|
ÖZET: Başvuran, Antalya Valiliği tarafından Uzm. Dr. hakkında verilen “Uyarma” disiplin cezasının iptali talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. Başvuruda, disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu ve itirazlarının reddedildiği belirtilmiştir. Antalya Valiliği, disiplin soruşturması sonucunda Uzm. Dr.’nin görevine geç geldiği ve erken ayrıldığı iddialarının doğrulandığını, bu nedenle cezanın verilmesinin uygun olduğunu ifade etmiştir.
Antalya Valiliği’nin sunduğu belgelerde, Uzm. Dr.’nin muayene saatlerine uymadığı ve bu durumun tanık beyanlarıyla da desteklendiği görülmüştür. Disiplin cezasının verilmesi sürecinin yasal çerçevede yürütüldüğü, itirazın reddine dair kararın da hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Başvuranın, disiplin cezasına karşı yargı yoluna başvurabileceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, başvuranın itirazının hukuka uygun bir şekilde değerlendirildiğini göstermektedir. Başvuran, Antalya İdare Mahkemelerinde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1430-S.25.2183
BAŞVURU NO : 2024/15234
KARAR TARİHİ : 10.02.2025
RET KARARI
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANTALYA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının iptali talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 10.12.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Sendikası tarafından yapılan başvuruda, başvuran sendika üyesi Uzm. Dr. hakkında Devlet Hastanesi Başhekimliğince başlatılan disiplin soruşturması sonucunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/A-b maddesinde belirtilen “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek” hükmüne göre “Uyarma” cezası verildiğini, 03.10.2024 tarihinde Antalya Valiliği İl
Disiplin Kuruluna itiraz ettiğini fakat itirazının reddedildiği belirtilerek hukuka aykırı olduğu iddia edilen
Antalya Valiliği İl Disiplin Kurulu kararının ve ilgili cezanın iptali talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Antalya Valiliğinin 14.01.2025 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; /
2.1. Başvuran hakkında tanzim edilen disiplin cezasına ilişkin işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; Uzm.
Dr. un Devlet Hastanesinde geçici olarak görevlendirildiği 08.07.2024-
11.07.2024 tarihlerinde görevli bulunduğu poliklinikte muayenesine geç başladığı ve muayenesini erken
bitirdiği iddiası üzerine yapılan disiplin soruşturması neticesinde, adı geçenin 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 125/A-b maddesinde belirtilen “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek” hükmüne göre “Uyarma” cezasıyla tecziyesinin uygun görüldüğü, 2.2. Devlet Hastanesinde 08.07.2024-12.07.2024 tarihleri arasında geçici olarak görevlendirilen
Uzm. Dr. un HBYS üzerinde yapılan kontrollerinde; 08.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 08:34, bitiş saatinin 14.42, 09.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 10:50, bitiş saatinin 14.48, 10.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 10:16, bitiş saatinin 14.26, 11.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 10:36, bitiş saatinin 14.35 olduğu, adi geçenin 12.07.2024 tarihinde ise raporlu olduğunun tespit edildiği, bu durumun disiplin soruşturması kapsamında alınan tanık beyanıyla da doğrulandığı, başvuranın 08.07.2024-11.07.2024 tarihlerinde mesai saatlerine riayet etmediğinin açık ve net olduğu, tüm bu hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde Uzm. Dr. a disiplin amiri tarafından 657 sayılı Devlet Memurlar Kanununun 125/A-b maddesi gereğince verilen “Uyarma” cezasının disiplin hukukuna ve mevzuata uygun olduğu, bu nedenle Uzm. Dr. un 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 125/A-b maddesi gereğince kendisine verilen “Uyarma” cezasına karşı yapmış olduğu itirazın reddine karar verildiği, 2.3. Uzm. Dr. un kendisine verilen “Uyarma” cezasına itirazına ilişkin İl Disiplin
Kurulunca verilen 23.10.2024 tarih ve / sayılı “itirazın reddine” ilişkin kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, adi geçenin söz konusu cezaya ve İl Disiplin Kurulunca verilen karara karşı yukarıda bahsedilen
Kanun ve yönetmelik hükümleri gereğince yargı yoluna başvurması gerektiği dolayısıyla bu aşamada söz konusu cezanın iptali talebinin dostane çözüm girişimi çerçevesinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, Açıklamalarına yer verilmiş olup, söz konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” , 4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde, “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”, 5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde, “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır..
A – Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: (…)
b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek(…)”, 5.3. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”, 5.4. “Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde, “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”, 5.5. “İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde, “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır. İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. (1) numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, tarafına verilen uyarma disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisinin verilebileceği düzenlenmektedir. Bu kapsamda disiplin soruşturmasına konu isnatlarda yer alan hareketlerin sübuta erip ermediği ve söz konusu isnatlar için öngörülen disiplin cezasının başvurana uygulanmasına olanak bulunup bulunmadığı, disiplin hukuku usullerine uyulup uyulmadığı hususlarının ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
9. Yapılan disiplin soruşturmasının ve verilen disiplin cezasının idari soruşturmaları usullerine uygun yürütülüp yürütülmediğine ilişin yapılan incelemede, 9.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 127 inci maddesinde, disiplin suçu niteliğindeki fiil ve halleri işleyenler hakkında bu fiil ve hallerin işlenildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren, uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı, disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı hüküm altına alınmıştır.
9.2. Soruşturmaya başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri, idare açısından cezalandırma yetkisini sınırlandıran sürelerdir. Bu sebeple, disiplin soruşturmalarında disiplin suçu oluşturan fiil ve hallerin gerçekleştiği ve söz konusu fiil ve halin işlendiğinin öğrenildiği tarihlere dikkat edilmesi gerekmektedir.
Danıştay ve idari yargı kararlarında belirtildiği üzere, disiplin soruşturmasına başlanılması soruşturmacı (incelemeci) görevlendirilmesiyle başlamaktadır. Bu işleme kadar geçen süre ise, idarenin soruşturmaya başlama zaman aşımı için gözetmesi gereken süredir. Soruşturmanın açılıp açılmayacağına veya hangi merci tarafından açılacağına karar verilmesi için yapılan yazışmalar ve ön incelemeler de bu süreye dahildir.
(Bakınız. Danıştay 12. Dairesinin 18/02/2009 tarihli ve E:2008/6979, K:2009/854 sayılı; Danıştay 12.
Dairesinin 27/10/2015 tarihli ve E: 2012/11481, K:2015/5579 sayılı; Danıştay 10. Dairesinin 20/03/1991 tarihli ve E:1998/2495, K:1991/1002 sayılı kararları)
9.3. Konu ile ilgili Danıştay Kararlarında da belirtildiği üzere, kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezası, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır.
Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanabilmektedir.
9.4. Bu kapsamda somut uyuşmazlık incelendiğinde, başvuranın söz konusu eyleminin 08.07.2024-11.08.2024 tarihleri arasında gerçekleştiği, 02.08.2024 tarihinde idari soruşturmaya başlanıldığı, 21.08.2024 tarihinde soruşturmanın sonuçlandırıldığı 03.09.02024 tarihinde de başvurana “Uyarma” cezası verildiği anlaşılmış olup, bu cihette belirtilen kanunda yer alan zamanaşımı sürelerine riayet edildiği sonucuna varılmıştır.
10. Disiplin soruşturmasını ilgili kanunlarda da yer alan disiplin amirlerince, yetkili ve görevli kişilerce yapıldığı, başvurana usulüne uygun tebliğ yapıldığı, itiraza ilişiklin yasal hakların usule uygun hatırlatıldığı disiplin soruşturmasında uygulanması gereken usullere riayet edildiği kanaatine varılmıştır.
11. İlgili diplin soruşturmanın esasına yönelik olarak başvuran hakkındaki “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terketmek,” iddiasının sübuta erip ermediği incelendiğinde; idare tarafından gönderilen soruşturma evrakları, tanık beyanı HBYS sistem kayıtları incelendiğinde; görevlendirme akabinde iş başı yaptığı tarih olan 08.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 08:34, bitiş saatinin 14.42, 09.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 10:50, bitiş saatinin 14.48,
10.07.2024 tarihinde muayene başlama saatinin 10:16, bitiş saatinin 14.26, 11.07.2024 tarihinde muayene
başlama saatinin 10:36, bitiş saatinin 14.35 olduğu, adi geçenin 12.07.2024 tarihinde ise raporlu olduğu, göreve geç gelmek ve erken ayrılmak fiillerine ilişkin olarak herhangi bir izin veya idareye usulüne uygun olarak bildirilmiş bir özrünün bulunmadığı görülmüş, başvuranın usulüne uygun şekilde idareye bildirilmiş özür ve izin olmadığı sürece mesai saatlerine uymakla yükümlü olduğu, mesaiye uymamanın herhangi mağduriyete sebebiyet vermemiş olmasının ve ulaşım süresinin uzun olmasının özür olarak kabul edilemeyeceği görülmüş olup 657 sayılı Kanunun 125/A-b maddesinde belirtilen “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terketmek,” fiilinin somut uyuşmazlıkta sübuta erdiği sonucuna varılmıştır.
12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri, yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak, usule ve esasa uygun olan disiplin cezasında ve bu cezaya yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13.1. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede
/
hangi mercie başvurabileceğini gösterdiği bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve diğer iyi yönetim ilkelerine uygun hareket ettiği anlaşılmıştır.
13.2. 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesi ile öngörülen “geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir” hükmü ile idarelere takdir yetkisi tanındığı, başvuranın daha önceki hizmet süresi boyunca herhangi bir disiplin cezası almadığı, ilgili eylemleri alışkanlık haline getirdiğine dair herhangi bir husus bulunmadığı anlaşıldığından ilgili cezanın belirtilen hüküm çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ANTALYA VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi