yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinde amirlerine karşı sorumlu olduklarının düzenlendiği, bu hükme istinaden başvurana, Kuruluşlarında Genel İdare Hizmetleri sınıfında kadrolu personel bulunmaması sebebiyle mevcut görevlerine ek olarak Kuruluşun satın alma iş ve işlemlerini yürütme görevinin verildiğini, ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında kurulması gereken komisyonlarda birden fazla kişinin görev alması gerektiğinden başvuran ile birlikte Genel İdare Hizmetleri sınıfında olmayan dört kadrolu personelin de söz konusu komisyonlarda zaruri olarak görevlendirildiği, 2.2. Başvurana verilen görevlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 45 inci maddesinde yer alan memurun başka bir sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılamayacağı hükmüne aykırılık oluşturmadığı, başvuranın Kuruluşta Din Hizmetleri sınıfındaki mevcut görevlerine devam ettiği, 2.3. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı tüm kuruluşlarda personel ihtiyacı bulunmakta olup, başvuranın görev yaptığı 7 gün 24 saat hizmet veren kuruluşta da nöbet tutan personelin sayıca yetersiz olması nedeniyle hizmetin aksamaması için başvuranın başka bir kuruluşa görevlendirmesinin yapılamadığı, 2.4. Başvuranın Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı Uzunköprü 80. Yıl Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğünde Din Görevlisi kadrosunda görev yapmakta olduğu, kuruluşta yapmış olduğu dini programların İl Müdürlüğü web sitesinde yayınlanmış olduğu, 2.5. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve bağlı tüm kuruluşların kadro ve personel sıkıntısı göz önüne alındığında, başvuru konusunda yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı, belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Devlet Memurlarının Görev ve Sorumlulukları ” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar .”, “Memurun Başka Sınıfta ve Derecesinin Altında Bir Görevde Çalıştırılamayacağı” başlıklı 45 inci maddesinde; “Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz .”
.
2 / 66. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olması sebebiyle reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 12/ 09/ 2011 tarihinde Karaman Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler İl Müdürlüğünde Şoför olarak göreve başladığını, daha sonra görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girerek Edirne Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Din Görevlisi olarak atandığını takiben 09/ 12/ 2016 tarih ve 11872 sayılı Personel Hareket Onayı ile Uzunköprü 80.
Yıl Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğüne il içi atamasının yapıldığını, burada kendisine
‘satın alma iş ve işlemleri’ görevinin verildiğini, Din Hizmetleri Sınıfında olması sebebiyle göreviyle ilgili bir birimde çalışmak istediğini belirterek sadece Din Görevlisi olarak görevini yerine getirmesinin sağlanmasını talep etmektedir .
9. Başvuranın iddiaları ve ilgili idarenin bilgi ve belge talebimize cevabı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın din görevlisi kadrosunda Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinde görevli bulunduğu, görev yaptığı merkezde din görevlisi olmasından kaynaklı görev ve işleri yerine getirdiği, başvurana bu görev ve işlere ek olarak da Kuruluşun satın alma iş ve işlemlerinin yürütülmesi görevi verildiği, ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında kurulması gereken komisyonlarda birden fazla kişinin görev alması gerektiğinden ve personelin yetersiz olması sebebiyle söz konusu görevlendirmelerin zaruri olarak yapıldığı anlaşılmıştır .
10. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde taşra teşkilatının il müdürlükleri ve bunlara bağlı kuruluşları kapsadığı başvuranın çalışmakta olduğu
Bakım ve Rehabilitasyon Merkezinin de bu kapsamda bulunduğu, ilgili yönetmelik hükümleri kapsamında başvuranın yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve ilgili idarenin de bu talebi; ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illerin gruplandırılarak işlem yapılması, atamalarda kadro imkânları ile Bakanlığın hizmet ihtiyaçlarının dikkate alınması, personelin hizmet bölgeleri arasında, hizmet gerekleri de dikkate alınarak adil ve dengeli dağılımının sağlanması, atamalarda hizmet puanının belirleyici olması, aile bütünlüğünün korunması, atamalarda engellilik durumunun dikkate alınması doğrultusunda değerlendireceği anlaşılmaktadır .
11. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır . İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar . Bu doğrultuda, idari
.
3 / 6işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden
belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir . (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
12. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur . Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez . Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır .(Bkz . Prof . Dr . Şeref
GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/ 1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir .
13. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekir .
14. Kamu hizmetlerinin sürekliliği ilkesi çerçevesinde, kamu hizmetlerinin sürekli, düzenli, etkili ve verimli bir biçimde yürütülmesi gerekmektedir . Aksi halde kamu yararının gerçekleşmemesi gibi bir tehlike bulunduğundan, uygulamada yetkili amirlerin bunun için hukuka uygun her türlü önlemi almaları söz konusu olmaktadır . Bu açıdan, personelin hizmetine ihtiyaç duyulan yere görevlendirilmesi idarelerin takdir yetkisinin dâhilinde olup, yetkili amirlerin ihtiyacın az olduğu yerlerdeki personeli ihtiyaç duyulan yerlerde görevlendirmeleri, kamu kaynaklarının etkili ve verimli bir şekilde kullanılması açısından bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır .
15. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile kamu personel rejimimize kazandırılan “kadro” kavramı devlet örgütü yapısının oluşturulmasında, kamu hizmet ve faaliyetleri ile bunu yürütecek işgücünün planlanmasında kullanılan hukuksal bir araçtır . Kadro, memurun çalıştığı görev yerini, yapacağı işi, bir başka ifadeyle yapacağı görevi tanımlaması açısından önemlidir . Sınıflandırma ise, hizmete ağırlık verilerek memurların görev ve sorumluluklarının dikkate alınarak kümelendirilmesidir .
Kamuda genel itibariyle kadro ve unvanlara ilişkin görev tanımları mevcut olmamakla birlikte, gerek yargı kararlarıyla ortaya konulan içtihatlar ve gerekse Devlet Personel Başkanlığının görüşleri dikkate alındığında, memura verilecek görevin kadro ve unvanıyla uyumlu olması gerekmektedir .
Bununla birlikte başvuruya konu olayda kamu yararı, hizmet gerekleri, kamu hizmetinin sürekli ve düzenli yürütülmesi ilkeleri gereğince, başvuruya konu idarenin, mevcut personeli arasında iş bölümü yaptığını, personelin yetersiz olması ve genel idare hizmetleri kadrosunda personelinin bulunmaması sebebiyle zaruri olarak başvurana din hizmetleri dışında bir takım görevler verildiği anlaşılmıştır . Keza, başvuran dışında söz konusu rehabilitasyon merkezinde; sosyal çalışmacı, hemşire ve öğretmen kadrosunda çalışan personelin de iş bölümüne dahil edildiği, genel idare hizmetleri kapsamında görevler verildiği tespit edildiğinden başvuran aleyhine eşitlik ilkesini zedeleyen veya ayrımcı bir uygulama bulunmadığı anlaşılmıştır .
4 / 616. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın idare tarafından gerçekleştirilen hizmetleri yerine getirmek üzere, hizmet gerekleri ve personel ihtiyacı çerçevesinde, sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında, Uzunköprü 80. Yıl Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi
Müdürlüğü nde istihdam edildiği ve başvurana çalışmakta olduğu birimde verilen görevlerin başvuranın kadro ve unvanının görev tanımına uygun olduğu ve bunun yanında personel sıkıntısı sebebiyle verilen diğer görevlerin idarenin kendisine tanınan takdir yetkisi çerçevesinde tesis edildiği ve kamu yararı ve hizmetin gereklerine aykırı olduğuna ve bu yetkinin veriliş amacı dışında kullandığına dair herhangi bir bilgi, belge, bulgu veya delile rastlanmadığından, başvuranın kendisine verilen ek görevler sebebiyle görev yerinin değiştirilmesi talebinin idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla şikâyet başvurusunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ise “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”ilkelerine uygun davranıldığı, kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir . Öte yandan idare, her ne kadar başvuranın satın alma işlemlerinde görevlendirilme gerekçesi olarak personel yetersizliğini göstermiş ise de idarenin hizmetin sürekliliği kapsamında personel planlaması yaparak bu alandaki personel yetersizliğini ivedilikle gidermesi, başvuranın başvuruya konu satın alma işlerine ilişkin görevine süreklilik kazandırmaması gerektiği değerlendirilmiş olup idarenin bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Edirne İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE ;
Kararın Başvurana, AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
.
5 / 6Kamu Başdenetçisi