|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Muğla Valiliği tarafından verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu iddiası değerlendirilmektedir. Başvuran, savunma hakkının kısıtlandığını ve haksız tahrik tespit edilmesine rağmen cezanın uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu öne sürmüştür. Ancak, yapılan incelemede, başvuranın mesai saatlerinde ve kurum içinde başka bir mesai arkadaşına karşı küfür etmesi gibi davranışlarının, Devlet memurlarının uyması gereken etik kurallara aykırı olduğu belirlenmiştir.
Devlet memurlarının görevleri sırasında vakarlarına uygun hareket etmeleri gerektiği vurgulanmış ve bu tür davranışların haklı görülemeyeceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuran hakkında uygulanan disiplin cezasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, disiplin cezalarının uygulanmasında idarenin takdir yetkisinin sınırlarını da ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/52745-S.20.57734
BAŞVURU NO : 2020/268
KARAR TARİHİ : 19/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MUĞLA VALİLİĞİ
Disiplin cezasının kaldırılması talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 06/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan özetle; Muğla Valiliği İl Güvenlik ve Acil
Durumlar Koordinasyon Merkezinin 15/11/2019 tarih, sayılı yazısı ile disiplin amirince tarafına kınama cezası verildiğini, İl Disiplin Kuruluna yapmış olduğu itirazın reddedildiğini, ancak savunması alınırken suç oluşturan eyleminin ne olduğunun açık bir biçimde belirtilmediği için savunma hakkının kısıtlandığını, soruşturmada haksız tahrik tespit edilmesine rağmen tarafına verilen disiplin cezasında bu husus değerlendirilmeden cezanın uygulandığını, bu hususlar nedeniyle verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, hakkında uygulanan disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Muğla Valiliği İl İdare Kurulu
Müdürlüğünün 03/03/2020 tarih, sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1 soruşturma sırasında muhakkik tarafından ifadesinin, disiplin amiri
tarafından da son savunmasının alındığı ve savunma hakkının kısıtlandığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı,
2.2 Adı geçenle ilgili yapılan disiplin işleminde haksız tahrik unsurunun tespit edildiği,
muhakkik tarafından yapılan değerlendirmede dikkate alındığı ve bu değerlendirmeye göre teklifte bulunulduğu, tarafına verilen kınama cezasına yapılan itiraz sonucunda İl Disiplin
Kurulu tarafında usul ve esasa ilişkin herhangi bir aykırılığın bulunmaması nedeniyle verilen cezanın yerinde olduğunun değerlendirildiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
Disiplin amiri ve disiplin cezaları başlıklı 124 üncü maddesinde; “Disiplin amirleri; kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşüne dayanılarak özel yönetmeliklerinde tayin ve tespit edilecek amirlerdir. Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”,
Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller başlıklı 125 inci maddesinin
3 üncü fıkrasında; “Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı
belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuk ve hakkaniyet yönünden bir aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, savunması alınırken suç oluşturan eyleminin ne olduğunun açık bir biçimde belirtilmediği için savunma hakkının kısıtlandığını, soruşturmada haksız tahrik tespit edilmesine rağmen tarafına verilen disiplin cezasında bu husus değerlendirilmeden cezanın uygulandığını, bu hususlar nedeniyle verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, hakkında uygulanan disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
verilmesi üzerine süresi içerisinde inceleme/soruşturmaya başlanması nedeniyle usule ilişkin herhangi bir aykırılığın bulunmadığı,
16. Muhakkik tarafından yürütülen inceleme/soruşturma safhasında tarafların karşılıklı iddialarının alınan tanık ifadeleri ve olay gününe ait görüntü kayıtlarının incelenmesiyle ortaya koyulduğu, bu doğrultuda, nin birlikte çalıştığı arkadaşlarının talebi üzerine 21/08/2019 günü demirbaşlara ait barkotların basımında yardımcı olduğu, demirbaş barkotlarını odasına götürerek bıraktığı, adı geçenin araması üzerine konuyla ilgisi olmadığını ifade ederek tartışmayı sonlandırması gerekirken adı geçenin odasına gittikten sonra odanın kapısını çarpıp çıkarak aralarında tartışma çıkmasına sebebiyet verdiği, kamera kayıtlarındaki görüntülerde elini arkada tutarak yaptığı duruşuyla birlikte değerlendirildiğinde planlı bir hareket olduğu ve adı geçeni suç işlemeye zorladığı kanaatinin oluştuğu değerlendirmesi yapılarak başvuranın tahrik sonucunda suçu işlediği hususunun açıkça belirtildiği, disiplin amiri tarafından da bu husus ve başvuranın geçmiş çalışmaları değerlendirilerek muhakkik raporunda getirilen teklif olan aylıktan kesme cezasının bir alt cezası olan kınama cezasının uygulandığı,
17. Ancak, Devlet memurlarının hizmet içinde ve dışında memuriyet vakarına uygun hareket etmeleri, Devlet memurluğu kimliklerine uygun olarak görevin saygınlığını, itibarını ve güvenini korumaları gerektiğinden, tahrik sonucunda da olsa mesai saatlerinde ve kurum içerisinde başka bir mesai arkadaşına karşı küfür edilmesi, fiziki temas olmasa da saldırı ve tehdit içerikli konuşma şeklinde yorumlanabilecek hareketlerde bulunulmasının haklı görülemeyeceği, buna göre, başvuran ve hakkında tespit edilen fiiller dolayısıyla ve her ikisinin fiili gözetilerek ayrı ayrı ceza uygulanması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı,
18. Başvuran ile nin karşılıklı olarak 21/08/2019 tarihinde meydana gelen olay ile ilgili şikayette bulundukları, soruşturma raporunun ekinde yer alan başvuranın ifadesinde 21/08/2019 günü ile aralarında meydana gelen olayın ayrıntılı şekilde anlatıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, olayda her iki tarafın ne ile suçlandığının açık olduğu, kaldı ki, başvurandan talep edilen savunma yazısına verilen cevap ve başvuranın disiplin cezasına itiraz dilekçesi incelendiğinde savunma hakkının kısıtlandığına dair herhangi bir beyanının da olmadığı görüldüğünden, başvuran tarafından ileri sürülen savunma hakkının kısıtlandığı iddiasının sübut bulmadığı,
Anlaşılmış olup,
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuran hakkında uygulanan disiplin cezası işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
21. Ancak, disiplin cezaları uygulanmadan önce alınması zorunlu olan savunmalarda savunma hakkının kullanılmasını engelleyecek/zorlaştıracak ifadelerden kaçınılması, savunma yapanın hangi suçla itham edildiğinin açıkça belirtilmesi hususlarında azami dikkat ve özenin gösterilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve MUĞLA VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi