Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım Merkezi 2. Akşam Sanat Okulu’nda sürekli işçi olarak çalışmakta olup, işverenin belirlediği çalışma saatlerinin servis saatleriyle uyumsuz olduğunu iddia ederek, cumartesi günü izinsiz işe gelmediği gerekçesiyle verilen kınama cezasının iptalini ve kesilen yevmiyesinin iadesini talep etmiştir. Başvuru, 22 Nisan 2024 tarihinde yapılmış ve 1 Temmuz 2024 tarihinde ret kararı verilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı, başvuranın çalışma saatlerinin 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlendiğini, başvuranın günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamayacağını ve bu nedenle cumartesi günleri çalışmasının zorunlu olmadığını açıklamıştır. Ayrıca, başvuranın disiplin cezasının hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, hukuka aykırılık tespit edilmediği sonucuna varmıştır.

Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/6827-S.24.10697

BAŞVURU NO : 2024/5176

KARAR TARİHİ : 01.07.2024

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Başvuranın, hakkında tesis edilen disiplin cezası ve ücret kesintisinin

BAŞVURUNUN KONUSU :

iptali talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 22.04.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan şikayet başvurusunda başvuran; Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım

Merkezi 2. Akşam Sanat Okulunda sürekli işçi olarak çalıştığını, işverenin tek taraflı düzenleme ile çalışma saatlerini hafta içi 8:30 17:00, cumartesi günü de 08:00 16:00 olarak düzenlediğini ancak servis saatlerinin çalışma saatleri ile uyumlu olmadığını, servis kullanmak suretiyle hafta içi sabah 07:40 ta iş yerine gelerek akşam 18:10’da servisle ayrıldığını bu surette haftalık 45 saatlik çalışma süresini doldurduğunu hal böyleyken cumartesi çalışma günü olduğu ve izinsiz işe gelmediği gerekçesiyle yevmiyesinin kesilerek kınama cezası verildiğini ifade etmek suretiyle haksız verilen kınama cezasının iptalini ve kesilen yevmiyesinin iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen

28/05/2024 tarih ve sayı ile Kurum kayıtlarına giren cevabi yazıda özetle; Başvuru sahibi

’in Ağaç İşleri Atölyesinde sürekli işçi olarak görev yaptığı, Türk Ağır Sanayii ve Hizmet

Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Türk Metal Sendikası arasında akdedilen ve bir örneği

Ek-1’de yer alan 01.03.2023 – 28.02.2025 yürürlük süreli 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 47 nci maddesinde “MADDE 47- ÇALIŞMA SÜRELERİ

A- Günlük ve haftalık çalışma süreleri konusunda yasa hükümleri uygulanır.

B- 1) Haftalık 45 saatlik çalışma süresi, 5 güne bölünebilen işlerde haftanın 5 günü çalışılır.

2) Pazar günü hafta tatili, Cumartesi günü akdi tatildir.

3) Günlük çalışma süresinin başlangıç ve bitiş saatleri İşveren Vekili tarafından tespit edilir.

Bu konuda Sendikanın teklifi de gözönünde bulundurulur.

C- Ancak, mevzuata göre günde 7,5 saatten fazla çalıştırılmayacak işlerde mevzuat hükümleri uygulanır …” hükmü doğrultusunda Müdürlükleri bünyesinde çalışma süresinin haftada 45 saat olarak belirlendiği, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalıştırılması

Gereken İşler Hakkında Yönetmelik kapsamında olan işlerde çalışan personelin haftada 45 saat çalışma süresini tamamlayabilmesi için 6 gün çalışmasının zorunlu olduğu, 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 47 nci maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere günlük ve haftalık çalışma süreleri konusunda yasa hükümlerinin uygulanacağı, haftalık 45 saatlik çalışma süresi 5 güne bölünebilecek işlerde haftanın 5 günü çalışılacağı ve 5 gün çalışılacak işler için Pazar gününün hafta tatili, Cumartesi günün ise akdi tatil olduğu hüküm altına alınmış olmakla birlikte, aynı maddenin C bendinde mevzuata göre 7,5 saatten fazla çalıştırılmayacak işlerde mevzuat hükümleri uygulanacağı hususunun özellikle belirtildiği, başvuru sahibinin de günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılmayacak işte görev yaptığından Toplu İş Sözleşmesi

47 nci madde (B) bendi 1 ve 2 nci fıkralarında yer alan hükümlerin uygulanamayacağının aşikar olduğu,

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” ,

4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 4857 sayılı İş Kanununun “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesi; “Genel bakımdan çalışma

süresi haftada en çok kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir. Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilir.

Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

6) Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az Çalışılması Gereken

İşler Hakkında Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı birinci maddesi; “Bu Yönetmeliğin amacı, Yönetmelikte belirtilen işlerde, çalışanların sağlık kuralları bakımından, çalışabilecekleri azami çalışma sürelerini düzenlemektir.” 6.1.) “Kapsam” başlıklı ikinci maddesi; “Bu Yönetmelik, sağlık kuralları bakımından günde ancak yedi buçuk saat veya daha az çalışılması gereken işleri kapsar.” 6.2.) “Dayanak” başlıklı üçüncü maddesi; “Bu Yönetmelik 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve

Güvenliği Kanununun 30 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” 6.3.) “Günde azami yedi buçuk saat çalışılabilecek işler” başlıklı dördüncü maddesi; (1) Bir çalışanın günde ancak yedi buçuk saat çalıştırılabileceği işler aşağıda belirtilmiştir.

a) Kurşun ve arsenik işleri:

1) Kurşun üretilen galenit, serüzit, anglezit gibi cevherlerin çıkarılmasına ilişkin maden ocağı işleri.

2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun bulunan kül, maden köpüğü, kurşun fırın kurumu, üstübeç

artığı ve benzeri maddelerden kurşun üretimi için yapılan izabe işleri.

3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle yapılan kurşun alaşımı işleri.

4) Kurşun levha ve lehimlerin alevle kesilmesi, kurşunlu boyaların alevle yakılması işleriyle levha, tel,

boru, akümülatör, şişe kapsülü, yapımı gibi kurşun veya kurşun alaşımıyla çalışılan işler.

5) Üstübeç, sülügen, kurşun tetraetil gibi zehirli ve kimyasal kurşun veya arsenikli bileşiklerin

hazırlanması işleri.

6) İçinde kurşun ve arsenik bulunan boya ve vernik gibi maddelerin kullanıldığı emaye, güderi, meşin,

kauçuk, çini, cam, yapma süs taşları, yapma çiçek ve oyuncak yapımı işleriyle bina, dokuma ve otomobil boyacılığı ile dar mekanlarda, iç mekanlarda veya sağlığa uygun olarak havalandırılmayan mekanlarda yapılan boyacılık, renkli baskı ve harf matbaacılığı (tipografi) işleri.

7) Kurşun levhaları birbirine kaynatma işleri.

b) Cam sanayii işleri:

1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz haline getirme, eleme, karıştırma ve kurutma işleri (bu

işleri yapmak üzere tam kapalı odalar içinde otomatik makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde).

2) Eritme işleri (otomatik besleme fırınlarıyla çalışılmadığı takdirde).

3) Ateşçilik işleri.

4) Üfleme işleri (tamamen otomatik makinelerle yapılmadığı takdirde).

5) Basınçla yapılan cam işleri (cam tazyiki işleri).

6) Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işleri (potalar kalıp masasına mekanik araçlarla taşınmadığı

takdirde).

7) Camı fırın başından alma işleri.

8) Yayma fırınlarında düzeltme işleri.

9) Tıraş işleri.

10) Asitle hak ve cilalama işleri.

11) Basınçlı havayla kum püskürten cihazlarla yapılan işler (çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike

oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde).

12) Pota ve taş odalarında görülen işler.

c) Cıva sanayii işleri:

1) Cıva amalgamlarından altın ve gümüş ayırma işleri, akümülatörcülükte çinko amalgamı işleri, harç

malzemesi yapımında cıvalı kurşunlu yapılan lehimcilik işleri.

2) Cıvalı aletler yapımı işleri.

3) Cıva buharlı elektrik ampulleri yapımı işleri.

4) Süblime, kalomel ve cıva fulminat gibi cıvalı bileşiklerin hazırlanması işleri ve laboratuvarlarda cıvayla

yapılan işler.

ç) Çimento sanayii işleri:

1) İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve karıştırma işleri.

2) Otomatik fırınlarda pişirme işleri.

3) Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma işleri (otomatik olarak tozun etrafa yayılmasını önleyici

bir düzenleme yapılmadığı takdirde).

d) Kok fabrikalarıyla termik santrallerdeki işler:

1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma, boşaltma ve temizleme işleri.

2) Kimyasal arıtma işleri.

3) Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işleri.

4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işleri.

5) Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işleri,

(ateşçiliğin elle yapılması durumunda veya kül ve kömürlerin taşınmasında tozun etrafa yayılmasını önleyici tesisler olmadığı takdirde).

6) Termik santraller ile her çeşit buhar kazanlarının kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin

taşınması işleri. (ateşçiliğin elle yapılması durumunda veya kül ve kömürlerin taşınmasında tozun etrafa yayılmasını önleyici tesisler olmadığı takdirde).

e) Çinko sanayii işleri:

1) Çinko madeninin toz haline getirilmesi, karıştırılması, elenmesi ve fırınlanması işleri.

2) Damıtma fırınının işletilmesi, fırınlardan küllerin ve cürufun kaldırılması işleri.

3) Çinkoyla alaşım yapılması işleri.

4) Çinko tozunun ambalajlanması işleri.

5) Sürekli olarak yapılan galvanizli demir lehimciliği işleri.

6) Çinko tozu kullanılan kimyasal ve sınai işler.

7) Elektrolitik çinko madeni üretilen tesislerdeki işler.

f) Bakır sanayii işleri:

1) Bakır cevheri çıkarılan maden ocaklarında yapılan işler.

2) Cevherin kuru veya yaş yöntemle zenginleştirilmesi ve elde edilmesi işleri.

3) Bakır fabrikalarında cevherin yıkama, flotasyon ve izabe işleri.

4) Hurda bakırın eritilerek dökülmesi işleri.

g) Alüminyum sanayii işleri:

1) Alüminyum oksit üretimi işleri.

2) Alüminyum bronzu hazırlama işleri.

3) Alüminyum madeni üretimi işleri.

ğ) Demir ve çelik sanayii işleri.

1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve döküm

dairelerinde yapılan işler.

2) Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci derecedeki

fırınlarda ve konvertörlerde yapılan işler.

3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik olarak taşınmasına ilişkin işler.

4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işleri.

5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde,

haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işleri.

6) Demir ve çelik presleme makinelerinde yapılan işlerle bu makinelerin sıcak demir veya çelikle

beslenmesi ve yapılan sıcak parçaların kaldırılma veya taşınması işleri.

7) Cürufun kırılması, ezilmesi, toz haline konulması, tozların çuvallara doldurulması ve yükletilmesi işleri.

h) Döküm sanayii işleri:

1) Kalıp kumunun hazırlanması işleri.

2) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi işleri.

3) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma

getirilmesi işleri.

4) Maden eritme ve dökme işleri.

5) Kalıpların sökülmesi ve dökümlerin temizlenmesi işleri.

6) Savurma ve düşey döküm yapımı işleri.

ı) Kaplamacılık işleri:

1) Parlak ve mat kaplama işleri (galvano).

2) Polisaj işleri.

3) Kalaycılık işleri.

4) Doldurma yoluyla galvanizleme işleri.

5) Asitle yüzey temizleme işleri.

i) Karpit sanayii işleri:

1) Kireç ve kokun ark fırınında eritilmesi işleri.

j) Asit sanayii işleri:

1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işleri.

2) Asidin yapılma safhalarındaki işler.

3) Asidin dinlendirilme, yüklenme, boşaltılma ve taşınması işleri.

4) Baca gazlarından asit elde edilmesi işleri.

k) Akümülatör sanayii işleri:

1) Akümülatör yapım ve onarım işleri.

2) Akümülatör suyu hazırlama ve şarj işleri.

l) Kaynak işleri:

1) Her çeşit koruyucu gaz altında yapılan kaynak işleri.

2) Toz altı kaynak işleri.

3) Oksijen ve elektrik kaynağı işleri.

m) Madenlere su verme işleri:

1) Su verme işleri (sertleştirme).

2) Semantasyon işleri.

n) Kauçuk işlenmesi işleri:

1) Kauçuk hamurunun karıştırılması, fırınlanması işleri.

2) Sağlığa uygun olarak havalandırılmayan yerlerde, otomatik tesisat kullanılmadan yapılan

sıcak vulkanizasyon işleri.

o) Yeraltı işleri:

1) Maden ocakları işleri (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve

tünel yapımı gibi yer altında yapılan işler.

ö) Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler:

1) 19/4/1937 tarihli ve 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi

Müesseseleri Hakkında Kanunun Ek 1 inci maddesinde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddeler veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları ile yapılan işler.

p) Gürültülü işler:

1) Gürültü düzeyi en yüksek maruziyet etkin değerini (8h=85 dB(A)) aşan işler.

r) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler:

1) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 20 metreye kadar derinlik veya 2 kg/cm2

basınçta yapılan işler (iniş, çıkış, geçiş dahil).

s) Pnömokonyoz yapan tozlu işler:

1) Pnömokonyoz yapan tozların bulunduğu işyerlerindeki işler.

ş) Tarım ilaçları:

1) Tarım ilaçları kullanımı işleri.

7. Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım Müdürlüğü İş yeri Adına TÜHİS ile Türk Metal

Sendikası Arasında Akdedilen ve 01/03/2023-28/02/2025 tarihleri arasında yürürlükte bulunan

Toplu İş Sözleşmesinin “Çalışma süreleri” başlıklı 47’inci maddesi; A-Günlük ve haftalık çalışma süreleri konusunda yasa hükümleri uygulanır.

B-1) Haftalık 45 saatlik çalışma süresi, 5 güne bölünebilen işlerde haftanın 5 günü çalışılır.

2) Pazar günü hafta tatili, Cumartesi günü akdi tatildir.

3) Günlük çalışma süresinin başlangıç ve bitiş saatleri İşveren Vekili tarafından tespit edilir. Bu konuda

Sendikanın teklifi de göz önünde bulundurulur.

C- Ancak mevzuata göre günde 7,5 saatten fazla çalışılmayacak işlerde mevzuat hükümleri uygulanır.

7.1.) Disiplin Hükümleri başlıklı V. Bölümün Disiplin Kurulunun Çalışma Şekli başlıklı 63/B maddesi; Olayın Disiplin Kurulunca ele alınması ve incelenmesi aşağıdaki şekilde yapılır.

1) Disiplin kurulundan geçirilecek olay, İşveren Vekili tarafından disiplin kuruluna yazı ile intikal ettirilir.

2) Disiplin Kurulu olayı 6 işgünü içinde lüzum görüldüğü şekilde tetkik ve tahkik ederek sonuçlandırır ve

sonucu İşveren Vekiline bildirir.

…

5) İşyeri İdaresi Disiplin Kurulu, kararı 3 işgünü içinde işçiye tebliğ eder.

7.2.) “Disiplin cezaları” başlıklı 64’üncü madde;

1) 6356 ve 4857 sayılı Kanunların, işverene, işçiye ve sendikaya tanıdığı hakalra mahkeme yolu açıktır.

İşyeri Disiplin Kurulu işçinin işlediği suçun nevine ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki cezakarı verir.

a) İhtar, b)Kınama, c) 1 ila 3 yevmiye kadar ücret kesintisi, d) Mazeret izinlerini belgelendirmeyene aldığı iznin iki katı yevmiye kesimi, e) İşten çıkarma.

…

Hükümlerine amirdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte

değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9) Kurumumuza yapılan şikayet başvurusunda başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım

10) İdareden gönderilen bilgi ve belgeler kapsamında, başvuranın Ağaç İşleri Atölyesinde sürekli işçi

olarak görev yaptığı, Müdürlükleri bünyesinde çalışma süresinin haftada 45 saat olarak belirlendiği, Sağlık

Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalıştırılması Gereken İşler Hakkında

Yönetmelik kapsamında olan işlerde çalışan personelin haftada 45 saat çalışma süresini tamamlayabilmesi için 6 gün çalışmasının zorunlu olduğu, 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 47 nci maddesi hükmünden de anlaşılacağı üzere günlük ve haftalık çalışma süreleri konusunda yasa hükümlerinin uygulanacağı, haftalık 45 saatlik çalışma süresi 5 güne bölünebilecek işlerde haftanın 5 günü çalışılacağı ve 5 gün çalışılacak işler için Pazar gününün hafta tatili, Cumartesi günün ise akdi tatil olduğu hüküm altına alınmış olmakla birlikte, aynı maddenin C bendinde mevzuata göre 7,5 saatten fazla çalıştırılmayacak işlerde mevzuat hükümleri uygulanacağı hususunun özellikle belirtildiği, başvuru sahibinin de günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılmayacak işte görev yaptığından Toplu İş Sözleşmesi 47 nci madde (B) bendi 1 ve 2 nci fıkralarında yer alan hükümlerin uygulanamayacağı, ifade edilmiştir.

11) Dosya kapsamında idareden gönderilen bilgi ve belgeler dahilinde başvuranın Milli Eğitim Bakanlığı

Ders Aletleri Yapım Merkezi 2. Akşam Sanat Okulunda çalıştığı boya, galvano ve kimyevi imalat, ağaç işleri, metal işleri, cam ve optik ile mülaj ve ipek baskı atölyelerinde görevli olduğu söz konusu işyerinin ve yapılan işin mahiyetinin Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az

Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik kapsamına girdiği, 31/08/2023 tarih ve – sayılı makam oluru ile saatlerinin hafta içi ve cumartesi günü 08:00-12:30 ile 13:00-16:00 olarak düzenlendiği ve bu hususun 11/12/2023 tarih ve – sayılı yazı ile mesai saatlerine titizlikle riayet edilmesinin bildirildiği, başvuranın 13/12/2023 tarihli dilekçesi ile çalışma saatleri konusunda muvafakatinin bulunmadığı hususunda idareye dilekçe verdiği, bu talebinin idarece uygun görülmediği, başvuranın 27/01/2024 Cumartesi günü mazeretsiz olarak işyerine gitmediği bu hususta idarenin 09/02/2024 tarihli yazısı ile konu ile ilgili savunmanın 12/02/2024 tarihine kadar verilmesi gerektiğinin

bildirildiği, bu doğrultuda başvuranın hafta içi servis kullanmak suretiyle sabah 07:40 ta iş yerine gelerek akşam 18:10’da servisle ayrıldığını bu surette haftalık 45 saatlik çalışma süresini doldurduğu yönünde savunma verdiği, Ders Aletleri Yapım Merkezi (2. Akşam Sanat Okulu) Müdürlüğü Disiplin Kurulunca yürürlükte bulunan 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 64’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kınama cezası ile cezalandırılmasına oy çokluğu ile karar verildiği, başvuran tarafından yapılan itirazın idarenin 29/02/2024 tarihli işlemi ile uygun görülmeyerek reddedildiği, tespit edilmiştir.

12) 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63’üncü maddesi uyarınca genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok

kırk beş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanmaktadır.

12.1.) Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir. Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilmekte olup çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekillerinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükmedilmiştir.

13) Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım Merkezi 2. Akşam Sanat Okulunda boya,

galvano ve kimyevi imalat, ağaç işleri, metal işleri, cam ve optik ile mülaj ve ipek baskı atölyelerinde görevli olarak daimi işçi statüsünde çalışmakta olup söz konusu işyeri; çalışanların sağlık kuralları bakımından, çalışabilecekleri azami çalışma sürelerini düzenleyen Sağlık Kuralları Bakımından Günde

Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin kapsamına girmektedir. Dolayısıyla başvuran yaptığı işin mahiyeti gereği mevzuatsal olarak günde azami 7,5 saat çalışmak durumunda olup hem İş Kanunu hem de TİS hükümleri kapsamında 45 saatlik çalışma süresi hafta içi ve cumartesi 08:00-12:30 ile 13:00-16:00 olarak düzenlenen mesai saatleri ile 45 saate tamamlanabilmiştir.

13.1.) Nitekim Milli Eğitim Bakanlığı Ders Aletleri Yapım Müdürlüğü İş yeri Adına TÜHİS ile Türk Metal

Sendikası Arasında Akdedilen ve 01/03/2023-28/02/2025 tarihleri arasında yürürlükte bulunan Toplu İş

Sözleşmesinin “Çalışma süreleri” başlıklı 47’inci maddesinin (C ) fıkrasında da mevzuata göre günde 7,5 saatten fazla çalışılmayacak işlerde mevzuat hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmek suretiyle Sağlık

Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat Veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında

Yönetmeliğe atıf yapılmıştır.

14) Başvuran hafta içi servis kullanmak suretiyle 45 saatlik çalışma süresini sabah 07:40 ve akşam 18:10

arasında çalışmak suretiyle tamamladığını iddia etmekte ise de başvuranın çalıştığı işyeri ve yapılan iş, mevzuat anlamında günde azami 7,5 saat çalışılabilecek nitelikte olup idare 31/08/2023 tarih ve – sayılı makam oluru ile çalışma saatlerini hafta içi ve cumartesi günü 08:00-12:30 ile 13:00-16:00 olarak düzenlenmek suretiyle haftalık 45 saatlik çalışma süresi tamamlanabilmiş olup idarenin 11/12/2023 tarih ve – sayılı yazısı ile mesai saatleri ve bu saatlere titizlikle riayet edilmesi gerektiği bildirmiştir.

15) Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma nihayetinde; başvuranın servis kullanmak amacıyla

işverenin belirlediği mesai saatleri haricinde işyerinde bulunmak suretiyle hafta içi 45 saati tamamladığını ve bu surette cumartesi mesaine gitmediği iddiasının hukuki bir dayanağının bulunmadığı bu bağlamda idarenin titizlikle mesaiye uyulması yönündeki bildirimine rağmen cumartesi mesaiye gitmeyen başvuran hakkında 29.Dönem Toplu İş Sözleşmesinin “Disiplin Hükümleri” başlıklı “V. Bölümde yer alan hükümler doğrultusunda disiplin cezasının uygulandığı ve ücret kesintisinin tesis edildiği tespit edilmiş olup başvuranın hakkında tesis edilen kınama cezası ve ücret kesintisinin iptali talebinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap vermediği bu anlamda ‘makul sürede karar verme’, ilkesine, ayrıca şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURAN ve MİİLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi