|
ÖZET: Bu karar, Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından uygulanan 12 ceza puanının iptaline ilişkin bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, mesai denetimi sonucunda kendisine uygulanan cezanın, Yönetmeliğin 10. maddesinde belirtilen zaman aşımı süresine aykırı olarak verildiğini iddia etmiştir. Anayasa ve 5258 sayılı Kanun gereği, disiplin cezası verilmeden önce kamu görevlilerine savunma hakkı tanınması gerektiği vurgulanmıştır.
Danıştay, başvurana uygulanan ceza puanının, fiilin işlendiği tarihten itibaren iki ay içinde gerekli işlemlerin başlatılmaması ve altı ay içinde sonuçlandırılmaması nedeniyle zamanaşımına uğradığına karar vermiştir. Bu bağlamda, idarenin ihtar verme yetkisinin zamanaşımına uğraması nedeniyle cezanın iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Böylece, idarenin uygulamalarının hukuka uygunluğu ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7986-S.23.13075
BAŞVURU NO : 2023/95
KARAR TARİHİ : 23/06/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GAZİANTEP İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ceza ihtar puanı
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2023
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran özetle, Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından
2022 yılı şubat ayında Aile Sağlığı Merkezleri ve Aile Hekimliği Birimlerine yapılan mesai denetimlerinde
Aile Sağlığı Merkezine 09/02/2022 tarihi saat 08:22 de yapılan mesai denetimi ile alakalı yapılan soruşturma neticesinde kendisine 12 ceza puanı uygulandığını ancak Yönetmeliğin 10. maddesinde “Bu maddede yer alan fiillerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlemin başlatılarak, takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılması esastır. Belirtilen fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde sözleşme feshedilmediği takdirde fesih yetkisi zamanaşımına uğrar’ maddesine aykırı bir şekilde, fiilin işlenmesi üzerinden 11 ay süre geçmesine rağmen tarafına ceza uygulandığını ifade ederek zaman aşımı olması nedeniyle tarafına uygulanan cezanın iptal edilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gaziantep Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 24.03.2023 tarihli cevabi yazısında özetle;
2.1. Başvuruya konu işlem 30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5258 sayılı Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinde yer alan hükümler çerçevesinde ifa edilmiştir.
2.2. Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından 09.02.2022 tarihinde saat 08:22’de yapılan mesai denetimine dair tutulan Ek-3 denetim formları 01.03.2022 tarihinde tarafımıza gönderilmiş olup Müdürlüğümüzün
07.03.2022 tarih ve sayılı Olur’u ile inceleme yapmak üzere mukakkik olarak Nizip İlçe Sağlık
Müdürlüğünde görevli Dr. görevlendirilmiştir. Dr. tarafından inceleme/soruşturma süreci nihayetine erdirelemediğinden Müdürlük Makamının 18.08.2022 tarih ve
sayılı Olur’u ile ilgilinin görevlendirilmesinin iptali ile yerine Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğünde görevli Dr.
görevlendirilmiştir. Dr. tarafından hazırlanan disiplin soruşturma raporunda belirtilen netice ve kanaat doğrultusunda gerekli cezai işlemler yapılmıştır. Soruşturmanın başlangıç tarihi iddia edildiği gibi 18.08.2022 tarihi olmayıp 07.03.2022 tarihidir.
2.3. Adı geçen personel tarafından verilen 16.11.2022 tarihli dilekçe ile Müdürlüğümüze itiraz başvurusu yapıldığı tespit edilmiş olup yapılan değerlendirme sonucunda adı geçenin itirazının uygun görülmediğine dair Müdürlüğümüzün 27.12.2022 tarih ve sayılı yazısı ilgiliye 03.01.2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence” başlıklı 129 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun;
5.1. “Denetim, sorumluluk ve mal bildirimi” başlıklı 6 ncı maddesinde, “Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbidir. Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, görevleriyle ilgili ya da görevleri başında işledikleri veya kendilerine karşı işlenen suçlarda Devlet memurları gibi kabul edilir. ..”,
5.2. Yönetmelikler” başlıklı 8 inci maddesinde; “Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; …çalışma ve denetime ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir….”,
6. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme
Yönetmeliğinin;
6.1. “Sözleşmenin feshi” başlıklı 10 uncu maddesinin yedinci fıkrasında; “Bu maddede yer alan fiillerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlemin başlatılarak, takip
eden altı ay içerisinde sonuçlandırılması esastır. Belirtilen fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde sözleşme feshedilmediği takdirde fesih yetkisi zamanaşımına uğrar.”,
6.2. “Sözleşmenin ihtaren sona erdirilmesi” başlıklı 11 inci maddesinin birinci, ikinci fıkraları ile üçüncü fıkrasının (a) bendinde; “Bu Yönetmeliğin eki (Ek-3 Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak
İhtar Puanı Cetveli)’nde yer alan fiilleri işlediği tespit edilen sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı çalışanına; a) Müdürlüğün halk sağlığı hizmetlerinden sorumlu başkanınca, b) Tespitin Bakanlık tarafından yapılması halinde Bakanlıkça, yazılı ihtar yapılır.
Sözleşmeli aile hekimi veya aile sağlığı çalışanına, ihtarın tebliğinden itibaren savunma yapması için yedi gün süre verilir. Yapılan savunmalar uygun görülmediği takdirde veya süresi içinde savunma yapılmaması durumunda ihtar puanı verilir. Bir sözleşme dönemi içerisinde herhangi bir fiilin ikinci ve devam eden ihlallerinde, ihtar puanı iki kat olarak uygulanır.
İhtar puanının kendisine tebliğ edilen ilgili aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde; a) Müdürlüğün halk sağlığı hizmetlerinden sorumlu başkanının verdiği ihtar puanına karşı, il sağlık müdürüne… itirazda bulunabilir. İtiraz mercileri otuz gün içinde itirazı inceleyerek karara bağlar ve karar ilgilisine yazılı olarak bildirilir.”,
6.3. “Denetim” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Aile sağlığı merkezi, aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları, asgari altı ayda bir, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülki idare amirleri ve yerel sağlık idare amirleri veya bunların görevlendireceği personelin denetimine tabidir. İlgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılık halinde müdürlükçe/Bakanlıkça incelemeci veya soruşturmacı görevlendirilir…”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KANLKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuru konusu değerlendirilerek başvurana verilen disiplin cezasının iptal edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiye verilmesinde ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından 2022 yılı şubat ayında Aile Sağlığı
Merkezleri ve Aile Hekimliği Birimlerine yapılan mesai denetimlerinde Aile Sağlığı Merkezine 09/02/2022 tarihi saat 08:22 de yapılan mesai denetimi ile alakalı yapılan soruşturma neticesinde kendisine 12 ceza puanı uygulandığını ancak Yönetmeliğin 10. maddesinde “Bu maddede yer alan fiillerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlemin başlatılarak, takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılması esastır. Belirtilen fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde sözleşme feshedilmediği takdirde fesih yetkisi zamanaşımına uğrar’ maddesine aykırı bir şekilde, fiilin işlenmesi üzerinden 11 ay süre geçmesine rağmen tarafına ceza uygulandığını ifade ederek zaman aşımı olması nedeniyle tarafına uygulanan cezanın iptal edilmesini talep etmiştir.
9. Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğüne bağlı Aile Sağlığı Merkezinde görev yapan Dr.
Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından 09.02.2022 tarihinde saat 08:22’de yapılan mesai denetimine dair tutulan denetim formları neticesinde İl Sağlık Müdürlük Makamının 07.03.2022 tarih ve sayılı Olur’u ile inceleme yapmak üzere mukakkik olarak Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğünde görevli
Dr. görevlendirildiği, Dr. tarafından inceleme/soruşturma süreci nihayetine erdirilemediğinden İl Sağlık Müdürlük Makamının 18.08.2022 tarih ve 2226 sayılı Olur’u ile Dr.
görevlendirilmesinin iptali ile yerine Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğünde görevli Dr.
görevlendirildiği bilgi ve belgelerde yer almıştır.
10. Dr. tarafından 14.09.2022 tarihinde tamamlanan inceleme neticesinde; Aile Hekimliği
Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin “Ek (3)’de yer alan Ceza İhtar Puanı Cetveline göre; “Çalışma saatleri planına uymamak” (Md. 1) maddesi gereğince 6 (altı) ceza ihtar puanı ile cezalandırılması yönünde teklif edildiği ve başvuranın savunmasını 7 gün içerisinde vermesi 26/09/2022 tarihli yazıda Gaziantep İl Sağlık
Müdürlüğü yazısında yer almış, başvuran da 13/10/2022 tarihli savunmasını İdareye sunmuştur.
11. Takiben, başvuranın savunması uygun görülmeyerek 15/05/2022 tarih (daha önceki) ve 1309 sayılı
Ceza İhtar Puanı yazısı ile ilgili Yönetmelik aynı maddesi gereğince 6 (altı) ceza ihtar puanı ile tecziye edildiğinden Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’ne göre “Bir sözleşme dönemi içerisinde herhangi bir fiilin ikinci veya devam eden ihlallerinde, ihtar puanı iki kat olarak uygulanır” (Md. 11 (2.
fıkrası)) maddesi gereğince 12 (on iki) ceza ihtar puanı uygulanmasının uygun görüldüğü ve 7 günlük itiraz süresinin bulunduğu 31/10/2022 tarihli yazı ile başvurana 14.11.2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Başvuranın 16.11.2022 tarihli dilekçe ile itirazının kabul edilmediğine dair 27.11.2022 tarihli yazı da başvurana 3.1.2023 tarihinde tebliğ edilmiştir.
12. Anayasamız kamu görevlilerine savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini hüküm altına almıştır. 5258 sayılı Kanun’da ise, aile hekimlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tabi olduğu, bu konudaki hususların Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak Yönetmelikle belirleneceği düzenlemektedir. Bu kapsamda yayımlanan Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği’nde aile hekimlerinin asgari altı ayda bir mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ve diğer konularda Bakanlık, ilgili mülki idare amirleri ve yerel sağlık idare amirleri veya bunların görevlendireceği personelin denetimine tabi olduğu, ilgili mevzuat ve sözleşme şartlarına aykırılık halinde müdürlükçe/Bakanlıkça incelemeci veya soruşturmacı görevlendirileceği belirtilmektedir.
13. Anılan Yönetmelik ekindeki Aile Hekimliği Uygulamasında Uygulanacak İhtar Puanı Cetvelindeki fiilleri işleyen sözleşmeli aile hekimine, ihtarın tebliğinden itibaren savunma yapması için yedi gün süre verileceği, yapılan savunmalar uygun görülmediği takdirde veya süresi içinde savunma yapılmaması durumunda ihtar puanı verileceği, ihtar puanına karşı il sağlık müdürüne itirazda bulunulabileceği belirtilmektedir.
14. Başvuranın görev yaptığı Aile Sağlık Müdürlüğünde belirli bir gün ve saatte yapılan denetimde başvuranın da aralarında bulunduğu bazı kişilerin mazeretsiz mesaide olmadığı tutanak altına alınmıştır.
Başvuru konusu olayda; Nizip İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından Aile Sağlığı Merkezlerine ve aile hekimliği birimlerine mesai denetimlerine ilişkin 07.03.2022 tarihli soruşturma yapmak üzere muhakkik
görevlendirmesi hususunda olur alınmış, ancak soruşturma tamamlanmayınca 18.08.2022 tarihinde farklı bir muhakkikin görevlendirilmesine ilişkin olur alınmıştır. İkinci olarak görevlendirilen
Muhakik raporunu 14.09.2022 tarihinde tamamlamış ve muhakkikin ceza teklifi ile savunmasının istendiği yazının tarihi 26.9.2022 dir. İdarenin 31.10.2022 tarihli yazısında ise; 12 (on iki) ceza ihtar puanı uygulanmasının uygun görüldüğü belirtilmiştir.
15. Danıştay İkinci Dairesinin 17.06.2021 tarihli, E. 2021/15808, K. 2021/2193 sayılı kararında; “..Dava; Beykoz 1 No’lu Aile Sağlığı Merkezi’de aile hekimi olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, toplamda 60 ihtar puanı ile tecziye edilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğünün …
günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 18/12/2019 günlü, E.2016/4241, K.2019/7336 sayılı bozma kararına uyularak verilen … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davalı idarenin, davacının ihtar cezasına konu fiilleri işlediği iddiasını, Doktor … ‘nin Beykoz Toplum Sağlığı
Merkezine verdiği 27/03/2013 günlü cari gider kesintisi itiraz dilekçesi ile öğrendiği, incelemenin 06/12/2013 tarihinde bitirildiği ve anılan raporda getirilen teklife istinaden davacının dava konusu …
günlü, … sayılı işlemle toplamda altmış (60) ihtar puanı ile cezalandırıldığı görüldüğünden, Yönetmeliğin 14/6. maddesi uyarınca davalı İdarenin ihtar verme yetkisinin zamanaşımına uğraması nedeniyle dava konusu işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idarenin, ihtar puanı cezasına konu fiilleri 01/04/2013 tarihinde öğrendiği, fiilin işlenildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içerisinde gerekli işlemler başlatılarak takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılacağına yönelik kuralın idarenin iç işleyişine ilişkin olduğu, bu sürelere uyulmaması durumunda ihtar cezası verilmesinin zaman aşımına uğramayacağı, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.
İdare Mahkemesinin temyize konu kararı; Danıştay İkinci Dairesinin … günlü, E. …, K. … sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.”
şeklindedir.
16. Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin; “Sözleşmenin feshi” başlıklı 10 uncu maddesinin yedinci fıkrasında; “Bu maddede yer alan fiillerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren en geç iki ay içinde gerekli işlemin başlatılarak, takip eden altı ay içerisinde sonuçlandırılması esastır.”, hükmü uyarınca fiilin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay için sonuçlandırılmasının esas olduğu ve yukarıda yer verilen İdare Mahkemesi kararı ile Danıştay İkinci Dairesinin kararı da birlikte değerlendirildiğinde, 09.02.2022 tarihli mesai denetimine ilişkin 07.03.2022 tarihinde ilk muhakkik oluru alınmasına rağmen soruşturmanın 14.9.2022 tarihinde tamamlandığı görülmekle birlikte 31.10.2002 tarihli yazıda cezanın uygun görüldüğü belirtilmiş olup, konuya ilişkin iki ay içinde işlem başlatılmasına rağmen 6 ay içinde sonuçlandırılmamıştır.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin ihtar verme yetkisinin zamanaşımına uğraması nedeniyle dava konusu işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığından
İdarenin başvurana verdiği 12 ceza ihtar puanının iptal edilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı belirlenmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
İdarenin başvurana verdiği 12 ceza ihtar puanının iptal edilmesi yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA VE SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SAĞLIK
BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi