|
ÖZET: Başvuru, Acil Durum Afet Yönetimi mezunu bir öğrencinin, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) kapsamında Hemşirelik bölümüne geçiş hakkının kaldırılmasından kaynaklanan mağduriyetini dile getirmektedir. Başvuran, bu durumun kendisi gibi birçok öğrenci için sorun oluşturduğunu belirterek, daha önce mezun olanlar için geçiş hakkının yeniden tanınmasını talep etmektedir. ÖSYM’nin 10 Mayıs 2024 tarihinde yayımladığı DGS tablolarında yapılan değişiklikler, bu geçiş imkanını ortadan kaldırmıştır.
Yükseköğretim Kurulu, Dikey Geçiş Sınavı ile ilgili usul ve esasları belirleme yetkisine sahiptir. Başvuruda, idarenin konu ile ilgili açıklamaları ve mevcut mevzuat çerçevesinde, DGS kılavuzunun 4 Nisan 2024 tarihinde güncellendiği ve bu güncellemelerin, belirli tarihlerde mezun olan öğrencilerin haklarını koruyacak şekilde düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. İlgili yönetmelikler, meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarının lisans programlarına geçiş şartlarını belirlemekte ve bu süreçte adalet ilkesinin korunması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Yükseköğretim Kurulu’na, DGS kılavuzundaki değişikliklerin mevcut durumda mağduriyet yaşayan öğrencilerin haklarını koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuranın ve benzer durumda olan diğer öğrencilerin haklarının güvence altına alınması açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11557-S.24.17571
BAŞVURU NO : 2024/6874
KARAR TARİHİ : 22.10.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Dikey Geçiş Sınavı ile geçiş uygulamaları hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 30.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran, Acil Durum Afet Yönetimi mezunu olduğunu, ÖSYM’nin
10 Mayıs tarihinde paylaşmış olduğu DGS tablolarında daha önce Hemşirelik bölümüne var olan geçiş
hakkının kaldırıldığı, kendisinin 2 yıl Acil Durum ve Afet Yönetimini bitirip DGS sınavı ile Hemşireliğe geçmek için uğraş verdiğini ancak bu hakkın kaldırıldığını, bu durumun kendisi ile aynı durumda olan öğrenciler bakımından mağduriyet oluşturduğunu belirterek, bu hakkın en azından belli tarihlerden önce mezun olanlar için tekrardan tanınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belge talebi kapsamında
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından gönderilen – – sayılı ve 24/07/2024 tarihli cevabi yazıda; 2.1. ÖSYM Başkanlığının 6114 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip özel bütçeli bir kamu kurumu olup 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi; yükseköğretim kurumlarında atama,
yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında ilgili kurumun talebine bağlı olarak kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapma görev ve yetkisine sahip olduğunu, 2.2. Diğer yandan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin ikinci fıkrasının (i)
bendinde “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususunda Başkanlığın yetkili olduğunun ifade edildiği, 2.3. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346.
maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlanmış, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının Başkanlığımızın internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin yedinci fıkrasında yükseköğretim ile ilgili sınavların Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı, 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’un 7. maddesinin (e) bendinde öğrencilerin dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasların Yükseköğretim Kurulunca tespit edileceğinin belirtildiği, 2.4. 19.02.2002 tarihli ve 24676 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Meslek
Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları
Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesinde “Meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokuları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir ve ilan edilir.” hükmü, 6. maddesinde “Öğrenci
Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) her yıl, meslek yüksekokulu ve açıköğretim önlisans mezunları ile o yıl son sınıfta olup staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirenlerin hangi lisans programlarına dikey geçiş için başvurabileceklerini, bu programların koşularını ve bu programlara alınacak öğrenci sayılarını gösteren bir kılavuz hazırlar. Bu kılavuzda, adayların nasıl başvurabilecekleri, lisans programı tercihlerini nasıl yapacakları, sınav, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, meslek yüksekokulu müdürlükleri ve açıköğretim önlisans programlarının bağlı olduğu birimlerce yürütülecek işlemlerle ilgili ilke ve kuralar yer alır. Bu kılavuz, Yükseköğretim Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer.” Hükmünün yer aldığı, 2.5. Bu kapsamda 2024 Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Başvuru Kılavuzu ve Ön Lisans Mezuniyet Alanlarına
Göre Dikey Geçiş yapabilecek Lisans Programları Tablosu (Tablo-2) 4 Nisan 2024 tarihli Yükseköğretim
Genel Kurul toplantısında incelenmiş ve mezkûr Yönetmelik hükümleri uyarınca 2024 Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Başvuru Kılavuzunun yayımlanması, başvuruların alınması ve uygulanmasına karar verildiği, 2.6. Başvuran tarafından konuya ilişkin Başkanlığa yapılmış başvuru bulunmamakla birlikte başvuru konusuna ilişkin başka adaylar tarafından Başkanlığa ulaşan dilekçelerin Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına yönlendirilerek adaylara bilgi verildiği, 2.7. Başvuruya konu Dikey Geçiş Sınavı ile ilgili usul ve esaslar ve hangi ön lisans programlarını bitirenlerin hangi lisans programlarına başvurabileceğinin Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlendiğinden, başvuranın talebi hakkında Başkanlıkça yapılabilecek işlem bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belge talebi kapsamında
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Eğitim-Öğretim Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen E– – sayılı ve 25/07/2024 tarihli cevabi yazıda; 3.1. Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine
Devamları Hakkında Yönetmelik’in 5’inci maddesinde “Meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir ve ilan edilir.” hükmünün bulunduğu, 3.2. Dikey Geçiş Sınavı ile yapılan yerleştirmelerin lisans programlarına geçmenin istisnai bir yolu olduğu, ancak fırsat eşitliği ve adalet ilkesinin korunması da esas olduğundan, istisnai imkânlar bahse konu temel ilkeleri aşmanın bir yolu olarak düşünülmemesi gerektiği, 3.3. En az lise mezunu olan her adayın, her yıl Yükseköğretim Kurumları Sınavı ile şartları dâhilinde istediği lisans programına yerleşme imkânına da sahip olduğu, 3.4. 2024 Dikey Geçiş Sınavı Kılavuzu, yukarıda açıklanan gerekçeler göz önünde bulundurularak 04
Nisan 2024 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında incelendiği ve Ön Lisans Mezuniyet
Alanlarına Göre Dikey Geçiş Yapılabilecek Lisans Programları Tablosu’nun yeniden düzenlenmesi hususunun uygun olduğuna karar verildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 4.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmaklagörevlidir…”
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
6.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 6.2.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 7. Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine
Devamları Hakkında Yönetmelik’in; “Kontenjan” başlıklı 5 inci maddesinde; “Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarından mezun olanların, bitirdikleri alanların (Değişik ibare:RG14/5/2024-32546) devamı niteliğinde veya ilişkili lisans programlarına dikey geçiş yapmaları amacı ile lisans programlarında kontenjan ayrılır. Bu kontenjanlar, sınavsız olarak meslek yüksekokulları programlarına devam ederek mezun olan öğrencilerin yüzde onundan az olmaz. (Değişik cümle:RG28/8/2015-29459 3.mükerrer)Meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi
lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir ve ilan edilir.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, Acil Durum Afet Yönetimi mezunu olduğunu, ÖSYM’nin 10 Mayıs tarihinde paylaşmış olduğu DGS tablolarında daha önce Hemşirelik bölümüne var olan geçiş hakkının kaldırıldığı, kendisinin
2 yıl Acil Durum ve Afet Yönetimini bitirip DGS sınavı ile Hemşireliğe geçmek için uğraş verdiğini ancak
bu hakkın kaldırıldığını, bu durumun kendisi ile aynı durumda olan öğrenciler bakımından mağduriyet oluşturduğunu belirterek, bu hakkın en azından belli tarihlerden önce mezun olanlar için tekrardan tanınmasını talep etmektedir.
10. Dikey Geçiş Sınavı meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarını başarı ile tamamlamış öğrencilerin, örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına geçiş yapmalarına olanak tanıyan bir sınav olarak eğitim ve sınav sistemimizde yer almaktadır.
11. Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine
Devamları Hakkında Yönetmelik’in 5’inci maddesinde yer alan; “Meslek yüksekokulu ve açıköğretim ön lisans mezunlarından örgün öğretim ve açıköğretim lisans programlarına dikey geçiş yapmak üzere başvurma şartlarını taşıyanlar için hangi lisans programlarının açılacağı, açılacak lisans programlarına meslek yüksekokulları ve açıköğretimin hangi programını bitirenlerin başvurabileceği, bu programların kontenjanları ve programlara yapılacak yerleştirmede kullanılacak puan türleri, dikey geçiş yapılacak üniversitelerin görüş ve önerileri de dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenir ve ilan edilir.” hükmüne göre Dikey Geçiş Sınavına ilişkin ayrıntıların Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca belirleneceği açıkça belirtilmektedir. Bu kapsamda hangi bölümlerden hangi bölümlere geçiş yapılabileceği hususları da
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenerek kamuoyuna duyurulmaktadır.
12. Her ne kadar hukuki düzenlemelerle yukarıda yer verilen hükümde de ifade edildiği gibi idarelere düzenleme yetkileri verilmiş olsa da, idarelerin kendilerine tanınan bu yetkileri kullanırken tabi olduğu temel ilkeler bulunmaktadır. Bu ilkelerin başında da hukuki güvenlik ilkesi gelmektedir.
13. Hukuk devletinin en önemli unsurlarından birisi olan ve kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm adımlarında, eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven
duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Diğer bir ifadeyle hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin hukuksal ilişkiler kurarken tabi olacakları hukuk kurallarını önceden bilmeleri anlamına gelirken, “idari istikrar ilkesi” ise, bu kurallara dayanılarak kazanılan hakların korunacağı güvencesinin kişilere verilmesini ifade etmektedir. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır. (Danıştay Onbeşinci
Daire E. 2017/278, K. 2018/376, T. 24/1/2018)
14. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu E.2014/977 29/1/2015 tarihli kararında; “Anayasa’nın 2.
maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuk devleti olarak nitelendirildiği, hukuk devletinin, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlet olduğu; hukuk devletinin unsurlarından biri olan hukuk güvenliğin, diğer bir ifadeyle “güvenin korunması ilkesi”nin, ilgilinin hukuki durumunun süreceğine olan güven, dolayısıyla hayal kırıklığına uğratılmaması anlamına geldiği, güvenin korunmasının, her zaman mevcut bir hukuki durumun dokunulmazlığı anlamında olmasa da, her düzenleme değişikliğinde yasa koyucunun göz önünde bulundurması gereken bir husus olduğu; halkın Devlete olan güveninin korunmasının da ancak hukuk güvenliğinin sağlanmasıyla mümkün olduğu; bu yönüyle, hukuk devletinin önemli bir unsuru olarak hukuk güvenliğinin, yalnızca hukuk düzeninin değil, aynı zamanda belirli sınırlar içinde, bütün Devlet davranışlarının, az çok önceden öngörülebilir olması anlamını taşıdığı, hukuki güvenliğin sadece bireylerin devlet faaliyetlerine duyduğu güveni değil, aynı zamanda yürürlükteki mevzuatın süreceğine duyulan güveni de içerdiği; gerek yargı kararları, gerek öğretideki ortak tanımlamalara göre “haklı beklenti”nin idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleri olduğu, yeni düzenlemenin hukuki istikrarı bozmaması, hakların kullanılmasını zorlaştıracak ya da doğmuş olan hakların hiçe sayılması anlamına gelecek şekilde tasarlanmaması gerektiği” ifadelerine yer vermiş ve haklı beklentinin aynı zamanda belirlilik ilkesinin sonuçlarından da biri olduğu, idarenin, ister bir taahhüdü, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmelerini sağlaması gerektiği şeklinde yorumladığı anlaşılmaktadır.
15. Bu itibarla idare tarafından kendisine tanınan yetkiler kapsamında bilimin, hukukun ve güncel koşulların gerektirdiği düzenlemeler yapması son derece normal olmakla beraber, uzun süredir devam eden bir sistemde bir değişikliğin yapılması durumunda da hak sahibi iken değişiklik ile bu hakkını kaybedecek bireylerin haklarının da göz önünde bulundurulması ve hukuki güvenlik ilkesi kapsamında bu haklar bakımından da gerekli korumanın sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
16. Nitekim hukuk fakültesinden mezun olanların avukatlık, noterlik stajını başlatmak; hâkimlik, savcılık sınavlarına girmek gibi durumlar için zorunlu bir ön sınav niteliğinde olan Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı uygulamasının getirildiği, söz konusu sınava ilişkin 8 Mayıs 2024 tarihli ve 32540 sayılı Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı Yönetmeliğinin
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun ek 41 inci maddesinde düzenlenen Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavına ilişkin esasları kapsar ve 24/10/2019 tarihinden sonra yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptıranlardan 31/3/2024 tarihinden sonra mezun olanlar hakkında uygulanır.” hükmüne yer verilmek suretiyle, belli bir tarihten sonra mezun olanlar bakımından uygulanacağı şeklinde düzenleme yapılarak, uygulama değişikliği yapılırken gerek uzun yıllar gündeme getirildiği gerekse geçiş sürecinde güven ilkesi bağlamında kişilerin hak ve beklentilerini koruyucu nitelikte önlemler alındığı görülmektedir.
17. Somut olayda, Acil Durum ve Afet Yönetimi ön lisans programı mezunlarına yıllardır Dikey Geçiş Sınavı ile Hemşirelik Bölümüne geçme imkânı verilirken, 2024 yılı itibarıyla bu uygulamaya son verildiği görülmektedir. Yıllardır süregelen bir fiili duruma duyulan güven neticesinde bir hukuki statü içerisine girmiş ve bu amaçla adımlar atmış kişiler bakımından güven duyulan bu fiili durumda, idare tarafından köklü olarak yapılan değişim neticesinde mevcut durumda ortaya çıkan mağduriyeti ortadan kaldırıcı yönde yapılacak geçiş düzenlemeleri ile idareye olan güvenin korunması ve bu şekilde hukuk güvenliğinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Dikey Geçiş Sınavı kılavuzunda 04 Nisan 2024 tarihinde Ön Lisans Mezuniyet Alanlarına Göre Dikey Geçiş Yapılabilecek Lisans Programları Tablosu’nda yapılan değişikliğin, anılan tarihte hali hazırda bahsi geçen bölümden mezun yahut öğrenci statüsünde olan kişilerin haklarını koruyucu nitelikte tedbirler alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; Dikey Geçiş Sınavı kılavuzunda 04 Nisan 2024 tarihinde Ön Lisans Mezuniyet Alanlarına Göre Dikey
Geçiş Yapılabilecek Lisans Programları Tablosu’nda yapılan değişikliğin, anılan tarihte hali hazırda bahsi geçen bölümden mezun yahut öğrenci statüsünde olan kişilerin haklarını koruyucu nitelikte tedbirler alınması yönünde YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA, bilgisi için ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi