|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın oğlu için verilen okul değiştirme cezasına itirazı incelenmiştir. Olay, öğrencinin öğretmene karşı fiziksel bir tepki göstermesi üzerine gelişmiş ve disiplin süreci, öğretmenin ve öğrencinin ifadeleri ile tanıkların beyanlarını içermektedir. Başvuran, okul yönetiminin olayın detaylarını yeterince incelemediğini ve sadece oğlunun öğretmene vurmuş gibi değerlendirildiğini iddia etmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, disiplin kurulunun tarafsız bir şekilde süreci yürüttüğü, her iki tarafın da ifadelerinin alındığı ve olayın tüm yönleriyle değerlendirildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, disiplin cezasının verilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Bu durum, disiplin süreçlerinin gerekliliklerine uygun olarak yürütüldüğünü ve olayın ciddiyetinin dikkate alındığını göstermektedir. Ayrıca, okul yönetiminin disiplin cezası verme yetkisi çerçevesinde hareket ettiği ve sürecin adil bir şekilde yürütüldüğü sonucuna varılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/26931-S.20.31728
BAŞVURU NO : 2019/22782
KARAR TARİHİ : 11/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
MERSİN VALİLİĞİ (İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ)
(Re’sen)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, oğluna verilen disiplin cezasına itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde yapılan ekli başvuruda , özetle;
oğlu ye 20/12/2019 tarihli ve sayılı yazıya göre Öğrenci Üst Disiplin
Kurulunun 17/12/2019 tarihli ve sayılı kararına göre okul değiştirme cezası verildiğini, söz konusu cezaya gerekçe olan olayın 25/10/2019 tarihinde Felsefe Öğretmeni nin kendi dersinin olduğu sınıfa oğlunu Makina dersinden çağırtması ve oğluna vurması şeklinde gerçekleştiğini, ilgili olay okul güvenlik kameralarının önünde olduğu halde okul yönetiminin bu kayıtların beş günde silindiğini söylediğini, soruşturma sürecinde okul disiplin kurulu üyelerinin ve okul yönetiminin detaylı incelemeden sadece oğlunun öğretmene vurmuş gibi olayı değerlendirmesinden ve ayrıca Felsefe Öğretmeni den de şikâyetçi olduğunu ifade etmekte ve gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 07/01/2020 tarihli ve sayılı yazısıyla bilgi-belge talep edilmiş olup
Mersin Valiliği Hukuk İşleri Şube Müdürlüğü Hukuk İşleri Şefliği’nin 27/01/2020 tarihli ve sayılı yazı ve ekinde hem başvuranın oğlu ye, hem de öğretmen .’ye yapılan disiplin işlemlerine ilişkin dosyalar gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin;
5.1) “Disiplin cezaları” başlıklı 163 üncü maddesinde; “(1) (Değişik:RG-5/9/2019-
30879) Öğrencilere, disiplin cezasını gerektiren davranış ve fiillerinin niteliklerine göre; a)
Kınama, b) Okuldan kısa süreli uzaklaştırma, c) Okul değiştirme, ç) Örgün eğitim dışına çıkarma cezalarından biri verilir. (2) Disipline konu olan olaylar okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunda görüşülüp karara bağlandıktan sonra; a) Kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezaları okul müdürünün, b) Okul değiştirme cezası, ilçe öğrenci disiplin kurulunun, c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası, il öğrenci disiplin kurulunun, onayından sonra uygulanır.”
5.2) “Disiplin cezasını gerektiren davranış ve fiiller” başlıklı 164 üncü maddesinin
dördüncü fıkrasında; “(4) (Ek cümle:RG-5/9/2019-30879) Örgün eğitim dışına çıkarma; öğrencinin örgün ortaöğretim kurumları ile ilişiğinin kesilmesidir. Örgün eğitim dışına çıkarma cezasını gerektiren davranışlar; Örgün eğitim dışına çıkarma cezasını gerektiren davranışlar; a)
Türk Bayrağına, ülkeyi, milleti ve devleti temsil eden sembollere hakaret etmek, b) Türkiye
Cumhuriyeti’nin devleti ve milletiyle bölünmez bütünlüğü ilkesine ve Türkiye Cumhuriyetinin insan haklarına ve Anayasanın başlangıcında belirtilen temel ilkelere dayalı millî, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti niteliklerine aykırı miting, forum, direniş, yürüyüş, boykot ve işgal gibi ferdi veya toplu eylemler düzenlemek; düzenlenmesini kışkırtmak ve düzenlenmiş bu gibi eylemlere etkin olarak katılmak veya katılmaya zorlamak, c) Kişileri veya grupları; dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi ve dini inançlarına göre ayırmayı, kınamayı, kötülemeyi amaçlayan bölücü ve yıkıcı toplu eylemler düzenlemek, katılmak, bu eylemlerin organizasyonunda yer almak, ç) Kurul ve komisyonların çalışmasını tehdit veya zor kullanarak engellemek, d) Bağımlılık yapan zararlı maddelerin ticaretini yapmak, e) Okul ve eklentilerinde güvenlik güçlerince aranan kişileri saklamak ve barındırmak, f) Eğitim ve öğretim ortamını işgal etmek, g) Okul içinde ve dışında tek veya toplu hâlde okulun yönetici, öğretmen, eğitici personel, memur ve diğer personeline karşı saldırıda bulunmak, bu gibi hareketleri düzenlemek veya kışkırtmak, ğ) Okul çalışanlarının görevlerini yapmalarına engel olmak için fiili saldırıda bulunmak ve başkalarını bu yöndeki eylemlere kışkırtmak, h) Okulun taşınır veya taşınmaz mallarını kasıtlı olarak tahrip etmek, ı) Yaralayıcı, öldürücü her türlü alet, silah, patlayıcı maddeleri (Ek ibare:RG-5/9/2019-30879) veya fiziki güç kullanmak suretiyle bir kimseyi yaralamaya teşebbüs etmek, yaralamak, öldürmek, maddi veya manevi zarara yol açmak, i) Kişi veya kişilere her ne sebeple olursa olsun eziyet etmek; işkence yapmak veya yaptırmak, cinsel istismar ve bu konuda kanunların suç saydığı fiilleri işlemek, j) Çete kurmak, çetede yer almak, yol kesmek, adam kaçırmak; kapkaç ve gasp yapmak, fidye ve haraç almak, k) Yasa dışı örgütlerin ve kuruluşların, siyasi ve ideolojik görüşleri doğrultusunda propaganda yapmak, eylem düzenlemek, başkalarını bu gibi eylemleri düzenlemeye kışkırtmak, düzenlenmiş eylemlere etkin biçimde katılmak, bu kuruluşlara üye olmak, üye kaydetmek; para toplamak ve bağışta bulunmaya zorlamak, l) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Bilişim araçları veya sosyal medya yoluyla; bölücü, yıkıcı, ahlak dışı ve şiddeti özendiren sesli, sözlü, yazılı ve görüntülü içerikler oluşturmak, bunları çoğaltmak, yaymak ve ticaretini yapmak. (5) Yukarıda belirtilenlerin dışında ve disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hâllere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara suça uygun cezalar verilir. (6) (Ek:RG5/9/2019-30879) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası alan öğrenciler açık öğretim kurumlarına kaydının yapılabilmesi için açık öğretim irtibat bürolarına yönlendirilir.”
5.3) “Ceza takdirinde dikkat edilecek hususlar” başlıklı 168 inci maddesinin ilgili
fıkralarında; “(1) Disiplin cezaları takdir edilirken; a) Öğrencinin 18 yaşına kadar çocuk olduğu, b) Öğrencinin üstün yararı, c) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Gizlilik ilkesi, ç)
(Değişik:RG-1/7/2015-29403) Sınıf rehber öğretmeni, gerektiğinde diğer öğretmenler ve öğrenci velisinin görüşleri, d) Öğrencinin ailesi ve çevresiyle ilgili bilgiler, e) Öğrencinin kişisel özellikleri ve psikolojik durumu, f) Fiil ve davranışın hangi şartlar altında yapıldığı, öğrenciyi tahrik unsurlar, g) Öğrencinin yaşı ve cinsiyeti, ğ) Öğrencinin derslerdeki ilgi ve başarısı, h) Öğrencinin daha önce ceza alıp almadığı, ı) (Ek:RG-5/9/2019-30879) Okul yöneticileri ile öğretmenlere yönelik gerçekleşen disiplin suçlarında öğretmenlik mesleğinin saygınlığı, hususları göz önünde bulundurulur. (2) Olayın mahkemeye intikal etmesi disiplin cezasının uygulanmasını engellemez. (3) Öğrencinin daha önce ceza almamış olması, derslerinde başarılı olması ve davranışlarının olumlu olması durumunda rehberlik servisinin görüşü de alınarak bir alt ceza verilebilir…”
5.4) “Disiplin cezaları ile ilgili onay, itiraz ve tebliğ” başlıklı 169 uncu maddesinde; “(1)
Onay yetkisi okul müdüründe bulunanların dışındaki disiplin cezalarının onaylanmasıyla itiraza ilişkin dosya ve yazılar millî eğitim müdürlükleri aracılığıyla ilgili disiplin kurullarına gönderilir. (2) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunda görüşülüp karara bağlanan disiplin cezalarından; a) Kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezaları okul müdürünün, b) Okul değiştirme cezası, ilçe öğrenci disiplin kurulunun, c) Örgün eğitim dışına çıkarma cezası, il öğrenci disiplin kurulunun onayından sonra uygulanır. (3) Cezalara itiraz; cezanın tebliğini izleyen beş iş günü içinde okul müdürü, 18 yaşını tamamlamış öğrenci veya öğrenci velisi tarafından okul müdürlüğü kanalıyla yapılır. Okul müdürlüğü, yazılı başvuruyu ve itiraz gerekçeleri hakkındaki görüşlerini, gerekli belgelerle birlikte başvurunun yapıldığı tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde itirazı değerlendirmeye yetkili disiplin kuruluna sevk etmek üzere gönderir. a) Kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezalarına itiraz ilçe öğrenci disiplin kurulunca, b) Okul değiştirme cezasına itiraz il öğrenci disiplin kurulunca, c) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Örgün eğitim dışına çıkarma cezasına itiraz öğrenci üst disiplin kurulunca değerlendirerek sonuçlandırır. (4) (Değişik:RG-1/7/2015-29403) Kararı onayan kurul aynı karara yönelik itirazları görüşemez, itirazlar bir üst kurulda görüşülerek karara bağlanır. İtiraz sonucu verilen karar kesin olup yeniden itiraz edilemez. (5) Bütün cezalar, velilere 25/1/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebligat
Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak bildirilir ve tebellüğ belgesi disiplin dosyasında saklanır. (6) (Ek:RG-1/9/2018-30522) Okul değiştirme cezası kesinleşen öğrencinin diğer okula nakil işlemi gerçekleştirilinceye kadar geçen sürede öğrenci okula devam ettirilmez ve bu süre devamsızlıktan sayılmaz.”
5.5) “Tedbir kararı” başlıklı 175 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “(1)
Müdür, disiplin olaylarında öğrenciyi bir taraftan okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevk etmekle birlikte, gerektiğinde kurula sevkten önce veya sonra, kovuşturmanın tamamlanmasını ve sonucunu beklemeden acele bir tedbir olmak üzere on iş gününü geçmemek kaydıyla millî eğitim müdürünü bilgilendirerek uygun göreceği süre kadar geçici olarak okuldan uzaklaştırabilir. Bu durumdaki öğrenciler, ders ve sınavlarla diğer etkinliklere alınmazlar.
Hakkında tedbir kararı verilen öğrencinin okuldan uzaklaştırıldığı süre devamsızlıktan sayılmaz. (2) Tedbir kararının alınmasını izleyen en geç üç iş günü içinde disiplin işlemine başlanır ve okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevkinden itibaren en geç on iş günü içinde durumu karara bağlanır. Aksi takdirde alınan tedbir kararı, kendiliğinden kalkmış sayılır. Haklı ve zorlayıcı sebeplerin devamı hâlinde millî eğitim müdürünün onayına bağlı olarak tedbir kararı, iki kez daha uzatılabilir.”
5.6) “Onur kurulu” başlıklı 180 inci maddesinde; “(Değişik: RG-5/9/2019-30879) (1) Onur
genel kurulu; her sınıf seviyesinde bir öğrenciyi onur kurulu üyeliğine, onur kurulu üyeliğine seçilen son sınıf veya on birinci sınıf öğrencisini, onur kurulu ikinci başkanlığına, bir öğrenciyi de onur kurulu ikinci başkanlığı yedek üyeliğine seçer. (2) Sınıfları birer şube olan okullarda seçilen öğrenciler, onur kurulunu oluşturur. Son sınıf veya on birinci sınıftan seçilen öğrenci, aynı zamanda onur kurulu ikinci başkanı olur. (3) Son sınıfı veya on birinci sınıfı bulunmayan okullarda en üst sınıftan seçilen öğrenci, bu sınıfta şube sayısı birden fazla ise genel kurulca seçilen öğrenci ikinci başkan olur.”
5.7) “Onur kurulu başkanı” başlıklı 182 nci maddesinde; “(1) Onur kurulu başkanı, okul
öğrenci ödül ve disiplin kurulu üyelerinin dışında, öğretmenler kurulunca seçilen bir öğretmendir. Öğretmenler kurulu, okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu üyelerini seçerken onur kurulu başkanı ve yedek üyeyi de seçer.”
5.8) “Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun kuruluşu” başlıklı 185 inci maddesinin
birinci ve altıncı fıkralarında; “(1) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu; a) Müdür başyardımcısı veya müdürün görevlendireceği müdür yardımcısı, b) Her ders yılının ilk ayı içinde öğretmenler kurulunca gizli oyla seçilecek iki öğretmen, c) Onur kurulu ikinci başkanı, ç) Okul aile-birliğinin kendi üyeleri arasından seçeceği bir öğrenci velisinden oluşturulur… (6)
Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu kişisel olmayan genel disiplin işlerinin görüşüldüğü toplantılarına; okulun rehberlik (Mülga ibare: RG-1/7/2015-29403) (…) öğretmeni, onur kurulu başkanıyla varsa okul doktoru da katılır. Ancak, oy kullanamazlar.”
5.9) “Toplantıya çağrı” başlıklı 190 ıncı maddesinde; “(1) Okul öğrenci ödül ve disiplin
kurulu, kurul başkanının yazılı çağrısıyla toplanır. Kurul başkanı, gerektiğinde görüşüne başvurulmak üzere sınıf rehber öğretmeniyle okul rehberlik (Değişik ibare:RG-1/7/2015-
29403) öğretmenini de toplantıya çağırabilir.”
5.10) “Toplantı ve karar alma” başlıklı 191 inci maddesinde; “(1) Okul öğrenci ödül ve
disiplin kurulu, üyelerin salt çoğunluğuyla toplanır ve oy çoğunluğuyla karar alır. Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu, kurula iletilen disiplin olaylarını görüşmek ve karara bağlamak zorundadır. Üyeler, çekimser oy kullanamaz, üyelerin dışında toplantıya çağrılanlar da oy kullanamazlar. (2) Okul müdürünce kabul edilebilir bir özrü bulunmadıkça, okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu üyeleri kurula katılmaktan kaçınamazlar. Disiplin konusu davranıştan şikâyetçi olan veya zarar gören üye kurula katılamaz. Kurula katılmayan üyenin yerine yedek üye toplantıya çağrılır.”
5.11) “Kurula sevk” başlıklı 192 nci maddesinde; “(1) (Değişik: RG-1/7/2015-29403) Bir
disiplin olayının meydana geldiğinin gerek doğrudan, gerekse ihbar veya şikâyet üzerine anlaşılması hâlinde, rehberlik servisi olan okullarda disiplin konusu öncelikle bu servise intikal ettirilir. Rehberlik servisi, davranışın yapıldığında öğrencinin kişilik ve sosyal durumuna ilişkin raporu okul müdürüne verir. Okul müdürü raporun içeriğini dikkate alarak yönlendirmede bulunur ve gerekli gördüğünde raporun içeriği hakkında okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu başkanını bilgilendirir. (2) Rehberlik (Mülga ibare: RG-1/7/2015-29403) (…) servisi bulunmayan okullarda ise konu okul müdürünce doğrudan onur kurulu veya okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevk edilebilir. Gerekli durumlarda bölgedeki rehberlik ve araştırma merkezînden yardım alınır. (3) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu, konuyu kurula gelişinden itibaren en geç on iş günü içinde karara bağlar. Sürenin yetmemesi durumunda, alınacak ara karar ve okul müdürünün onayıyla bu süre ancak bir kez uzatılabilir.”
5.12) “İfadelerin alınması ve delillerin toplanması” başlıklı 193 üncü maddesinde; “(1)
Okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevk edilen öğrencilerin ve olayla ilgili tanıkların, önce okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu başkanı tarafından yazılı ifadeleri alınır. Olay, sınıfta veya topluluğun bulunduğu yerlerde cereyan etmişse bu topluluğun çoğunluğunun ifadesine başvurulur. Olayla ilgili bilgi ve belgeler toplanıp bir dosya düzenlenerek okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sunulur.”
5.13) “Kurula çağrılma ve savunma alınması” başlıklı 194 üncü maddesinin birinci
fıkrasında; “(1) Okul öğrenci ödül ve disiplin kuruluna sevk edilen öğrencilerin kurul tarafından yazılı ve gerektiğinde sözlü olarak savunmaları alınır ve sözlü savunmalar tutanağa geçirilir. Çağrı duyurusu yazılı olarak ve imza karşılığında yapılır.”
5.14) “İlçe öğrenci disiplin kurulunun görevleri” başlıklı 200 üncü maddesinde; “(1) İlçe
öğrenci disiplin kurulu; a) Onaylanmak üzere kendisine gelen okul değiştirme cezasına ait dosyaları geliş tarihini izleyen on iş günü içinde karara bağlayarak daha önce verilmiş bulunan kararı, gerekçelerini belirtmek şartıyla onaylar veya değiştirir. b) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun kurulamadığı veya görev yapamadığı durumlarda bu kurulun görevlerini yapar ve dosyaları, geliş tarihinden itibaren on iş günü içinde karara bağlar. c) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu tarafından verilen kınama ve okuldan kısa süreli uzaklaştırma cezalarına karşı okul müdürü, 18 yaşını tamamlamış öğrenci veya öğrenci velisi tarafından yapılan itirazları inceler. ç) Kendisine gelen itiraza konu olan dosyaları geliş tarihini izleyen on iş günü içinde karara bağlayarak itiraza konu kararı, gerekçelerini belirtmek şartıyla kaldırır, değiştirir veya itirazı reddeder.”
5.15) “İl öğrenci disiplin kurulunun kuruluşu” başlıklı 201 inci maddesinde; “(1) İl öğrenci
disiplin kurulu; büyük şehir statüsündeki illerde il millî eğitim müdürü veya görevlendireceği bir müdür yardımcısı/şube müdürünün; diğer illerde ise millî eğitim müdürünün başkanlığında, Bakanlık ortaöğretim birimlerini temsil edecek şekilde, il merkezîndeki okul müdürlerinin kendi aralarından seçecekleri birer müdürden oluşturulur. (2) İl öğrenci disiplin kurulu üyesi olan okul müdürü, kendi okul öğrencilerinin durumlarının görüşüldüğü kurul toplantılarına katılır, ancak oy kullanamaz.”
5.16) “İl öğrenci disiplin kurulunun görevleri” başlıklı 202 nci maddesinin birinci
fıkrasında; “(1) İl öğrenci disiplin kurulu; a) Onaylanmak üzere kendisine gelen örgün eğitim dışına çıkarma cezasına ait dosyaları geliş tarihini izleyen on iş günü içinde karara bağlayarak daha önce verilmiş bulunan kararı, gerekçelerini belirtmek şartıyla değiştirir veya onaylar.”
5.17) “Öğrenci Üst Disiplin Kurulunun Kuruluşu ve Görevleri” başlıklı 203 üncü
maddesinde; “(1) Öğrenci üst disiplin kurulu, valinin veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında; a) İl millî eğitim müdürü, b) İl hukuk işleri müdürü, c) (Değişik:RG-1/9/2018-
30522) Mevcut ise maarif müfettişlerinden birisi, ç) Resmî/özel genel ortaöğretim okulları ile
resmî/özel mesleki ve teknik ortaöğretim okullarından, valilikçe görevlendirilen birer müdürden oluşturulur. Bu kurulun sekretarya işleri, il millî eğitim müdürlüğünce yapılır. (2)
Öğrenci üst disiplin kurulu üyesi olan veya olmayan okul müdürü, kendi okulu öğrencilerinin durumlarının görüşüldüğü kurul toplantılarına katılır, kurulu bilgilendirir ancak oy kullanamaz.”
5.18) “Öğrenci üst disiplin kurulunun görevleri” başlıklı 204 üncü maddesinin birinci
fıkrasının a ve b bentlerinde; “(1) Öğrenci üst disiplin kurulu; a) İl öğrenci disiplin kurulu tarafından verilen örgün eğitim dışına çıkarma cezasına karşı il millî eğitim müdürü, ilçe millî eğitim müdürü, okul müdürü, 18 yaşını tamamlamış öğrenci veya öğrenci velisi tarafından yapılan itirazları inceler. b) Kendisine gelen itiraza konu olan dosyaları geliş tarihini izleyen on iş günü içinde karara bağlayarak daha önce verilmiş bulunan kararı kaldırır, değiştirir veya itirazı reddeder.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda; başvuranın oğlu
’ye Öğrenci Üst Disiplin Kurulunun 17/12/2019 tarihli ve sayılı kararıyla verilen okul değiştirme cezasına itiraz ettiği, soruşturma sürecinde okul disiplin kurulu üyelerinin ve okul yönetiminin detaylı incelemeden sadece oğlunun öğretmene vurmuş gibi olayı değerlendirmesinden ve ayrıca Felsefe Öğretmeni .’den de şikâyetçi olduğu anlaşılmıştır.
8) Kurumumuz tarafından yapılan incelemede;
8.1) Olayın 22/10/2019 tarihli Felsefe dersinde öğretmen ’nin ders anlatımındaki bazı
ifadelerine öğrenci ’nin tepki vererek sınıfı terk etmesi ile başladığı, öğrencinin Rehberlik servisine “öğretmenin dine hakaret ettiği” gerekçesiyle şikayette bulunduğu, durumun
Rehberlik öğretmeni tarafından öğretmene aktarıldığı, bunun üzerine öğretmenin 25/10/2019 tarihinde öğrenciyi başka bir dersten kendi sınıfına çağırttığı, sınıfta konuşamamaları ve öğrencinin koridorda konuşmayı istemesi üzerine koridora çıktıkları, koridorda karşılıklı atıştıkları ve öğretmenin öğrenci nin yanağına vurduğu, öğrencinin de bir şekilde karşılık verdiği ve araya bitişik sınıfta ders yapan nin girdiği;
8.2) Olayın ilk başlangıcında 22/10/2019 tarihinde Rehberlik Biriminin öğrenci ile görüştüğü,
25/10/2019 tarihinde ise asıl olayın yaşanması üzerine nöbetçi iki öğretmen tarafından tutanak tutulduğu, Okul müdürünün 25/10/2019 tarihinde disiplin kuruluna sevk kararı ile tedbiren okuldan uzaklaştırma kararı aldığı, yine bu tarihte Rehberlik servisinin veli ile görüştüğü, veli
’un 30/10/2019 tarihinde CİMER başvurusu yaptığı, Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun öğrenci, veli, rehber öğretmen ve sınıf rehber öğretmeni ile görüşerek bu görüşmeleri tutanak altına aldığı, ayrıca adlı öğretmenin ifadesini alarak tutanağa bağladığı; 04/11/2019 tarihinde ise öğretmenin ifadesini alarak tutanağa bağladığı ve iki öğrencinin de ifadelerini alarak tutanağa bağladığı;
8.3) İnceleme sonucunda, 04/11/2019 tarihinde Okul Disiplin Kurulu kararı alındığı; söz
konusu kararda, olayın failleri öğrenci ve öğretmenin ifadeleriyle birlikte tanıkların, öğrencinin olay sonrasında okul bahçesinde etrafına topladığı öğrencilere öğretmeni nasıl dövdüğünü, hangi hakaretleri ettiğini anlattığına dair ifadesine yer verilmiş olup ayrıca “bu çirkin saldırının diğer öğrencilere emsal olma ihtimalinin öğretmenler arasında haklı bir endişe oluşturduğu” ve
“haklı şiddet yoktur” şeklindeki görüşlerle tanık öğrenci ve öğretmen ifadelerine dayanarak öğrenciye öğretmenine karşı uyguladığı fiziki darp nedeniyle MEB Ortaöğretim Kurumlar
Yönetmeliğinin 164 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasının (g) bendine göre “okul içinde ve dışarıda tek veya toplu halde okulun yönetici, öğretmen, eğitici personel, memur ve diğer personeline karşı saldırıda bulunma…” suçundan “örgün eğitim dışına çıkarmak” cezasının verilmesine karar verildiği;
8.4) İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu’nun 11/11/2019 tarihli ve sayılı kararıyla okul
disiplin kurulunun önerdiği ceza yerine Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 168 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre “Öğrencinin daha önce ceza almamış olması, derslerinde başarılı olması ve davranışlarının olumlu olması durumunda rehberlik servisinin görüşü alınarak bir alt ceza verilebilir.” hükmüne dayanarak söz konusu Yönetmeliğin 164 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına dayanarak “Okul Değiştirime Cezası”na oybirliği ile karar verdiği;
8.5) İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu’nun 11/11/2019 tarihli kararının İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü’nün 13/11/2019 tarihli yazısıyla Okul Müdürlüğü’ne bildirildiği; söz konusu karara başvuranın itiraz ettiği, bunun üzerine İl Öğrenci Disiplin Kurulu’nun 21/11/2019 tarihli ve nolu kararında; Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu tarafından öğrenci hakkında getirilen örgün eğitim dışına çıkarma ceza teklifinin ve dosyasının, Akdeniz İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 169 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre ilgili kurul olan İl Öğrenci Disiplin Kurulu’na gönderilmesi gerekirken
İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu tarafından, görevleri arasında bulunmadığı halde karar alınarak okul değiştirme cezası kararı verildiği, söz konusu dosyanın kurula öğrenci velisi
’un İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu kararına itiraz etmesi üzerine gönderildiği, bu değerlendirmeler sonucunda İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu tarafından verilen okul değiştirme cezası kararının yok hükmünde sayılarak komisyonca Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu tarafından teklif edilen örgün eğitim dışında çıkarma cezası teklifinin ve bu teklife ait bilgi ve belgelerin değerlendirmeye alınarak incelendiği ve Okul Öğrenci Ödül ve Disiplin Kurulu tarafından verilen örgün eğitim dışına çıkarma cezası teklifinin Ortaöğretim Kurumları
Yönetmeliği’nin 202 nci maddesinin (a) bendi gereğince değerlendirilerek aynı Yönetmeliğin
168 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak nin
bir alt ceza olan “Okul değiştirme cezası” ile cezalandırılmasına oy çokluğuyla karar verildiği;
8.6) Başvuranın 26/11/2019 tarihli dilekçesi ile karara itiraz ettiği ve bununla birlikte
başvuranın CİMER başvurusu da dikkate alınarak İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 26/11/2019 tarihli yazısıyla iki Maarif Müfettişine inceleme emri verildiği;
8.7) Öğrenci Üst Disiplin Kurulu’nun 06/12/2019 tarihli ve nolu kararında; İl
Öğrenci Disiplin Kurulunca verilen “Okul değiştirme” cezası ile ilgili öğrenci velisinin itirazının görüşüldüğü ve MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 204 üncü maddesinin velinin itirazının reddine ve söz konusu öğrenci hakkında İl öğrenci disiplin kurulu tarafından verilen “Okul değiştirme” cezasının uygulanmasına oy birliği ile karar verildiği, söz konusu kararın 20/12/2019 tarihli Okul Müdürlüğü’nün yazısıyla bildirildiği;
8.8) Öğretmen ile ilgili olarak ise; İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 19/11/2019 tarihli
ve sayılı inceleme ve 10/12/2019 tarihli ve sayılı görevlendirme emirleri ile Valilik Makamı’nın 09/12/2019 tarihli ve sayılı soruşturma Olur’u ile başlatılan soruşturmanın 12/12/2019 tarihli ve sayılı raporuna göre öğretmen hakkında disiplin yönünden “1/30 oranında aylıktan kesme” cezası, idari yönden ise “Okuldaki görevinden alınarak başka bir okula branşına uygun atamasının yapılması” teklifi verildiği;
Tespit edilmiştir.
9) Yapılan incelemede; başvuranın, oğlunun aldığı cezaya konu olayın 25/10/2019 tarihinde
Felsefe Öğretmeni nin kendi dersinin olduğu sınıfa oğlunu Makina dersinden çağırtması ve oğluna vurması şeklinde gerçekleşmişken soruşturma sürecinde okul disiplin kurulu üyelerinin ve okul yönetiminin detaylı incelemeden sadece oğlunun öğretmene vurmuş gibi olayı değerlendirmesinden ve ayrıca olayın okul güvenlik kameralarının önünde olduğu halde okul yönetiminin bu kayıtların beş günde silindiğini söylemesinden ve son olarak Felsefe
Öğretmeni .’den de şikâyetçi olduğu anlaşılmış olup bu esasa ilişkin iddialar değerlendirilmeden önce usule ilişkin yapılan tespitlere bakıldığında;
9.1) Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu’nun 04/11/2019 tarihli kararında; toplam 5 üyenin
imzasının olduğu, bunlardan birinin Kurul Başkanı olarak müdür yardımcısı iki öğretmen, Onur Kurulu Başkanı olarak öğretmen ve Okul Aile Birliğinden bir velinin olduğu, ancak yukarıda da yer verilen Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 185 inci maddesine göre Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun bir müdür yardımcısı, iki öğretmen, onur kurulu ikinci başkanı ve okul aile-birliğinden bir öğrenci velisinden oluşacağının kurala bağlandığı, bu çerçevede söz konusu disiplin cezasına ilişkin kararda Onur Kurulu İkinci
Başkanının imzasının yer almadığı, ancak Onur Kurulu Başkanı öğretmenin imzasının yer aldığı tespit edilmiş olup bu husus sorulduğunda toplantı tarihinde Onur Kurulu İkinci Başkanı olan öğrencinin zorunlu stajda olduğu öğrenilmiştir. Yapılan değerlendirmede, her ne kadar üyelerin dışında toplantıya çağrılanların ki Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun kişisel olmayan genel disiplin işlerinin görüşüldüğü toplantılarına onur kurulu başkanının katılabileceğinin, ancak oy kullanamayacağının kurala bağlandığı ve söz konusu kararda Onur
Kurulu Başkanının imzasının olduğu ve bunun da belirlenen usulün dışında olduğu tespit edilmekle birlikte Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu üyelerinin salt çoğunlukla toplanıp oy çokluğuyla karar alması karşısında kararın iptalini gerektirecek bir eksiklik olmadığı, ancak aşağıda da yer verileceği üzere iyi yönetim açısından dikkat edilmesi gereken bir husus olduğu sonucuna varılmıştır.
9.2) Diğer bir usul sorunu olarak, söz konusu Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu’nun
önerdiği örgün eğitim dışına çıkarma cezasının, İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu’nun 11/11/2019 tarihli kararıyla değiştirilerek bir alt ceza olarak “Okul Değiştirime Cezası”na karar verildiği, halbuki Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunda görüşülüp karara bağlanan örgün eğitim dışına çıkarma cezasının, İl öğrenci disiplin kurulunun onayından sonra uygulanacağı ve bu cezaya itirazın da Öğrenci üst disiplin kurulunca değerlendirerek sonuçlandırılacağı kurala bağlandığından verilen cezada yetki yönünden hukuka uyarlık olmadığı anlaşılmakla birlikte bu hukuka aykırılığın, başvuranın İl Öğrenci Disiplin Kurulu’na itirazı sonucu ortaya çıkması üzerine İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu tarafından verilen okul değiştirme cezası kararının yok hükmünde sayılarak Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu tarafından teklif edilen örgün eğitim dışında çıkarma cezası teklifinin ve bu teklife ait bilgi ve belgelerin İl Öğrenci Disiplin Kurulu tarafından baştan değerlendirmeye alınarak incelendiği ve söz konusu ceza teklifinin
“Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 202 nci maddesinin (a) bendi gereğince değerlendirilerek aynı Yönetmeliğin 168 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak bir alt ceza olan “Okul değiştirme cezası” verilmesine karar verildiği, böylelikle söz konusu hukuka aykırılığın idare tarafından kendiliğinden düzeltildiği tespit edilmiştir.
10) Konunun esası anlamında yapılan incelemede ise;
10.1) Başvuranın, soruşturma sürecinde okul disiplin kurulu üyelerinin ve okul
yönetiminin detaylı incelemeden sadece oğlunun öğretmene vurmuş gibi olayın değerlendirildiği iddiası ile ilgili olarak; Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun yaptığı incelemede, olay faillerinden hem öğretmen nin hem de öğrenci nin yazılı savunmalarının alındığı, bununla birlikte tanık olarak hem öğretmen hem de öğrencilerin tanıklıklarına başvurulduğu ve yazılı olarak tutanak altına alındığı, diğer yandan hem sınıf rehber öğretmeninin hem de okul rehber öğretmeninin görüşlerinin alındığı ve ayrıca velisi olarak başvuranın da ifadesinin tutanağa bağlandığı ve bütün ifadeler çerçevesinde olayın değerlendirildiği ve karara bağlandığı anlaşılmış olup sürecin tarafsızlık içinde yapılmadığına dair bulgular tespit edilememiştir.
10.2) Bu noktada başvuranın kamera kayıtlarının dikkate alınmadığı şikâyeti ele
alındığında; başvuruya konu olayın şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya konması açısından önemli bir araç olan kamera kaydının dikkate alınmamasının bir eksiklik olduğu kabul edilmekle birlikte okul müdürünün soruşturma raporunda yer alan ifadesinden olayın olduğu koridorda bulunan güvenlik kamerasının olay yeri olan sınıfının kapı önünü tam olarak görmediği, ayrıca her iki tarafın da olayı kabul ve teyit etmesi üzerine olay günü kayıtlarının kontrol edilme gereğinin duyulmadığı, şikâyet tarihinde ise 7 günlük kayıt süresi geçtiğinden kayıtlara ulaşılamadığı anlaşılmış olup yapılan detaylı inceleme ve soruşturma karşısında bu eksikliğin sonuca etki edecek boyutta olmadığı değerlendirilmiştir.
10.3) Kaldı ki tüm bu değerlendirmelerle birlikte başvuranın da şikâyetçi olduğu öğretmen
hakkında da soruşturma başlatılması ve hem disiplin hem de idari yönden ceza alması karşısında başvuranın sadece oğlunun öğretmene vurmuş gibi olayın değerlendirildiği iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
11) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvuruya konu olayın yaşanmasıyla nöbetçi iki öğretmenin olaya ilişkin tuttuğu tutanak üzerine yukarıda da yer verilen Ortaöğretim Kurumları
Yönetmeliği’nde belirlenen usul çerçevesinde konunun Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu’na sevk edildiği, Okul müdürü tarafından tedbir kararı alındığı ve Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu’nun olayın iki tarafının da ifadelerini alarak yaptığı inceleme ve değerlendirme neticesinde karar aldığı, söz konusu kararda olayın diğer öğrencilere emsal olma ihtimalinin öğretmenler arasında haklı bir endişe oluşturmasının özellikle dikkate alındığı, bunun da söz konusu Yönetmeliğin ceza verilirken dikkat edilecek hususlar içerisinde yer alan “Okul yöneticileri ile öğretmenlere yönelik gerçekleşen disiplin suçlarında öğretmenlik mesleğinin saygınlığı, hususları göz önünde bulundurulur” hükmüne uygun olduğu anlaşılmış olup söz konusu Okul Öğrenci Ödül ve Disiplin Kurulu’nun 04/11/2019 tarihli “örgün eğitimden çıkarma cezası” kararının İl Öğrenci Disiplin Kurulu’nun 21/11/2019 tarihli ve nolu kararıyla değiştirilerek bir alt ceza olan “Okul değiştirme cezası” verilmesi ve başvuranın itirazı üzerine de Öğrenci Üst Disiplin Kurulu’nun 06/12/2019 tarihli ve nolu kararıyla itirazın reddedilmesi ile “Okul değiştirme” cezasının uygulanmasına karar verilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;
12.1) Başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve
belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak İdarenin, başvurana verdiği gerekçeli cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
12.2) Diğer yandan, yukarıda da ifade edildiği üzere, Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu üyesi
olan Onur kurulu ikinci başkanının toplantıya katılmadığı, ancak Onur kurulu başkanının kararda imzası olduğu tespit edilmiş ve Onur kurulu ikinci başkanının katılmama nedeni olarak ise zorunlu staj için okul dışında olduğu şifahen açıklanmış olup söz konusu Ortaöğretim
Kurumları Yönetmeliği’nde yer alan Okul öğrenci ödül ve disiplin kurulunun, kurul başkanının yazılı çağrısıyla toplanacağı, kurula katılmayan üyenin yerine yedek üyenin toplantıya çağrılacağı ve okul müdürünce kabul edilebilir bir özrü bulunmadıkça, okul öğrenci ödül ve disiplin kurulu üyelerinin kurula katılmaktan kaçınamayacakları şeklindeki düzenlemeler karşısında Onur kurulu ikinci başkanının toplantıya katılamama durumunu ortaya koyan yazılı bilgi ve belgenin disiplin dosyasında yer almasının “hesap verilebilirlik” ilkesine uygunluk açısından önemli olduğu ve bundan böyle bu hususa dikkat edilmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile MERSİN VALİLİĞİNE (İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ)
tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi