|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Matematik Bölümünden mezun olduğu ve diplomasının “Yüksek Lisans” olarak düzenlenmesi talebinde bulunduğu belirtilmektedir. Başvuran, 2004 yılında mezuniyet belgesi almış ve bu belgede “Lisansla Birleştirilmiş Tezsiz Yüksek Lisans” ifadesi yer almasına rağmen, diplomasının “Lisans Diploması” olarak düzenlendiğini iddia etmektedir. İdarenin, başvuranla aynı dönemde mezun olanlara Yüksek Lisans diploması vermesi, başvuranın da aynı hakka sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Kararda, başvuranın mezuniyetinin kazanılmış hak olduğu ve diploma düzenlemesinin geçmişe etkili bir idari işlem niteliği taşıdığı vurgulanmaktadır. İdarenin, başvuranın durumunu değerlendirirken eşitlik ilkesine uymadığı ve hukuka aykırı bir işlem yaptığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın diplomasının Yüksek Lisans olarak düzeltilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu durum, idarenin hukuka uygun hareket etmesi gerektiğini göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10158-10158 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/1502 2017/ 1502
KARAR TARİHİ : 24/08/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü/
ERZURUM
BAŞVURUNUN KONUSU : Diplomasının “Yüksek Lisans
Diploması” şeklinde düzenlenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/02/2017 24.2.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran nin Kurumumuza yapmış olduğu 24/ 02/ 2017 tarihli başvurusunda; Erzurum Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Matematik Öğretmenliği
Bölümünden 2004 yılında mezun olduğu, diploması hazır olmadığından geçici mezuniyet belgesi verildiği, belgenin üzerinde “Tezsiz Yüksek Lisans” ibaresi olduğu, 2016 yılında diplomasını almak üzere Öğrenci İşlerine başvuruda bulunduğu ancak diplomasının üzerinde “Lisans Diploması” yazdığı, kendisiyle aynı tarihte mezun olarak diplomasını alan arkadaşların diplomalarının üzerinde
“Yüksek Lisans” yazdığı, konu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından (YÖK) görüş talep ettiği, YÖK’ün görüş yazısını Öğrenci İşlerine ilettiği ancak bu sefer de diplomasının arkasına
“Tezsiz Yüksek Lisansa denktir .” şerhinin düşüldüğü, talebinin yerine getirilmediği belirtilmekte, diplomasının Yüksek Lisans Diploması olarak düzeltilmesi talep edilmektedir .
III. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin 14/ 04/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
1 / 62.1.“ 1997 – 1998 yılından itibaren Eğitim Fakültelerinin yeniden yapılanması çerçevesinde
ortaöğretime öğretmen yetiştiren ortaöğretim alan öğretmenliği programlarının öğrenim süresi 5 yıla çıkarılarak ( 3,5 + 1,5) birleştirilmiş lisans artı tezsiz yüksek lisans uygulaması başlatıldığı, 11/ 07/ 2007 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında; Eğitim Fakültelerinde Birleştirilmiş
Lisans artı Tezsiz Yüksek Lisans Programı uygulamasına son verilerek söz konusu programların lisans eğitiminin beş yıl olarak uygulanmasına ve 2007 – 2008 öğretim yılından önce programa kayıtlı öğrenciler için ( 3,5 + 1,5) olarak uygulanmasına karar verildiği; 2.2.17/ 04/ 2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında; Eğitim Fakültelerinin Ortaöğretim
Alan Öğretmenliği programlarının 2014 – 2015 eğitim – öğretim yılından itibaren mevcut öğrencilerin statüsü korunarak öğrenim süresinin 4 yıla ( 8 yarıyıl) indirilmesinin uygun olduğuna karar verildiği; 2.3.Yükseköğretim Kurumları bünyesinde yer alan Eğitim Fakültesinin ortaöğretime öğretmen yetiştiren programlarında 1997 – 1998 eğitim – öğretim yılından 2013 – 2014 eğitim – öğretim yılında kayıt olan öğrenciler dahil olmak üzere uygulanan programların (Türk Dili ve Edebiyatı
Öğretmenliği, Fizik Öğretmenliği, Kimya Öğretmenliği, Biyoloji Öğretmenliği, Matematik
Öğretmenliği, Felsefe Grubu Öğretmenliği, Coğrafya Öğretmenliği, Tarih Öğretmenliği) öğretim süresinin 5 yıl ( 10 yarıyıl) olduğu, 20/ 04/ 2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 16-( 2) maddesinde “hazırlık sınıfı hariç on yarıyıl lisans eğitimi alanlar yüksek lisans düzeyinde sayılmaktadır .” hükmünün yer aldığı, Belirtilmektedir .
3. Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünün 14/ 04/ 2017 tarih ve E sayılı yazısında; konuya ilişkin hukuki bir açıklamada bulunulmamakla birlikte Kurumumuzca talep edilen belgeler ekler halinde iletilmiş olup başvuran ile aynı tarihte, aynı Fakülteden ve aynı programdan mezun olanlara Yüksek Lisans diploması verildiği anlaşılmaktadır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”;
“Yükseköğretim üst kuruluşları” başlıklı 131 inci maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur .” hükümleri yer almaktadır .
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla
2 / 6görevlidir .” hükmü,
6. 04/ 11/ 1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü Maddesinin ilk fıkrasında; “ .. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir .” hükmü, 7. 20/ 04/ 2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Hazırlık sınıfları hariç, on yarıyıl süreli lisans eğitimi alanlar yüksek lisans derecesine sahip sayılır .” hükmü, 8. 14/ 05/ 2012 tarih ve 28292 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atatürk
Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Diplomalar ve verilme şartları” başlıklı 41 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “ Diplomaların şekli ve üzerinde yer alacak bilgiler, ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir… .”, “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 42 inci maddesinde; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer mevzuat hükümleri ile YÖK, Senato ve ilgili yönetim kurulu kararları uygulanır .”, hükümleri, 9. Atatürk Üniversitesi Senatosunun 15/ 2/ 2016 tarihli toplantısında kararlaştırılan “Atatürk
Üniversitesi Diploma, Mezuniyet ve Diğer Belgelerin Düzenlenmesi ile İlgili Uygulama
Esasları”nın diplomalar başlıklı 5 inci maddesinde; “Öğrenim gördükleri programların bütün şartlarını yerine getirerek mezuniyet hakkı kazanan öğrenciler için, …ğ) Enstitüdeki tezli veya tezsiz yüksek lisans programlarını tamamlayanlara Tezli Yüksek Lisans diploması veya Tezsiz Yüksek
Lisans diploması,” verileceği kural altına alınmış, “Yer alacak bilgiler” başlıklı 8 inci maddesinde; “Diplomanın önyüzünde, üniversitenin adı ve logosu, öğrencinin mezun olduğu birimin adı, öğrencinin adı ve soyadı, mezuniyet tarihi, diploma numarası, diploma derecesi gibi bilgiler;…”, 10. Yükseköğretim Kurulunun 17/ 04/ 2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısı kararına 2.2. no’lu paragrafta yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. YAHYA AKMAN’ın KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilerek; başvuran ile aynı dönemde, aynı programdan mezun olanlara verildiği gibi, başvurana da “Yüksek Lisans” ibaresini ön yüzde bulunduran bir Diplomanın düzenlenmesi hususunda tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran 1 no’lu paragrafta özetlendiği üzere Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim
Fakültesi Matematik Bölümünden mezun olduğu tarih itibariyle tezsiz yüksek lisansa eşdeğer
Matematik Öğretmenliği lisans bölümünü tamamladığından kendisiyle aynı dönemde mezun olan kişilerin diplomasında yazdığı gibi yüksek lisans diplomasının adına düzenlenmesini talep etmektedir .
3 / 613. Buna göre dosya kapsamından; başvuran “birleştirilmiş lisans (+) tezsiz
yüksek lisans” programını tamamlayarak 29/ 06/ 2004 tarihinde mezun olduğu, 09/ 07/ 2004 tanzim tarihli diploma yerine geçen geçici mezuniyet belgesi aldığı, bu belgenin üzerinde diploma derecesi olarak “Lisansla Birleştirilmiş Tezsiz Yüksek Lisans” yazdığı, başvuran ile aynı tarihte, aynı
Fakülteden ve aynı programdan mezun olanlara Yüksek Lisans diplomasının verildiği , başvuranın mezuniyetinden sonra diploma almak üzere başvuruda bulunduğu, 13/ 01/ 2016 tanzim tarihli diplomasının ise Lisans Diploması olarak düzenlendiği görülmekte, başvuranın başvurusu üzerine Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 04/ 02/ 2016 tarih ve sayılı yazısında “ 17/ 04/ 2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında; Eğitim Fakültelerinin Ortaöğretim Alan
Öğretmenliği Programlarının 2014- 2015 eğitim-öğretim yılından itibaren mevcut öğrencilerinin statüsü korunarak,…hazırlık sınıfı hariç en az on yarıyıl süreli eğitim görenler yüksek lisans yapmış sayılmaktadır .” denildiği, ancak başvuranın 01/ 03/ 2016 tarihli Atatürk Üniversitesi
Rektörlüğünü muhatap dilekçesine Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından 08/ 03/ 2016 tarihli yazı ile başvuranın diplomasının arkasına ilgili bilgilerin şerh düşüleceği şeklinde yanıt verildiği, başvuranın Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına 24/ 02/ 2017 tarihli bir dilekçe daha ilettiği, bu dilekçeye YÖK tarafından 02/ 03/ 2017 tarihli yazı ile cevap verildiği ve yukarıda verilen yanıtın yinelendiği, halihazırda başvuranın elinde Lisans Diplomasının bulunduğu ancak diplomanın arakasında “Lisansla Birleştirilmiş Tezsiz Yüksek Lisans Diplomasıyla eşdeğerdir .” şeklinde bir ibarenin yazılı olduğu anlaşılmıştır .
14. İdarenin göndermiş olduğu bilgi ve belgelerden; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Atatürk
Üniversitesi Rektörlüğüne göndermiş olduğu 14/ 06/ 2010 tarih ve sayılı yazıda; “ .. Eğitim
Fakülteleri bünyesinde yer alan Fizik, Kimya ile Matematik Öğretmenliği Programlarının öğrenim sürelerinin 5 yıl olması nedeniyle söz konusu yönetmelik çerçevesinde yüksek lisans düzeyinde sayılmakta olup mezunlarına ise lisans diploması verilmesi gerekmektedir .” denildiği, bahse konu yazının lisansüstü programlarda kayıtlı erkek öğrencilerin tehir işlemleri ile ilgili yaşadıkları mağduriyetlerin giderilmesi amacı ile gönderildiği, görüş niteliğinde olduğu, bağlayıcı nitelikte bir Yükseköğretim Genel Kurul kararı olmadığı, dahası başvuranın mağduriyetine konu somut olaya uygulanamayacağı, aksi halde başvuranın kazanılmış hakkına ilişkin hukuka uyarlığı bulunmayan bir işlem niteliği taşıyacağı açıktır .
15. Başvuruya konu uyuşmazlığa ilişkin mevzuata bakıldığında, 2547 sayılı Kanun ile diplomaların düzenlenmesine ilişkin esasların her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceğinin kural altına alındığı (bkz . 6 no’lu Prg .), bu kapsamda Atatürk Üniversitesinin hazırlamış olduğu 14/ 05/ 2012 tarihli Yönetmelikte Diplomaların şekli ve üzerinde yer alacak bilgilerin, ilgili mevzuat hükümlerine göre belirleneceğinin kurala bağlandığı, 15/ 12/ 2016 tarihli
Atatürk Üniversitesi Senato Kararı ile onaylanan Usul ve Esaslarda ise mezuniyet hakkı kazanan öğrencilere hangi diplomaların verileceğinin ve diplomalar üzerinde ve arkasında yer alacak bilgilerin düzenlendiği, buna göre Yüksek Lisans Diplomasının Enstitülerden mezun olanlara verileceğine ilişkin düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır .
16. Öte yandan, başvuranın tamamlamış olduğu programın 2013 – 2014 eğitim öğretim yılı itibariyle kaldırılması nedeniyle başvuranın durumunun mevcut Atatürk Üniversitesi Yönetmelik ve Usul ve
Esaslar kapsamında yer almadığı, başvuranın, Eğitim Fakültelerinin yeniden yapılandırılması çerçevesinde 1997 – 1998 eğitim öğretim yılı itibariyle başlatılan ve 2013 – 2014 eğitim ve öğretim
4 / 6yılında sonlandırılan, ortaöğretim alan öğretmenliği programlarının öğrenim süresinin 5 yıla
çıkarılarak ( 3,5 + 1,5) birleştirilmiş lisans artı tezsiz yüksek lisans uygulamasına tabi olduğu, bu kapsamda hazırlık hariç on yarıyılı tamamlayarak o dönemki mevzuat çerçevesinde mezun statüsünü haiz olduğu ve yüksek lisans derecesi almaya hak kazandığı, bu hakkın geçici mezuniyet belgesi ile de idare tarafından beyan ve teyit edildiği görülmektedir .
17. Bilindiği üzere, mezuniyet bir kazanılmış hak olup bu hak diploma ile tespit ve beyan/ilan edilmektedir . Öğrenciye mezuniyet belgesi veya diploma verilmesi işlemi ise geçmişteki bir durumu tespit eden, beyan edici nitelikte ve geçmişe etkili bir idari işlem olup başvuranın durumu değerlendirilirken diplomayı almayı hak ettiği tarihteki ilgili mevzuat hükümlerinin gözetilmesi ve eşitlik ilkesinin sonucu olarak, emsallerine düzenlendiği şekilde diploma tanzim edilmesi gerekmektedir .
18. Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğine; somut olayda idarenin başvurana “yüksek lisans” diploması düzenlemesi gerekirken “lisans diploması” düzenlediği anlaşılmakla idarenin başvuranın kazanılmış hak ve statüsüne ilişkin beyan niteliğini yerine getirmeyen bir diploma düzenlemesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, idarenin başvuran ile aynı dönemde aynı programdan mezun olan emsallerine düzenlemiş olduğu Yüksek Lisans Diplomasını düzenleyerek, başvuranın mezun olduğu tarihteki ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde işlem yapması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak eşitlik, kazanılmış hakların korunması, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum Bölge
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünün başvuranın diplomayı hak ettiği tarihteki ilgili mevzuat hükümleri gözetilerek emsallerine düzenlendiği şekilde diploma tanzim edilmesi yönünde
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
5 / 6Kararın BAŞVURANA ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Atatürk Üniversitesi
Rektörlüğünün bu karar üzerine tesis edilecek işlemi otuz gün içinde Kurumumuza bildirmesinin zorunlu olduğuna ilişkin bilgilendirilmelerine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi