|
ÖZET: Başvuru, Kastamonu Valiliği tarafından uygulanan disiplin cezasının iptali talebiyle ilgilidir. Başvuran, 2 yevmiye kesintisi olarak belirlenen cezanın kaldırılmasını istemektedir. Kastamonu Valiliği, başvuranın verilen emirlere itiraz ettiğini ve görevini yerine getirmediğine dair tutanak tutulduğunu belirtmiştir. Yapılan disiplin soruşturması sonucunda, başvuranın “verilen emirlere itiraz etmek” ve “iş arkadaşları ile hasta yakınlarına kaba muamelede bulunmak” gibi fiillerden dolayı disiplin cezası alması önerilmiştir. Başvuran, bu cezalara itiraz etmiş, ancak “kaba muamele” iddiaları kabul edilirken, “emirlere itiraz” cezası reddedilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini incelemiş ve disiplin cezasının hukuka uygun olduğunu tespit etmiştir. Disiplin cezasının verilmesinde, ilgili mevzuat ve disiplin kurallarına uygun hareket edildiği sonucuna varılmıştır. Başvuranın itirazı, Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü İşyeri Disiplin Kurulu tarafından da reddedilmiştir. Kurul, başvuranın savunmasını yetersiz bulmuş ve verilen cezanın yerinde olduğuna karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın disiplin cezasının iptali talebi reddedilmiş ve karar, Kastamonu Valiliği ile başvurana tebliğ edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu belirterek, başvuranın itirazının kabul edilmediğini açıklamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5459-S.24.8614
BAŞVURU NO : 2024/131
KARAR TARİHİ : 21.05.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KASTAMONU VALİLİĞİ
Disiplin cezasının iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 04.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; 2 yevmiye kesintisi olarak uygulanan disiplin cezasının iptal edilmesini talep
etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru sonucunda Kastamonu Valiliğinin cevabi yazısında
özetle; başvuranın verilen emirlere itiraz ettiği ve görevini yapmadığı hakkında tutulan tutanağa istinaden inceleme/soruşturma başlatıldığı, soruşturma neticesinde “verilen emirlere itiraz etmek ve iş arkadaşları ile hasta yakınlarına kaba muamelede bulunmak” fiilleri ile ilgili disiplin cezası teklif edildiği ve bu cezalar ile tecziye edildiği,
2.1) Başvuranın bu disiplin cezaları ile ilgili Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü İşyeri Disiplin Kuruluna itiraz
ettiği ve soruşturma dosyasındaki belgelerden de görüleceği üzere “iş arkadaşlarına ve hasta yakınlarına kaba muamelede bulunmak” fiili ile ilgili almış olduğu “İhtar” disiplin cezasına itirazının kabul edildiği ancak “verilen emirlere itiraz etmek” fiili için almış olduğu “2 yevmiye kesintisi” disiplin cezasına itirazının reddedildiği belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) T.C. Sağlık Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatı İşyerleri İçin İşverenin Üyesi Bulunduğu Türk
Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Öz Sağlık ve Sosyal Hizmet
İşçileri Sendikası (ÖZ-SAĞLIK İŞ) arasında imzalanan 19. Dönem İşletme Toplu İş Sözleşmesinin;
5.1) “Disiplin Hükümleri ve Kurulları” başlıklı 53 üncü maddesinde; “Disiplin Hükümleri: “İşçilere
verilecek disiplin cezaları hafifinden ağırına doğru; ihtar, 1 yevmiye kesme cezası (Y), 2 yevmiye kesme cezası (Y), 3 yevmiye kesme cezası (Y), 4 yevmiye kesme cezası (Y), 5 yevmiye kesme cezası (Y), 6 yevmiye kesme cezası (Y) ve işten çıkarma (İ.Ç) cezasıdır. İşverenin 4857 sayılı İş Kanununun 25/11 maddesindeki hakları saklı kalmak kaydıyla disiplin cezaları EK-1 Disiplin Ceza Cetvelinde belirtilmiştir.
EK-1 Disiplin Ceza Cetvelinde yer alan disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve halleri işçinin işlediğinin yetkili makamlar tarafından yapılan/yaptırılan disiplin soruşturması ya da kovuşturması neticesinde tespit edilmesi halinde işçiye işlenilen fiil ve hallerine karşılık gelen disiplin cezası verilir.
Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve halleri işleyen işçiler hakkında, bu fiili ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren 3 (üç) ay içinde disiplin soruşturması ya da kovuşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet 2 (iki) yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
İşlenilen fiil veya halin ceza cetvelinde iki ayrı karşılığı olması halinde aynı fiil için iki ceza verilemeyeceğinden işlenilen fiile karşılık gelen cezalardan yalnızca yüksek olanı uygulanır.
Belli bir disiplin cezası verilmesi gereken fiil ve hallerden dolayı ceza alan ve cezası kesinleşen işçiye, 5 yıl içinde aynı fiili ve hali tekrar işlemesi halinde tekerrür hükümleri uygulanarak bir üst ceza verilir. Aynı fiil ve halden dolayı ceza alan işçi, 5 yıl içerisinde aynı fiil ve halden ceza almamış ise tekerrür hükümleri uygulanmaz.
İşten çıkarmalar ve tekerrür hükümleri hariç; disiplin cezasını veren kurul, işçinin sicil durumunu, geçmiş hizmetlerini ve iyi halini gözeterek, işçiye disiplin ceza cetvelinde işlenilen fiile karşılık gelen ceza yerine bir derece hafif ceza verebilir.
İşyeri disiplin kurulu:
İşyerlerinde 3 işveren ve 3 yetkili işçi sendikası temsilcisinden oluşan işyeri disiplin kurulu kurulur.
Taraflar kurula asıl üye kadar da yedek üye belirlerler. Sözleşmenin imza tarihinden itibaren bir ay içerisinde taraflar asıl ve yedek üyelerini yazılı olarak birbirlerine bildirirler. Asıl üyelerin mazereti halinde yerine yedekleri katılır. Sendika temsilcisi olarak kurula katılan üyelerden birinin disiplin kuruluna sevk edilmesi halinde yerine yedek üye katılır. Şayet işçiye ihtar veya yevmiye kesme cezalarını veren disiplin amiri ile işçinin eşi veya ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sihri hısımları kurul üyesi ise yerine yedek üye katılır.
Kurula işveren temsilcileri arasından işveren veya işveren vekilinin tayin edeceği biri başkanlık eder.
Başkanın tensip edeceği bir üye, aynı zamanda kurulun raportörlüğünü ifa eder. Lüzumu halinde,
taraflardan birinin yazılı müracaatı ile kurul, kurul başkanı tarafından toplantıya çağrılır. îşçi, ihtar ve yevmiye kesme cezalarına karşı işyeri disiplin kuruluna itiraz edebilir. İtirazda süre, işlenilen fiil ve hale karşılık gelen disiplin cezasının işçiye tebliğinden itibaren 7 (Yedi) gündür. İtiraz halinde, kurulun gündemi
3 (üç) işgünü içinde gizlilik esaslarına uygun olarak kurul üyelerine gönderilir. Kurul itiraz dilekçesi ile
eklerinin kendisine intikalinden itibaren, soruşturma dosyasına göre (müfettiş/muhakkik tahkikatlarını) 15 (Onbeş) gün içinde kararını verir. Kurul ihtiyaç halinde ceza istenen işçi/işçileri veya tanıkları dinleyebilir.
Kararlar ekseriyetle alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olur.
Süresi içinde itiraz edilmeyen ya da itiraz edilip de Kurul tarafından red edilen disiplin cezaları kesinleşir ve işçiye tebliğ edilerek kararın bir örneği işçinin özlük dosyasında saklanır.
Üst disiplin kurulu:
Bakanlık merkez teşkilatında, 3 işveren ve 3 yetkili işçi sendikası temsilcisinden oluşan üst disiplin kurulu kurulur. Taraflar kurula asıl üye kadar da yedek üye belirlerler. Sözleşmenin imza tarihinden itibaren bir ay içerisinde taraflar asıl ve yedek üyelerini yazılı olarak birbirlerine bildirirler. Asıl üyelerin mazereti halinde yerine yedekleri katılır. Sendika temsilcisi olarak kurula katılan üyelerden birinin üst disiplin kuruluna sevk edilmesi halinde yerine yedek üye katılır, işçinin eşi veya ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sihri hısımları kurul üyesi ise yerine yedek üye katılır.
Kurulun başkanlığını, işveren/işveren vekilinin belirleyeceği temsilci yapar. Başkanın tensip edeceği bir üye aynı zamanda kurulun raportörlüğünü de ifa eder. Toplantı gündemi, gizlilik esaslarına uygun olarak toplantı tarihinden 5 (beş) işgünü önceden üyelere yazılı olarak bildirilir. Kurul, işten çıkarılması önerilen işçi ile ilgili soruşturma dosyası (müfettiş/muhakkik tahkikatlarını) ve eklerinin kendisine intikalinden itibaren, işçinin savunmasını almasına müteakip dosyayı görüşüp karara bağlar. Kurul ihtiyaç halinde ceza istenen işçi/işçileri veya tamkları dinleyebilir. Kararlar, toplantıya katılanların çoğunluğuyla alınır.
Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olur. Kurulun verdiği karar kesindir.
Alman karar işçiye tebliğ edilir ve kararın bir örneği işçinin özlük dosyasında saklanır.”
5.2) Ek-1 Disiplin Ceza Cetvelinde;
DİSİPLİN CEZASINI 1.DEFA 2.DEFA 3.DEFA
GEREKTİREN FİİL VE HALLER
20- İş ile ilgili verilen 1 Y. 2 Y 3 Y emirlere/talimatlara itiraz etmek,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, 2 yevmiye kesintisi olarak uygulanan disiplin cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
8) Şikâyet başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuran hakkında
03.11.2023 tarihinde “görevini ifa etmemek ve iş arkadaşlarıyla sorun yaşaması” gerekçeleriyle tutanak
tutulduğu, 06.11.2023 tarihinde tutulan tutanağa ilişkin başvurandan savunmasının istendiği ve 09.11.2023 tarihinde disiplin soruşturması yapılması için muhakkik görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
9) Muhakkik tarafından hazırlanan rapor sonucunda; başvuranın savunması, şahit gösterilen ve
tutanakta isimleri yazılı personelin ifadeleri kapsamında, 9.1.) Başvurana, TÜHİS EK-1 disiplin ceza cetveli madde 10- b/bendi gereğince işyerinde “iş arkadaşlarına, hasta ve hasta yakınlarına kaba muamelede bulunmak” fiili işlediği kanaati ile “İHTAR” cezası verilmesi,
9.2) TÜHİS EK-1 disiplin ceza cetveli madde 20 kapsamında “iş ile ilgili verilen emirlere/talimatlara itiraz
etmek” fiilini ikinci defa tekrar ettiği ve “2 yevmiye” cezası verilmesi önerildiği tespit edilmiştir.
10) Muhakkik raporu doğrultusunda, başvuranın, 18.01.2024 tarih ve sayılı son savunmasının
yeterli görülmediği, bu nedenle TÜHİS İş Sözleşmesi Ek-1 Disiplin Ceza Cetveli 10- b/bendi gereğince 1 defaen İhtar ve 20.Maddesi “İş ile ilgili verilen emirlere/talimatlara itiraz etmek” hükmü uyarınca 2.defaen
“2 yevmiye kesintisi” ile tecziye edildiği anlaşılmakta olup başvuranın Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü
İşyeri Disiplin Kuruluna itiraz ettiği ve yapılan itiraz üzerine Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü İşyeri
Disiplin Kurulunun toplandığı anlaşılmaktadır.
11) Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğü İşyeri Disiplin Kurulunun 07/02/2024 tarihli ve sayılı
kararında özetle; Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Sürekli İşçi kadrosunda görev yapan başvuranın, TÜHİS İş Sözleşmesi EK-I Disiplin Ceza Cetveli 10-b.Maddesi gereği “ işyerinde iş arkadaşlarına, hasta ve yakınlarına kaba muamelede bulunmak” hükmü uyarınca 1.defaen “İhtar” cezasındaki iddiaların sübut bulmaması ve somut suç unsuru oluşmaması nedeniyle cezaya yapılan itiraz uygun görülerek itirazının kabul edildiği ve cezasının iptal edildiği,
11.1) Başvuranın, görevli olduğu birimde iş ile ilgili verilen emir ve talimatlara itiraz ettiği tespit edildiği
iddiası nedeniyle TÜHİS İş Sözleşmesi EK-1 Disiplin Ceza Cetveli 20.Maddesi gereği “İş ile ilgili verilen emirlere/talimatlara itiraz etmek” hükmü uyarınca 2. defaen “2 yevmiye kesintisi” cezası verilmesi disiplin işleminin ilgili mevzuattaki disiplin hükümlerine ve işlediği fiile uygun olduğu tespit edilerek itirazının reddedildiği görülmektedir.
12) Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; başvurana “İş ile ilgili verilen emirlere/talimatlara itiraz
etmek” hükmü kapsamında verilen disiplin cezasının muhakkik raporu doğrultusunda sübuta erdiği anlaşılmakta olup idarece gerçekleştirilen iş ve işlemlerde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden
itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Yetkili İş
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Kastamonu Valiliğine tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi