|
ÖZET: Bu karar, Giresun Valiliği tarafından verilen disiplin cezalarının iptali talebiyle ilgili bir başvurunun reddine ilişkindir. Başvuran, kadın öğretmenlere karşı uygunsuz konuşma tarzı ve mesai saatlerine riayet etmemek gibi sebeplerle kınama ve aylıktan kesme cezaları almıştır. İdare, başvuranın davranışlarının devlet memurunun itibarını zedeleyecek nitelikte olduğunu ve disiplin amirinin karar verme sürecinde herhangi bir objektiflik sorunu olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, disiplin cezası verme süresinin zamanaşımına uğramadığı ve başvuranın yöneticilik görevinden alınmasının hukuken geçerli olduğu ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, başvuranın disiplin cezalarının iptali talebi, yetki, sebep, şekil, konu ve maksat unsurları açısından hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. İdarenin başvuruya ilişkin verdiği cevaplarda başvuranın itiraz yollarının belirtilmemesi ise iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuş ve bu durum idareye öneri olarak sunulmuştur. Bu karar, disiplin cezası süreçlerinin hukuka uygunluğunu ve idarenin iyi yönetim ilkelerine riayet etmesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12282-S.21.19709
BAŞVURU NO : 2021/4342
KARAR TARİHİ : 23/08/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GİRESUN VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının iptali ve yöneticilik görevine iade talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Giresun İli İlçesinde Anadolu Lisesine yazılı sınav sonucu Okul Müdürü olarak atamasının yapıldığını, söz konusu görevini yapmakta iken ÖSYM sınav başvurularının yapıldığı sırada bir kız öğrenciyle aralarında geçen diyalog nedeniyle söz gelimi söylemiş olduğu bir sözün öğrenci tarafından yanlış anlaşıldığını, bunun üzerine hakkında soruşturma başlatıldığını, bu hususla ilgili başka öğretmenlerin de tanıklığına başvurulduğunu, olayla bağımsız olan öğretmenlere soru sorulmak suretiyle araştırma yapıldığını, ayrıca kamera kayıtlarının da incelenmediğini neticede yeterli bir araştırma yapılmadan soruşturmanın tamamlandığını, diğer öğretmenler tarafından belirtilen başkaca şikayetler için ayrıca bir soruşturma başlatılmadan ve araştırılmadan disiplin cezası verildiği, söz konusu soruşturmayı yapan İlçe Milli Eğitim Müdürü ’nin hem müşteki hem tanık hem disiplin amiri sıfatıyla cezayı uygulayan kişi olduğunu, ifadesi alınırken tarafına yöneltilen sorular ile son savunması alınırken tarafına yöneltilen soruların farklı olduğunu, şahit ifadelerinin de soruşturma kapsamına alınarak bu hususlara ilişkin de son savunmasında sorular sorulduğunu, soruşturma dosyasının tarafına verilerek savunma süresinin uzatılmasını talep ettiğini ancak idare tarafından talebinin reddedildiğini, tarafına gönderilen ceza ve yer değişikliği tebliğ yazılarında itiraz ve başvuru yollarının gösterilmediğini, ayrıca 657 sayılı kanunun 128. Maddesindeki 15 günlük süreye uyulmadığını ve neticede tarafına görev değişikliği ve aylıktan kesme cezası verildiğini, ayrıca 14.09.2020 tarihinde rahatsızlığı nedeniyle Genel Toplum Sağlığı Merkezine gittiğini, daha sonra evine istirahat için gittiğini, eve gitmesi nedeniyle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yazılı belge istendiğini ancak hekim tarafından böyle bir belge verilmediğinden ibraz edemediğini, ayakta tedavi beyan belgesi doldurabileceğini beyan ettiğinde ise de kabul edilmediğini ve tarafına kınama cezası verildiğini belirterek kınama ve aylıktan kesme cezalarının iptali ile Anadolu
Lisesine Müdür olarak iadesini bu mümkün olmuyorsa başka bir okula müdür olarak iadesini, eğer söz
/
konusu cezaların iptali mümkün değilse idareye sunmuş olduğu istifa dilekçesinin kabulünü talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen 29/03/2021 tarihli ve sayılı cevabında; 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Eylül ayından itibaren okulunda görev yapan kadın öğretmenlere yönelik olarak görev sırasında “kendini özletme sohbet etmeye gel, güzel yüzünüze hasret kaldık” vb ifadeler kullandığı, bu nedenle kadın öğretmenlerin rahatsız olduklarını ifade ettikleri, 01/05/2020 tarihinde okul ile ilgili bir bilgi ihtiva etmeyen yarı çıplak bir kadın figürü içeren karikatür paylaşımında bulunduğu fiillerin sübuta erdiği bu nedenle 657 sayılı kanunun 125 C-ı “Hizmet içinde devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak “ fiilinden
Aylıktan kesme cezası uygulandığı, 14/09/2020 tarihinde 10.00 da yapılan İlköğretim Haftası Törenine ve aynı gün saat 13.30 da Kaymakamın başkanlığında yapılan toplantıya katılmaması nedeniyle “verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında görev mahallinde kurumlarınca belirtilen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görev ile ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak” fiilinden Kınama cezası verildiği, soruşturma sırasındaki tutum ve davranışları nedeniyle de idari yönden 5442 sayılı Kanunun8/c maddesi gereğince yöneticilik görevinin üzerinden alınarak il içinde başka bir kuruma atamasının yapılmasının uygun görüldüğü, 04/12/2020 tarih ve sayılı Valilik Makamının onayı ile Anadolu Lisesindeki Yöneticilik görevi üzerinden alınarak İlçesi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine öğretmen olarak ataması gerçekleştiğinden 14/12/2020 tarihli istifa dilekçesi için bir işlem yapılamadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi ;
B- Kınama; a)Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, C – Aylıktan kesme
Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak,”
Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar başlıklı 126 ncı maddesinde; “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun
bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”
Zamanaşımı başlıklı 127 nci maddesinde “a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
Karar süresi başlıklı 128 inci maddesinde “Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadırlar.” Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, kınama ve aylıktan kesme cezalarının iptali ile Anadolu Lisesine Müdür olarak iadesini bu mümkün olmuyorsa başka bir okula müdür olarak iadesini, eğer söz konusu cezaların iptali mümkün değilse idareye sunmuş olduğu istifa dilekçesinin kabulünü talep etmektedir.
8. İdare tarafından gönderilen belge ve ekleri incelendiğinde; başvuranın kadın öğretmenlere karşı konuşma tarzının amir niteliğini haiz bir Devlet Memuruna yakışır nitelikte olmadığı ve bundan dolayı öğretmenlerin rahatsızlık duydukları ayrıca okul whatsapp grubuna iş ile ilgili olmayan bir karikatür figürünün atılmış olduğu bunun yanı sıra da başvuranın mesai saatlerine riayet etmediği ve tören vb okul tarafından yapılan faaliyetlere de katılım göstermediğinin tespit edildiği anlaşılmıştır. Başvuranın açıklamalarından ise kendine has üslubunun olduğu, okul whatsapp grubuna atılan karikatürün de yanlışlıkla atıldığı ve siyasi içerikli bir gönderi olduğu fark ettikten sonra derhal sildiğini belirttiği okunmuştur. Başvuranın söz konusu eylemi işlediği sabit olup, eylemin Devlet Memurunun itibarını (saygınlığını) zedeleyecek nitelikte olduğu değerlendirildiği anlaşılmıştır. 05/10/2020 tarihinde işlemin yapıldığının öğrenildiği ve 08/10/2020 tarihinde de soruşturmaya başlandığı dolayısıyla soruşturma ve ceza zamanaşım süresine uyulduğu değerlendirilmiştir.
9. Başvuranın 14/09/2020 tarihinde öğleden önce ve sonra yapılan tören ve toplantıya mazeretsiz olarak katılmadığı, aynı gün başvuran tarafından imzalı resmi yazı ile “ sağlık durumu nedeniyle katılamayacağının” belirtildiği görülmüştür. Başvuranın aynı gün ilgili resmi tören ve toplantıya katılmamasına neden olacak herhangi bir sağlık raporuna rastlanmamış olup, sadece aile hekimliğinde muayeneye gittiğine dair bir bilgi olup, muayene olunması durumunun sağlık raporu yerine geçmeyeceğinden aynı gün iki ayrı resmi toplantıya mazeretsiz katılmadığı anlaşılmaktadır.
10. Söz konusu soruşturma maarif müfettişleri tarafından yürütülmüş olup, 657 sayılı devlet Memurları
Kanunun 126 ncı maddesi gereği disiplin amiri İlçe Milli Eğitim Müdürü tarafından verildiği dolasıyla objektifliğe aykırı bir hususa rastlanmadığı değerlendirilmiştir. Ayrıca disipli cezasına ilişkin zamanaşımı süreleri aynı kanunun 127 nci maddesinde belirtilmiş olup, 15 günlük karar verme süresinin zamanaşımı süresi olmadığı, dolayısıyla ceza verme yetkisini etkilemeyeceği ve cezanın da iptalini gerektirmeyeceği
açıktır. Bu nedenle verilen cezalarda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları açısından aykırılığa rastlanmamıştır.
11. Başvuran 14/12/2020 tarihinde Anadolu Lisesindeki yöneticilik görevinden istifa etmesine ilişkin talebi, 04/12/2020 tarihinde idare tarafından zaten bu görevden alınmış olması nedeniyle konusuz kaldığından idare tarafından istifa talebinin yerine getirilmesi hukuken mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.
12. Başvuranın tutum ve davranışlarının yöneticilik görevi yapmaya elverişli olmaması nedeniyle idari yönden yöneticilik görevinden alınarak öğretmen olarak atamasının yapıldığı anlaşılmıştır. Başvuranın görev yerindeki üslup ve davranış biçiminden dolayı mesai arkadaşlarının rahatsız olduğu, bu tür davranışlarında başvuran tarafından kendine has bir konuşma tarzının olduğu belirtilerek kabul edildiği dolayısıyla ilgili eylemlerin yapıldığının sabit olduğu anlaşıldığından idari yönden verilen cezanın da iptalini gerektirecek bir hususa rastlanmamıştır.
13. Yapılan değerlendirmeler neticesinde; Başvurana verilen disiplin ve idari cezalarda yetki, sebep, şekil, konu, maksat unsurları yönünden hukuka aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, idare tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak İdarenin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VII. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Giresun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VIII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu Kararının BAŞVURANA, GİRESUN VALİLİĞİNE VE MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/