TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5635-5635 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/11307 2018/ 11307
KARAR TARİHİ : 04/03/2019 |tarih|
RET KARARI ,
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının iptali talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 20/09/2018 20.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, “ ” adlı twitter hesabından yapmış olduğu paylaşımlar nedeniyle “
Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak” eylemi nedeniyle tarafına “ 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının” verildiğini, akabinde bu cezanın “ Aylıktan kesme” cezasına çevrildiğini ancak hakkında bir alt ceza verilip verilemeyeceğine ilişkin hiçbir değerlendirmenin yapılmadığını, aylıktan kesme cezası verilmeden önce de savunmasının alınmadığını belirterek ilgili cezanın iptalini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığının 12/ 11/ 2018 tarih sayılı cevabi yazısında özetle;
İlgilinin kendisine ait olduğunu belirttiği “ @ ” isimli sosyal medya hesabından “ Milli eğitim Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Bürokratlarını yıpratmaya yönelik aşağılayıcı, rencide edici ve hakaret içeren paylaşımlarda bulunduğu, bu nedenle tarafına disiplin yönünden “ 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması” cezası verildiği, Yüksek Disiplin
Kuruluna itirazda bulunması neticesinde “Aylıktan kesme” cezasının verildiği, belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
1 / 63. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 4.1.“Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde; “Aylıktan kesme : Memurun, brüt aylığından 1/ 30 – 1/ 8 arasında kesinti yapılmasıdır .
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallin-de kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak, b) Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek, c) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak, d) Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak, e) Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek, f) Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak, ı) Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, Kademe ilerlemesinin durdurulması : Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır .
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
a) Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek, b) Özürsüz ve kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek, c) Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak, d) Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak, e) Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yeri toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanmak veya kullandırmak, f) Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek, h) Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak, ı) Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak, j) Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak, k) Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak, .
2 / 6l) Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları
tehdit etmek, m) Diplomatik statüsünden yararlanmak suretiyle yurt dışında, haklı bir sebep göstermeksizin ödeme kabiliyetinin üstünde borçlanmak ve borçlarını ödemedeki tutum ve davranışlarıyla Devlet itibarını zedelemek veya zorunlu bir sebebe dayanmaksızın borcunu ödemeden yurda dönmek, n)
Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak, o) Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak .
4.2. ” Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar başlıklı 126 ncı maddesinde;
“Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir .
4.3. “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinde;
“ Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar .
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar .” 4.4. “Yüksek disiplin kurullarının karar usulü, memurun hakkı” başlıklı 129 uncu maddesinde, “Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gör-dükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler .
Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, (…) soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir .” 4.5. “Savunma Hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez .
Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır .” 4.6. “itiraz” başlıklı 135 inci maddesinde;
“Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin
3 / 6kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz
edilebilir . …
İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler .” Hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran, hakkında tesis edilen aylıktan kesme disiplin cezası verilmesine ilişkin işlemin iptalini talep etmektedir .
7. Dosya içeriğindeki bütün belgeler birlikte değerlendirildiğinde Milli Eğitim Bakanlığının İçişleri
Bakanlığına 08/ 05/ 2017 tarihli yazısında Bakanlık personellerinden bakanlık aleyhine paylaşımlar yapabilecek personelin olabileceği ve bunun tespitinin istendiği bunun üzerine ilgili hesapların takibe alınarak neticede “ ” adlı twitter hesabından yapılan paylaşımların da bu kapsamda olabileceği bilgisi bakanlığa bildirilmiştir . Bunun üzerine 21/ 06/ 2017 tarihinde Bakanlık tarafından soruşturma başlatılmıştır . 21/ 06/ 2017 tarihinde ilgili fiilin işlendiğinin öğrenildiği, 23/ 06/ 2017 tarihinde soruşturma başlatılarak ilgili soruşturma 19/ 12/ 2017 tarihinde bitirilmiştir .
10/ 11/ 2017 tarihinde başvuranın ifadesine başvurulmuş olup, ilgilinin “ adlı twetter hesabı açtığı, 2016 ile 2017 yılları arasında “MEB’de hala hırsızdan, kumpasçıdan bürokrat yapılıyor . Yazık çocuklara, öğretmenlere, velilere, nesillere .” , hırsızları koruyan her bürokrat ve siyasetçi hırsızdır .” vb paylaşımlarda bulunduğu ve tarafınca da verilen ifadede bu paylaşımları kendisinin yaptığı, ancak kurumun menfaatine aykırı davranma amacı gütmediğini belirttiği ifadelerine rastlanmıştır . Akabinde ilgilinin savunması istenmiş ve bunun üzerine 26/ 11/ 2018 tarihinde ilgili savunmasını vermiştir . Disiplin kurulu kararı ve Valinin onayı ile 19/ 02/ 2018 tarihinde “ 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması” disiplin cezası verilmiştir . İlgilinin Yüksek
Disiplin Kuruluna itiraz etmesi neticesinde ise kurul, verilen cezanın orantılılık ilkesine aykırı olduğu sebebiyle itirazı kabul etmiş ve neticede idare tarafından “Aylıktan Kesme” cezası verilmiştir .
8. İlgili fiilin işlendiğinin öğrenilmesinden itibaren iki gün sonra soruşturmaya başlanıldığı,
20162017 yılları arasında işlenen fiillere ilişkin olarak 19/ 02/ 2018 tarihinde disiplin cezasının
verildiği, dolayısıyla mevzuatta belirtilen soruşturma ve ceza verme sürelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır . Dolayısıyla idare, zamanaşımı süresi içinde ve zaman yönünden yetkili olduğu süre içerisinde ilgili işlemleri yaptığı anlaşılmıştır . İlgili ceza Valilik makamının oluru ile verilmiş ve mevzuata uygun olarak yetkili makam tarafından verildiği anlaşılmıştır . İlgiliye ceza verilmeden önce soruşturma kapsamında savunmasının alındığı tespit edilmiş, dolayısıyla şekil yönünden de
4 / 6hukuka aykırılık tespit edilememiştir . İlgilinin yaptığı itiraz üzerine de Yüksek Disiplin Kurulunun
itirazı kabul etmesinin akabinde bir alt ceza disiplin amiri tarafından verilmiştir . İlgili kanunun hükmü gereğince ikinci ve son savunma alınması usulü yalnızca devlet memurluğundan çıkarma cezasına özgü olduğundan bir alt ceza verilmesinden önce ikinci savunmanın alınmamış olmasında mevzuata aykırılık saptanamamıştır .
9. Anayasa Mahkemesinin E .2015/ 12317 sayılı kararında AİHM Büyük Dairesi, Janowski/ Polonya (B . No: 25716/ 94, 21/ 01/ 1999) kararına atıfta bulunulmuş olup, ilgili kararda “Kamu gücünü kullanan memurlara yönelik kabul edilebilir eleştiri sınırının sıradan bireylere göre daha geniş olduğunu hatırlatmıştır . Ancak bu, memurların – politikacılar kadar geniş bir şekilde- her söz ve davranışını kamu denetimine açtığı anlamına gelmez . Memurların görevlerinde başarılı olmaları, kamu görevinden faydalanmaları ile bağlantılıdır ve bu sebeple onların görevlerini yaptıkları sırada sözlü saldırılara karşı korunmaları ile bağlantılıdır ve bu sebeple onların görevlerini yaptıkları sırada korunmaları gerekebilir . Bu nedenle kaba ve saldırgan dil kullanılması ifade özgürlüğü kapsamında sayılamayacağı… .” belirtilmiştir . Dolayısıyla ilgilinin kamu görevlisi olan bürokratlar hakkındaki
“hırsız” ve “kumpasçı” ifadelerinin ifade özgürlüğü kapsamında sayılamayacağı anlaşılmıştır .
10. Yukarıdan bu yana anlatılan bütün hususlar neticesinde; İdare tarafından yapılan işlemlerde işlemin iptalini gerektirecek mevzuata aykırı herhangi bir işlem tespit edilememiştir . Ayrıca ilgilinin söylemlerinin genel hukuki değerlendirme kapsamında ifade özgürlüğü kapsamında sayılamayacağı da değerlendirilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Bahsi geçen ilkelere aykırılık saptanamamıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
5 / 6Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi