Disiplin cezası için eylemin şüpheye yer vermeyecek şekilde kanıtlanması gerekliliği ve delil yetersizliği nedeniyle hukuka uygunluk değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/74530-S.20.80984

BAŞVURU NO : 2020/20411

KARAR TARİHİ : 07/09/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Disiplin cezasının iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 06/05/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Batman ortaokulunda öğretmeni olarak görev yaptığı tarihte bir öğrencinin eline sopayla vurduğu iddiasıyla öğrenci velisi tarafından hem il milli eğitim müdürlüğüne hem de karakola şikayet edildiğini, hakkında hem idari hem de adli soruşturma açıldığını, adli soruşturmada takipsizlik kararı verildiğini, idari soruşturmada 21.02.2020 tarihinde disiplin amirince tarafına Kınama cezası verildiğini belirterek kınama cezasının iptalini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Batman İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 17.06.2020 tarihli cevabi yazıda; İlgili fiilin işlendiğinin 12.11.2019 tarihinde anlaşıldığı, soruşturmaya 15.11.2019 tarihinde başlandığı, soruşturma neticesinde 125/c-ı gereğince “aylıktan kesme cezası” teklif edildiği,

21.02.2020 tarihinde cezanın 1. disiplin amiri olan okul müdürü tarafından 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun 125/B-a hükmü gereğince Kınama cezası verildiği, itiraz neticesinde de ilgilinin itirazının reddedildiği anlaşılmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5

inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza

uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125/B-a maddesinde “Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak,”, “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinde “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”

“Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinde “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a)

Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran Batman Ortaokulunda öğretmeni olarak görev yaptığı tarihte bir öğrencinin eline sopayla vurduğu iddiasıyla öğrenci velisi tarafından hem il milli eğitim müdürlüğüne hem de karakola şikayet edildiğini, hakkında hem idari hem de adli soruşturma açıldığını, adli soruşturmada takipsizlik kararı verildiğini, idari soruşturmada 21.02.2020 tarihinde disiplin amirince tarafına Kınama cezası verildiğini belirterek kınama cezasının iptalini talep etmektedir.

8. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde; Batman Ortaokulu 7.

Sınıfında çocuğu bulunan bir velinin 08/11 /2019 tarihli dilekçeyle okul müdürlüğüne

Öğretmeni ile öğretmeni olan başvuran hakkında çocuğunu 07/11/2019 tarihinde derste ve rehberlik odasında dövdükleri iddiasıyla şikayette bulunduğu, bunun üzerine soruşturma başlatıldığı, öğretmeninin ifadesinde; dört öğrenciyi yaramazlık yapıp sınıfın huzurunu bozduğu için nasihat etmesi amacıyla Rehberlik servisine öğretmeni başvurana götürdüğünü beyan ettiği, başvuranın ise bahsi geçen dört öğrencinin odasına geldiği, onlara nasihat ettiği ve öğrencilere fiziksel hiçbir temasının olmadığı yönünde beyanda bulunduğu, öğrencilerin verdiği ifadede Öğretmeni ‘nin sopayla ellerine vurduğunu belirttiği anlaşılmıştır.

9. Bir kamu görevlisinin disiplin suçu oluşturan fiili aynı zamanda suç oluşturuyorsa disiplin soruşturması ile ceza muhakemesi birbirinden bağımsız olarak yürütülebilmekte, ceza yasasına göre yapılan soruşturmada saptanamayan bir suç nedeniyle personel hukukuna göre farklı yönlerden değerlendirme yapılmasına ve saptanması halinde disiplin cezası verilmesine bir engel bulunmamaktadır. Ancak yargı organlarınca yapılan soruşturma veya kovuşturma kapsamındaki tespitlerin de olay belirlemesi açısından dikkate alınması gerekmektedir. Somut olayda Cumhuriyet Savcılığına şikayet üzerine hazırlanan soruşturma raporunda mağdurun kati raporunda patolojik lezyona rastlanmadığının belirtildiği, tarafların beyanı dışında kamu davası açılmasına yeterli delil elde edilemediğinden Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı verildiği görülmüştür.

10. Dosya kapsamında yer alan disiplin soruşturma raporunda başvuranın eylemi işlediğinin sübut bulduğu değerlendirilerek 657 sayılı Kanunun 125/C-ı maddesi gereğince Aylıktan

Kesme cezası ve yer değişikliği önerildiği, disiplin amirince bir alt ceza olan Kınama cezası verildiği anlaşılmıştır.

11. Kamu hizmetinin yürütülmesinde ve idari işleyişteki düzenin korunmasını hedefleyen disiplin hukuku kamu görevlilerinin hak ve hürriyetleri üzerinde ciddi etki ve sonuçlara yol açtığından disiplin hukuku kuralları sıkı şekil ve kurallara tabi kılınmıştır. Bu kapsamda ceza hukuku ve ceza yargılamasının genel ilkeleri disiplin hukuku bakımından da geçerlidir. Bu minvalde disiplin suçu oluşturan bir fiil nedeniyle disiplin cezası verilebilmesi için soruşturma kapsamında alınan ifadeler, tanık beyanları, kamera kayıtları.. vs. gibi toplanan kayıt ve delillerle eylemin sabit olduğunun şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulması esastır.

Aksi takdirde ceza hukukundaki şüpheden sanık yararlanır ilkesi disiplin hukuku açısından da geçerli sayılmalıdır.

12. Somut olayda taraf beyanları dışında fiilin işlendiğini sübuta erdirecek delil bulunmadığı, eylemin sübuta erdiğinin şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulmadığı değerlendirilmiştir.

13. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; Dosya kapsamında, başvuranın iddiaları, idarenin cevapları, ilgili mevzuat hükümleri ve yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; disiplin suçu oluşturan bir fiil nedeniyle disiplin cezası verilebilmesi için soruşturma kapsamında toplanan kayıt ve delillerle eylemin sabit olduğunun şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulmasının esas olduğu, başvuruya konu olayda Cumhuriyet Savcılığınca hazırlanan soruşturma raporunda mağdurun kati raporunda patolojik lezyona rastlanmadığının belirtildiği, tarafların beyanı dışında kamu davası açılmasına yeterli delil elde edilemediğinden

Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı verildiği, hazırlanan disiplin soruşturma raporunda taraf beyanları dışında fiilin işlendiğini sübuta erdirecek delil bulunmadığı göz önüne alındığında disiplin suçu oluşturan eylemin sübuta erdiğinin şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya konulmadığı değerlendirilerek başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezasının hukuka uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman

İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvurana verilen disiplin cezasının sebep unsuru yönünden hukuka uygun olmaması nedeni ile idare tarafından geri alınması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın başvurana ve gereği için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi