|
ÖZET: Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı’nda çalışan başvuran, kendisine verilen bir görevi yerine getirmediği gerekçesiyle disiplin cezası almış ve bu cezayı haksız bulmuştur. İdare, başvuranın 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kapsamında verilen “Şehrin Bayraklarla Süslemesinin Yapılması” görevini yerine getirmediğini tespit etmiş ve bu nedenle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca kınama cezası vermiştir. Başvuranın itirazı, disiplin cezasının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.
Danıştay, disiplin cezalarının kamu hizmetinin düzenli yürütülmesi için gerekli olduğunu belirtmiş ve başvuranın görevini kasıtlı olarak yerine getirmediğini tespit etmiştir. İdare, disiplin soruşturmasının usul ve esaslara uygun yapıldığını, başvuranın geçmiş sicilinin olumlu olmasına rağmen cezanın verildiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın disiplin cezasının hukuken yerinde olduğu karara bağlanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15287-S.23.24116
BAŞVURU NO : 2023/12804
KARAR TARİHİ : 29/11/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Disiplin cezasına itiraz hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/08/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı Müdahale Şube Müdürlüğünde çalıştığını belirterek; kanunsuz emri (görevi) yerine getirmemesi dolayısıyla kendisine karşı açılan soruşturma neticesinde haksız olarak verilen disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının 21.09.2023 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. İtfaiye Dairesi Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi İtfaiye Eri olarak görev yapmakta olan başvurana işlemiş olduğu fiil nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin B fıkrasının (a) bendi gereğince Kınama Cezası verildiği, 2.2. İtfaiye Dairesi Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi İtfaiye Eri olarak görev yapmakta olan başvuran hakkında 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı ile Gençlik Haftası
Kutlama Programı dahilinde Eskişehir Valiliğince Belediyelerine verilmiş olan “Şehrin Bayraklarla
Süslemesinin Yapılması” görevi kapsamında 23.05.2023 tarihinde 2. Grup Sorumlusu tarafından kendisine verilen, asılmış olan bayrakların toplanması görevinin yerine getirilmemesi nedeniyle başlatılan disiplin soruşturması sonucunda; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (C) fıkrasının (a) bendinde yer alan “a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak,” fiilini işlediğinin tespit edildiği, soruşturma dosyası ve savunmanın değerlendirilmesi neticesinde işlediği fiilin karşılığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (C)
fıkrasının (a) bendi gereği “Aylıktan Kesme” cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, geçmiş çalışma ve sicillerinin olumlu olması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi üçüncü fıkrası uygulanarak bir alt ceza olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (B)
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
fıkrasının (a) bendinde yer alan “a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, kusurlu davranmak” fiilinin karşılığı olan “Kınama” cezası ile tecziyesine karar verildiği, 2.3. Söz konusu cezaya başvuranın 24.07.2023 tarihinde itiraz etmesi nedeniyle verilen disiplin cezasının görüşülerek karara bağlanması amacıyla Disiplin Kurulunun 04.08.2023 tarihli ve sayılı Kararı ile başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin B fıkrasının (a) bendi gereğince verilen “Kınama Cezası” ile tecziyesine dair yapılan itirazın reddine karar verdiği, 2.4. Başvuruya konu disiplin soruşturması ve söz konusu soruşturmayı yürütecek olan muhakkikin atanması, Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin “Disiplin Soruşturması” başlıklı 28 inci ve
“Muhakkikin Çalışma Usulü” başlıklı 29 uncu maddesine uygun olarak yapıldığı, yürütülen soruşturma süreci dahilinde disiplin cezası verme yetkisi hususunda herhangi bir zamanaşımı söz konusu olmadığı, 2.5. Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının k) bendinde Belediye Başkanının verdiği diğer görevleri yapmanın belediye teşkilatının görevleri arasında sayıldığı, Eskişehir Valiliğinin görevlendirme yazısı üzerine kurumlarına tevdi edilen görevi yapmak hususunda bütün belediye personeli gibi itfaiye teşkilatının da 19 Mayıs gibi önemli bir günde görev yapmaktan kaçınmasının beklenemeyeceği, üstelik bahse konu teşkilatın bayrakları asmak ve toplamak gibi gerekirse yüksek yerlere çıkılıp inilmesini, bunun için teçhizat kullanılmasını, aldıkları eğitimler nedeniyle nitelikli insan kaynağına sahip olduğu hususlarının göz önünde bulundurulması gerektiği, 2.6. Ayrıca Danıştay’ın önüne gelen bir uyuşmazlıkta davaya konu yönetmelikteki “amir tarafından verilen görevleri yapmak” ibaresinin iptali istemiyle açılan davada verilen istemin reddine ilişkin kararda; “…..Kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli olarak yürütülmesinden sorumlu olan idare tarafından, mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak ve bu hizmeti yürütecek personelin yürüttüğü görevde performansından, motivasyonundan, bilgi ve tecrübesinden en üst seviyede yararlanılması, netice itibarıyla hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini ve yaygınlaşmasını temin etme amacına yönelik olarak düzenlendiği; dava konusu hükümlerde hukuka aykırılık bulunmadığı,” gerekçesiyle davayı reddettiği (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E.2019/2057 K.2021/508 ve 17.03.2021 tarihli kararı), dolayısıyla vaki itirazın yerinde olmadığı sonucuna ulaşıldığı, 2.7. Başvuranın disiplin cezasının, Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin “Disiplin soruşturması ve cezaları hakkında çeşitli hükümler” başlıklı 34 üncü maddesinin birinci fıkrasında bulunan “Kesinleşmiş disiplin cezaları, kanuni düzenleme ile yargı kararlarının gerektirdiği durumlar hariç başka bir idari işlemle geri alınamaz, değiştirilemez veya ortadan kaldırılamaz.” hükmü uyarınca yeniden değerlendirilemeyeceği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
5.1. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde; “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”, 5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde; “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…
B – Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak,…
j) Verilen emirlere itiraz etmek,…
C – Aylıktan kesme : Memurun, brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,…
Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekerrüründe bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.
Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.”, 5.3. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “ Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.” 5.4. “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinde; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” 5.5. “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.
Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.” 5.6. “İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde; “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir.
İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.
İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuran hakkında yürütülen soruşturma sonucunda verilen disiplin cezasının usul ve esas açısından hukuken yerinde olduğu gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Belediye İtfaiye Dairesi Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi İtfaiye Eri olarak görev yapmakta olan başvuran, kendisine verilen kınama cezasına itiraz etmektedir.
8. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden; İtfaiye Dairesi
Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi İtfaiye Eri olarak görev yapmakta olan başvuran hakkında, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı ile Gençlik Haftası Kutlama Programı dahilinde Eskişehir Valiliğince Belediyeye verilmiş olan “Şehrin Bayraklarla Süslemesinin Yapılması” görevi kapsamında, 23.05.2023 tarihinde kendisine verilen, asılmış olan bayrakların toplanması görevinin yerine getirilmemesi nedeniyle başlatılan disiplin soruşturması sonucunda; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 125 inci maddesinin (C) fıkrasının (a) bendinde yer alan “a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak,” fiilini işlediğinin tespit edildiği; soruşturma dosyası ve savunmanın değerlendirilmesi neticesinde işlediği fiilin karşılığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
125 inci maddesinin (C) fıkrasının (a) bendi gereği “Aylıktan Kesme” cezası ile cezalandırılması
gerekmekte ise de, geçmiş çalışma ve sicillerinin olumlu olması nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 125 inci maddesi üçüncü fıkrası uygulanarak bir alt ceza olan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 125 inci maddesinin (B) fıkrasının (a) bendinde yer alan “a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, kusurlu davranmak” fiilinin karşılığı olan “Kınama” cezası ile tecziyesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
9. İdare tarafından yapılan açıklamada; Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde, Belediye
Başkanının verdiği diğer görevleri yapmak itfaiye teşkilatının görevleri arasında sayıldığı, Eskişehir
Valiliğinin görevlendirme yazısı üzerine kurumlarına tevdi edilen görevi yapmak hususunda bütün belediye personeli gibi itfaiye teşkilatının da 19 Mayıs gibi önemli bir günde görev yapmaktan kaçınmasının beklenemeyeceği, üstelik bahse konu teşkilatın bayrakları asmak ve toplamak gibi gerekirse yüksek yerlere çıkılıp inilmesi, bunun için teçhizat kullanılması, aldıkları eğitimler nedeniyle nitelikli insan kaynağına sahip olduğu ifade edilmiştir.
10. Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
11. Başvuruya konu disiplin cezasına ilişkin sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; söz konusu disiplin soruşturma süreçlerinde yürütülen iş ve işlemlerin, zamanaşımı süreleri, usulüne uygun savunma
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
alınması, itiraz süreci, ceza vermeye yetkili makam gibi usulü işlemler açısından ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
12. Başvuru konusu somut olayımızda; 19 Mayıs Kutlama Programı dahilinde Eskişehir Valiliğince
Belediyeye verilmiş olan “Şehrin Bayraklarla Süslemesinin Yapılması” görevi kapsamında 23.05.2023 tarihinde başvurana verilen asılmış olan bayrakların toplanması görevinin başvuran tarafından yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. 657 sayılı Kanunun “Devlet memurlarının görev ve sorumluluklarına” ilişkin
11 inci maddesinin, “Devlet memurlarının, amirleri tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü
olduğu”; Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin, Belediye Başkanının verdiği diğer görevleri yapmak itfaiye teşkilatının görevleri arasında sayıldığı hükümleri de göz önünde bulundurulduğunda; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (C) fıkrasının (a) bendinde yer alan “a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak,” fiilinin işlendiği; söz konusu fiilin karşılığı cezanın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (C) fıkrasının (a) bendi gereği
“Aylıktan Kesme” cezası olduğu açıkça görülmektedir. Dolayısıyla kendisine verilen görevi kasıtlı olarak yerine getirmediği anlaşılan başvuranın, söz konusu fiil nedeniyle verilen disiplin cezasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
13. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran hakkında yürütülen soruşturma sonucunda verilen disiplin cezasının usul ve esas açısından hukuken yerinde olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr