|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına yaptığı başvuruda, disiplin cezası nedeniyle ek ödemenin ödenmediği iddiası ele alınmıştır. Başvuran, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14’üncü maddesi gereği, disiplin cezası alan personelin ilave ek ödeme alamayacağına dair düzenlemenin iptalini talep etmiştir. İdare, başvuranın disiplin cezası alması nedeniyle ek ödemenin yapılmadığını belirtmiştir.
Yapılan incelemede, idarenin başvuranın taleplerine ilişkin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. Disiplin cezasının uygulanması ve ek ödemenin kesilmesi, ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiş ve başvuranın talepleri reddedilmiştir. Bu karar, disiplin cezası alan personelin ek ödeme almasının hukuken mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, başvuranın talepleri, hukuki dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4022-S.23.6616
BAŞVURU NO : 2022/15712
KARAR TARİHİ : 29/03/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞI GENEL
SEKTERELİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek Ödeme Hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda (TC Kimlik No: Eylül 2022
maaşındaki eksikliğin sebebinin, hakkında verilen disiplin cezası nedeniyle ek ödemenin tarafına ödenmediğinin şifahi olarak bildirildiğini, bunun yasal dayanağını sorduğunda ise Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Sekreterlik Makamının 11.02.2022 tarihli ve İlave Ek Ödeme konulu yazısının gösterildiğini, söz konusu yazıda TBMM Başkanlığında görev yapan personele 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 14’üncü maddesi kapsamında İlave ek ödeme yapılmasına ilişkin esasların, Başkanlık Makamının 10.02.2022 tarihli ve sayılı Onayı ile 01.01.2022’den itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiğini ve bu kapsamdaki personele ödeme yapılacağını, Esaslar’ın 5’inci maddesinde
“Personelin ilave ek ödemeye esas alınan takvim yılı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması hâlinde ilave ek ödeme yapılmayacağı” hususunun yer aldığını ifade ederek ve kınama tecziyesinden dolayı ayrıca bir maaştan kesme cezasının uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek
a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında Görev Yapan Personele 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname’nin Ek 14’üncü Maddesi Kapsamında İlave Ek Ödeme Yapılmasına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesinin (a) bendindeki “Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması” hükmünün iptali/geri alınmasını, b) İdarenin 18.10.2022 tarihli ve sayılı ek ödeme kesintisinin ödenmesi talebinin reddi işleminin iptali/geri alınmasını, /
c) Kınama tecziyesinden dolayı tarafına ödemesi yapılmayan 2022 Eylül ayına ait ek ödemenin ödenmesi gereken tarih olan 15.09.2022 tarihinden itibaren faizi ile birlikte ödenmesini
talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20.12.2022 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazımımıza istinaden
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının 23/1/2023 tarihli yazısında, İlgi yazı ile
Kurumunuza başvurusu üzerine TBMM İdari Teşkilatı Personeline İlave Ek Ödeme Yapılmasına İlişkin
Esaslar çerçevesinde yapılan ödemeyle ilgili bilgi-belgeler, başvurucunun taleplerine ilişkin değerlendirmelerimiz ve başvuru dosyasıyla ilgili diğer hususların cevaplandırılması talep edilmektedir.
2.1.) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14’üncü maddesi (Ek-1) ile 2022 Yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanununa ek “Türkiye Büyük Millet Meclisi 2022 Yılı (E) Cetveli” bölümünün “Diğer
Hususlar” başlıklı son kısmında yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında görev yapan personele (Koruma Daire Başkanlığı personeli ve geçici görevliler dahil) 375 sayılı KHK’nın Ek 14’üncü maddesi kapsamında yapılacak ek ödemeye ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanı yetkilidir.” (Ek-2) hükmüne dayanılarak hazırlanan “Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığında Görev Yapan Personele 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14’üncü Maddesi
Kapsamında İlave Ek Ödeme Yapılmasına İlişkin Esaslar”, TBMM Başkanlık Makamı onayı ile
01.01.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
2.2.) Bahse konu Esaslar’ın 5’inci maddesi ile ilave ek ödemenin hangi durumlarda yapılmayacağı belirlenmiş olup Kurumumuz personeline 11.02.2022 tarihinde duyurulmuştur(Ek-3). İlgili maddenin (a)
bendinde, “Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması ” durumunda İlave ek ödeme yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Başvurucu hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, 10.08.2022 tarihinde kınama cezası verilmiş olup yukarıda yer alan hüküm gereğince de adı geçene 15.09.2022 tarihinde ilave ek ödeme yapılmamıştır.
2.3.) Başvurucu 20.09.2022 tarihli Kurumumuza vermiş olduğu dilekçesinde, kendisine kınama cezasından ayrı olarak aylıktan kesme cezasının uygulandığından bahsetmekte olsa da adı geçen sadece “Kınama” cezası ile tecziye edilmiştir. Bahse konu dilekçeye 18.10.2022 tarihinde yazılı cevap verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
/
3.2) “Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence” başlıklı 129 uncu maddesinde
“Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler. Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. (Değişik üçüncü fıkra: 7/5/2010-5982/13 md.) Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1) “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde
“Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller
şunlardır:
… B – Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, b) Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur olan çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek, c) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak, d) Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, e) Devlete ait resmi araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak, f) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek, g) İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak, ı) Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak ve bu tür yazı yazmak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek ve yapmak, j) Verilen emirlere itiraz etmek, k) Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak, l) Kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak.
m) (Ek:17/9/2004 – 5234/1 md.)Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek.”
5.2) “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinde “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri
işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”,
5.3) “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan
disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
6) 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802
Sayılı Hakimler Ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu İle Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması, Devlet Memurları Ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı Ve Kıdem
Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14 üncğü
Maddesinde; “Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanı ve Başbakanın koruma ve makam hizmetlerinde görev yapan personele en yüksek Devlet memuru aylığının %200’ünü geçmemek üzere ilave ek ödeme yapılabilir. Sözkonusu personele yapılacak ek ödeme oranını belirlemeye ilgisine göre
Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanı ve Başbakan yetkilidir. Bunlara görevlendirmelerinden dolayı mevzuat uyarınca da herhangi bir ad atında ödeme yapılması halinde, bu ödemelerden yalnızca biri ödenir. Bu ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.”,
7) 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ek “Türkiye Büyük Millet Meclisi 2022 Yılı (E)
Cetveli” bölümünün “Diğer Hususlar” başlıklı bölümünün 6 ncı maddesinde “Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığında görev yapan personele (Koruma Daire Başkanlığı personeli ve geçici görevliler dahil) 375 sayılı KHK’nın Ek 14’üncü maddesi kapsamında yapılacak ek ödemeye ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı yetkilidir.”,
8) TBMM Başkanlık Makamı onayı ile 01.01.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığında Görev Yapan Personele 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
Ek 14’üncü Maddesi Kapsamında İlave Ek Ödeme Yapılmasına İlişkin Esasların 5’inci maddesinde;
(a) Personelin, İlave ek Ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması, (b) Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde hastalık izni (iş kazası hariç) veya aylıksız izin sebepleriyle toplam on beş günden fazla süre ile görevi başında olmaması, (c) Personelin, ilave ek ödemenin yapıldığı tarihte (aylıksız izin, istifa, emeklilik, kurumlar arası nakil vb. nedenlerle) görevi başında olmaması, (d) Personelin ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde, bilgi ve görgülerinin artırılması, mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, mesleki yabancı dil düzeyini geliştirmek, kurs görmek ve çalışma alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla diğer ülke parlamentoları ile uluslararası kuruluşlarda staj yapmak için yurt dışına gönderilmiş olması, (e) Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde kamu kurum ve kuruluşları ile uluslararası kuruluşlarda geçici görevlendirilmesi sebebiyle veya bir başka sebeple TBMM Başkanlığı bünyesinde fiilen çalışmaması, (f) Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde görevden uzaklaştırılmış olması,
(g) Personelin ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde, 657 Sayılı Kanunun 72’nci maddesi kapsamında aylıklı izinli sayılması,
durumlarında ilave ek ödeme yapılmayacağı
hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda (TC Kimlik No: Eylül 2022
maaşındaki eksikliğin sebebinin, hakkında verilen disiplin cezası nedeniyle ek ödemenin tarafına ödenmediğinin şifahi olarak bildirildiğini, bunun yasal dayanağını sorduğunda ise Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Sekreterlik Makamının 11.02.2022 tarihli ve İlave Ek Ödeme konulu yazısının gösterildiğini, söz konusu yazıda TBMM Başkanlığında görev yapan personele 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin ek 14’üncü maddesi kapsamında İlave ek ödeme yapılmasına ilişkin esasların, Başkanlık Makamının 10.02.2022 tarihli ve sayılı Onayı ile 01.01.2022’den itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiğini ve bu kapsamdaki personele ödeme yapılacağını, Esaslar’ın 5’inci maddesinde
“Personelin ilave ek ödemeye esas alınan takvim yılı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması hâlinde ilave ek ödeme yapılmayacağı” hususunun yer aldığını ifade ederek ve kınama tecziyesinden dolayı ayrıca bir maaştan kesme cezasının uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek
a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında Görev Yapan Personele 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname’nin Ek 14’üncü Maddesi Kapsamında İlave Ek Ödeme Yapılmasına İlişkin Esaslar’ın 5’inci maddesinin (a) bendindeki “Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması” hükmünün iptali/geri alınmasını, b) İdarenin 18.10.2022 tarihli ve sayılı ek ödeme kesintisinin ödenmesi talebinin reddi işleminin iptali/geri alınmasını, c) Kınama tecziyesinden dolayı tarafına ödemesi yapılmayan 2022 Eylül ayına ait ek ödemenin ödenmesi gereken tarih olan 15.09.2022 tarihinden itibaren faizi ile birlikte ödenmesini talep etmektedir.
11) Başvuranın İdareye verdiği 20/09/2022 tarihli dilekçesinde;
11.1.) “Eylül 2022 maaşımdaki eksikliğin sebebinin hakkımda geçen ay verilen disiplin cezası nedeniyle ek ödemenin tarafıma ödenmediği şifahi olarak bildirildi. Bunun yasal dayanağını sorduğumda ise Türkiye
Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterlik 11.02.2022 tarihli ve İlave Ek Ödeme konulu yazısı gösterildi. Söz
konu yazıda TBMM Başkanlığından görev yapan personele 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 14’üncü maddesi kapsamında ilave ek ödeme yapılmasına ilişkin esasların, Başkanlık Makamının
10.02.2022 tarihli ve sayılı Onayı ile 01.01.2022’den itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe
girdiği ve bu kapsamdaki personele ödeme yapılacağı, Esaslar’ın 5’inci maddesinde “Personelin ilave ek ödemeye esas alınan takvim yılı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması” hâlinde ilave ek ödeme yapılmayacağı hususu yer almaktadır.
11.2.) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 14’üncü maddesinde ek ödeme konusu düzenlenmiştir. Maddeye göre Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının yakın koruma ve makam hizmetlerinde görev yapan personele en yüksek Devlet memuru aylığının %200’ünü geçmemek üzere ilave ek ödeme yapılabilir. Maddede ayrıca söz konusu personele yapılacak ek ödeme oranını belirlemeye
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının yetkili olduğu belirtilmiştir.
11.3.) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 14’üncü maddesi ile TBMM Başkanlığına sadece ödeme oranını belirleme yetkisi verilmiş olup bunun haricinde ek ödeme için herhangi bir şart öngörülmemiştir. Zaten Anayasa’nın 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” hükmü nedeniyle de TBMM Başkanlığına ödemeye ilişkin esasları belirleme yetkisinin verilmesi hukuka aykırıdır.
11.4.) Devlet Memurları Kanunu’nda ayrıca aylıktan kesme cezası düzenlenmiştir. Hangi hâllerde devlet memuruna aylıktan kesme cezası verileceği açık bir şekilde düzenlenmiştir. (Madde 125) Bana verilen ceza kınama cezası olmasına rağmen ve Devlet Memurları Kanunu’nda kınama cezasının ne olduğu açıkça öngörülmüşken kınama cezasından ayrı olarak bir de tarafıma aylıktan kesme cezasının uygulanması hukuki dayanaktan yoksundur. Ayrıca bu durum ceza hukukunda “tek suça tek ceza” (ne bis in idem) olarak bilinen hukukun genel ilkesinin de İhlali niteliğindedir. Söz konusu ilke ceza hukukundan neşet etmiş olmakla birlikte disiplin cezaları hakkında da uygulama alanı bulmaktadır.
11.5.) Belirtilen nedenlerle kınama tecziyesinden dolayı ayrıca bir maaştan kesme cezasının uygulanması açık bir şekilde hukuka aykırı olduğundan tarafıma Eylül maaşından ödenmeyen ek ödemenin ödenmesi hususunda gereğini saygılarımla arz ederim.”
olarak ifade etmiştir.
12) İdare tarafından başvuranın dilekçesine verilen 18/10/2022 tarihli cevabi yazıda;
12.1.) İlgi dilekçede, Eylül 2022 maaşınızdaki eksikliğin sebebinin hakkınızda geçen ay verilen disiplin cezası nedeniyle ek ödemenin tarafınıza ödenmediği bilgisinin şifahi olarak bildirildiği, bunun yasal dayanağını sorduğunuzda ise Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterlik 11.02.2022 tarihli ve İlave
Ek Ödeme konulu yazısının gösterildiği, söz konusu yazıda TBMM Başkanlığında görev yapan personele
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14’üncü maddesi kapsamında ilave ek ödeme yapılmasına
ilişkin esasların, Başkanlık Makamının 10.02.2022 tarihli ve sayılı Onayı ile 01.01.2022’den geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiği ve bu kapsamdaki personele ödeme yapılacağı, Esasların 5’inci maddesinde “Personelin ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi
6 9
birinden ceza alması” halinde ilave ek ödeme yapılmayacağı hususunun yer aldığı belirtilerek, Eylül maaşından ödenmeyen ek ödemenin ödenmesi talep edilmektedir.
12.2.) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14’üncü maddesi ile 2022 Yılı Merkezi Yönetim
Bütçe Kanununa ek “Türkiye Büyük Millet Meclisi 2022 Yılı (E) Cetveli” bölümünün “Diğer Hususlar” başlıklı son kısmında yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında görev yapan personele (Koruma Daire Başkanlığı personeli ve geçici görevliler dâhil) 375 sayılı KHK’nın Ek 14 ‘üncü maddesi kapsamında yapılacak ek ödemeye ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı yetkilidir. ” hükmüne dayanılarak hazırlanan “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında Görev
Yapan Personele 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14’üncü Maddesi Kapsamında İlave Ek
Ödeme Yapılmasına İlişkin Esaslar” 01.01.2022 tarihinden itibaren TBMM Başkanlık Makamının onayı ile yürürlüğe girmiştir.
12.3.) Bahse konu Esasların 5’inci maddesinde; hangi durumlarda İlave ek ödeme yapılmayacağı belirlenmiş olup ilgili maddenin (a) fıkrasında da “Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması,” hükmü yer almaktadır.
12.4.) İlgi dilekçede belirtilen ve 15 Eylül 2022 tarihinde personele ödenen ilave ek ödeme 01-30 Ağustos
2022 dönemine ilişkin olup 10.08.2022 tarihinde adınıza verilen disiplin cezası bulunması nedeniyle
Esasların 5’inci maddesinin (a) fıkrası kapsamında, 15 Eylül 2022 tarihinde tarafınıza ilave ek ödeme yapılmamıştır.
olarak belirtilmiştir.
13.) Başvuranın “İdarenin talebimi reddi Anayasa birkaç hükmüne açık bir şekilde aykırı olduğundan bunların belirtilmesi gerekmektedir. Öncelikle olarak yukarıda belirtildiği üzere Anayasa’nın 161 ‘inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi olan “Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. ” hükmüne, idarenin Esaslar’a dayanak gösterdiği 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanunu’nun “Türkiye Büyük Millet Meclisi 2022 Yılı (E) Cetveli”nin “Diğer Hususlar” kısmında yer alan (6) numaralı fıkrası açık bir şekilde aykırıdır.” iddiasına ilişkin olarak
13.1.) T.C. Anayasası’nın 161 nci Maddesininin ikinci fıkrası “Malî yıl başlangıcı ile merkezi yönetim bütçesinin hazırlanması, uygulanması ve kontrolü ile yatırımlar veya bir yıldan fazla sürecek iş ve hizmetler için özel süre ve usuller kanunla düzenlenir. Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.” hükmü ile
13.2.) 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802
Sayılı Hakimler Ve Savcılar Kanunu, 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 Sayılı T.C.
Emekli Sandığı Kanunu İle Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması, Devlet Memurları Ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı Ve Kıdem Aylığı İle
Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 14 üncü Maddesinde; “Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanı ve Başbakanın koruma ve makam hizmetlerinde görev yapan personele en yüksek Devlet memuru aylığının %200’ünü geçmemek üzere ilave ek ödeme yapılabilir. Söz konusu personele yapılacak ek ödeme oranını belirlemeye ilgisine
göre Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanı ve Başbakan yetkilidir. Bunlara görevlendirmelerinden dolayı mevzuat uyarınca da herhangi bir ad atında ödeme yapılması halinde, bu ödemelerden yalnızca biri ödenir. Bu ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.”, hükmü
13.3.) Değerlendirildiğinde Anayasanın 161 nci Maddesinde usullerin kanunla belirleneceğine ve yukarıda yer verilen kanun hükmünde kararname hükmünde de Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanına ek ödeme oranını belirleme yetkisinin verildiği görülmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanına tanınan ek ödeme oranını belirlemeye ilişkin takdir yetkisinin disiplin cezası alan personele ek ödeme yapılmaması şeklinde uygulanmasında hakkaniyete aykırılık teşkil etmediği değerlendirilmiştir.
14.) Başvuranın “Devlet Memurları Kanunu’nda ayrıca aylıktan kesme cezası düzenlenmiştir. Hangi hâllerde devlet memuruna aylıktan kesme cezası verileceği açık bir şekilde düzenlenmiştir. (Madde 125)
Bana verilen ceza kınama cezası olmasına rağmen ve Devlet Memurları Kanunu’nda kınama cezasının ne olduğu açıkça öngörülmüşken kınama cezasından ayrı olarak bir de tarafıma aylıktan kesme cezasının uygulanması hukuki dayanaktan yoksundur. Ayrıca bu durum ceza hukukunda “tek suça tek ceza” (ne bis in idem) olarak bilinen hukukun genel ilkesinin de İhlali niteliğindedir. Söz konusu ilke ceza hukukundan neşet etmiş olmakla birlikte disiplin cezaları hakkında da uygulama alanı bulmaktadır.” iddiasına ilişkin olarak disiplin hukukunda da uygulanan tek file tek ceza verilmesi yani (ne bis in idem) ilkesi herhangi bir fiilin bazı durumlarda birden fazla disiplin suçunu oluşturabileceği sebebiyle bu durumda kamu personeline 657 sayılı DMK’nın ilgili hükmünde yer alan “uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, devlet memurluğundan çıkarma” cezalarından birinin verilmesi gerektiğini ifade eder.
14.1.) Başvuranın ek ödeme alamamasının “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: …C – Aylıktan kesme : Memurun, brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.” hükmüne istinaden verilen bir disiplin cezası olmadığı ve bu nedenle aylıktan kesme cezası olarak değerlendirilemeyeceği aşikardır.
15. ) Anayasamızın “Görev ve yetkileri” başlıklı 148 inci Maddesinde “Anayasa Mahkemesi, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve bireysel başvuruları karara bağlar .” hükmü uyarınca, başvuranın
Anayasaya aykırılık iddiaları Anayasa Mahkemesi görev alanında olması sebebiyle değerlendirilmemiştir.
16.) Başvuranın; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında Görev Yapan Personele 375 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname’nin Ek 14’üncü Maddesi Kapsamında İlave Ek Ödeme Yapılmasına İlişkin
Esaslar’ın 5’inci maddesinin (a) bendindeki “Personelin, ilave ek ödemeye esas alınan takvim ayı içerisinde disiplin suçlarından herhangi birinden ceza alması” hükmünün iptali/geri alınması, İdarenin 18.10.2022 tarihli ve sayılı ek ödeme kesintisinin ödenmesi talebinin reddi işleminin iptali/geri alınması, gereken tarih olan 15.09.2022 tarihinden itibaren faizi ile birlikte ödenmesi taleplerine ilişkin yapılan incelemede; idarenin başvuran ile ilgili başvuru konusu hususta işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiş ve başvuranın taleplerinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin bu ilkelere uygun davrandığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECİLİSİ BAŞKANLIĞI GENEL
SEKRETERLİĞİNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi