|
ÖZET: Başvuran, kendisine verilen “kınama” disiplin cezasının hukuksuz olduğunu ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia ederek iptalini talep etmiştir. Jandarma Genel Komutanlığı, disiplin cezasının 7068 sayılı Kanun çerçevesinde verildiğini, disiplin amirinin takdir yetkisiyle cezanın “kınama” olarak belirlendiğini belirtmiştir. Disiplin soruşturması, başvuranın ifadesinin alınması ve savunmasının değerlendirilmesiyle yürütülmüştür.
Yapılan incelemelerde, disiplin cezasının verilmesi için gerekli süreçlerin tamamlandığı, başvuranın savunmasının yeterli görülmemesi üzerine cezanın uygulandığı tespit edilmiştir. İdare, disiplin suçunun tespiti sonrası gerekli adımları atmış ve mevzuata uygun bir şekilde hareket etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın iddialarının geçersiz olduğu ve İdarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11069-S.17095
BAŞVURU NO : 2019/10184
KARAR TARİHİ : 04/11/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
Başvuranın, kendisine verilen “kınama” disiplin cezasının
BAŞVURUNUN KONUSU :
iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; hakkında verilen ve kesinleşen
“kınama” disiplin ceza kararının hukuksuz olduğunu, tamamen keyfi verildiğini, ayrıca disiplin soruşturmasının tek taraflı yürütülerek adil yargılanma hakkının elinden alındığını, ceza kararının meslekte yükselmesine ve ihtisaslaşmasına olumsuz etki edeceğini, daha önceki savunmada ve itiraz dilekçesinde sunduğu hususların geçerli olduğunu belirterek, söz konusu cezanın iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Jandarma Genel Komutanlığından 28/06/2019 tarihli ve … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben
Jandarma Genel Komutanlığının 18/07/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında ve eklerinde özetle; 2.1. Ceza verilmesine konu olay ile ilgili olarak görevlendirilen soruşturmacı tarafından ilgi
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanunun 8/3-a-(2) maddesi gereğince “Amir ve üstlerinin, görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin uyarılarına uymamak ya da uyarılara kayıtsız kalmak, amir ve üstleri tarafından sorulan soruları gereken süre içinde yanıtlamamak” fiiline karşılık gelen “3 Günlüğe Kadar Aylıktan Kesme” cezası ile tecziyesine karar verildiği, disiplin amirinin aynı Kanun’un 6/3-d ve e maddeleri gereğince takdir hakkını kullanarak
“Kınama” cezası ile tecziyesine karar verdiği, 2.2. Tesis edilen disiplin işleminin 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun hükümleri çerçevesinde yürütüldüğü, anılan personel hakkında verilmiş herhangi bir adli/idari karar bulunmadığından disiplin cezasının silinemeyeceği/iptal edilemeyeceği, Şeklinde belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun; 5.1. “Takdir hakkının kullanımı” başlıklı 6’ncı maddesi: “ (1) Bu Kanun ile disiplin cezası vermeye yetkilendirilen disiplin amirleri veya kurulları, disiplin cezası uygulanması ile ilgili takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli bir şekilde kullanırlar.
(2) Takdir hakkı mutlaka gerekçeli olarak kullanılır.
(3) Takdir hakkı kullanılırken; a) Disiplinsizliğin işleniş biçimi, b) Disiplinsizliğin işlendiği zaman ve yer, c) Disiplinsizliğin hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı, ç) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, d) Disiplinsizlik yapan personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı, e) Disiplinsizlik yapan personelin daha önceki disiplin durumu, f) Disiplinsizlik yapan personelin samimi ikrarı ve gösterdiği pişmanlık, gözönüne alınır.
(4) İtiraz üzerine yetkili makamlar tarafından verilen kararlar hariç olmak üzere, hiçbir idari makam tarafından, disiplin cezası ile ilgili takdir hakkının kaldırılması sonucunu doğuran bir karar verilemez veya uygulama yapılamaz.”, 5.2. “Disiplin cezası verilecek fiiller” başlıklı 8’inci maddesi: “….(3) Aylıktan kesme cezasını
gerektiren fiiller şunlardır:
a) Üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller; ……
2) Amir ve üstlerinin, görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin
uyarılarına uymamak ya da bu uyarılara kayıtsız kalmak, amir ve üstleri tarafından sorulan soruları gereken süre içinde yanıtlamamak.”, 5.3. “Disiplin amirleri” başlıklı 13’üncü maddesi: “(1) Disiplin amirinin, disiplin cezası verilecek personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olması ve amir konumunda bulunması gerekir.
…….
(3) Kaymakamlar ilçe, valiler il teşkilatındaki diğer disiplin amirlerine göre en üst disiplin amiridir. Valiler kaymakamlara, Bakan ise Emniyet Genel Müdürü, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı ile valilere göre bir üst disiplin amiridir.
(4) Disiplin amirleri, disiplin amiri oldukları her rütbe ve derecedeki tüm personel hakkında disiplin soruşturması açabilir….”, 5.4. “Disiplin amirlerinin soruşturmaya ilişkin yetkileri” başlıklı 14’üncü maddesi: “ (1)
Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil eden bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılmasının gerektiğine kanaat getirirse bizzat ya da yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla disiplin soruşturması yapar….”, 5.5. “Zamanaşımı” başlıklı 29’uncu maddesi: “ (1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde, …….
disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”, 5.6. “Cezalara itiraz ve cezanın kesinleşmesi” başlıklı 30’uncu maddesi: “(1) Disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, bir üst disiplin amirine yazılı olarak yapılır.…Süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir.
(2) İtiraz, yetkili merci tarafından otuz gün içinde karara bağlanır.
(3) İtiraz haklı görülürse itirazı inceleyen merci verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir. İtiraz haklı görülmez ise ret olunur. Karar itiraz edene tebliğ edilerek kesinleşir.
(4) İtiraz üzerine önceki cezadan daha ağır ceza verilemez.
(5) Bakan ile disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı ancak idari yargı yoluna başvurulabilir.”, 5.7. “Savunma hakkı” başlıklı 31’inci maddesi: “(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
(2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
(3) Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir.
(4) Hakkında meslekten çıkarma cezası veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.”, 5.8. “Uygulanacak hükümler” başlıklı 34’üncü maddesi: “(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanır….”, Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; hakkında verilen ve kesinleşen
“kınama” disiplin ceza kararının hukuksuz olduğunu, tamamen keyfi verildiğini, ayrıca disiplin soruşturmasının tek taraflı yürütülerek adil yargılanma hakkının elinden alındığını, ceza kararının meslekte yükselmesine ve ihtisaslaşmasına olumsuz etki edeceğini, daha önceki savunmada ve itiraz dilekçesinde sunduğu hususların geçerli olduğunu belirterek, söz konusu cezanın iptal edilmesini talep etmektedir.
8. 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Kabul Edilmesine Dair Kanun ile Jandarma Genel Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususlar düzenlemiş olup, anılan Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı
Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
9. Başvuru kapsamında, söz konusu disiplin soruşturması evrakları incelendiğinde; disipline konu olayın gerçekleştiği 01/02/2019 tarihinde başvuranla ilgili düzenlenen tutanak üzerine, 12/02/2019 tarihinde muhakkik görevlendirildiği, soruşturma kapsamında başvuran ve tutanakta imzası bulunan kişilerin ifadesinin alındığı, disiplin soruşturmasının 20/02/2019 tarihinde sonuçlandırıldığı ve yapılan değerlendirme neticesinde 7068 sayılı Kanunun 8’inci maddesinin 3/2-a bendindeki “Amir ve üstlerinin, görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin uyarılarına uymamak ya da bu uyarılara kayıtsız kalmak, amir ve üstleri tarafından sorulan soruları gereken süre içinde yanıtlamamak” hüküm uyarınca “Üç Günlüğe
Kadar Aylıktan Kesme” cezası önerildiği, söz konusu cezaya karşı savunma yapması için 21/02/2019 tarihinde başvurana yazılı tebliğ yapıldığı, başvuranın 28/02/2019 tarihinde savunmasını yazılı olarak sunduğu, başvuranın savunması yeterli görülmemekle birlikte daha önce herhangi bir disiplinsizliği bulunmadığı gerekçesiyle “Kınama” cezasının verilmesinin uygun görüldüğü, disiplin cezası kararının 19/04/2019 tarihinde başvurana tebliğ edildiği, 29/04/2019 tarihinde de söz konusu disiplin cezasının kesinleştiği tespit edilmiştir.
10. 5 numaralı paragraf ve alt bentlerinde yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde; İdare tarafından disiplin suçunun gerçekleştiğinin tespiti sonrası süresi içerisinde disiplin soruşturmasına başlanıldığı, soruşturma neticesinde başvuranın fiiliyle uyumlu olacak şekilde 7068 sayılı Kanunun 8’inci maddesinin 3/2-a bendindeki disiplin yaptırımının önerildiği, önerilen cezayla ilgili olarak 7068 sayılı Kanunun 31’inci maddesi kapsamında başvurandan savunma istenildiği, savunması yeterli görülmemekle birlikte disiplin amiri tarafından 7068 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinde tanınan takdir yetkisi kapsamında cezanın “kınama” cezasına çevrilip süresi içerisinde başvurana tebliğ edildiği, başvuranın üst disiplin amirine yaptığı itirazın kabul görmemesi üzerine cezanın kesinleştiği anlaşılmakla
İdarenin söz konusu işlemlerinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
11. Her ne kadar başvuran, önerilen disiplin cezasının orantısız, keyfi ve hukuksuz olduğunu savunmaktaysa da soruşturma dosyasındaki ifadelerden verilen emrin başvuran tarafından yerine getirilmediğinin açık olduğu, ayrıca “Üç Günlüğe Kadar Aylıktan Kesme” olarak önerilen disiplin cezasının, başvuranın lehine olacak şekilde disiplin amiri tarafından bir alt derece “kınama” disiplin cezasına dönüştürüldüğü görülmektedir. Dolayısıyla başvuranın bu yöndeki iddialarına itibar edilmemiştir.
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurana uygulanan disiplin yaptırımıyla ilgili olarak, 7068 sayılı Kanundaki hükümlere uygun şekilde hareket eden İdarenin işlemlerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi