|
ÖZET: Başvuru, Maltepe 1 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda infaz koruma memuru olarak görev yapan bir kişinin, özürsüz olarak göreve gelmediği iddiasıyla verilen kınama disiplin cezasına itirazını içermektedir. Başvuran, kurum amirlerinden izin aldığını ve bu durumun tanık beyanlarıyla doğrulandığını öne sürerek, disiplin cezasının iptalini talep etmiştir. Ancak, İstanbul Anadolu Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu, başvuranın iddialarını destekleyen herhangi bir belgenin sunulmadığını ve tanık ifadelerinin çelişkili olduğunu belirterek, disiplin cezasının hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir.
Disiplin cezasının verilmesi sürecinde, ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket edildiği değerlendirilmiştir. Başvuranın, mesai saatinde görevine başlamadığı ve bu durumun özürsüz olarak göreve gelmeme fiili kapsamında değerlendirildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, başvuranın iznini kullandığı yer ile görev yeri arasındaki mesafenin dikkate alınmadığı ve bu nedenle gerekli önlemleri almadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana tebliğ edilmesi sağlanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişine ilişkin şikayetleri inceleyerek, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönünden değerlendirmelerde bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/851-S.25.1338
BAŞVURU NO : 2024/11892
KARAR TARİHİ : 24.01.2025
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ANADOLU ADLİ YARGI İLK DERECE
MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONU
BAŞVURUNUN KONUSU : Kınama disiplin cezasına itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Maltepe 1 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda infaz koruma memuru olarak görev yapmakta iken özürsüz olarak göreve gelmediği iddiasıyla hakkında disiplin soruşturması açıldığını ve tarafına kınama cezası verildiğini, kurum amirlerinden izin aldığının tanık beyanlarıyla doğrulandığını, bu nedenle verilen disiplin cezasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, verilen disiplin cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, İstanbul
Anadolu Adlî Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığı tarafından gönderilen
18.10.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvuran hakkında başlatılan
soruşturmanın izin sonrası görevine başlaması gereken tarihte görevine başlamaması nedeniyle açıldığı, başvurusunda kurum amirlerinden izin aldığının tanık beyanlarıyla doğrulandığını belirttiği ancak soruşturma kapsamında alınan tanık beyanlarında kurum amirlerinin izni olduğuna dair herhangi bir beyana rastlanılmadığı, ayrıca göreve başlaması gereken tarihte izinli olduğuna dair amirlerinden imzalı herhangi bir belgeyi disiplin amirliğine sunmadığı, dolayısıyla başvuruda belirtmiş olduğu, amirlerinden izin aldığının tanık beyanlarıyla doğrulandığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinde
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 5.1. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (b) alt bendinde; “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: C-Aylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/301/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: b) Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,” 5.2. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “ Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.” 5.3. “Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b)
Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” 5.4. “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.” 5.5. “İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde; “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır. İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere başvuran, kendisine verilen kınama disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
8. Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
9. Başvuruya konu disiplin cezasına ilişkin sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; söz konusu disiplin soruşturma süreçlerinde yürütülen iş ve işlemlerin, zamanaşımı süreleri, usulüne uygun savunma alınması, itiraz süreci, ceza vermeye yetkili makam gibi usulü işlemler açısından ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
10. Somut olay incelendiğinde, Maltepe 1 No’lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü Disiplin
Amirliğinin 1.7.2024 tarihli ve sayılı Disiplin Soruşturması Kararında başvuranın 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda belirtilen disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesine ilişkin belirtilen süre içerisinde herhangi bir kesinleşmiş disiplin cezasının bulunmadığı, ancak vardiya mesai başlangıcında kuruma giriş yaptığına dair somut bir delil bulunmadığı, ayrıca beyanları ve tanık ifadeleri ele alındığında çelişkili ve yanıltıcı beyanlarda bulunduğu, bu hususlar göz önüne alındığında disiplin soruşturmasına konu eyleminde mesai başlangıç saatinde iş başı yapma hususunda duyarlı davranmadığı, iç disiplin yönetimi açısından oldukça hassas ve kritik öneme sahip olan Ceza İnfaz Kurumunda görevli başvuranın beyanlarının geçerli sayılamayacağı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/C-b maddesi kapsamında özürsüz olarak göreve gelmemek fiilinin gerçekleştiği, bu nedenle başvuranın aylıktan kesme disiplin cezası alması gerektiği, ancak 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen bir derece hafif ceza uygulanması yoluna gidilerek, başvurana “Kınama” cezası verildiği, başvuranın söz konusu Disiplin Soruşturması Kararına İstanbul Anadolu İlk Derece Mahkemesi Komisyon Disiplin Kurulu
Başkanlığı nezdinde itiraz ettiği, ancak söz konusu itirazın 1.8.2024 tarih ve sayılı Karar ile reddedildiği anlaşılmıştır.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın 28.3.2024 tarihinde görevli olduğu 20:00-08:00 saatleri nöbet çıkışı hak kazanmış olduğu 2 gün süreli mesai iznine 1 (bir) gün süre senelik izin ekleyerek memleketi olan Gümüşhane ili Kürtün ilçesine gittiği, 1.4.2024 tarihinde 20:00-08:00 saatleri arasında gece nöbetinde mesaiye başlaması gerektiği, ancak yolda geçen süre nedeniyle görev mahalline mesai saatleri içerisinde ulaşamadığı, kendi beyanına göre saat 22:30 civarında görev mahalli olan İstanbul ili Gebze ilçesine ulaşabildiği, yol yorgunluğu gerekçesiyle kendisine izin verildiği düşüncesiyle 1.4.2024 tarihinde mesai yapmaktan imtina ettiği, akabinde 2-3.4.2024 tarihleri arasında ise mesai izni olduğu gerekçesiyle görev başlangıcını yapmadığı, başvuranın ifadesi ve tanık beyanlarından başvuranın olay günü nöbetçi müdür . . ve infaz ve koruma başmemuru . . ile telefon görüşmesi yaparak mesaiye geç kalabileceği bilgisini paylaştığı, nöbetçi müdür ’nin yol uzunluğunu dikkate alarak başvurana kolaylık tanımak adına mesaiye geç başlamasını maruz gördüğü, ancak izin verdiğine ve mesaiye gelmeyebileceğine ilişkin bir beyanının olmadığı, başvuranın da mesaiye gelerek mazeret izni veya yıllık izin almak gibi bir girişiminin olmadığının tespit edildiği, iznini kullandığı Gümüşhane ili Kürtün
ilçesinden görev yeri olan İstanbul ili Maltepe ilçesi arasındaki mesafenin yaklaşık 1000 km olduğu ve söz konusu mesafeye yaklaşık 12 saatlik bir yolculukla ulaşılabildiği, söz konusu mesafeyi dikkate alarak bir planlama yapması gerekirken gece nöbetinin olduğu 1.4.2024 tarihinde yola çıkarak mesai saatlerinde göreve başlamak için gerekli dikkat ve özeni göstermediği, bu nedenle “özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek fiilinin” somut uyuşmazlıkta sübuta erdiği anlaşıldığından başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezası işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine, 28.3.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ıncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmış olup; iyi yönetim ilkelerine aykırılık tespit edilmemiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve İSTANBUL ANADOLU ADLİ YARGI İLK DERECE
MAHKEMESİ ADALET KOMİSYONUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi