|
ÖZET: Başvuran, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı’nda KOBİ Uzmanı olarak görev yaparken kendisine uygulanan mobbing nedeniyle aldığı uyarma ve kınama cezalarının iptalini talep etmiştir. Başvuru, 5 Ocak 2024 tarihinde yapılmış olup, başvuranın iddialarına göre, müdürü tarafından haksız yere cezalandırılmıştır. İlgili idare, başvuranın mesai saatlerine uymadığı ve amirine saygısız davrandığı gerekçesiyle disiplin cezalarının verildiğini belirtmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın mesai saatlerine riayet etmediği, izinsiz olarak görev yerinden erken ayrıldığı ve geç geldiği tespit edilmiştir. Bu durum, KOSGEB Disiplin Yönetmeliği ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na dayanarak disiplin cezası verilmesine neden olmuştur. Başvuranın itirazı, Başkanlık Disiplin Kurulu tarafından reddedilmiş ve verilen disiplin cezasının hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu, iyi yönetim ilkelerine de riayet edildiği ifade edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı Ankara İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6810-S.24.10679
BAŞVURU NO : 2024/202
KARAR TARİHİ : 01.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın kendisine verilen uyarma ve kınama cezasının iptali talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 05.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Ankara
Sincan Müdürlüğünde KOBİ Uzmanı olarak görev yaptığını, müdürü tarafından kendisine mobbing uygulandığını, yaşanan sıkıntılar sonrasında uyarma ve kınama cezaları tecziye edildiğini bu cezaların hukuka aykırı olduğunu belirterek iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru sonucunda idareden istenen bilgi ve belge yazımıza
cevaben Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme
İdaresi Başkanlığı Hukuk Müşavirliği’nin sayılı ve tarihli 11.03.2024 tarihli yazısında;
2.1) Başvuranın şikâyet başvuru dilekçesinde uyarı ve kınama cezası verilmesine ilişkin bahsi geçen
iddialarının sayılı Soruşturma Raporunda incelendiği ve söz konusu iddiaların doğru olmadığı değerlendirilerek başvurana söz konusu disiplin cezalarının tecziye edildiği, 2.2.) KOSGEB Rehberlik ve Denetim Kurulu Müfettişi tarafından 11.08.2023 tarihli ve sayılı
Soruşturma Raporu ve KOSGEB Başkanlık Makamının 11.08.2023 tarihli ve sayılı OLUR ile hazırlanan Soruşturma Raporunda;
2.2.1) Raporun konusu; başvuranın, mesai saatlerine riayet etmediği iddiası ile Müdürü arasında bu konuya
ilişkin 21.02.2023 tarihinde yaşanan tartışma olduğu, başvuranın mesai saatlerine riayet etmediği iddiasının
soruşturulması neticesinde; 2021/05 sayılı Genelgede belirtildiği üzere KOBİ Uzmanlarının işe giriş ve çıkışlarında Personel Takip Sistemi (PTS) takibi için kimlik kartını okutmaları gerektiği, bu hususun
KOSGEB Ankara Sincan Müdürlüğü’nün 07.09.2022 tarihli ve sayılı yazısında da Müdürlük personeline hatırlatıldığı, başvuranın PTS’de kayıtlı eksik çalışmaları olduğu belirtilerek bu durumun gerekçesini Müdürlüğe bildirilmesinin istenildiği, adı geçenin cevabi yazsında izin girilmemesinin gerekçesini oluşturacak bir açıklamasına rastlanılamadığı, Müdürün başvuranın yakın zamana kadar geç kalmayı alışkanlık haline getirdiğini, geç kaldığı durumlarda önceden bilgi vermediğini, mazeret ya da gerekçe belirtmediğini, bu tarz durumların oluşmaması için kendisini uyardığını beyan ettiği, herhangi bir izin ve görevlendirmesi olmadığı halde mesai saatlerine riayet etmediği hususunun Müdürlük tarafından düzenlenen tarihleri ve evrak kayıt sayıları Tablo 1’de belirtilen toplam 7 adet tutanakla kayıt altına alındığı
Müfettişliklerince PTS üzerinden 20.08.2022-25.05.2023 tarihleri arasında yapılan sorgulamalarda elde edilen verilere göre söz konusu tutanaklardaki bilgiler dahil başvuranın herhangi bir izin veya görevlendirmesi olmadığı halde, 5 farklı günde toplam 120 dakika görev yerinden erken ayrıldığı ve 14 farklı günde toplam 855 dakika göreve geç geldiği, bu durumun sebebi hakkında adı geçen Müfettişliğimize de makul bir gerekçe sunmadığından, göreve geç gelmek ve görev yerinden erken ayrılmak suretiyle kusurlu olduğu anlaşılmış olup, “…söz konusu fiilin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125’nci
maddesi ile KOSGEB Disiplin Yönergesinin Disiplin Cezaları başlıklı 5’nci maddesinin ilgili kısmındaki:
“Uyarma:…2) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak…”hükmüne uyulduğu kanaatine varıldığından “Uyarma” cezası tecziye edildiği, 2.2.2.) Müdür ile başvuran arasında 21.02.2023 tarihinde yaşanan tartışmanın soruşturulması neticesinde; başvuranın 21.02.2023 tarihinde incelemeye konu bir olay bulunmadığını beyan ettiği ancak bahsi geçen tarihte Müdürün başvuran hakkında yapılan şikâyetleri konuşmak ve sözlü olarak uyarmak üzere odasına çağırdığını, konuşma sırasında kendisiyle diyalog kurmakta zorlandığını, adı geçenin şahsına karşı öfkelenerek tepki gösterdiğini ve sesini yükselttiğini bunun üzerine adı geçenin odadan çıkmasını istediğini, ancak başvuranın “çıkmıyorum bu odadan” diyerek çıkışını sürdürdüğünü, bunun üzerine kapıyı tutarak sakin bir şekilde tekrar odadan çıkmasını istediğini, adı geçenin odadan çıktıktan sonra kapıyı kapatırken
“üzerime kapatma” diyerek yüksek sesle bağırdığını belirttiği geçici süreyle Müdürlüğün sekretaryasında görevlendirilen Büro Personelinin de olayı doğruladığı 22.02.2023 tarihli ve sayılı tutanakta
21.02.2023 tarihinde yaşanan olayda başvuranın kapıyı tutup itekleyerek saygısız bir tavırla diğer odalardan
da duyulacak şekilde yüksek sesle “üzerime kapatma” diyerek bağırdığı belirtildiğinden, amirine karşı hal ve hareketi ile saygısız davranmak suretiyle kusurlu olduğu anlaşılmış olup söz konusu fiilin 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 125’nci maddesi ile KOSGEB Disiplin Yönergesinin Disiplin cezaları başlıklı 5’nci maddesinin ilgili kısmındaki “ b: Kınama: ….3) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak…” hükmüne uyduğu kanaatine varıldığından “Kınama” cezası tecziye edildiği,
2.3) Başvuruya konu disiplin cezası Rehberlik ve Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan soruşturma
raporuna istinaden verilmiş olup Soruşturma Raporu incelediğinde disiplin cezası verilmesine dair işlemde isabetsizlik bulunmadığı, başvurana verilen disiplin cezasına karşı itiraz hakkı bulunduğu ve başvuranın da verilen disiplin cezasına itiraz ettiği söz konusu itirazın Başkanlık Disiplin Kurulu’nda görüşülmüş olup başvurucunun itirazının reddine karar verildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun;
5.1) “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde “A
– Uyarma : Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: ….b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek, B – Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir….c)
“Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak” …
5.2) Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinde “Uyarma, kınama
ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”
5.3) “Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve
halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b)
Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”
5.4) “Disiplin kurulları ve disiplin amirleri” başlıklı 134 üncü maddesinde; “ Disiplin ve soruşturma
işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere Kurum merkezinde bir Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur.(2) (Değişik: 12/2/1982 – 2670/38 md.) Bu kurulların kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususlar Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.(3)”
6) KOSGEB Disiplin Yönetmeliği’nin; “Disiplin Cezaları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 125’nci maddesinde yer alan Devlet memurlarına yönelik disiplin cezaları ile bu cezaların uygulanacağı fiil ve hallere ilişkin hükümlerin Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığında görevli personele de uygulanması esastır” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, disiplin cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
9) Şikâyet başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuran hakkında mesai
saatlerine riayet etmediği iddiası ile Müdürü arasında bu konuya ilişkin 21.02.2023 tarihinde yaşanan tartışma gerekçeleriyle soruşturma raporu düzenlendiği, başvuran söz konusu cezalara 27.09.2023 tarihli dilekçe ile itiraz etmiş olup Başkanlık Disiplin Kurulu Kararın ile reddedildiği anlaşılmaktadır.
10) Muhakkik tarafından hazırlanan rapor sonucunda; idaredeki yetkililer ve başvuranla yapılan
telefon görüşmeleri, tarafların iddiaları, şahit gösterilen ve tutanakta ismi yazılı personelin ifadeleri kapsamında; başvuranın; yakın zamana kadar geç kalmayı alışkanlık haline getirdiği, geç kaldığı durumlarda önceden bilgi vermediği, mazeret ya da gerekçe belirtmediği, bilgi vermesi için kendisinin uyarılmasına rağmen herhangi bir izin ve görevlendirmesi olmadığı halde mesai saatlerine riayet etmediği ve bu hususun da Müdürlük tarafından kayıt altına alınan/Müfettişlikçe de PTS üzerinden 20.08.2022-
25.05.2023 tarihleri arasında yapılan sorgulamalarda elde edilen verilere göre söz konusu tutanaklardaki
bilgiler dâhil KOBİ Uzmanı ’un herhangi bir izin veya görevlendirmesi olmadığı halde, 5 farklı günde izinsiz olarak 120 dk görev yerinden erken ayrıldığı ve 14 farklı günde toplam 855 dakika göreve geç geldiği, izinsiz ayrıldığı günler için de makul bir gerekçe sunmadığından, KOBİ Uzmanı
’un göreve geç gelmek ve görev yerinden erken ayrılmak suretiyle kusurlu olduğu görülerek uyarı cezası verildiği, Müdürün başvuran hakkında firmalar tarafından da yapılan şikâyetleri konuşmak ve sözlü olarak uyarmak üzere odasına çağırdığında başvuranın kendisine karşı öfkelenerek sesini yükselttiği bunun üzerine Bey’in odadan çıkmasının istenmesi üzerine “çıkmıyorum bu odadan” … kapıyı “üzerime kapatma” diyerek yüksek sesle bağırdığı Büro Personelinin söz konu duruma şahit olduğu görülmektedir. Tanık ifadesinde bu durum; “ Makam odasında Müdür tarafından
KOBİ Uzmanı ’a söz konusu firmanın ziyaret edilip edilmediği sorulmuş, ise ziyaret edilmesi gerektiğinden haberinin olmadığını söylemiştir. Firmanın kurul kararına göre ziyaret edilmesi gerektiği hatırlatılmış, akabinde konuşma sona ermiş, makam kapısı kapatılmak üzereyken kapıyı tutup itekleyerek, üslupsuz bir tavır ve davranış takınarak diğer odalardan da duyulacak şekilde yüksek sesle “ üzerime kapatma” diyerek bağırmıştır. Makam odasının kapısında
21.02.2023 saat 16.15 sularında gerçekleşen olay..” şeklinde yer almaktadır. Başvuranın üslupsuz bir
şekilde diğer odalardan da duyulacak şekilde yüksek sesle “üzerime kapatma” diyerek bağırdığı belirtildiğinden, 21.02.2023 tarihinde yaşanan olayda ’un amirine karşı hal ve hareketi ile saygısız davranmak suretiyle kusurlu olduğu anlaşılarak söz konusu fiilin 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 125.maddesi ile KOSGEB Disiplin Yönergesinin Disiplin cezaları başlıklı 5.maddesinin ilgili kısmındaki “ b: Kınama: ….3) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak…” hükmüne uyduğu kanaatine varıldığından kınama cezası verildiği görülmektedir.
11) Soruşturmada amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Bu nedenle,
soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün kanıtların her suç maddesi itibariyle ayrı ayrı tartışılması; bulgular ve deliller, suçun işleniş koşulları, oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve
eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir.
12) Yine soruşturmaya başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri, idare açısından cezalandırma yetkisini
sınırlandıran süreler olduğundan disiplin soruşturmalarında disiplin suçu oluşturan fiil ve hallerin gerçekleştiği ve söz konusu fiil ve halin işlendiğinin öğrenildiği tarihlerin yıl, ay ve gün olarak belirtilmesine özellikle dikkat edilmelidir. Disiplin soruşturması neticesinde düzenlenecek olan raporlarda fiilin gerçekleşme ve öğrenilme tarihlerinin açıklıkta yazılması aynı zamanda hukuki bir gerekliliktir.
13) Bu kapsamda şikâyet başvuru konusu değerlendirildiğinde; 657 Sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı Madde 125’nci maddesinde; “Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek,” fiilinin uyarma cezasını, “Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak” fiilinin kınama cezasını gerektirdiği, söz konusu cezaların 657 sayılı DMK’nın 126 ve 127’nci madde de belirtilen usullere uygun olduğu, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde disiplin cezasının müfettiş raporu doğrultusunda sübuta erdiği anlaşılmakta olup idarece gerçekleştirilen iş ve işlemlerde hukuka aykırı bir durum tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden
itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA VE T.C. KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi