Disiplin cezası verilmeden önce savunma hakkının tanınmaması ve yazılı bildirim yapılmaması nedeniyle hukuka aykırılık iddiası (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/2841-S.22.4306

BAŞVURU NO : 2021/14735

KARAR TARİHİ : 01/03/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : KAFKAS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Disiplin cezasının kaldırılması talebi

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 01/09/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza başvuruda bulunan özetle; Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari

Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünde araştırma görevlisi olarak çalıştığını, Dekanlığın 17/03/2021 tarihinde hakkında disiplin soruşturması açtığını, şahsına isnat edilen suçun online eğitimin yapıldığı pandemi döneminde (8 ila 12 Mart tarihlerinde) kendisine tahsis edilen odada bulunmadığı ve şehir dışında bulunduğuna ilişkin olduğunu, soruşturmacı tarafından yazılı ifadesinin istendiğini, daha sonra disiplin kurulu tarafından kınama cezası verildiğini, verilen disiplin cezasının hukuka ve usule tamamen aykırı ve isnat edilen olguların tamamen gerçek dışı olduğunu, itiraz dilekçesini

Rektörlük makamına verdiğini ancak üzerine kurulan baskılar neticesince yaptığı itirazı geri aldığına dair dilekçe vermek zorunda kaldığını, 2547 sayılı Kanunun 50/d maddesine göre görev yaptığını, yüksek lisans eğitimini 23/02/2021 tarihinde tamamladığını, söz konusu durum nedeniyle çalıştığı birimdeki idarenin hakkında sübuta ermiş bir soruşturma olduğu için kadrosuyla ilişkisinin kesilebileceğini şahsına ilettiğini, o dönemde annesinin kanser şüphesiyle tedavi gördüğünü, şayet itirazını geri almazsa annesi için gerekli tedavi masraflarını karşılayamayacağını düşündüğünü, bu durum nedeniyle iradesinin sakatlandığını ve disiplin cezasına yaptığı itirazı ikrah yoluyla geri almak durumunda kaldığını, daha sonra itiraz etmek istediyse de sürenin geçmesinden dolayı kesinleşen ceza için itiraz etmediğini, ancak 2547 sayılı Kanunun hangi maddesi veya bendi uyarınca ceza aldığının belli olmadığını, cezanın usule ve hukuka aykırı olduğunu belirterek, disiplin cezasının geri alınmasını ve özlük dosyasından çıkarılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Kafkas Üniversitesi Rektörlüğünün 05/11/2021 tarih, sayılı yazı ve eklerinde özetle;

2.1 Başvuranın mesai saatlerinde izinsiz ve bölüm başkanı da dahil olmak üzere hiçbir yöneticiye

bildirimde bulunmadan defaten iş yerinde bulunmadığının tespit edildiği, işe gelmemekte ısrar etmesi sonucu ilgili yönetmelik gereği durumun tutanakla tespit edilerek hakkında soruşturma açıldığı, tarafına verilen cezaya karşı itirazını ise geri alarak cezaya razı olduğunu ifade etmesi nedeniyle uygulanan cezanın geri alınmasının mümkün olmadığı,

2.2 Yürütülen soruşturmanın hiçbir aşamasında başvuranın iradesini sakatlayacak sözlü ya da yazılı bir

baskı unsurunun söz konusu olmadığı, sürecin tamamen Rektörlük tarafından yürütüldüğü, Dekanlığın bir dahlinin olmadığı, gerek bölüm başkanlığı gerekse de dekanlık tarafından sözleşmesinin yenilenmeyeceğine dair kendisine yazılı veya sözlü herhangi bir bildirimde bulunulmadığı,

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 129 uncu maddesinde; “…..Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.

………. ”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,

5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;

“Genel Esaslar” başlıklı 53 üncü maddesinde; “ b. Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. Öğretim elemanları dışında iş sözleşmesiyle çalışan personel 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu ve iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesine tabidir.

Memurlar hakkında ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesi uygulanır.”,

“Disiplin soruşturması ve savunma hakkı” başlıklı 53/A maddesinde; “……Savunma hakkı kapsamında

gözetilecek hususlar şunlardır:

a) Soruşturulana, iddialar hakkında savunma imkânı tanınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen tarihte geçerli bir mazereti olmaksızın savunmasını yapmayan, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

b) Savunmaya davet yazısında hakkında disiplin soruşturması açılan fiilin neden ibaret bulunduğu, savunmasını belirtilen sürede yapmadığı takdirde savunmasından vazgeçmiş sayılacağı bildirilir.

c) Disiplin cezası vermeye yetkili makamlar gerek görürse, isnat edilen fiil ve soruşturma raporunda önerilen disiplin cezasını da belirtmek suretiyle, bu maddedeki esaslar çerçevesinde (a) ve (b) bentlerindeki usule göre tekrar savunma isteyebilir.

…….”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden, idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, 2547 sayılı Kanunun hangi maddesi veya bendi uyarınca ceza aldığının belli olmadığını, cezanın usule ve hukuka aykırı olduğunu belirterek, disiplin cezasının geri alınmasını ve özlük dosyasından çıkarılmasını talep etmektedir.

8. Kafkas Üniversitesi Rektörlüğünden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından

Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.

9. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı ve Fakülte Sekreter Vekili tarafından birlikte imza altına alınan tutanaklarda 08 ila 12 Mart tarihlerinde sabah ve öğleden sonra yapılan incelemelerde

’ın odasında olmadığının tespit edildiği,

10. Yapılan tespit doğrultusunda 17/03/2021 tarihinde muhakkik tayin edilerek başvuran hakkında disiplin soruşturması açıldığı,

11. Muhakkik tarafından düzenlenen 04/05/2021 tarihli Soruşturma Raporunda, alınan ifadeler ve başvuran hakkında tutulan tutanaklardan özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmeme suçunu işlediğinin sabit olduğu, tespit edilen suça karşılık gelen aylıktan veya ücretten kesme cezası yerine ise daha önce herhangi bir disiplin suçu almamış olması nedeniyle kınama cezasının uygun olacağının önerildiği,

12. Fakülte Disiplin Kurulunun 06/05/2021 tarih, sayılı kararıyla başvuranın fiiline uyan aylıktan kesme cezası yerine soruşturma raporunda da önerildiği üzere daha önce herhangi bir disiplin cezası almamış olması ve mesleki kariyerinin başlangıcında olması nedeniyle bir alt ceza olan kınama cezası ile cezalandırılmasına oy birliği ile karar verildiği,

13. 12/05/2021 tarihinde kınama cezasının başvurana tebliğ edildiği, 17/05/2021 tarihinde Rektörlüğe verdiği dilekçe ile de başvuran tarafından söz konusu cezaya itiraz edildiği,

14. Başvuran, 21/05/2021 tarihinde itirazını geri aldığına dair dilekçe ile müracaat etmesi sonrası disiplin kurulunun gündeminden çıkarıldığı ve disiplin cezasının kesinleştiği,

Anlaşılmış olup, Kurumumuza müracaat edilerek, anılan disiplin cezasının kaldırılması talep edilmektedir.

15. Anılan disiplin cezasının usul ve esas yönünden incelenmesinde; Muhakkik tarafından düzenlenen 04/05/2021 tarihli Soruşturma Raporunda; Başvuran tarafından;  Yazılı savunmasının alınmadığı,  Mesai takip sisteminin olmadığı, tutanakların evrak kayda girmediği ve geçmişe yönelik olarak tutulduğu,

 Tutanakların hakkındaki iddiayı ispatlar nitelikte olmadığı,  2547 sayılı Kanunda mesaiye gelmemek veya izinsiz şehir dışında çıkmak diye bir suçun olmadığı,  Akademisyenlerin odalarında bulunmak zorunda olmadıkları ve memurlar için öngörülen mesai saatlerine tabi olmadıkları,  Pandemi nedeniyle üniversite senatosunun ilgili fakültenin tamamen online eğitim yapmasına karar verdiği,  Hakkında açılan soruşturmanın amaç unsuru bakımından hukuka uygun olmadığı ve idarenin mesai saatlerine ilişkin bir düzenlemesinin olmadığı,  Bahse konu tarihlerde zaman zaman odanın dışına çıkmak zorunda kalmasının tamamen idarenin kusurundan kaynaklandığı ve bütün gün odasında olmadığı iddiasının doğru olmadığı,  12/03/2021 tarihinde işe gelmediğine ilişkin arandığı iddiasının tamamen gerçek dışı olduğu ve aranma sebebinin farklı olduğu,  İlgili tarihlerde şehir dışında bulunduğu ve bu durumu beyan ettiği iddiasının tamamen gerçek dışı olduğu, hususları iddia edilerek suçlamaların kabul edilmediği,

16. Buna rağmen, soruşturmada tanık olarak adı geçen Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölüm Başkanının ifadesinde başvuranın Dekanlık Makamı ve Bölüm Başkanlığı tarafından mesaiye uyması konusunda daha önceden de sözlü olarak uyarıldığı, Dekanlık Makamında Dekan Prof.Dr. . ., Doç.Dr. . . ve

Doç.Dr. . . .’nin bulunduğu esnada ’ın dekanlık makamına geldiği, dekan tarafından mesaiye gelmeme ve izinsiz olarak il dışına gitme konusunda dekandan özür dilediği ve hakkında yapılacak herhangi bir yasal işlemi kabul ettiğinin adı geçenlerin ifadelerinde belirtildiği,

17. Başvuranın hem ifadesinde hem de disiplin cezasına yapmış olduğu itirazda yukarıda belirttiği iddiaları dışında başkaca somut bir delil sunmaması nedeniyle soruşturma raporunda belirtilen tespitlerin hukuka aykırı olduğu yolunda bir değerlendirme yapılamayacağı,

18. Ancak, Memurlar ve diğer kamu görevlilerine savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceğinin en başta Anayasa ile teminat altına alındığı, bu hüküm ile savunma hakkının disiplin cezası verilebilmesi için kesin bir şart oluşturmakta olduğu, 2547 sayılı Kanunda da belirtilen hüküm doğrultusunda düzenleme yapıldığı, bu doğrultuda, soruşturma tamamlandıktan sonra ve disiplin cezası verilmeden önce hakkında uygulanması düşünülen ceza ile gerekçelerinin belirtilerek yazılı bir bildirim ile uygun sürede savunma hakkının tanınmasının gerektiği

19. Aynı doğrultuda, Kafkas Üniversitesi Disiplin Soruşturma Rehberinde de; disiplin soruşturasında en fazla dikkat edilecek hususlardan birinin usulüne uygun bir savunma alma işlemi olduğu, maddedeki soruşturmayı yapan sözünden soruşturmacı değil, bizzat disiplin amirinin anlaşılması gerektiği, gerek

Danıştay kararları, gerekse aynı yöndeki Devlet Personel Başkanlığı görüşleri emsal alınırsa soruşturmacıların savunma almalarının söz konusu olmadığı, bu durumun kusurlu ya da suçlu konumundaki kişilerden ifade yoluyla bilgi alınması yada ön savunma şeklinde değerlendirilmesi gerektiği, tüm soruşturmalarda soruşturmacının raporunu sunmasından sonra, onun teklifi de dikkate alınarak ceza verilmeden önde, sanığın ayrıca yazılı savunmasının yetkili makam veya disiplin kurulu tarafından alınmasının zorunlu olduğu belirtilmiş olup, Fakülte disiplin kurulunun başvuran hakkında uyguladığı disiplin cezasının usulen hukuka aykırı olduğu,

Anlaşılmış olup,

20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuranın hakkında uygulanan disiplin cezasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuran hakkında uygulanan disiplin cezasının kaldırılması yönünde makul sürede işlem tesis etmesi için

Kafkas Üniversitesi Rektörlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Kafkas Üniversitesi Rektörlüğünce

bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve KAFKAS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi