Disiplin cezasının iptal edilmesi talebi üzerine e-reçete kullanımındaki sorunlar nedeniyle yapılan disiplin soruşturması (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/3041-S.24.4815

BAŞVURU NO : 2023/15992

KARAR TARİHİ : 15.03.2024

RET KARARI

Adres:

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL VALİLİĞİ

Disiplin cezasının iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 05.10.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran adına başvuruda bulunan Yasal Temsilci; Uzm. Dr. ’nin, Devlet

Hastanesi’nde İç Hastalıkları Uzmanı olarak görev yapmakta olduğunu, hastalara yazılan reçeteleri EReçete yerine Normal(manuel) olarak yazması sebebiyle hakkında disiplin soruşturması başlatıldığı, yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Devlet Hastanesi Başhekimliği’nin sayılı ve

07.08.2023 tarihli kararı ile 657 sayılı Kanunun 125. Maddesinin a fıkrasına istinaden UYARMA cezası

verildiği,

1.1. Hekimler tarafından yazılan reçetelerin içermesi gereken bilgilere ve hangi şekillerde yazılabileceğine ilişkin düzenlemenin, Eczaneler ve Eczacılar Hakkında Yönetmeliğin 28. maddesi ile yapıldığı,

1.2. Normal (manuel) reçete Yönetmelik maddesi ile geçerli kılındığı, manuel olarak yazılan reçetelerin geçerli olmasının tek şartı Yönetmelik maddesinin 1. Fıkrasında sayılan bilgileri içermesi olduğu, yazılan reçeteler sebebiyle hiçbir kamu zararı oluşmadığı, tüm hastaların ilaçları sorunsuz bir şekilde temin edilebildiği, kaldı ki, manuel olarak reçete düzenlemeyi tercih etmesinin sebebinin, E-Reçete sisteminde ve poliklinik bilgisayarlarında yaşanan problemler nedeniyle yaşanan gecikmeler ve bu gecikmeler sonucunda ortaya çıkan hasta mağduriyetler olduğu, mer’i mevzuatta E-Reçete uygulamasını zorunlu kılan bir düzenleme bulunmadığını ifade ederek mezkur cezanın kaldırılması talep edilmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü’nün 13.11.2023 tarihli cevabi yazısında; “ Devlet Hastanesinde görevli başvuranın 2023 yılı şubat, mart, nisan ve mayıs aylarında e-reçete oranının %0 olduğu tespit edildiğinden Hastane Başhekimliğinin 16/06/2023 tarihli ve sayılı Görevlendirme Olur’u ile adı geçen hakkında inceleme başlatıldığı ve başlatılan inceleme neticesinde düzenlenen inceleme raporunda adı geçenin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125.maddesinin A fıkrasının (a) bendi gereğince

Uyarma cezası ile tecziye edilmesi kanaati belirtilmiştir. Söz konusu kanaate istinaden adı geçenin savunmasının istenildiği ve vermiş olduğu savunmasının kabule şayan görülmemesi nedeniyle 07/08/2023 tarihli ve sayılı yazı ile cezanın tecziye edildiği, ceza yazısında İl Disiplin Kuruluna ve yetkili

İl İdare Mahkemesine itiraz etme hakkı olduğunun belirtildiği ve adı geçenin ceza yazısını 11/08/2023 tarihinde tebliğ aldığı anlaşılmış olup, başvuranın açmış olduğu dava bulunmadığı” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi dinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 12.04.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik’in

“Kabul Edilecek Reçeteler’ başlıklı 28 inci Maddesinde: Reçetelerde hastanın adı, soyadı, hastalığın tanısı ile hekimin adı soyadı, unvanı, diploma tescil numarası ile görev yerinin yer alması ve reçetelerin

hekim tarafından imzalanmış olması gerekir. (2) Eczanelerde kabul edilecek reçeteler aşağıda belirtilmiştir:

a) Normal reçete, b) Takip edilmesi gereken ilaçların yazıldığı özel reçeteler, c) Elektronik reçete,…”, 6. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği “Elektronik Reçete Uygulaması” başlıklı 4 üncü Maddesinin 1. Fıkrasının 5. Bendinde: “ (2) … Kurumca belirlenecek istisnalar haricinde manuel reçetelerin bedelleri karşılanmayacaktır. Kurum tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması sonrasında ise reçeteler Kurum tarafından belirlenecek tarihten itibaren elektronik imza ile imzalanacaktır. Eczaneler tarafından manuel giriş yapılan reçetelerin bedelleri karşılanmayacaktır. (3) Kurum tarafından gerekli düzenlenmeler tamamlanıncaya kadar manuel olarak düzenlenmeye devam edilecek olan reçeteler; a)

Yabancı ülkelerle yapılan “Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri” kapsamında Kurum tarafından sağlık hizmeti verilen kişiler için düzenlenen reçeteler, b) Majistral ilaç içeren reçeteler,alerji aşıları reçeteleri, c) İthal ilaç grubuna giren kişiye özel yurt dışından getirtilen ilaçlar için düzenlenen reçeteler, ç) SUT’un 1.7(2)

fıkrasının b ve c bentlerinde tanımlanan ve MEDULA hastane sisteminden provizyon alınamamasına rağmen sağlık hizmeti sunulması durumunda düzenlenen reçeteler, d) Acilde düzenlenen reçeteler, e) Aile hekimleri tarafından “gezici sağlık hizmeti” kapsamında düzenlenen reçeteler (bu reçetelerin gezici sağlık hizmeti kapsamında düzenlendiğini belirtir ifadenin bulunması ve hekim tarafından onaylanması gerekmektedir.), f) Evde sağlık hizmeti kapsamında düzenlenen reçeteler, g) Resmi ve özel sağlık kuruluşlarından; kamu idareleri bünyesindeki kurum hekimliklerinde, işyeri hekimliklerinde, belediyelere ait polikliniklerde, huzur evlerinde, aile hekimlikleri dışındaki birinci basamak resmi sağlık hizmeti sunucularında, üniversitelerin mediko-sosyal birimlerinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin birinci(Mülga ibare:RG-7/10/2016-29850) (72) (…) basamak sağlık hizmet sunucularında düzenlenen reçeteler (resmi ve özel sağlık kuruluşlarının MEDULA hastane sistemini kullanmaya başlamaları veya teknik alt yapılarını

oluşturmaları halinde e-reçete uygulamasına geçmeleri zorunludur.). ğ) (Ek:RG-25/8/2016-29812) (67)

“Evde Bakım Hizmetleri Sunumu Hakkında Yönetmelik” kapsamında hizmet veren merkez veya birimlerce düzenlenen reçeteler. (4) (Değişik:RG-4/9/2019-30878 Mükerrer) (123) Kırmızı, mor, turuncu ve yeşil reçetelerin elektronik reçete olarak düzenlenmesi halinde bedelleri Kurumca karşılanır. Kırmızı, mor, turuncu ve yeşil matbu reçetelerin bedelleri; Kurumun resmi internet sitesinde, MEDULA sisteminden kaynaklanan nedenlerle (belirtilen sürelerde) elektronik reçetelerin düzenlenemediği duyurusuna istinaden

Kurumca karşılanır. (5) MEDULA sisteminin ve/veya sağlık hizmet sunucusuna ait sistemin çalışmaması nedeniyle e-reçetenin düzenlenememesi halinde manuel olarak düzenlenen reçete üzerinde e-reçete olarak düzenlenememesine ilişkin “Sistemlerin çalışmaması nedeniyle e-reçete düzenlenememiştir” ibaresi kaşe ya da el yazısı şeklinde belirtilmeli ve bu ibare (Değişik ibare:RG-7/10/2016-29850) (71) başhekim tarafından onaylanmalıdır. (Yukarıda tanımlanmış olan istisnai hallerde düzenlenen manuel reçetelerde bu ibare aranmayacaktır…”

Hükümleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran; Devlet Hastanesi’nde İç Hastalıkları Uzmanı olarak görev yapmakta olduğunu, 2023 yılında hakkında reçeteleri e- reçete yerine manuel olarak düzenlemesi gerekçesiyle soruşturma açıldığı ve açılan soruşturmada kendisine Uyarma cezası verildiğini ifade ederek mezkur cezanın kaldırılmasını talep etmektedir.

9. Yapılan mevzuat incelemesi neticesinde; Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmelik’te reçetelerin geçerli olması için hastanın adı soyadı gibi kişisel bilgileri ile hekim ile ilgili bilgilerin yer alması gerektiği, aynı Tebliğ’de normal reçete ve elektronik reçetenin eczanelerde kabul edilebildiğinin belirtildiği, diğer taraftan, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği’nde ise Kurumca belirlenecek istisnalar haricinde manuel reçetelerin bedelleri karşılanmayacağı ayrıca ilgili maddede manuel olarak reçete düzenlenme imkanı veren durumların sayıldığı, sağlık hizmet sunucusunun çalışmaması halinde manuel olarak reçete düzenlenebileceği ancak “Sistemlerin çalışmaması nedeniyle e-reçete düzenlenememiştir” ibaresinin reçetede yer alması gerektiği ve bu ibarenin baş hekim tarafından onaylanması gerektiği anlaşılmıştır.

10. Somut Olayda; Başvuranın, 2023 yılı şubat, mart, nisan ve mayıs aylarında e-reçete oranının %0 olduğu tespit edilmesine binaen Hastane Başhekimliğinin 16/06/2023 tarihli ve sayılı Görevlendirme

Olur’u başvuran hakkında inceleme başlatıldığı, İncelemeci . . tarafından 20.07.2023 tarihinde hazırlanan İnceleme Raporunda 657 sayılı Kanunun 125 inci Maddesinin a fıkrasına istinaden başvuranın

Uyarma Cezası ile tecziyesinin teklif edildiği, akabinde başvurandan savunması istendiği, başvuranın savunmasını 31.07.2023 tarihinde sunduğu ancak savunmasının kabul edilmeyerek 07/08/2023 tarihli ve sayılı yazı ile teklif edilen cezanın tecziye edildiği anlaşılmıştır.

/

10.1. Yukarıda belirtilen mevzuatta; doktorların hastalara reçete yazarken elektronik reçete kullanmasının bir zorunluluk olmadığı ancak manuel olarak reçete yazılmasının istisnai hallerde uygulanması gerektiği, bu istisnai haller içerisinde, sağlık sistem sunucusu ile ilgili sorunların da yer aldığı anlaşılmaktadır.

Başvuran ifadesinde ve savunmasında “elektronik reçete sisteminin çalışmaması nedeniyle reçete yazamadığını” ifade ettiği ancak kendisine diğer doktorların “elektronik reçete yazmasında sorun olmaması hatırlatılması” üzerine “sistem hatasının lokal olarak gerçekleştiği” ifade ettiği görülmüştür. Mezkur olayda diğer hekimlerin elektronik reçete sistemini sorunsuz olarak kullanırken başvuranın 3 ay boyunca bu sistemi kullanamaması hayatın doğal akışına aykırıdır. Diğer taraftan, başvuranın ifade ettiği gibi, kendi sistemine özgü bir sorun olsa bile, bununla ilgili yazışmaları yaparak sorunun çözülmesi için gerekli adımları atması gerektiği ancak bunla alakalı herhangi bir belge sunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, başvuranın elektronik reçete yazmadığı anlaşılması üzerine başvurana “elektronik reçete yazması hakkında tebligat yapıldığı” başvuranın da bu tebligatı imza karşılığı aldığı, başvuranın ifadesinde görüldüğü, bu bağlamda başvuranın İdare’nin talimatlarını uygulamadığı anlaşılmış olup,

10.2. Tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda, İdare’nin başvurana 657 sayılı Kanunun 125 inci

Maddesinin a fıkrasında belirtilen “Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde… kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak” fiiline istinaden Uyarma Cezası vermesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi