Disiplin cezalarının hukuka uygunluğu ve görev yeri değişikliği talebinin reddi üzerine hukuki değerlendirme (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12838-S.21.20637 –

BAŞVURU NO : 2021/6142

KARAR TARİHİ : 09/09/2021

RET KARARI

Adres:

BİLECİK İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın hakkında verilen disiplin cezalarına ve görev yeri değişikliğine itirazı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 16/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, hakkında eksik ve taraflı soruşturma yapılması sonucunda tarafına verilen disiplin cezalarının haksız olduğunu, tarafına atfedilen suçları işlemediği ve hatta mağdur olduğu yönündeki ifade, beyan, bilgi ve belgelerin dikkate alınmadığını, soruşturmanın adil ve tarafsız yapılmadığını, soruşturma dosyasına ait çoğu konu ve olayın işlem görmediğini, kendisinin verdiği dilekçe ile başlayan soruşturmaya ilgili kişilerin şikâyetleri ile dâhil olduğunu, soruşturmanın verdiği dilekçe ile başladığı göz önüne alınarak, şikâyet dilekçesinde delilleriyle sunduğu işleme alınmayan konular ile ilgili tarafına cevap verilmediğini, işlem görmeyen konu ve olaylarla ilgili Bilecik İl Milli Eğitim Müdürlüğünün soruşturmayı adil ve tarafsız yürütmüş olduğunun ispatı gerektiğini ifade etmekte olup sunduğu beyan, bilgi ve belgelere, mağdur olduğu yönündeki ifadelere rağmen eksik ve taraflı soruşturma yapılması nedeniyle hakkında verilen disiplin cezaları sonucunda yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Bilecik Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 11/05/2021 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle; 2.1. Başvuran hakkında hazırlanan 17/09/2019 tarihli ve sayılı soruşturma raporu üzerine

Müdürlüğün 05/11/2019 tarihli ve sayılı yazısı ile başvuranın disiplin cezaları (kınama ve uyarma) ile tecziye edildiği, bunun üzerine başvuranın disiplin cezalarının iptali için Sakarya 2. İdare

Mahkemesine dava açtığı ve mahkemece verilmiş olan ve sayılı kararlar uyarınca gerekli iş ve işlemlerin yerine getirildiği,

2.2. Soruşturma raporunda getirilen idari teklif neticesinde başvuranın Ortaokulu Müdür

Yardımcılığına atandığı, bu idari işlem hakkında da başvuran tarafından Sakarya 2. İdare Mahkemesine dava açıldığı, mahkemenin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulmayarak sayılı kararı ile davanın reddine karar verdiği, dolayısı ile başvuranın eski görev yerine döndürülmesi yönünde herhangi bir mahkeme kararının bulunmadığı, 2.3. Başvuran hakkında eksik ve taraflı soruşturma yapıldığı iddiasının doğru olmadığı, başvuranın şikâyetçi olduğu Beden Eğitimi Öğretmeninin ve Okul Müdürünün de aynı dosya kapsamında disiplin cezası aldığı, 2.4. Başvuranın disiplin cezalarının iptali için açtığı davalarda mahkemenin alt ceza uygulamasında doğrudan cezanın adı belirtilip alt bent belirtilmeksizin işlem tesis edilmesi gerektiğini belirterek cezaları iptal ettiği, bu doğrultuda başvuranın disiplin amirince 17/09/2019 tarihli ve sayılı soruşturma raporunda getirilen tekliflerin alt bent belirtilmeden mahkeme kararları doğrultusunda uygulandığı, 2.5. Yukarıdaki açıklamalar ve mahkeme kararları doğrultusunda başvuranın Müdürlüğün 04/02/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile kınama; 04/02/2021 tarihli ve sayılı yazı ile uyarma cezası ile tecziye edildiği ve başvuran hakkında soruşturma işleminin tamamlanmış olduğu, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde;

“Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

B – Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.

Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

…

h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak, …

C – Aylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.

Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

…

ı) Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, …

Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.”

“Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesi; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” hükümleri yer almaktadır

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvuru konusu disiplin cezasının zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle hazırlanan

“Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuru, Bilecik Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 05/11/2019 tarihli ve sayılı işlemi olarak başvurana verilen uyarma ve kınama cezalarının kaldırılması ve başvuranın görev yeri değişikliğinin iptal edilerek mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.

8. İlgili İdare (Bilecik Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü) tarafından; başvuran hakkında eksik ve taraflı soruşturma yapıldığı iddiasının doğru olmadığı, başvuran hakkında soruşturma işleminin tamamlanmış olduğu ve mahkeme kararları doğrultusunda işlem tesis edildiği savunulmaktadır.

9. Dosyanın incelenmesinden, başvuranın Milli Eğitim Müdürlüğüne hitaben yazdığı 27.05.2019 tarihli dilekçe ile okul müdürü ile beden eğitimi öğretmeni hakkında şikayetçi olduğu, bu dilekçesindeki iddialarının araştırılması için 31.05.2019 tarihinde inceleme başlatıldığı, inceleme kapsamında ifadesi alınan kişilerin 04.07.2019 ve 08.07.2019 tarihlerinde başvuranla ilgili iddialarda bulunarak şikayetçi olduğu 09.07.2019 tarihinde söz konusu dilekçelerinde de incelemeye dahil edildiği, 19.08.2019 tarihli inceleme raporunda tespit edilen fiiller ile ilgili olarak başvuran, okul müdürü ve beden eğitimi öğretmeni hakkında disiplin soruşturması açılması gerektiğinin belirtilmesi üzerine ise soruşturma açılarak başvuran hakkında tespit edilen 5 ayrı fiil nedeniyle 3 uyarma 1 kınama ve 1 aylıktan kesme cezası verilmesinin teklif edildiği, başvuranın geçmiş çalışmalarının olumlu bulunması nedeniyle başvuran hakkında 3 adet uyarma cezasının uygulanmadığı, kınama cezasının uyarma, aylıktan kesme cezasının ise kınama cezası olarak uygulandığı, söz konusu disiplin cezalarının iptali için Sakarya 2. İdare Mahkemesinde dava açıldığı, ilgili mahkeme tarafından verilmiş olan ve sayılı kararlarda alt ceza uygulamasında doğrudan cezanın adının belirtilip alt bent belirtilmeksizin işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesiyle bahse konu disiplin cezalarının şekil yönünden iptal edildiği, bunun üzerine başvuranın soruşturma raporunda

getirilen tekliflerin alt bentleri belirtilmeksizin idarenin 04/02/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile kınama, 04/02/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile uyarma cezası ile tecziye edildiği anlaşılmaktadır.

10. Her ne kadar 17.09.2019 tarihli disiplin soruşturması raporunda disiplin cezasına konu fiilerin öğrenilme tarihi 27.05.2019 tarihi olarak belirtilmiş ise de, söz konusu tarihin başvuranın okul müdürü ile beden eğitimi öğretmeni hakkındaki iddialar ile ilgili olarak Milli Eğitim Müdürlüğü’ne vermiş olduğu dilekçe tarihi olduğu (bu dilekçede yer alan iddialar ile ilgili olarak 31.05.2019 tarihinde inceleme başlatılmıştır. ) bu dilekçe eklerinin okul müdürü ile beden eğitimi öğretmeninin fiilleri ile ilgili olduğu başvuranın söz konusu dilekçede kendi fiillerini ihbar etme gibi bir durum söz konusu olmadığından bu tarihin başvurana verilen disiplin cezalarına konu fiillerin öğrenilme tarihi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, söz konusu fiillerin öğrenilme tarihlerinin ilgilerin vermiş olduğu 04.07.2019 ve

08.07.2019 tarihleri olduğu ve söz konusu dilekçelerde başvuranla ilgili yer alan iddialarında 09.07.2019

tarihinde incelemeye dahil edildiği dolayısıyla hem başvuranın vermiş olduğu 27.05.2019 tarihli dilekçe üzerine 31.05.2019 tarihinde inceleme başlatılmış olması ve daha sonrasında başvuranla ilgili iddiaları da

09.07.2019 tarihinde incelemeye dahil edilmiş olması idarenin konu ile ilgili kayıtsız kalmadığını yapılan

inceleme ve araştırma sonucunda disiplin cezasına konu fiilleri tespit etmesi durumunda disiplin cezası verme iradesini gösterdiğinden somut olayda soruşturmaya başlama zamanaşımının dolmadığı görülmektedir.

11. Başvuran hakkında verilen kınama cezasının incelenmesinden; disiplin cezasına konu “ okul müdürünün izni ve bilgisi olmaksızın öğrencilerden birçok konuda dilekçe alarak tutanak tutma, okul müdürlüğüne hitaben yazılmış dilekçeleri kayda almayarak gizleme” fiili ile ilgili olarak her ne kadar başvuran tarafından söz konusu belgelerin okul müdürü aleyhinde olması ve bunları Milli Eğitim

Müdürlüğüne iletmek üzere dosyaladığını, okulda olan yanlışlıkları ortaya çıkarmak için bunu yaptığını ifade etse de, bu şekilde disiplin cezasına konu fiillerin tespiti için delil toplamak ancak yetkili disiplin amiri tarafından bir disiplin soruşturması açılması durumunda görevlendirilen muhakkik tarafından yapılacak bir iş niteliğinde olması nedeniyle başvuranın kendiliğinden böyle bir görevi üstlenmesi 657 sayılı Kanunun 125/C-ı maddesinde düzenlenen “hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak fiilini” oluşturduğundan, başvuran hakkında verilen disiplin cezasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

12. Başvuran hakkında verilen uyarma cezasının incelenmesinden; disiplin cezasına konu başvuranın beden eğitimi öğretmeni hakkında sarf ettiği sözler ile ilgili olarak olayın tanığı durumunda olan ve başvuranla arasında husumet olduğuna ilişkin herhangi bir veri bulunmayan kişi tarafından olayı doğrular nitelikte ifade verildiğinden, söz konusu şahsın ifadesine itibar edilmesi gerektiği ve başvuranın fiilinin sabit olduğu sonucuna ulaşıldığından verilen uyarma disiplin cezası yönünden de hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

13. Diğer taraftan başvuranın şikayet ettiği okul müdürü hakkında 5 ayrı fiil, beden öğretmeni ile ilgili olarak ise 3 ayrı fiille ilgili disiplin soruşturması açıldığı, tespit edilen fiiller ile ilgili olarak gerekli araştırmanın yapılarak tanık ifadelerine başvurulduğu ve neticesinde gereken disiplin cezalarının uygulanmasının teklif edildiği ve başvuranla birlikte söz konusu kişilerin de görev yerlerinin değiştirilmesinin teklif edildiği görüldüğünden başvuranın soruşturmanın eksik ve taraflı yapıldığına ilişkin iddiasının dayanağının olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

14. Ayrıca başvuranın görev yeri değişikliğinin iptal edilmesi talebi ile ilgili olarak ise başvuranın görev yeri değişikliğinin soruşturma raporunda teklif edilerek idarece uygulandığı, idarenin görev yeri değişikliği

işleminin iptali için başvuran tarafından Sakarya 2. İdare Mahkemesine dosya numarası ile açılmış olan davaya ilgili mahkemece 07/01/2021 tarihinde karar numarası ile Ret Kararı verildiği tespit edilmiş olup, başvuranın bahse konu talebi kapsamında Kurumumuz mevzuatı gereğince yargı organlarında dava konusu edilmiş uyuşmazlıklara ilişkin başvuruların incelenmesi imkânı bulunmadığından bu konuda inceleme yapılamamıştır.

15. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran hakkında verilen disiplin cezalarında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VI. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın Başvurana ve BİLECİK VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi