|
ÖZET: Başvuran, Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna uygun görülen naklinin iptal edilmesi işleminin kaldırılmasını talep etmiştir. Ancak, 5275 sayılı Kanun’un 53 ve 54. maddeleri ile 167 numaralı Genelge’nin 15. maddesi gereğince, nakil talebinin gerçekleşebilmesi için belirli koşulların sağlanması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın daha önce Zile M Tipi Kurumda kalmış olması ve bu süreçte disiplin cezası alması, güvenlik riski oluşturabileceği gerekçesiyle naklinin iptal edilmesine neden olmuştur.
İdare ve Gözlem Kurulu, başvuranın geçmişteki eylemlerinin güvenlik açısından risk teşkil ettiğini değerlendirerek, nakil talebinin uygun olmadığını belirtmiştir. Bu nedenle, başvuranın naklinden vazgeçilmesi işleminin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvurunun reddi yönünde verilen karar, ilgili mevzuat hükümlerine dayandırılarak, başvuranın güvenlik riski oluşturabileceği gerekçesiyle onaylanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/56-S.23.104
B AŞVURU NO :
KARAR T ARİHİ :
RET KARARI
B AŞVURAN :
B AŞVURUYA KONU İ DARE : ADALET BAKANLIĞI
B AŞVURUNUN KONUSU : Ceza infaz kurumunda bulunan başvuranın, uygun görülen naklinden vazgeçilmesi işlemine ilişkin şikayeti hakkındadır.
B AŞVURU T ARİHİ :
I. B AŞ VURANI N İDDİ A VE T ALE PL E Rİ
1. Başvuran özetle; Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna uygun görülen naklinin, İdare ve Gözlem
Kurulu kararı ile iptal edildiğini ve ayrıca üç ay süre ile hiçbir yere nakil isteminde bulunamayacağına karar verildiğini, Zile Ceza İnfaz Kurumundan isteğe bağlı nakil talebiyle Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumuna geldiğini, herhangi bir disiplin cezasının bulunmadığını iddia ederek naklinin iptal edilmesine ilişkin işlemin kaldırılmasını ve Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakline karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN B AŞVURUYA İL İŞ KİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 25.08.2022 tarihli ve – – sayılı ile 18.11.2022 tarihli ve – – sayılı yazılarımızla Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiş olup adı geçen Genel Müdürlüğün;
01.11.2022 tarihli ve – – sayılı, 25.11.2022 tarihli ve E-
– – sayılı ile 13.12.2022 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıları ve eklerinde; 2.1. 05.06.2015 tarihli ve 167 No.lu Genelge’ nin İkinci Bölüm “Hükümlülerin Kendi İstekleri ile Nakilleri” başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; ”Disiplin nedeniyle ayrıldıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlıkça değerlendirilmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alınmış olması” gerektiğinin hüküm altına alındığı, 2.2. ”Elektronik Nakil Uygulama Esasları” 23 üncü maddede de ”Nakli uygun görülen kişi daha önce bu kurumda kalmışsa ve iadesi uygun değilse en geç nakil emrinden sonraki 5 gün içerisinde Bakanlık tarafından değerlendirilmek üzere; gidecekleri yer ceza infaz kurumu tarafından, kendileri, diğer
hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda idare ve gözlem kurulu alınarak Bakanlığa ve kişinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilecek; Bakanlık tarafından naklin uygun olacağı veya iptal edildiği yönünde emir gelmeden nakil yapılmayacaktır. Daha önce kaldığı kuruma nakli uygun görülen, ancak bu yer ceza infaz kurumu tarafından alınan idare ve gözlem kurulu kararı uyarınca naklinden vazgeçilen kişiler, emrin iptal tarihini takip eden 3 aylık süre içerisinde aynı kurum ya da kurumlara nakil talebinde bulunamayacaklardır.” hükmüne yer verildiği, 2.3. Bu kapsamda; başvuranın daha önce kaldığı ve naklinin uygun görüldüğü Zile M Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumu tarafından alınan İdare ve Gözlem Kurulu kararında yer alan “… kalmış olduğu sürelerde güvenlik ve disiplini zafiyete uğratacak eylemleri gerçekleştirdiği, özellikle sayılı ceza verme kararında tehdit ve hakarete maruz kalan personellerin halen kurumumuzda görev yaptıkları da göz önünde bulundurulduğunda, gerek kurum personelinin gerekse kurumumuzun güvenliğinin riske uğramaması adına …” gerekçelere istinaden naklinden vazgeçildiği, 2.4. Başvuranın, bilgi formunun incelenmesi sonucunda infaz edilmemiş ve kaldırılmamış herhangi bir disiplin cezası bulunmadığının tespit edildiği, Açıklamalarına ve ilgili bilgi ve belgelere yer verildiği görülmüştür.
III. İL GİL İ MEVZUAT
3. 2709 sayı lı Türkiye Cumhuriyeti Anayas ası ’n ın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvu rm a h akkı” b aşlı klı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü fık raların d a; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 5275 sayı lı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İn f azı Hakk ınd a Kan u n ’u n ; 4.1. “Nakiller ” b aşlı k lı 53 üncü maddesinin birinci f ık rasın d a, “Hükümlüler, kendi istekleri veya toplu sevk, disiplin, asayiş ve güvenlik, hastalık, eğitim, öğretim, suç ve yargılama yeri nedenleriyle başka bir kuruma nakledilebilirler.”, 4.2. “Kendi istekleri ile nakil ” b aşlık lı 54 üncü maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir. (…)
(2) Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadırlar. (…)”, 5. 6328 sayı lı Kamu De n etçil iği Kurumu Kan u n u ’nun “Kurumun Görevi” b aşlı k lı 5 inci maddesinin birinci f ık rasın d a; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayı lı Resmi Gazete’de yayı mlan an Ceza İ n f az Ku ru mla rın ın Yönetimi
İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnf azı Hak k ınd a Yönetmeli k ’in “Hükümlülerin Nakillerinde
Dikkat Edilecek Hu su slar” b aşlı k lı 127 nci maddesinin ilk fık rasınd a; “Hükümlülerin nakillerinin 5275 sayılı Kanunun 53 ila 58 inci maddeleri hükümlerine göre gerçekleştirilir.”, 7. Ceza İn f az Ku ru mların ın Tahsisi, Nakil İşl emle ri ve Diğer Hükümler konulu, 05.06.2015 tarihli ve 167 No lu Genelge’ n in “Hü küml ü lerin Kendi İst ekleri ile Nakill eri” b aşlık lı 15 inci maddesinin birinci fık rasın ın; 7.1. (h) bendinde; “Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısından güvenlik riski oluşturmaması” 7.2. (ı) bendinde; “Disiplin nedeniyle ayrıldıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlıkça değerlendirilmek üzere; kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alınmış olması” 8. Ceza ve Tevkifevleri Genel Mü d ü rlü ğü nü n 27.04.2017 tarihli ve 12403619.207.99/6313/52553 sayı lı
“E lektron ik ortamda yapıl acak n akil ler” konulu Genel Ya zısı n ın ekinde yer alan Elektronik Nakil
Uygulama E sasl arı’n ın 23 üncü maddesinde; “Nakli uygun görülen kişi daha önce bu kurumda kalmışsa ve iadesi uygun değilse en geç nakil emrinden sonraki 5 gün içerisinde Bakanlık tarafından değerlendirilmek üzere; gidecekleri yer ceza infaz kurumu tarafından, kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda idare ve gözlem kurulu alınarak Bakanlığa ve kişinin bulunduğu yer Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilecek; Bakanlık tarafından naklin uygun olacağı veya iptal edildiği yönünde emir gelmeden nakil yapılmayacaktır.
Bakanlığa gönderilecek evraka nakil emri ile nakil kabul listesi de eklenecektir. Daha önce kaldığı kuruma nakli uygun görülen, ancak bu yer ceza infaz kurumu tarafından alınan idare ve gözlem kurulu kararı uyarınca naklinden vazgeçilen kişiler, emrin iptal tarihini takip eden 3 aylık süre içerisinde aynı kurum ya da kurumlara nakil talebinde bulunamayacaklardır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENET ÇİSİ YAHYA A KMAN ’IN KAMU B AŞDE NET ÇİSİ ‘NE ÖNE RİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan
“Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞE RLE NDİRM E VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuran Kurumumuza yaptığı başvuruda, Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna uygun görülen naklinin iptal edilmesi işleminin kaldırılmasını ve anılan İnfaz Kurumuna naklinin yapılmasını talep etmektedir.
11. Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği 5275 sayılı Kanun’un 53 üncü maddesinde, hükümlülerin kendi istekleriyle başka bir kuruma nakledilebileceği, 54 üncü maddesinde ise söz konusu naklin gerçekleşebilmesi için gerekli koşullar hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte, Ceza
İnfaz Kurumlarının Tahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümler konulu 167 numaralı Genelge’nin
“Hükümlülerin Kendi İstekleri ile Nakilleri” başlıklı 15 inci maddesinde de, 5275 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinde yer verilen koşullara ek olarak, “(h) Talep ettikleri ceza infaz kurumunda kendileri, diğer hükümlüler ve kurum açısından güvenlik riski oluşturmaması ” ile “(ı) Disiplin nedeniyle ayrıldıkları kurumlar hariç, talep ettikleri kurumlarda daha önce kalmış iseler, Bakanlıkça değerlendirilmek üzere;
kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda bu yer idare ve gözlem kurulunun taleple ilgili görüşünün alınmış olması” koşullarına yer verilmiştir.
12. Ayrıca, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 27.04.2017 tarihli ve 12403619.207.99/6313/52553 sayılı “Elektronik ortamda yapılacak nakiller” konulu Genel Yazısının ekinde yer alan Elektronik Nakil
Uygulama Esasları’nın 23 üncü maddesinde de; nakli uygun görülen kişinin daha önce bu kurumda kalmış olması ve iadesinin uygun olmaması durumunda, en geç nakil emrinden sonraki 5 gün içerisinde Bakanlık tarafından değerlendirilmek üzere; gidecekleri yer ceza infaz kurumu tarafından, kendileri, diğer hükümlüler veya kurum açısından somut gerekçelerle güvenlik riski oluşturup oluşturmayacakları hususunda idare ve gözlem kurulu kararı alınarak kararın, Bakanlığa ve kişinin bulunduğu yer Cumhuriyet
Başsavcılığına gönderileceği, Bakanlık tarafından naklin uygun olacağı veya iptal edildiği yönünde emir gelmeden naklin yapılmayacağı, ayrıca; daha önce kaldığı kuruma nakli uygun görülen, ancak bu yer ceza infaz kurumu tarafından alınan idare ve gözlem kurulu kararı uyarınca naklinden vazgeçilen kişilerin, emrin iptal tarihini takip eden 3 aylık süre içerisinde aynı kurum ya da kurumlara nakil talebinde bulunamayacakları, hususları düzenlenmiştir.
13. Başvuranın Zile M Tipi Kapalı Ceza infaz Kurumuna uygun görülen naklinden, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak vazgeçilip vazgeçilmediğinin tespiti için bu hususta yürütülen sürece bakıldığında; 13.1. Başvuranın nakil talebinin, Genel Müdürlüğün 26.07.2022 tarih ve – – sayılı nakil onayıyla Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna uygun görüldüğü, 13.2. Başvuranın, naklinin uygun görüldüğü Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda daha önce kalmış olması nedeniyle, 167 no lu Genelge’nin 15 inci maddesinde yer alan (ı) bendi ve Elektronik Nakil
Uygulama Esasları’nın 23 üncü maddesinde yer verilen hükümler gereğince Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı tarafından 27.07.2022 tarihinde numaralı bir karar alındığı, anılan Kararda; Genel Müdürlüğün 26.07.2022 tarihli ve – – sayılı yazısı ekinde gönderilen nakil kabul listesinde Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda bulunan başvuranın naklinin Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklinin onaylandığının görüldüğü, başvuranın 05.03.2017 – 09.04.2021 tarihleri arasında Kurumlarında hükümlü olarak kaldığı, başvuran kendi isteğiyle Kurumlarından nakil gitmişse de Kurumlarında kaldığı süre içerisinde 5 (beş) ayrı disiplin cezası aldığı ve cezaların kesinleşmesi üzerine infazlarının da tamamlandığının tespit edildiği, başvuranın Kurumlarında kaldığı süre içerisinde güvenlik ve disiplini zafiyete uğratacak eylemler gerçekleştirdiği, özellikle sayılı ceza verme kararında, tehdit ve hakarete uğrayan personellerin
Kurumlarında halen görev yapmakta olduğu da göz önüne alındığında, gerek Kurum personellerinin gerekse Kurum güvenliğinin riske uğramaması adına başvuranın Kurumlarına nakledilmesinin uygun olmayacağı değerlendirmelerine yer verildiği, kararın Genel Müdürlüğe ve başvuranın bulunduğu yer
Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, 13.3. Genel Müdürlüğün 29.07.2022 tarihli ve – – sayılı yazısıyla; anılan
İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı kararında yer alan “(…) kalmış olduğu sürelerde güvenlik ve disiplini zafiyete uğratacak eylemleri gerçekleştirdiği, özellikle sayılı ceza verme kararında tehdit ve hakarete maruz kalan personellerin halen kurumumuzda görev yaptıkları da göz önünde bulundurulduğunda, gerek kurum personelinin gerekse kurumumuzun güvenliğinin riske uğramaması adına (…)” gerekçelerine istinaden başvuranın naklinden vazgeçildiği ve “Elektronik Nakil Uygulama
Esasları” 23 ncü maddesinde yer alan “ (…) Daha önce kaldığı kuruma nakli uygun görülen, ancak bu yer ceza infaz kurumu tarafından alınan idare ve gözlem kurulu kararı uyarınca naklinden vazgeçilen kişiler, emrin iptal tarihini takip eden 3 aylık süre içerisinde aynı kurum ya da kurumlara nakil talebinde bulunamayacaklardır.” hükmünün başvurana tebliğ edilmesinin sağlandığı anlaşılmıştır.
14. Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın daha önce kalmış olduğu Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna uygun görülen nakline ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca alınması gereken idare ve gözlem kurulu başkanlığı görüşü/kararının, başvuran hakkında Zile M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü İdare ve Gözlem Kurulu
Başkanlığınca alındığı, kararda, başvuranın Kurumlarına naklinin hangi nedenlerle güvenlik riski yaratabileceğine ilişkin somut gerekçelere yer verildiği, Genel Müdürlükçe de anılan İdare ve Gözlem
Kurulu Başkanlığı kararında yer verilen gerekçelere istinaden başvuranın naklinden vazgeçildiği, İdare ve
Gözlem Kurulu Başkanlığı Kararında yer verilen gerekçeler dikkate alındığında; Genel Müdürlüğün başvuranın naklinden vazgeçilmesine ilişkin verdiği kararda, bu hususta kendisine tanınan takdir yetkisini hukuka aykırı şekilde kullandığına ilişkin herhangi bir kanıya varılamadığı, ayrıca, başvuran tarafından, kendisine üç ay süreyle hiçbir yere nakil isteyemeyeceğinin bildirildiği belirtilmiş olsa da başvuru dosyasında bu hususu kanıtlayan bir bilgi veya belgeye rastlanılmadığı, aksine, başvurana, Elektronik
Uygulama Esasları’nın 23 üncü maddesinde yer alan, naklin emrinin iptalini takip eden 3 aylık süre içerisinde aynı kurum ya kuruluşlara nakil talebinde bulunulmayacağına ilişkin hükmün tebliğine karar verilen bir yazı düzenlendiği görülmüş olup açıklanan gerekçelerle; başvuranın uygun görülen naklinden vazgeçilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlk eleri Yönünden Değerlend irme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı görülmüş olup İdareden belirtilen ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZ GÜRL Ü ĞÜNE İL İŞ Kİ N YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle B AŞVURUNUN REDDİ NE; Kararın Başvurana ve Adalet Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Ş eref MALKOÇ
Kamu B aşd en etçisi