|
ÖZET: Başvuran, Mersin Valiliği İl Disiplin Kurulu tarafından verilen kınama cezasının iptali için Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, disiplin soruşturmasının, Devlet Hastanesi Başhekimliğinin yazısı ve Mersin Valiliği onayı ile başlatıldığını belirtmiştir. Başvuran, savunma süresinin kısıtlandığını, taşınma ve engellilik durumu nedeniyle savunma veremediğini ifade etmiştir. Bu nedenle, disiplin cezasının haksız olduğunu savunarak itirazda bulunmuştur.
Mersin Valiliği, disiplin cezasının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde verildiğini, kesinleşmiş disiplin cezalarının geri alınamayacağını belirtmiştir. Başvuranın savunma talebi, özel hayatın ihlali gerekçesiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın itirazının reddine yönelik hazırlanan karar önerisini Kamu Başdenetçisine sunmuştur. Sonuç olarak, disiplin cezasının verilmesinde izlenen prosedürün mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Başvuran, bu karara karşı Mersin İdare Mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7980-S.24.12522
BAŞVURU NO : 2024/1983
KARAR TARİHİ : 01.08.2024
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MERSİN VALİLİĞİ
Disiplin cezasına karşı itirazın reddi yönündeki kararın
BAŞVURUNUN KONUSU :
kaldırılması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 06.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (Tüzel Kişi No: –
231) Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Üye hakkında Devlet
Hastanesi Başhekimliğinin 03.05.2023 tarihli yazıları sonrasında Mersin Valiliğinin 09.06.2023 tarihli oluru ile başlayan disiplin soruşturması neticesinde hakkında bir takım fillerin isnat edildiğini, isnat edilen fiiller nedeniyle Mersin İl Sağlık Müdürlüğünün 18.10.2023 tarihli yazısıyla kendisinden 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 125/B maddesi uyarınca “Kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak” fiiline ilişkin savunma istendiğini, ancak Başvuranın henüz savunmasını vermeden Mersin Valiliğinin
04.10.2023 tarihli oluru ile Devlet Hastanesinden Devlet Hastanesine naklen atandığını ve
Başvuranın taşınma işlemleri ve sahip olduğu engellilik halinin vermiş olduğu zorluk sebebiyle savunma istemine süresi içerisinde yanıt veremediğini, sonrasında Başvuranın soruşturma evrakında yer alan aleyhe delilleri talep ettiğini ve bu konuda savunma hazırlamak üzere ek süre istediğini, buna karşılık süresi içerisinde yanıt vermediği gerekçesiyle “dosya münderecatından işlenen fiillerin sübuta erdiği” gerekçesiyle kınama cezası ile tecziye edildiğini, iddia olunan savunma hakkının kısıtlanması gerekçesiyle
01.12.2023 tarihinde anılan kınama cezasına itiraz edebildiğini, sonrasında iptal davası hazırlığı yapmak
maksadıyla söz konusu dosya kapsamındaki evrakların tarafına verilmesini talep ettiğini ancak bu hususun
11.01.2024 tarihli yazı ile “kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale” sonucunu doğuracağı ve
“kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatının ya da güvenliğinin tehlikeye gireceğini” ifade edilerek reddedildiğini, akabinde Başvuranın Mersin Valiliğine yapmış olduğu itirazın da reddedildiğinin tarafına 24.01.2024 tarihinde tebliğ edildiğini ifade ederek Mersin Valiliği İl Disiplin Kurulunun
17.01.2024 tarih ve Karar sayılı İtirazın Reddi kararının kaldırılmasını talep etmektedir. talep
etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Mersin Valiliği İl Sağlık
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuran Sendika Üyesi hakkında Valilik Makamının 09.06.2023 tarih ve sayılı onayı ile yapılan soruşturma neticesinde tanzim edilen soruşturma dosyası ile adı geçen hakkında uygulanan disiplin hükümleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Devlet Memurları Disiplin
Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde gerçekleştirildiğini, Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin 1 inci fıkrasına “Kesinleşmiş disiplin cezaları, kanuni düzenleme ile yargı kararlarının gerektirdiği durumlar hariç başka bir idari işlemle geri alınamaz, değiştirilemez veya ortadan kaldırılamaz.” istinaden herhangi bir işlem gerçekleştirilemediğini, mezkur soruşturma ve cezai hükümler bağlamında zamanaşımına mahal verilmediği,
kaydedilmiş ve soruşturmaya ilişkin evraklar yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2. “Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence” başlıklı 129 uncu maddesinde
“Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.
Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst
kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. (Değişik üçüncü fıkra:
7/5/2010-5982/13 md.) Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
/
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125/B nci maddesinde Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller; a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, b) Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur olan çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek, c) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak, d) Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, e) Devlete ait resmi araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak, f) Devlete ait resmî belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek, g) İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak, i) Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak ve bu tür yazı yazmak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek ve yapmak, j) Verilen emirlere itiraz etmek, k) Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak, l) Kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak.
m) (Ek:17/9/2004 – 5234/1 md.)Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek.
6. 30.04.2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurları Disiplin
Yönetmeliğinin “Disiplin soruşturması ve cezaları hakkında çeşitli hükümler” başlıklı 34 ncü maddesinin birinci fıkrasında “Kesinleşmiş disiplin cezaları, kanuni düzenleme ile yargı kararlarının gerektirdiği durumlar hariç başka bir idari işlemle geri alınamaz, değiştirilemez veya ortadan kaldırılamaz.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Mersin Valiliği İl Disiplin Kurulunun 17.01.2024 tarih ve Karar sayılı İtirazın Reddi kararı ile söz konusu itiraza konu kınama disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
9. Dosya kapsamında yapılan incelemede;
9.1. Başvuran Sendika müvekkili hakkında acil servis konsültasyonlarına cevap vermeyerek hasta mağduriyetine sebep olmak, hastalara bakmayarak diğer hekim meslektaşlarını ve idarecileri zor durumda bırakmak, mesai saatlerine uymamak, tetkik sonuçlarını değerlendirmek için başvuran hastalardan randevu istemek, bir çok hastanın Hasta Hakları Birimine, SABİM’e ve CİMER’e ad geçen hakkında şikayet başvurusu yapması, Devlet memuru olarak görev ve sorumlulukları yerine getirmemek iddialarıyla disiplin soruşturması başlatıldığı, Mersin İl Sağlık Müdürlüğü 18.10.2023 tarihli
E- – sayılı yazısı ile adı geçenden 657 sayılı kanunun 125/B(ı) maddesi uyarınca “Kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak” fiiline ilişkin savunma istendiği, savunma istem yazısına karşılık yazılan 13.11.2023 tarihli sayılı dilekçe ile soruşturma dosyasında aleyhteki delillerin, tutanakların, ifadelerin vb. tüm evrakın bir kopyasının tebliğ edilmesini ve tebliğ tarihinden itibaren savunma hazırlanmak üzere ek süre istendiği ancak dilekçenin süresinde verilmediğinden bahisle dikkate alınmayarak “dosya münderecatından işlenen fiillerin sübut bulduğu” tespiti yapılarak ceza kararı verildiği ifade edilmektedir.
9.2. Diğer yandan, soruşturma raporuna karşı savunma hazırlama süreci devam ederken Mersin Valiliğinin
04.10.2023 tarih ve karar numaralı oluru ile Devlet Hastanesinden naklen olarak
Devlet Hastanesine atamasının yapıldığı, başka bir ilçeye taşınma işlemlerinin yanı sıra adı geçenin engellilik durumundan kaynaklı zorluklar sebebiyle söz konusu soruşturma raporuna karşı savunma istem yazısına süresi içerisinde yanıt veremediği müşahede edilmiştir.
9.3. Devam eden süreçte, savunma yapamamış olan Başvuran Sendika müvekkilinin etkin bir itiraz öne süremediği, iptal davası açma hazırlıkları doğrultusunda dosya kapsamındaki evrakın tarafına tebliğ edilmesini sağlamak için yeniden dilekçe ile idareye başvurduğu ancak İl Sağlık Müdürlüğünün “kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale” gerekçesiyle anılan evrakların verilmesini reddettiği görülmüştür.
10. Bilindiği üzere, disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır. Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
11. Danıştay 12. Dairesinin 23/03/2011 tarihli ce E.2008/857, K.2011/1319 sayılı kararında; “Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle sübjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurallar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla
da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.” denilmektedir.
12. Yukarıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuat ve İdare’den alınan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; İdare kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun ve diğer mevzuatın öngördüğü işlemi yapmak zorundadır. Bu nedenle, başvuruya konu disiplin cezasına ilişkin sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde disiplin soruşturma sürecinde yürütülen iş ve işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile MERSİN VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi