Dış hizmet kıdeminin kıdeme teşvik primine dahil edilmesi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği ve toplu iş sözleşmesi hükümleri çerçevesinde nasıl değerlendirilir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/9512-S.22.14623

BAŞVURU NO : 2022/6593

KARAR TARİHİ : 29/07/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Dış hizmette geçen kıdem sürelerinin kıdeme teşvik priminin hesabında dikkate alınması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 05/05/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza (TC: ) tarafından yapılan başvuruda, başvuran

özetle; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Batman Bölge Müdürlüğünde Elektrik Elektronik

Teknisyeni olarak görev yaptığını, 19.08.1997-25.07.2007 tarihleri arasında Batman TÜPRAŞ Bölge

Müdürlüğü emrinde çalışmış olması nedeniyle TÜPRAŞ’da geçen hizmet sürelerinin kıdeme teşvik primine esas kıdem sürelerinin hesaplarında dikkate alınarak tarafına ödeme yapılması gerektiğini, kendisi ile emsal durumda olan isimli personele ödeme yapıldığını, ancak tarafına ödeme yapılmadığını belirterek, TÜPRAŞ’da geçen hizmet sürelerinin dikkate alınarak tarafına ödeme yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü

İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının 17/06/2022 tarihli ve – – sayılı yazısında özetle;

2.1) Başvuranın 4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

hükümlerine tabi 4-a kapsamında daimi statüde istihdam edildiği ve Toplu İş Sözleşmesi kapsamında çalıştığı,

2.2) Başvuranın Tüpraş’da geçen hizmet sürelerinin dikkate alınarak ücret hesabı yapıldığı, ancak talep

etmiş olduğu kıdeme teşvik priminin Ortaklık ve bağlı işyerlerine ilişkin olarak Türk Ağır Sanayii ve

Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ve Türkiye Petrol Kimya Lastik İşçileri

Sendikası (PETROL-İŞ) arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin 43 üncü maddesi uyarınca işçilerin işlerine ve işyerlerine bağlılıklarını teşvik etmek amacıyla Ortaklıkta geçen fiili hizmet süreleri üzerinden personele ayrıca ödenen bir prim olduğu, başvurana Ortaklıkta geçen her 5 yıla müteakip kıdeme teşvik primi ödendiği, bu itibarla Ortaklıkta görev yapmadığı sürelerin, Ortaklığa

4046 Sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri uyarınca naklen atanmadığından,

kıdeme teşik primi ödenmesine ilişkin süre hesabında dikkate alınmasına imkân görülmediği,

2.3) Başvuranla emsal nitelikteki herhangi bir personele ayrıca bir ödeme yapılmadığı, emsal olduğunu

iddia ettiği ’a 4046 sayılı Kanun kapsamında TÜPRAŞ’dan ayrılmasını müteakip Ortaklıkta göreve başlaması suretiyle ilgili Kanun uyarınca ve geçmiş hizmetlerinin kıdeme teşvik primine esas süreye dahil edilmesine dair emsal nitelikteki personele ilişkin mahkeme kararları da mevcut olması sebebiyle ödeme yapıldığı, ancak ’un

Özelleştirme Kanunu kapsamında İl Sağlık Müdürlüğüne atandığı ve istifaen ayrıldığından, ve TÜPRAŞ’dan Ortaklığa devredilen diğer personel ile emsal nitelikte olmadığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci

maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ve Türkiye Petrol

Kimya Lastik İşçileri Sendikası (PETROL-İŞ) arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin

“Kıdeme Teşvik Primi” başlıklı 43 üncü maddesinde, “İşçilerin işlerine ve işyerlerine bağlılıklarını teşvik maksadıyla, (…) 10 yıllık kıdemi olanlara 55 günlük ücreti tutarında, 15 yıllık kıdemi olanlara 70 günlük ücreti tutarında, (…) her kıdem kademesi için 1 defa ve bulunduğu kıdem kademesine özgü

Kıdeme Teşvik Primi ödenir. Kıdeme Teşvik Primine hak kazanmış olanlara işbu prim kıdeme hak kazandıkları ayın son gününde ödenir. A) Kıdeme Teşvik Primine esas kıdem süresinin hesabında işçinin işe giriş tarihinden itibaren çalışılan veya çalışılmış gibi kabul edilen fiili hizmet süresi esas alınır. (…)”

6) Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliğinin;

6.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(…) Dış Hizmet: Personelin, Teşekkülden önce kamuda

geçen hizmet süreleri ile askerlikte geçen hizmet süresi ve uygun öğrenim seviyesinden sonra özelde geçen çalışmasıdır. (…)”

6.2) “Kıdemler” başlıklı 25 inci maddesinde “(…) b) Dış Hizmet Kıdemi: Ortaklık dışında geçmiş

hizmetlerdir. Bunların kıdemden sayılabilmesi için:

1) En az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu olarak çalışılmış bulunulmasının,

2) Ortaklıkta çalışacağı meslek ve/veya uzmanlığı ile ilgili işlerde fiilen görev yapılmış olmasının,

3) Hizmet; yurt içinde ve/veya yurt dışında özel nitelikli işyerinde, geçmiş ise ilgili sosyal güvenlik

kurumuna prim ödenmiş olmasının, belgelendirilmesi gerekir. (…)

(2) Kamuda geçen hizmet sürelerinin tamamı iç hizmet kıdeminin hesabında göz önünde bulundurulur. Ancak özel nitelikli işyerinde geçmiş ve ilgili sosyal güvenlik kurumuna prim ödenmiş olan hizmet sürelerinin değerlendirilmesindeki süre 10 yılı geçemez. Ayrıca muvazzaf askerlikte geçen fiili süre de dış hizmete tam olarak ilâve edilir.”

6.3) “Kıdeme teşvik ikramiyesi” başlıklı 47 inci maddesinde, “(1) Personelin Ortaklığa bağlılığını

teşvik etmek amacıyla: (…) b) 10 yıllık kıdemi olanlara 55, c) 15 yıllık kıdemi olanlara 70, (…) günlük çıplak ücretleri tutarında, her kıdem kademesi için bir defaya ve bulunduğu kıdem kademesine mahsus olmak üzere, kıdeme teşvik ikramiyesi ödenir. (…) (3) Kıdeme teşvik ikramiyesinin

hesabında dikkate alınacak hususlar aşağıda gösterilmiştir:

a) Ortaklıktan kıdem tazminatı alacak şekilde ayrılmalar halinde Ortaklıkta geçen hizmetleri, b) Ortaklıkta çalışmakta iken Ortaklığın yürüttüğü hizmet alanlarından herhangi birinde eğitimöğrenim amacıyla, Ortaklıktan zorunlu olarak işten ayrılmak suretiyle kendi imkânlarını kullanarak veya Ortaklık kanalıyla yurt dışına giden personelin, yurt dışındaki eğitim-öğrenimlerini müteakip başka bir işe girmeden derhal Ortaklıktan görev talep ederek çalışmaya başlamaları veya dönüşlerini müteakip askerlik görevlerini tamamlayarak işe dönmeleri halinde, gitmiş oldukları öğrenim için belirlenmiş yurt dışındaki asgarî eğitim-öğrenim süreleri, c) Ortaklıkta çalışırken silahaltına alınan personelin, askerlik süresinin bitiminde başka işte çalışmadan Ortaklıkta görev alması halinde, askerlikte geçen süreleri, ç) (b) bendine göre yurt dışındaki eğitim-öğrenim süresini tamamladıktan sonra Ortaklıkta görev almadan doğrudan askerlik görevini ifa edenlerin, askerlikte geçen süreleri, d) Aralıklı da olsa, ayrılış şekline bakılmaksızın Ortaklıkta geçen birden fazla çalışma süreleri. (…)”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) Başvuran, yukarıda açıklandığı üzere, Batman TÜPRAŞ Bölge Müdürlüğü emrinde çalışmış olması

nedeniyle dış hizmette geçen kıdeminin kıdeme teşvik ikramiyesinden sayılarak tarafına kıdeme teşvik primi ödenmesini talep etmektedir.

9) Başvuru konusu incelendiğine, Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası

(TÜHİS) ve Türkiye Petrol Kimya Lastik İşçileri Sendikası (PETROL-İŞ) arasında imzalanan Toplu İş

Sözleşmesinin “Kıdeme Teşvik Primi” başlıklı 43 üncü maddesi ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı

Personel Yönetmeliğinin “Kıdeme teşvik ikramiyesi” başlıklı 47 inci maddesi gereğince personelin

Ortaklığa bağlılığını teşvik etmek amacıyla her 5 yıla müteakip kıdeme teşvik primi ödemesi yapıldığı, başvuranın ise dış hizmette (TÜPRAŞ) geçen kıdeminin kıdeme teşvik ikramiyesinden sayılmaması nedeniyle söz konusu ödemeden yararlanmaması üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.

10) Konuyla ilgili Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesinin 08/02/2006 tarih ve E: 2006/107, K:

2006/104 sayılı kararı ile onanan Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin 31/03/2005 tarihli ve E:

2002/2461, K: 2005/634 sayılı kararında; “(…) Bakılan davada, her ne kadar davalı idarece davacının kurumları dışında geçen hizmetinin hizmet kıdeminden sayılmasına olanak bulunmadığı, dolayısıyla ilgili Yönetmeliğin 64, maddesi uyanınca tarafına Ödeme yapılmasından söz edilmeyeceği ileri sürülmekteyse de, Kapsamdışı Personel Yönetmeliğine göre kıdem hesabında hizmetin kurum içinde geçmesi gibi bir zorunluluk getirilmediği, zira dış hizmet kıdemi, sözü edilen Yönetmeliğin 41.

maddesinde düzenlenmiş olup, davacının, bu maddede belirtilen öğrenim süresi ile TPAO’ya naklen atandığı unvana eşdeğer mesleki hizmeti TÜPRAŞ’da fiilen ifa ettiği, buna göre aranan koşulları taşıdığı, dolayısıyla kamuda geçen hizmet sürelerinin yine aynı madde uyarınca değerlendirilmesinde kuşku bulunmadığı sonucuna varılmakla davalı idare İtirazı yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, TPAO Genel Müdürlüğünde çalışan kapsam dışı personelin anılan Kuruluşta geçmiş bulunan toplam hizmetlerinin hesabında diğer kuruluşlarda geçen hizmetlerinin ne şekilde değerlendirileceği hususundaki Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na hitaben Başbakanlık Devlet

Personel Bakanlığının 18.01.2002 tarih ve 32344 sayılı görüş yazılarında; 19.03.2001 tarih ve 24347 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren TPAO Kapsamdışı Personel Yönetmeliğinin 41.

maddesinin (b) fıkrasında yer verilen koşulları taşıyanların kamuda geçen hizmet sürelerinin tamamının göz önünde tutulması gerektiğinin bildirildiği görülmüştür.

Bu durumda, davacı kendi isteği ile nakle tabi tutulmuş da olsa, atama işleminin 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi kapsamında tesis edildiği anlaşılmakla davalı idarede göreve başlamadan önce

TÜPRAŞ’da aynı statüde mühendis olarak mesleğini ifa eden davacının, dış hizmette geçen kıdeminin kıdeme teşvik ikramiyesinden yararlanmasını teminen hizmetten sayılacağı tabii olup, 16.03.1992-

16.03.2002 tarihleri arasında 10 yıllık hizmet süresini tamamlayan davacının sözü edilen Yönetmeliğin

64. maddesi uyarınca tarafına ikramiye Ödenmesi yolundaki talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.(…)” denilmektedir.

11) Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

başvuranın Ortaklığa 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri uyarınca naklen atanmadığı gerekçesiyle kıdeme teşvik primi ödenmesinden yararlandırılmadığı, Türkiye

Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliğinin 25 inci maddesinde hem iç hizmet kıdemi hem

de dış hizmet kıdeminin düzenlendiği, söz konusu Yönetmeliğin 47 inci maddesinde ise personelin

Ortaklığa bağlılığını teşvik etmek amacıyla her 5 yıla müteakip kıdeme teşvik primi ödemesi yapılacağının ve kıdeme teşvik ikramiyesinin hesabında dikkate alınacak hususların düzenlendiği, söz konusu düzenlemeler kapsamında kıdeme teşvik priminin hesabında sadece iç hizmet kıdeminin sayılması gerektiğine yönelik bir zorunluluk getirtilmediği gibi 4046 sayılı Kanun çerçevesinde

Ortaklığa naklen atanan personel haricinde dış hizmet kıdeminin hesaba katılmayacağına yönelik bir istisnaya da yer verilmediği, bu kasamda yukarda yer verilen mahkeme kararında da görüldüğü üzere

Ortaklık dışında geçmiş hizmetlerin gerekli şartları taşıması kaydıyla dış hizmet kıdemi olarak kıdeme teşvik priminin hesabında dikkate alınması gerektiği anlaşıldığından, başvuranın dış hizmette (TÜPRAŞ) geçen kıdem sürelerinin kıdeme teşvik priminin hesabında dikkate alınarak ödeme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

12) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

13) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci

fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Batman İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana dış hizmette geçen kıdem sürelerinin kıdeme teşvik priminin hesabında dikkate alınarak ödeme yapılması yönünde TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi