun iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkul sahiplerinden meclis kararı ile yol harcamalarına katılım payı alınabileceğini, Didim İlçesi’nin bütününün bu yoldan başka çıkışı olmadığını, kanunda yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere on beş metreden fazla genişliklerine düşen giderlerinin belediyelere ait olduğunu belirttiğini, harcamanın hesaplanmasında bu hususa dikkat edilip edilmediğinin belirsiz olduğunu, mevzuatta yol yapımı ile alakalı olarak rayiç ve birim fiyatların dikkate alınacağı ve bağışların, yardımların gider tutarından indirilmesi gerektiğini belirttiğini, tahakkuk eden katılım payında ise bu durumun indirip indirilmediğinin belirsiz olduğunu, kanunda idarelerinin isteyebileceği harcamalara katılım payının emlak değerinin % 2’sini geçemeyeceğini belirttiğini, % 2’lik payın tamamını Didim
Belediyesi’nin kullandığını, Didim Belediyesi’nin görevi olmadığı halde bu yolu yaptığını
1 / 6iddia etmektedir .
2. Şikâyetçi, Didim Belediye Başkanlığı’nın tahakkuk eden harcamalara katılma payını almamasını, harcamalara katılma payının alınacaksa da Aydın Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nca alınmasını, bu payın hesabının yapılan yolun sağındaki, solundaki ve bu yola bağlanması nedeni ile kullanmak zorunda olan emlak sahiplerinden emlak vergi değerleri toplamının harcama katılım payına esas tutarına bölünmesi ve emlak sahiplerinin emlak vergi değerine çarpılması sonucu bulunacak tutarda katılım payının tahakkuk ettirilmesini talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Didim Belediye
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazılar ve eklerinin tetkikinden özetle; 3.1. ‘e katılım payı tahakkuk ettirildiği, bu payın maliki olduğu Aydın İli, Didim
İlçesi, ada parseldeki taşınmazın İnönü Bulvarına cephesi bulunmasından ve 2013 yılında asfalt yapılmasından dolayı tahakkuk ettirildiği, 3.2.İnönü Bulvarı’na yapılan sıcak asfalt kaplama işinin maliyetinin 2.151.855 TL, rayiç toplamına göre 1 TL’ye isabet eden yol katılım payı tutarının 0,039609 TL, ’in 2013 yılı emlak rayiç bedelinin 45.696,15 TL, rayice göre iştirak payı tutarının 1.809,98 TL, %2 den fazla olan (tenzil edilen) tutarın 896,06 TL olduğu, mükellefe %2 iştirak payı olarak 913,92 TL tahakkuk ettirildiği, 3.3.Yol harcamalarına katılım payı hesaplamalarının 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre yapıldığı, 3.4.Tahakkuk ve tebliğ edilen yol katılım payında hata olmadığı, 3.5.12/ 11/ 2012 tarih ve 6360 sayılı Kanun gereği Aydın iline büyükşehir statüsü verildiği, kanunun yürürlüğe giriş tarihi 30 Mart 2014 olduğu, söz konusu yol asfaltlama işinin
2013 yılında Didim Belediyesi bütçesinden yapıldığı, katılım payının da alma yetkisinin
Didim Belediyesinde olduğu, 3.6.Yol harcamalarına katılım payının alınması ile ilgili Didim Belediye Meclisi’nde karar alındığı, 3.7.İlgili mükellefe usulüne uygun olarak yol harcamalarına katılım payı tahakkuk ettirildiği hususları belirtilmiştir .
4. Didim Belediye Başkanlığı’ndan alınan ek bilgi belgelerden özetle; 4.1.Sıcak asfalt kaplanan alanın on beş ( 15) metreden küçük olduğu, 4.2.Yol yapımının özel veya devlet yardımı, karşılıksız fon tahsisi şeklinde bağış ve yardım olmadan yapıldığı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
2 / 65. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .” , 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” , 7. 12/ 11/ 2012 tarih ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe
Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanununun “Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi” başlıklı 1 inci maddesinde; “Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür… Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır… Birinci, ikinci ve dördüncü fıkrada sayılan illerdeki il özel idarelerinin tüzel kişiliği kaldırılmıştır . Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illerin bucakları ve bucak teşkilatları kaldırılmıştır .”, “Yürürlük” başlıklı
36 ncı maddesinde; “Bu Kanunun; 1 inci maddesi; … İlk mahalli idareler genel seçiminde,
diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer .” , 8. 29/ 5/ 1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun “Yol Harcamalarına
Katılma Payı” başlıklı 86 ncı maddesinde; “Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir : a) Yeni yol açılması, b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi, c) Kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması , kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi… Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere ( 15) on beş metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez . İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden olarak hesaplanır .”, “Payların yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım
Hesaplanması” başlıklı 89 uncu maddesi a bendinde; “…Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez .”, “Payların Tahakkuk Şekli” başlıklı 90 ıncı maddesinde; “Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89 uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir .”, “Tahakkuk
Zamanı” başlıklı 91 inci maddesinde; “Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır . Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir .”, “Tahsil
3 / 6Şekli” başlıklı 93 üncü maddesinde; “Harcamalara katılma payları belediyelerce veya
bunlara bağlı müesseselerce, 92 nci maddeye göre payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunur . Ancak, yukarıda yazılı ödeme sürelerini, ilgili belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir . Bakanlar Kurulunca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için belediyeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aşmamak üzere faiz alabilirler . Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur . Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilir . Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz .”, 9. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili
Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin “Payın Tahakkuk Zamanı” başlıklı
7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “İşin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici
kabulün yapılması ile belirlenir .”, hükümlerine amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından; şikâyete konu idarenin tesis ettiği işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Şikâyetçi, Didim Belediyesi tarafından yapılan yolun sağında ve solunda bulunan mülk sahiplerine “yol harcamalarına katılma payı” adı altında katılım payı tahakkuk ettirildiğini, bu yolun yapım görevi ve onarım sorumluluğunun Karayolları Genel Müdürlüğü’nde olduğunu, kanunda katılım payının kimlerden alınacağını açıkça belirtildiğini, harcama yapılan yolun iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkul sahiplerinden meclis kararı ile yol harcamalarına katılım payı alınabileceğini, Didim İlçesi’nin bütününün bu yoldan başka çıkışı olmadığını, kanunda yolların kaldırımlarda dahil olmak üzere on beş metreden fazla genişliklerine düşen giderlerinin belediyelere ait olduğunu belirttiğini, harcamanın hesaplanmasında bu hususa dikkat edilip edilmediğinin belirsiz olduğunu, mevzuatta yol yapımı ile alakalı olarak rayiç ve birim fiyatların dikkate alınacağı ve bağışların, yardımların gider tutarından indirilmesi gerektiğini belirttiğini, tahakkuk eden katılım payında ise bu durumun indirip indirilmediğinin belirsiz olduğunu, kanunda idarelerinin isteyebileceği harcamalara katılım payının emlak değerinin % 2’sini geçemeyeceğini belirttiğini, % 2’lik payın tamamını Didim
Belediyesi’nin kullandığını, Didim Belediyesi’nin görevi olmadığı halde bu yolu yaptığını iddia ederek Didim Belediye Başkanlığı’nın tahakkuk eden harcamalara katılma payını almamasını, harcamalara katılma payının alınacaksa da Aydın Büyükşehir Belediye
Başkanlığı’nca alınmasını, bu payın hesabının yapılan yolun sağındaki, solundaki ve bu yola bağlanması nedeni ile kullanmak zorunda olan emlak sahiplerinden emlak vergi değerleri toplamının harcama katılım payına esas tutarına bölünmesini ve emlak sahiplerinin emlak vergi değerine çarpılması sonucu bulunacak tutarda katılım payının tahakkuk ettirilmesini
4 / 6talep etmektedir .
12. Harcamalara katılma payı, belediyeler tarafından inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile alınan paydır . Yol harcamalarına katılma payı, kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve su tesisleri harcamalarına katılma payı olarak üç çeşit harcamalara katılma payı bulunmaktadır .
13. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerince düzenlenen yol harcamalara katılma payının; belediyeler tarafından inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile alınabileceği kurala bağlanmıştır . Söz konusu harcamalara katılma payı gayrimenkulün değerini arttırıcı nitelikte olduğu için, katılma payı mükellefiyeti harcamanın yapıldığı bölgedeki gayrimenkul sahipliği ile ilişkilendirilmiştir .
14. 2464 sayılı Kanunun 90 ıncı maddesinde yol harcamalarına katılma payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalananlara tahakkuk ettirileceği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununun Harcamalara Katılma Payları İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin
Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında ise; yol harcamalarına katılma payının işin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici kabulün yapılması ile belirleneceği ifade edilmiştir .
15. Dolayısıyla, 2464 sayılı Kanun ile harcamalara katılma payı tahakkukunun, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, işin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı anılan Yönetmelikte de, işin (asfalt çalışması) bitirilerek hizmete açılmış olmasının geçici kabulün yapılması ile belirlendiği ifade edilmektedir .
16. Dosya kapsamından; ‘e katılım payı tahakkuk ettirildiği, bu payın maliki olduğu Aydın İli, Didim İlçesi, ada parseldeki taşınmazın İnönü Bulvarına cephesi bulunmasından ve 2013 yılında asfalt yapılmasından dolayı tahakkuk ettirildiği, İnönü
Bulvarı’na yapılan sıcak asfalt kaplama işinin maliyetinin 2.151.855,45 TL, işin yapıldığı yerdeki bina ve arsaların rayiç değer toplamının 54.327.414,89 TL, rayiç toplamına göre 1
TL’ye isabet eden yol katılım payı tutarının 0,039609 TL, ’in 2013 yılı emlak rayiç bedelinin 45.696,15 TL, rayice göre iştirak payı tutarının 1.809,98 TL, %2 den fazla olan (tenzil edilen) tutarın 896,06 TL olduğu, mükellefe %2 iştirak payı olarak 913,92
TL tahakkuk ettirildiği, yol harcamalarına katılım payı hesaplamalarının 2464 sayılı Kanuna göre yapıldığı görülmektedir . 12/ 11/ 2012 tarih ve 6360 sayılı Kanun gereği Aydın iline büyükşehir statüsü verildiği, ilgili maddenin yürürlüğe giriş tarihinin 30/ 03/ 2014 olduğu, söz konusu yol asfaltlama işinin 2013 yılında Didim Belediyesi bütçesinden yapıldığı ve buna göre katılım payını alma yetkisinin Didim Belediyesinde olduğu, yol harcamalarına katılım payının alınması ile ilgili Didim Belediye Meclisi’nde karar alındığı, ilgili mükellefe usulüne uygun olarak yol harcamalarına katılım payı tahakkuk ettirildiğinden bahisle şikâyetçinin taleplerine Didim Belediyesince olumsuz cevap verildiği anlaşılmaktadır .
17. Ayrıca; söz konusu Bulvarda 18/ 12/ 2013 tarihinde başlayan yapılan asfalt çalışma işinin 14/ 01/ 2014 tarihinde bitirildiği Didim Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen ‘Yapım
İşleri Geçici Kabul Tutanağı’ndan anlaşılmaktadır .
18. Bu kapsamda; söz konusu mevzuat hükümleri doğrultusunda, asfalt yapım işinin yapıldığı
Didim Belediye Meclisi tarafından yol harcamalarına katılım payı alınması ile ilgili karar
5 / 6alındığı, yol harcamalarına katılım payının şikâyetçiye usulüne uygun olarak tahakkuk
ettirilip tebliğ edildiği ve ilgili belediye tarafından yapılan işlemde mevzuata aykırılık bir husus olmadığı değerlendirilmiştir .
19. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; idarenin görev ve yetki sahasında olan asfalt yapım işini 14/ 01/ 2014 tarihinde sonuçlandırdığı, ’in ilgili taşınmazın 2013 tarihinde mülkiyetinde olduğu, Didim Belediye Meclisi tarafından yol harcamalarına katılım payı alınması ile ilgili karar alındığı, şikâyetçiye usulüne uygun olarak hissesine oranla hesaplama yapıldığı, ’e 913,12 TL tahakkuk ettirilip tebliğ edildiği, aksine ilişkin bir tespit yapılamaması durumları da dikkate alındığında, idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir .
Başvuranın, şikâyet dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Aydın Vergi Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, ŞİKÂYETÇİ ile DİDİM BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ
EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi