Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Eskişehir Valiliği’nde ambulans şoförü olarak çalıştığı sırada, 31 Mart 2023 tarihinde yaşadığı bir olay sonucunda verilen uyarma cezasının iptalini talep etmektedir. Olay, başhekimlik binasında kıyafet almak için gittiği sırada, bir çalışanla arasında geçen tartışmanın fiziksel şiddete dönüşmesiyle başlamıştır. Başvuran, kendisine yönelik yapılan saldırılar nedeniyle mağdur olduğunu ifade etmekte ve verilen disiplin cezasının haksız olduğunu iddia etmektedir.

Eskişehir Valiliği, başvuranın şikayeti üzerine başlatılan disiplin soruşturmasında, olayla ilgili tanık ifadeleri ve darp raporları doğrultusunda her iki tarafın da disiplin cezasına çarptırıldığını belirtmiştir. Başvuran hakkında uyarma cezası, diğer şahıs hakkında ise kınama cezası verilmiştir. Disiplin soruşturmasının usulüne uygun olarak yürütüldüğü ve her iki tarafın da şikayetçi olduğu durumların göz önünde bulundurulduğu ifade edilmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, uygulanan disiplin cezasında hukuka aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. Başvuranın talebi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu süreçte, başvuranın hak arama özgürlüğü kapsamında yargı yolu açık tutulmuştur.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/2339-S.24.3725

BAŞVURU NO : 2023/15277

KARAR TARİHİ : 28.02.2024

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR VALİLİĞİ

Tarafına verilen disiplin cezasının kaldırılması talebi hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 22.09.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; ambulans şoförü olduğunu 31.03.20023 tarihindeki nöbetinde KKM izin alarak

Başhekimliğe oksijen kacağı tamiri ve elbise istihkakı alımı için gittiğini, oksijen tamiri bitince elbise almak için İş Sağlığı ve Güvenliği Birimine gittiğinde birimde çalışan kişinin öğle tatili olduğu için sonra gelmelerinin söylendiğini tam ayrıldıkları sırada isimli şahsın küfür ederek seni öldüreceğim diye bağırarak aşağıya inmeye çalıştığı sırada kendisini merdivenlerden aşağı ittiğini bu nedenle yüz üstü yere düştüğünü yerden kalkmaya çalışırken sol göğüs ve başına tekme attığını ve boğazına sarılarak boğmaya çalıştığını ekip arkadaşlarının ve güvenlik görevlisinin kendisini şahsın elinden zor aldıklarını kendisini iten kişiden şikâyetçi olduğunu ancak açılan soruşturma sonucunda tarafına uyarma cezası verildiğini ve kendisinin mağdur edildiğini belirterek, tarafına verilen uyarma cezasının iptalini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Eskişehir Valiliği tarafından gönderilen 03/01/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Başvuru sahibinin 31.03.2023 tarihinde vuku bulan olayla ilgili 03.04.2023 tarihli İl Ambulans Servisi

Başhekimliğine vermiş olduğu dilekçesine istinaden Başhekimlik tarafından inceleme ve araştırma başlatıldığını, akabinde olaya tanık olan personellerin açıklamaları alınarak İl Sağlık Müdürlüğüne soruşturma başlatılmasının talep edildiğini, bunun üzerine 10.04.2023 tarihli makam onayı ile soruşturmaya başlanıldığını, aynı konuya ilişkin 22.05.2023 tarihli tutanak soruşturmaya eklenmek üzere İl Sağlık

Müdürlüğüne gönderildiğini 23.05.2023 tarihinde birleştirme görevlendirmesi ile devam eden soruşturmaya eklenilerek disiplin soruşturması yapıldığını,

2.2. Anılan soruşturmanın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesi hükmüne istinaden yapıldığı ve ile ‘ın karşılıklı almış oldukları darp raporlarının mevcut olduğunu,

2.3. Yapılan soruşturma sonucu hazırlanan raporun sonuç bölümünde; “Şoför için 657 sayılı

Devlet Memurları Kanunu 125. maddesinin Uyarma cezasına dair e bendindeki e) Devlet memur vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak durumu dolayısıyla UYARMA cezasının verilmesi,

ATT için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 125. maddesinin Kınama cezasına dair g ve

“ h bentlerindeki g) İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak,” durumları dolayısıyla KINAMA cezasının verilmesinin teklif edildiği ve bu yönde ceza verildiği,

2.4. Disiplin Soruşturması safahatında her iki tarafın beyanlarından uzlaşamayacaklarının soruşturmacı tarafından belirtilmesi üzerine soruşturma süresince çalışma ortamının huzur ve refahı açısından görev yeri değişikliği yapıldığı,

2.5. Başvuranın disiplin cezasına itirazının bulunmadığı,

2.6. Şikâyete bağlı adli işlem safahatının devam etmekte olduğu belirtilmiş ve başvuran hakkında düzenlenen soruşturma raporu ve ekleri yazı ekinde gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Davranış ve işbirliği” başlıklı 8 inci maddesi; “Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadırlar.

Devlet memurlarının işbirliği içinde çalışmaları esastır.”

5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesi; “AUyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…

e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak,”

6. 30.04.2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Devlet Memurları Disiplin

Yönetmeliğinin “Disiplin soruşturması” başlıklı 28. Maddesinde; “(1) Disiplin cezası verilebilmesi için memur hakkında soruşturma açılması zorunludur. Soruşturma yapılmadan disiplin cezası verilemez.

(2) Disiplin soruşturması, memurlar arasından görevlendirilen muhakkik ya da teftiş, denetim ve soruşturma yapmakla görevli memurlar eliyle yapılır. Disiplin soruşturmasında birden fazla memur birlikte görevlendirilebilir.

(3) Disiplin soruşturmasında muhakkik görevlendirilmesi hâlinde muhakkik, hakkında soruşturma yapacağı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olamaz.”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret

Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, kendisine verilen disiplin cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.

9. Dosya kapsamında yapılan incelemede;

9.1. 31/03/2023 tarihi, saat 12.00 sularında ve ’ın arasında yaşanan sözlü

’ tartışmanın daha sonra fiziksel şiddete döndüğüne dair un 06/04/2023 tarihli Ambulans

Servisi Başhekimliğine vermiş olduğu şikâyet dilekçesine istinaden Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü makamının 10/04/2023 tarih ve sayılı soruşturma onayı ile 11/04/2023 tarih sayılı görevlendirme yazısı ile muhakkik atandığı ve başvuran ile şikâyetçi olduğu kişi hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde 19/06/2023 tarihli soruşturma raporunun düzenlendiği,

9.2. Disiplin soruşturması kapsamında dinlenen tanık ifadelerinde;

“Özel Güvenlik görevlisi . .; Güvenlik Hanım ile biz nöbet noktamızdaydık. Bir takım sesler duyduk.

Bunların şakalaşma olduğunu sandık. Daha sonra nöbet noktamızdan baktığımızda bahsi geçen kişiler de merdiven aşağı inmekteydiler. , ’ın boğazına sarılmaya çalıştı fakat ilk seferde ittirmek sureti ile buna müsaade etmedi. Daha sonra o anda , ”

’a “şerefsiz şeklinde bir ithamda bulundu. Bunun üzerine da ’un

”

“sen ne diyorsun diye üzerine yürüdü. da onun üzerine yürüdü ve , ’ın tek eli ile boğazına sarıldı. Bunun üzerine ’u tekrar ittirince duvara sürünerek yere düştüler. . Hanım ’u ben de ’ı tuttum. Bunun üzerine başka kişiler de arbedeyi ayırmak için geldiler…” dediği,

“Özel Güvenlik . .; olay günü olay saatinde . Bey ile nöbet noktasında oturmaktaydık. Görevimiz esnasında yukarıdan konuşma sesleri gelmekteydi ve birileri merdivenden inmekteydi. Bu esnada sesler yükselmeye başladı, nöbet noktamın kapısını açar açmaz merdivenlerin bitme noktasına doğru 3-4 basamak

“ kala aralarında mesafe olmasına rağmen ’un, ‘a dönerek şerefsiz” dediğini duydum. Bunu duymasından dolayı Bey merdivenlere gelip yanına yaklaşarak neden küfür ediyorsun, düzgün konuş şeklinde uyarıda bulundu, o esnada , Bey’in boğazına doğru elini atarak penyesinden yakaladı, biz kavga çıkacağını düşündüğümüz için nöbet noktamızdan olay mahalline doğru koşarken henüz gelmeden Bey kendisini kurtarmaya çalışırken ikisi de yere düştüler. Yerde debelenme yaşandı. Olaya müdahale ettik. . . Beyi kaldırdı ben de Beyi kaldırdım. ’u ben lojistik kapısından çıkarmaya çalışırken elimden ısrarla kurtulmaya çalışıyordu ve bu esnada Bey’in annesine ve eşine defalarca küfretti. Bahçeye çıktığımızda da

“

Lojistik biriminde çalışan . beyin de şahit olduğu üzere öldüreceğim seni ” şeklinde bağırdı bahçede, Daha sonra ben şahsı bıraktım ve görev yerine döndüm.” dediği,

“Dr. . . .’nün; Saat 12 sularında oksijen tüp değişimi sonrası kıyafet istihkakını almak için başhekimlik binasına geldik, o sırada ekip arkadaşlarım saatin öğle arası saati olduğunu söylediler, ben de bir bakalım belki çıkmamışlardır dedim. Bunun üzerine zaten şimdi alamazsak ben bir daha gelmem dedi, üst kata çıkıp sorduğumuzda ise ismini bilmediğimiz görevli bayan saat 13.30’da gelmemizi söyledi. Tam ayrılacakken ’ı gördük. Ben kendisine ne için geldiğimizi ilettim. Kendisi kıyafet için 13.30’da gelin dedi, bunun üzerine merdivenlerden inmeye başladı ve “ben bir

daha gelmeyeceğim dedi, ile aralarında laf dalaşı başladı, bu sırada ’ın her sene seninle mi uğraşacağım diyerek sinkaflı küfür ettiğini hatırlıyorum. Ardından ’ın merdivenlerden aşağı inerek ’u ittirdiğini ve bir yumruk salladığını hatırlıyorum. Ardından

boğazından tutup yere düşürdü ve üstüne çullandı. Biz ise bu sırada orada bulunan güvenlik görevlileri ile tarafları ayırdık” dediği,

“Dr. .’nin 12.10 sularında başhekimlik binasında elbise istihkakı almak için geldik orada bulunan bayan personel öğle arasında olduğunu, öğleden sonra gelmemiz gerektiğini söyledi. Bunun üzerine dönüp giderken Bey geldi. O sırada merdivenden inen , . hocaya şimdi almazsam bir daha gelmem dedi bunu duyan Bey merdivenden inip a her sene seninle mi uğraşacağız

lan deyip merdivenden aşağı itti. Daha sonra alt katta üzerine çıkıp boğuştuklarını gördüm. Bu sırada güvenlik de oraya geldi ve Beyi ’un üzerinden çektik. Bu sırada Bey hala yumruk savuruyordu” dediği,

“ATT . .’nin için kıyafet sorulduğunda öğlen arasına girdiğimizi söylediler, ( tarafından belirtildi.) Ardından olayın başında yok iken başka bir odadan çıkıp n

’a “nerede o diyerek merdivenlerden Beye seslenerek ‘”her sene seninle mi uğraşacağız diyerek sinkaflı küfür etmiş ve kişiyi itmiştir. Sonrasında güvenlikler ve ekip arkadaşlarım ayırmaya çalışsa da ’un üstüne çıkmıştır. tarafından darp edilmiştir.” dediği

Beyanlara ek olarak istenen olay günü ve olay anına dair yaşanan tartışmayı gösteren kameranın arızalı olması nedeniyle kayıt alınamadığı gerekçesiyle erişilemediği, bununla beraber her iki tarafa ait darp raporlarının mevcut olduğu belirtilmiştir.

9.3. Disiplin Soruşturma Raporu’nun ‘Sonuç’ kısmında özetle; “Şoför İ için 657 sayılı Devlet

Memurları Kanunu 125. maddesinin Uyarma cezasına dair e bendindeki e) Devlet memul vakarına yakışmayan tutum ve davranışta ‘bulunmak” durumu dolayısıyla UYARMA cezasının verilmesi, ATT için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 125. maddesinin Kınama cezasına dair g ve

10. Kamu görevlilerinin disipline aykırı eylem ve işlemleri nedeniyle haklarında disiplin cezası verilebilmesi için, anılan eylem ve işlemlerin sübut bulup bulmadığının usulüne göre yürütülen soruşturma ile ortaya konulması, tespit edilen disipline aykırı davranışlar nedeniyle de yasada öngörülen cezanın verilmesi disiplin hukukunun temel ilkelerindendir.

11. Anılan disiplin cezasının usul ve esas yönünden incelenmesinde; başvuran ile arasında 31/03/2023 tarihinde başlayan tartışmanın devam etmesi ve fiziksel boyuta ulaşması üzerine tarafların birbirinden şikâyetçi oldukları, başvuranın dilekçesi üzerine olayın idareye intikalinden sonra idarece soruşturma talep edildiği (10/04/2023), inceleme/soruşturmanın süresi içerisinde başlaması nedeniyle usule ilişkin herhangi bir aykırılığın bulunmadığı,

12. Başvuran ile arasında meydana gelen tartışmanın ve fiziksel temas boyutunun hem alınan darp raporlarında hem de muhakkik tarafından yürütülen inceleme sonucunda görgü tanıklarının ifadeleriyle sübuta erdiği, idarenin personeli arasında gerginliği önleyici her türlü tedbiri almasının önem arz ettiği, bu nedenle, başvuran ve diğer şahıs hakkında bahse konu olay sonrası görev yeri değişikliği yapılması işleminin yerinde olduğu,

13. Kamu görevlilerinin hizmet içinde Devlet Memurluğu kimliklerine uygun olarak görevin saygınlığını, itibarını ve güvenini korumaları gerektiği, bu doğrultuda, görev yaptığı yerdeki meslektaşı, astı veya üstü konumundaki tüm personel dahil olmak üzere, başvuran tarafından ’a hitaben ve görgü tanıkları tarafından doğrulanan sözler sarf edilmesinin her ne saikle olursa olsun kabul edilmesinin mümkün olmadığı, taraflar arasında fiziki temasın da mevcut olması nedeniyle başvuran hakkında uygulanan disiplin cezası işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

14. Kaldı ki haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılan personelle ilgili olarak bu soruşturma sonucunda o yerde kalmalarında sakınca görülmüş olması durumunda hizmetin gereği olarak ilgili personelin görev yerlerini değiştirilebileceği idarelere verilmiş bir hak olup, eğer idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmışsa, başvuranın hizmet gereği yapılan atamasının iptal edilmesi talebi, idarenin takdir yetkisinin belli bir yönde kullanımına ilişkindir. Bu kapsamda idare belli bir konuda işlem tesis edilmesi için yapılan başvuruyu, o andaki öznel ve nesnel koşullara göre değerlendirip sonucuna

göre karar almakta olup, idarenin takdir yetkisini kaldıracak şekilde karar verilemeyeceğinden ve idarenin, takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanamadığından idarenin başvuruya konu işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.

15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuran hakkında uygulanan disiplin cezası işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURAN ile ESKİŞEHİR VALİLİĞİNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi