|
ÖZET: Başvuran, PTT Denizli Başmüdürlüğü’nde çalışmakta olup, özlük dosyasındaki disiplin cezalarının süresi dolanlarının silinmesi talebinin gerekçesiz bir şekilde reddedildiğini belirtmiştir. Başvuru, 22 Kasım 2023 tarihinde yapılmış ve ilgili idare, başvurana yönelik disiplin cezalarının silinmesi taleplerinin çeşitli tarihlerde reddedildiğini açıklamıştır. İdare, başvuranın geçmişteki disiplin cezalarının silinmesi için yaptığı taleplerin, ilgili mevzuat çerçevesinde uygun bulunmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, disiplin cezalarının silinmesi talebinin reddinin hukuka uygun olduğunu belirlemiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi için belirli sürelerin geçmesi gerekmekte olup, idarenin bu konuda takdir yetkisi bulunmaktadır. Başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçeleri arasında, disiplin cezalarının süresinin dolmuş olmasına rağmen, başvuranın davranışlarının bu talebi haklı kılacak nitelikte görülmemesi yer almaktadır. Sonuç olarak, başvurunun reddi kararı, hem hukuki hem de hakkaniyet açısından uygun bulunmuş ve başvuranın itiraz hakkı olduğu belirtilmiştir. İdarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davranması gerektiği de vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1219-S.24.2002
BAŞVURU NO : 2023/19248
KARAR TARİHİ : 02.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, PTT Denizli Başmüdürlüğüne bağlı Denizli PTT Merkez
Müdürlüğünde çalıştığını, almış olduğu disiplin cezalarından süresi dolanların silinmesi talebinin gerekçe gösterilmeksizin reddedildiği belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) A.Ş.’nin 22/12/2023 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvurana 20/12/2005 tarihinde tebliğ edilen uyarma cezasının silinmesi talebinin 28/12/2015 tarihli ve sayılı Makam Onayı ile uygun bulunduğu, 2.2. Başvurana 19/03/2013 tarihinde tebliğ edilen aylıktan kesme cezasının silinmesi için ilk talebinin 04/08/2023 tarihli ve sayılı, ikinci talebininse 09/10/2023 tarihli ve sayılı Makam Onayı ile reddedildiği, 2.3. Başvurana 28/05/2013 tarihinde tebliğ edilen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesi talebinin 19/10/2023 tarihli ve sayılı Makam Onayı ile reddedildiği, 2.4. Başvurana 27/06/2018 tarihinde tebliğ edilen kınama cezasının 19/10/2023 tarihli ve sayılı
Makam Onayı ile reddedildiği,
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133 üncü maddesinde “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılmasında disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.” 6. 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) “Disiplin Cezaları” başlıklı 44 üncü maddesinde “Teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki hizmetlerin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla sözleşmeli personelin görevleri ile ilgili kusurlu hareketleri, iş yerinde veya dışında teşebbüs ve bağlı ortaklıkla ilgili mevzuata aykırı davranışları nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulması hariç verilmesi gereken disiplin cezaları ile disiplin cezası vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde teşebbüs veya bağlı ortaklık memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. PTT Denizli Başmüdürlüğü Müdürlüğünde şef olarak çalışan başvuran, almış olduğu disiplin cezalarından süresi dolanların silinmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
9. 399 sayılı KHK’da teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki sözleşmeli personelin görevleri ile ilgili kusurlu hareketleri, iş yerinde veya dışında ilgili mevzuata aykırı davranışları nedeniyle kademe ilerlemesinin
durdurulması hariç verilmesi gereken disiplin cezaları ile ceza vermeye yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında bu KHK’da hüküm bulunmayan hallerde teşebbüs veya bağlı ortaklık memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanacağı belirtilmektedir. Teşebbüs veya bağlı ortaklıklardaki memurların tabi olduğu 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda özlük dosyalarına işlenen uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra bu cezaların özlük dosyasından silinmesinin talep edilebileceği, ancak yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verileceği hüküm altına alınmıştır. Başka bir anlatımla, teşebbüs ve bağlı ortaklıklardaki sözleşmeli personel veya memurların, belirli sürelerden sonra disiplin cezalarının özlük dosyalarından silinmesi talebinin bu isteği haklı kılacak nitelikte olup olmadığına karar vermede İdareye takdir yetkisi tanınmaktadır.
10. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/05/1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R(80)2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında Uygulanacak
Temel İlkeler bölümünde, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; (1)Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez. (2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar. (3)
Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir. (4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
11. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
12. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
13. Başvuru konusu olayda Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvurana 20/12/2005 tarihinde tebliğ edilen disiplin cezasının başvuranın özlük dosyasından silindiği anlaşılmaktadır. Ancak başvurana 19/03/2013 tarihinde tebliğ edilen ve başvuranın izinsiz işe gelmediğini kabul etmesine karşın geçmiş
tarihli dilekçe düzenlemek suretiyle izinsiz ve özürsüz görevine gelmemesi üzerine aylıktan kesme cezası verildiği görülmektedir. Bu cezadan hemen sonraki ve başvurana 28/05/2013 tarihinde tebliğ edilen ve başvuranın mesai saatleri içerisinde küfür ettiğinin tespiti üzerine verilen ceza için başvuranın bu yöndeki davranışlarında bir değişiklik olmadığı gerekçesiyle cezanın silinmediği tespit edilmiştir. Başvurana 27/06/2018 tarihinde tebliğ edilen ve başvuranın İcra Müdürlüklerinin cevap için gönderdikleri pulları gişede paraya çevirerek Merkezin ihtiyaçları doğrultusunda kullanmasının “Haciz İşlemleri” konulu
Tebliğ’e aykırı olduğu gerekçesiyle de kınama cezası verildiği görülmektedir.
14. Disiplin cezasının türüne göre belirlenmiş sürelerin geçmesinden sonra cezaların özlük dosyalarından silinmesi talebinin bu isteği haklı kılacak nitelikte olup olmadığına karar vermede takdir yetkisini haiz olan idarenin bu yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında kullandığı yönünde Kurumumuzca bir belirleme yapılamadığı gibi Kurumumuza bu yönde bir bilgi ve belge de sunulumamıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Denizli İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi