|
ÖZET: Başvuran, Sakarya Üniversitesi’nden aldığı doktora diplomasında bilim dalının belirtilmediğini, bu durumun kendisine maddi ve manevi mağduriyet yarattığını ifade ederek, diplomasının düzeltilmesini talep etmiştir. Üniversite, Yükseköğretim Kurulu’nun 2009 tarihli yazısına dayanarak, mezuniyet işleminin 2014 tarihli bir karar öncesinde gerçekleştiği için diplomanın eksik düzenlendiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın mezuniyetinin ardından yürürlükte olan yönetmeliklerin, diplomada bilim dalının yer almasını gerektirdiği vurgulanmıştır.
Danıştay, mezuniyetin kazanılmış bir hak olduğunu ve diplomanın bu hakkı tespit eden bir belge niteliğinde olduğunu belirterek, başvuranın diplomasında bilim dalına yer verilmemesinin mesleki faaliyetlerinde zorluklar yaratabileceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin makul olduğu değerlendirilmiş ve Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü’ne yeni diplomanın düzenlenmesi hususunda tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, yükseköğretim kurumlarının hukuki belirlilik ve eşitlik ilkelerine uygun hareket etme yükümlülüğünü de göz önünde bulundurarak verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13103-S.23.20700
BAŞVURU NO : 2023/6162
KARAR TARİHİ : 16/10/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAKARYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın doktora diplomasında bilim dalı adının yer alması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hk.
BAŞVURU TARİHİ : 30/04/2023
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran 20/08/2008 tarihinde Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim
Dalı Din Psikolojisi Bilim Dalına kayıt yaptırdığını ve 04/07/2013 tarihli ve sayılı Senato kararınca
Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din Psikolojisi Bilim Dalından Bilim Doktoru unvanını almaya hak kazandığını, ancak düzenlenen diplomada mezuniyet bilgilerinin eksik olduğunu, diplomasında bilim dalının yazılmadığını, akademik kariyerin en önemli uzmanlaşma basamağını oluşturan doktora diplomasının hangi bilim dalında alındığının belirtilmeyerek eksik tanzim edilmesinin maddi ve manevi mağduriyet oluşturduğunu, konuyla ilgili Enstitüye başvurularda bulunmasına rağmen bir sonuç alamadığını, diplomanın eksik tanzim edildiğinin ve mezun olduğu bilim dalının “Din Psikolojisi” bilim dalı olduğunun Üniversite tarafından kabul edildiğini, kendisine bunu doğrulayan bir yazı yollandığını, ayrıca aynı bölümden mezun olan başka bir kişiye doğru diploma düzenlendiğini belirterek Felsefe ve Din
Bilimleri Anabilim Dalı Din Psikolojisi Bilim Dalından Bilim Doktoru unvanı almaya hak kazanıp mezun olduğu bölümün tam adının yazılı olduğu doğru diplomanın kendisine verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 07/06/2023 tarihli ve E– – sayılı yazıda;
2.1. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 10/2 nci maddesinde “Tezli yüksek lisans diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu enstitü anabilim/anasanat dalındaki programın Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış adı bulunur…”, 23/3 üncü maddesinde, “Doktora diploması üzerinde enstitü anabilim/anasanat dalındaki programın Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış adı bulunur…”,
29//1 inci maddesinde, “Sanatta yeterlik çalışmasında başarılı olan öğrenciye, diğer koşulları da sağlamak kaydıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanan sanat dalının özelliğine göre alanı belirleyen bir diploma verilir…” hükümlerinin yer aldığı,
2.2. Söz konusu Yönetmelik hükümleri uyarınca, yüksek lisans ve doktora diplomaları üzerine anabilim dalı ile birlikte program adının (programın adı bilim dalı bile olsa bilim dalı ibaresi olmadan) yazılmasının, okuyan/mezun olan öğrencilere verilen Öğrenci Belgesi ve Mezuniyet Belgesi/Diplomalarında yer alan bilgiler ile e-devlet kapısından alınacak öğrenci ve mezuniyet bilgileri arasında farklılık olmaması gerektiği
2.3. E-devlet kapısından alınacak Öğrenci ve Mezuniyet Belgelerinde Üniversite/Enstitü/Anabilim
Dalı/Program bilgilerinin yer alabileceği,
3. Sakarya Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 23/05/2023 tarihli ve – – sayılı yazıda;
3.1. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 07/10/2009 tarihli ve 32248 sayılı yazısında, Uludağ Üniversitesi
Rektörlüğünün lisansüstü programlardan mezun olan öğrencilere verilmekte olan diplomalarda bilim dalı adına yer verilip verilmeyeceği konusundaki görüş yazısının 01/10/2009 tarihli Yükseköğretim Yürütme
Kurulu toplantısında incelendiği ve 2547 sayılı Kanunun 2880 sayılı Kanunla değişik 43/b maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının görüşü dikkate alınarak, 2 Haziran 2009 tarihli ve 26540
Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelikte” Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 25/b maddesi hakkında
“Doktora diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu enstitü anabilim dalındaki programın onaylanmış adı bulunur.” ifadesinin yer aldığı ve Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirildiğinde lisansüstü programlardan mezun öğrencilerin diplomalarında sadece anabilim dalına yer verileceği, bilim dalına yer verilemeyeceğine karar verildiği,
3.2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 06/05/2014 tarihli ve sayılı yazısına istinaden, Fırat
Üniversitesi Rektörlüğünün lisansüstü eğitimi tamamlayan tezli, tezsiz ve doktora öğrencilerine verilecek diplomaya, lisansüstü eğitiminin tamamlandığı anabilim dalındaki programın onaylanmış adının yazıldığı ve bu durumun karışıklığa neden olmaması için anabilim dalı yanında bilim dalının da diplomalarda yer almasını talep eden yazısının 17/04/2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında incelendiği ve
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının uygun görüşü dikkate alınarak, diplomalarda Anabilim Dalının yanı sıra Bilim Dalının da yazmasına ilişkin talebin uygun görüldüğü,
3.3. Başvuru sahibi ’in, 04/07/2013 tarihli ve sayılı Üniversite Senatosu kararı ile mezun olduğu ve bilim doktoru unvanı almaya hak kazandığı, 17/04/2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında diplomalarda bilim dalının yer almasına karar verildiği, öğrencinin mezuniyet işlemi bu karardan önce olduğu için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 07/10/2009 tarihli ve 32248 sayılı yazısı uyarınca diplomasının düzenlendiği, ile birlikte 01/10/2009 tarih ve 06/05/2014 tarihleri arasında mezun olan tüm lisansüstü öğrencilerinin diplomalarında bilim dalına yer verilmediği,
3.4. Sakarya Üniversitesi Diploma, Mezuniyet Belgesi İle Diğer Belgelerin Düzenlenmesinde Uyulacak
Esaslara İlişkin Yönergenin Diploma Şerh İşlemleri başlıklı 20 inci maddesinin üçüncü fıkrasında
“Diplomada idarece yapılan bir hata nedeni ile başvuranlara yeniden diploma düzenlenir. Müdür/Dekan ve
Rektörün onayına sunulur.” hükmünün yer aldığı, diplomanın yeniden düzenlenebilmesi için idarece yapılan bir hata olması gerektiği, Üniversitelerince bir hata yapılmadığı, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının kararları doğrultusunda işlem yapıldığı
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 4.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 6.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…t) Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir…”,
6.5. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 7. 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik yükseköğretim kurumlarında yürütülen yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik programlarından oluşan lisansüstü eğitim ve öğretimi düzenler.”, 7.2. “Doktora diploması” başlıklı 23 üncü maddesinde; “…(3) Doktora diploması üzerinde enstitü anabilim/anasanat dalındaki programın Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış adı bulunur.
Mezuniyet tarihi tezin sınav jüri komisyonu tarafından imzalı nüshasının teslim edildiği tarihtir.”,
8. 01/07/1996 tarihli ve 22683 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mülga Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliğinin;
8.1. “Doktora Diploması” başlıklı 25 inci maddesinde, “Tez sınavında başarılı olmak ve diğer koşullan da sağlamak kaydıyla doktora tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan öğrenci Doktora Diploması almaya hak kazanır.
Doktora Diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu enstitü anabilim dalındaki programın onaylanmış adı bulunur.”,
9. 27/12/2020 tarihli ve 31347 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sakarya Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin;
9.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, Sakarya Üniversitesine bağlı enstitülerde yürütülen lisansüstü eğitim-öğretim programlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
9.2. “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik; Sakarya Üniversitesine bağlı enstitülerde yürütülen tezli yüksek lisans, tezsiz yüksek lisans, uzaktan eğitim tezsiz yüksek lisans, doktora/sanatta yeterlik programlarından oluşan lisansüstü eğitim öğretim ile bilimsel araştırma ve uygulama faaliyetlerine ilişkin hükümleri kapsar.”,
9.3. “Doktora diploması” başlıklı 49 uncu maddesinde, “(3) Doktora diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu EABD/EASD’deki programın onaylanmış adı, mezuniyet tarihi, diploma numarası ve T.C.
kimlik numarası bulunur.”,
10. 25.12.2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mülga Sakarya Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin;
10.1.“Doktora diploması” başlıklı 48 inci maddesinde, “…Doktora diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu EABD’deki programın onaylanmış adı bulunur. Ayrıca diplomaya mezuniyet tarihi, diploma numarası ve T.C. kimlik numarası yazılır. Diploma ile birlikte program süresince almış olduğu derslerin not dökümü de verilir.”,
11. Sakarya Üniversitesi Diploma, Mezuniyet Belgesi İle Diğer Belgelerin Düzenlenmesinde
Uyulacak Esaslara İlişkin Yönergesinin;
11.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu yönerge; Sakarya Üniversitesinde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyde eğitim-öğretimini bitiren ve ikinci anadal, yandal programını tamamlayan öğrenciler ile
Üniversite tarafından açılan kurs, sertifika, v.b. programlara katılan öğrenciler için hazırlanacak olan diploma, geçici mezuniyet belgesi, diploma eki, sertifika ve katılım belgelerinin hazırlanması ve diploma defterlerinin düzenlenmesine ilişkin esasları belirlemek için hazırlanmıştır.”,
11.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu yönerge; Sakarya Üniversitesinde öğrenim gören öğrencileri ve eğitim-öğretimin sonunda verilecek belgeleri kapsar.”,
11.3. “Diplomada Yer Alan Bilgiler” başlıklı 8 inci maddesinde, “Hazırlanacak diplomaların ön ve arka yüzünde aşağıda belirtilen bilgiler yer alır.
a) Diplomanın ön yüzünde:
·Öğrencinin doğum tarihi, doğum yeri, adı ve soyadı.
·Fakülte, Yüksekokul, Enstitü, Meslek Yüksekokulu adı.
·Bölüm ve/veya anabilim dalı/program adı.
.Lisansüstü programlarda anabilim dalına ilaveten bilim dalı adı.
·Mezuniyet tarihi, Diploma numarası.
·Diplomayı onaylayanın adı, soyadı, unvanı, imzası…”
11.4. “Diploma Şerh İşlemleri” başlıklı 20 inci maddesinde, “Nüfus Hüviyet Cüzdanında sonradan mahkeme kararı ile yapılan değişiklik, Üniversite Yönetim Kurulunun vereceği karar ile Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığınca şerh düşülüp, tarih konularak, Öğrenci İşleri Daire Başkanı ile Genel Sekreter
Yardımcısı, Genel Sekreter parafı, Rektörün imzası ile onaylanır.
Bu İşlemin yapılabilmesi için, Nüfus Hüviyet Cüzdanı ve mahkeme kararının onaylı belgelerin Rektörlüğe sunulmuş olması gerekir. Gerekli düzeltme diploma defterlerinde de yapılır.
Diplomada idarece yapılan bir hata nedeni ile başvuranlara yeniden diploma düzenlenir. Müdür/Dekan ve
Rektörün onayına sunulur.”,
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuran Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din
Psikolojisi Bilim Dalı doktora programını 04/07/2013 tarihli ve sayılı Senato kararınca tamamladığını, ancak düzenlenen diplomada mezuniyet bilgilerinin eksik olduğunu, diplomasında bilim dalının yazılmadığını belirterek mezun olduğu bölümün tam adının yazılı olduğu doğru diplomanın kendisine verilmesini talep etmektedir.
14. Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü konuyla ilgili olarak,
14.1. 17/04/2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında diplomalarda bilim dalının yer almasına karar verildiğini, başvuranın, mezuniyet işlemi bu karardan önce olduğu için Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığının 07/10/2009 tarihli ve 32248 sayılı yazısı uyarınca diplomasının düzenlendiğini, başvuran ile birlikte 01/10/2009 tarihli ve 06.05.2014 tarihleri arasında mezun olan tüm lisansüstü öğrencilerinin diplomalarında bilim dalına yer verilmediğini
14.2. Sakarya Üniversitesi Diploma, Mezuniyet Belgesi İle Diğer Belgelerin Düzenlenmesinde Uyulacak
Esaslara İlişkin Yönerge uyarınca, diplomanın yeniden düzenlenebilmesi için idarece yapılan bir hata olması gerektiğini, olayda Üniversitelerince bir hata yapılmadığını, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının kararları doğrultusunda işlem yapıldığını
ifade etmektedir.
15. Anayasamızın 130 uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmektedir.
15.1. Bu temel Kanunun 14 üncü maddesi ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43 üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
15.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği, (c) bendinde, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği vurgulanmıştır.
16. Üniversitelere tanınan bu takdir yetkisi çerçevesinde hazırlanan ve yürürlükte olan Sakarya
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 49 uncu maddesinde, doktora diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu EABD/EASD’deki programın onaylanmış adının bulunacağı hüküm altına alınmış olup; aynı şekilde, 25/12/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve başvuranın mezun olduğu dönemde yürürlükte olan Sakarya Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin “Doktora diploması” başlıklı 48 inci maddesinin 2 nci fıkrasında da “Doktora diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu EABD’deki programın onaylanmış adı bulunur.” denilmektedir.
17. YÖK Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin “Doktora diploması” başlıklı 23 üncü maddesinde, “…(3) Doktora diploması üzerinde enstitü anabilim/anasanat dalındaki programın
Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış adı bulunur…”, hükmü yer almaktadır.
18. Başvuru konusu olayda; 18.1. ’in 20/08/2008 tarihinde Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din
Bilimleri Anabilim Dalı Din Psikolojisi Bilim Dalına kayıt yaptırdığı ve 04/07/2013 tarihli ve sayılı
Senato kararınca Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din Psikolojisi Bilim Dalından Bilim Doktoru unvanını almaya hak kazandığı,
18.2. Başvuranın diplomasının, 04/07/2013 tarih ve sayılı Senato kararına istinaden Enstitü tarafından hazırlanan mezuniyet çalışmasına göre sistem üzerinden basıldığı, ancak diplomada mezun olduğu bilim dalının yer almadığı,
18.3. Diplomalarda bilim dalının yer almasına 17/04/2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında karar verilmesi ve başvuranın mezuniyetinin bu karardan önce olması nedeniyle, diplomasında bilim dalına yer verilmediği gerekçesiyle düzeltilmiş diploma verilmesi talebinin reddedildiği
anlaşılmaktadır.
19. İdare tarafından diplomalarda bilim dalına yer verilmesine yönelik Yükseköğretim Genel Kurul kararının 17.04.2014 tarihinde alındığı, başvuranın mezuniyetinin ise bu karardan önce olması nedeniyle diplomasında mezun olduğu bilim dalına yer verilmediği belirtildiği, ancak başvuranın mezun olduğu dönemde yürürlükte olan ve hali hazırda yürürlükte olan Sakarya Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliklerinin “Doktora diploması” başlıklı maddelerinin aynı olduğu; “doktora diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu/kayıtlı olduğu EABD’deki programın onaylanmış adı bulunur” denildiği görülmektedir.
20. Konuyla ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu tarafından bilgi amaçlı olarak Kurumumuza ve gereği için
Sakarya Üniversitesi Rektörlüğüne hitaben yazılan 07/06/2023 tarihli ve – – sayılı yazıda, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümleri uyarınca, yüksek lisans ve doktora diplomaları üzerine anabilim dalı ile birlikte program adının yazılmasının gerekmekte olduğu ve başvuranın talebinin Yönetmelik uyarınca değerlendirilmesi gerektiği belirtildiği belirtilmektedir.
21. Mezuniyetin kazanılmış bir hak olduğu ve bu hakkın da diploma ile tespit ve beyan/ilan edilmekte olduğu, öğrenciye diploma verilmesi işleminin geçmişteki bir durumu tespit eden, beyan edici nitelikte ve geçmişe etkili bir idari işlem olduğu, böylelikle diplomaların, düzenlendikleri tarihte var olan hukuki ve
fiili durumu gözeten belgeler olduğu; bu sebeple başvuranın diplomasında mezun olduğu bilim dalı adına yer verilmemesinin mesleki faaliyetlerinde ve kazanılmış haklarının kullanımında güçlüklerle karşılaşmasına yol açabileceği ve “din psikolojisi” alanında doktora yaptığını ispat etme külfetine katlanmak zorunda kalabileceği hususları dikkate alındığında yeni diploma basılması isteğinin makul bir talep olduğu değerlendirilmektedir.
22. Yükseköğretim kurumları, Anayasa ile güvence altına alınan bilimsel özerklik ve ilgili Kanun ile verilen yetki çerçevesinde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla, eğitim, öğretim ve sınav sisteminde kendi düzenleyici işlemlerini her zaman yapma yetkisine sahip olmakla birlikte, Kanun ile sınırları belirlenmiş olan yetki dâhilinde hareket etmek, eylem ve işlemlerini yürürlükte olan ilgili mevzuata uygun olarak tesis etmek ve bu eylem ve işlemlerinde hukuki belirlilik, istikrar, haklı beklentiye uygunluk, objektiflik ve eşitlik gibi ilkeleri gözetmekle de yükümlüdürler. Bu ilkeler doğrultusunda, diploma belgesi ile ortaya konulan ve kazanılmış bir hak olan mezuniyetin göstergesi olan diplomanın Sakarya Üniversitesi
Diploma, Mezuniyet Belgesi İle Diğer Belgelerin Düzenlenmesinde Uyulacak Esaslara İlişkin Yönergede bulunan belli koşullarda diplomanın yeniden düzenlenebileceğine dair açıklamalar kapsamında değerlendirilerek yenilenmesinin mümkün olduğu mütalaa edilmektedir.
23. Bu çerçevede; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın
Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın 04/07/2013 tarihli ve sayılı Senato kararı uyarınca Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Din Psikolojisi Bilim Dalından Bilim Doktoru unvanını almaya hak kazanarak mezun olduğu sabit olan başvuranın eğitimini aldığı EABD’deki programın onaylanmış adının bulunduğu yeni diploma basılması talebinin yeniden değerlendirilebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, idarenin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın mezun olduğu bölümün tam adının yazılı olduğu diplomanın kendisine verilmesi talebinin yeniden değerlendirilmesi hususunda SAKARYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
Sakarya Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve SAKARYA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi