Direksiyon sınavında komisyonun süre baskısı yapması psikolojik etki yaratır mı ve bu durum sınav sonucunu etkiler mi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın direksiyon sınavında yaşadığı olumsuz deneyim ve komisyonun davranışlarıyla ilgili şikayetleri incelenmiştir. Başvuran, sınav sırasında komisyonun kendisine süre baskısı yaparak psikolojik bir etki yarattığını ve bu nedenle kırmızı ışık ihlali yaptığı gerekçesiyle elendiğini iddia etmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, başvuranın gerçekten de trafik kurallarını ihlal ettiği ve komisyonun bu durumla ilgili herhangi bir kaygı verici beyanının olmadığı tespit edilmiştir.

İlgili mevzuat çerçevesinde, direksiyon sınavlarının değerlendirilmesi ve kuralların uygulanması açısından idarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir. Ayrıca, idarenin başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin bilgi vermediği belirtilmiş, bu durumun iyi yönetim ilkelerine aykırı olduğu ifade edilmiştir. Ancak, genel olarak idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/10151-S.23.16303

BAŞVURU NO : 2023/2706

KARAR TARİHİ : 11/08/2023

RET KARARI ,TCKN:

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI (Re’sen)

ANKARA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

Direksiyon sınavına ilişkin şikayetler hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 24/02/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran; 18.02.2023 tarihinde saat 10:20’de Etimesgut/Bağlıca parkur alanında girdiği ehliyet direksiyon sınavında tüm kurallara uymasına ve L park, 25 metre, Paralel park ve ani fren aşamalarını usulüne uygun eksiksiz geçmesine rağmen rampa kalkış aşamasına giderken sınav komisyonu tarafından sürenin bittiği ve 2 dk. içinde parkuru bitirmezse eleneceğinin tarafına bildirildiğini, ancak park aşamasında yaklaşık 10 dk. diğer adayların parkı bitirmesini beklediğini ve kendi kusuru olmadığını ifade etmesine rağmen “evet bir kusurun yok ancak kurallar böyle denilerek” acele etmesinin söylendiğini, sınav esnasında henüz sürücü adayı olmasından kaynaklı olarak acemi diye nitelendirilebilecek birine trafikte böyle bir şey söylemenin kasten adayı psikolojik olarak hata yapmaya zorladığını, trafik güvenliği açısından da tehlikeli bir durum oluşturduğunu, komisyonun bu tavrı üzerine hız sınırlarına uyarak devam ettiğini, ışıklarda sarı ile kırmızı arasında geçtiğini, bunun üzerine kırmızı ışıkta geçtiği söylenerek elendiğinin bildirildiğini belirtmekte olup sınavın iptal edilerek herhangi bir ücrete tabi olmaksızın sınavın usulüne uygun bir şekilde tekrar edilmesini, Komisyonda bulunan 2 kamu görevlisi hakkında merkezi teşkilatın hiyerarşik denetim yetkisini kullanarak ilgili kişiler hakkında gerekli inceleme, araştırma ve yaptırımların uygulanmasını, bir sonraki direksiyon sınav hakkı ile ilgili işleyecek olan sürelerin işbu şikayet süreci sonlanana kadar durmasını, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında olan haklarına riayet edilerek tarafına dönüş sağlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından istenilen 19.04.2023 tarihli ve S. sayılı bilgi ve belge yazısına istinaden Ankara Valiliği Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 17.05.2023 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazı ekinde;

“İlgi sayılı yazınız doğrultusunda yapılan incelemede 18/02/2023 tarihinde saat.10.20-10.55 sınav saati olan başvurusu Müdürlüğümüzce değerlendirilmiştir.

Komisyon Üyelerinin bilgisine başvurulmuş. Adayın, 11/a maddesi olan “Işıklı trafik cihazları, trafik levhaları ve diğer trafik işaretlerine uymuyor” açıklaması olan kırmızı ışık ihlali yaptığı anlaşılmaktadır.

Komisyon üyelerinin ifadesinden de anlaşıldığı üzere komisyonun adaya süreyle ilgili herhangi bir yönergede bulunmadıkları aksine adayın başarısız olduğu ve araçtan indirilmesi esnasında komisyonu tehdit ettiği, komisyonun söylemlerini bozmadığı, kaygılandırıcı beyanda bulunmadıkları anlaşılmıştır.” şeklindeki açıklamaları görülmüştür.

3. Ayrıca bilgi ve belge talep yazımıza istinaden MTSK Sınav Komisyon Üyesi ile ’nin ifadeleri de Kurumumuza iletilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

5. 29.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görev ve yetkileri” başlıklı 8’inci maddesinde; “a)

Millî Eğitim Bakanlığı: 1. Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123 üncü madde gereğince sürücü kursları açmak, özel sürücü kursu açılmasına izin vermek, bunları her safhada denetlemek 2. Sürücü adaylarının teorik ve uygulamalı sınavlarını yapmak ve başarılı olanlara sertifika verilmesini sağlamak 3.

Okul öncesi, okul içi ve okul dışı trafik eğitimini düzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve ilgili kuruluşlarla iş birliği yaparak uygulamak(…)”

7. 29.05.2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu

Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin “Sınavlar” başlığının 28’inci maddesinde; “(2) (Değişik: RG19/10/2017- 30215)Teorik derslerin sınav sonuçları açıklandıktan en az bir hafta sonra, il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince belirlenen tarihlerde, direksiyon eğitimini tamamlayan kursiyerlerden sınava girmesi uygun görülerek kurs tarafından Özel MTSK Modülü üzerinden onay verilenlerin direksiyon eğitimi dersi sınavları akan trafikte uygulamalı olarak yapılır. Direksiyon eğitimi dersi sınavları EK-3 veya EK-4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formlarına göre değerlendirilir. Sınavlarda başarı gösterenlere EK-6’da yer alan Motorlu Taşıt Sürücü Kursu Sertifikası verilir. (3) (Değişik:RG-19/10/2017-

30215) Direksiyon eğitimi dersi sınavı, akan trafik içinde belirlenmiş olan güzergâhta 07:00 ile 18:00

saatleri arasında yapılır. Kursiyerler önceden belirlenen gün ve saatte sınava alınır. Direksiyon eğitimi dersinin sınav süresi 35 dakikadan az olamaz. Her kursiyerin direksiyon eğitimi dersi sınavından sonra en az 5 dakika ara verilir. (4) (Değişik:RG-19/10/2017- 30215) Direksiyon eğitimi dersi sınav süresinin ilk 5 dakikasında kursiyere araç bilgisi ile ilgili EK-3 veya EK4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav

Değerlendirme Formunda yer alan sorular sorulur. Kursiyer, EK-3 veya EK-4’te yer alan Direksiyon

Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda mavi renkle gösterilen bölümdeki sorulardan beşini hatalı cevaplaması veya cevaplamaması; kırmızı renkle gösterilen davranışlardan birini ya da aynı veya farklı maddelerde sarı renkle gösterilen davranışlardan ikisini yapması hâlinde başarısız sayılır.” “Direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonu (Ek ibare: RG-19/10/2017- 30215) ve görevleri” başlıklı 31’inci maddesinde;“(Değişik:RG-5/12/2015-29553) f) Bütün kursiyerlerin sınavları tamamlandıktan sonra Özel MTSK Modülü üzerinden alınan direksiyon eğitimi sınav takip ve sonuç listesine sınav sonuçlarını yazarak imzalar ve sınav yürütme komisyonuna teslim eder.” “Direksiyon eğitimi dersi sınav değerlendirme formu” başlıklı 32’nci maddesinde; “(1) Değerlendirmelerde tükenmez veya dolma kalem kullanılır. (2) Direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonu başkan ve üyesi, direksiyon eğitimi dersi sınavını yaptığı her kursiyer için (EK-3) veya (EK-4)

formu doldurur ve imzalar.(Ek cümle: RG-7/3/2017-30000)(EK-3) veya (EK-4) formu elektronik ortamda düzenlenmiş ise elektronik ortamda değerlendirerek onaylar. (3) (Değişik: RG-7/3/2017-30000) Başkan ve üye tarafından ayrı ayrı düzenlenen ve imzalanan (EK-3) veya (EK-4) formunda kursiyerin başarılı görülmesi hâlinde kursiyer sınavda başarılı sayılır. Kursiyeri, başkan veya üyeden birisinin başarılı diğerinin ise başarısız olarak değerlendirmesi durumunda başkanın değerlendirmesi esas alınır. Başarılı veya başarısız her kursiyer için ayrı bir (EK-3) veya (EK-4) formu doldurulup başkan ve üye tarafından imzalanır. Başarısız olan kursiyerin başarısız olma nedeni formların ilgili bölümüne yazılır. Bu formlar sınav yürütme komisyonuna teslim edilir.”

şeklinde düzenlemelerin olduğu görülmüştür.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Ayrıntılarına 1 numaralı paragrafta yer verilen başvuruda 18.02.2023 tarihinde saat 10:20’de

Etimesgut/Bağlıca parkur alanında direksiyon eğitimi sınavına giren başvuran özetle; komisyonun psikolojik baskısı nedeniyle ışıklarda sarı ile kırmızı arasında geçtiğini, bunun üzerine kırmızı ışıkta geçtiği söylenerek elendiğinin bildirildiğini belirtmekte olup sınavın iptal edilerek herhangi bir ücrete tabi olmaksızın sınavın usulüne uygun bir şekilde tekrar edilmesini, Komisyonda bulunan 2 kamu görevlisi hakkında merkezi teşkilatın hiyerarşik denetim yetkisini kullanarak ilgili kişiler hakkında gerekli inceleme, araştırma ve yaptırımların uygulanmasını, bir sonraki direksiyon sınav hakkı ile ilgili işleyecek olan sürelerin işbu şikâyet süreci sonlanana kadar durmasını, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında olan haklarına riayet edilerek tarafına dönüş sağlanmasını talep etmektedir.

10. Dosya kapsamında yapılan incelemede gerek İdare tarafından Kurumumuza iletilen cevabi yazıda gerekse MTSK Sınav Komisyon üyelerinin ifade tutanaklarında belirtildiği üzere, direksiyon eğitim sınavının 18/02/2023 tarihinde saat 10.20-10.55 arasında sürdüğü, başvuranın 11/a maddesi olan “Işıklı trafik cihazları, trafik levhaları ve diğer trafik işaretlerine uymuyor” açıklaması olan kırmızı ışık ihlali yaptığı, komisyonun başvurana süreyle ilgili herhangi bir yönergede bulunmadıkları aksine başvuranın

başarısız olduğu ve araçtan indirilmesi esnasında komisyonu tehdit ettiği, bunun karşısında komisyonun söylemlerini bozmadığı, kaygılandırıcı beyanda bulunmadıkları anlaşılmaktadır.

11. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümlerine bakıldığında açıkça Milli Eğitim Bakanlığı Özel

Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 28’inci maddesinde “Sınavlar” başlığının 28 inci maddesinde; “(…) Direksiyon eğitimi dersi sınavları EK-3 veya EK-4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi

Sınav Değerlendirme Formlarına göre değerlendirilir. Sınavlarda başarı gösterenlere EK-6’da yer alan

Motorlu Taşıt Sürücü Kursu Sertifikası verilir. (3) (Değişik:RG-19/10/2017- 30215) Direksiyon eğitimi dersi sınavı, akan trafik içinde belirlenmiş olan güzergâhta 07:00 ile 18:00 saatleri arasında yapılır.

Kursiyerler önceden belirlenen gün ve saatte sınava alınır. Direksiyon eğitimi dersinin sınav süresi 35 dakikadan az olamaz. Her kursiyerin direksiyon eğitimi dersi sınavından sonra en az 5 dakika ara verilir.

(4) (Değişik:RG-19/10/2017- 30215) Direksiyon eğitimi dersi sınav süresinin ilk 5 dakikasında kursiyere araç bilgisi ile ilgili EK-3 veya EK4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formunda yer alan sorular sorulur. Kursiyer, EK-3 veya EK-4’te yer alan Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav

Değerlendirme Formunda mavi renkle gösterilen bölümdeki sorulardan beşini hatalı cevaplaması veya cevaplamaması; kırmızı renkle gösterilen davranışlardan birini ya da aynı veya farklı maddelerde sarı renkle gösterilen davranışlardan ikisini yapması hâlinde başarısız sayılır.” hükmü yer almaktadır.

Direksiyon Eğitimi Dersi Sınav Değerlendirme Formuna bakıldığında 11/a maddesinin kırmızı renkle gösterilen ışık ihlali olduğu, başvuranın da kırmızı ışık ihlali yaptığının tutanakla sabit olduğu değerlendirildiğinde idare tarafından yapılan işlemin yerinde olduğu, değerlendirmenin sübjektif yapıldığına dair bir delil bulunmadığı tespit edilmiştir.

12. Sonuç olarak Kurumumuzca ilgili mevzuat ve dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, mevcut mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis ettiği anlaşılmış olup yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin, başvurana verdiği gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden varsa arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun REDDİNE;

Kararın Başvuran ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi