|
ÖZET: Başvuran, Bornova İlçe Nüfus Müdürlüğü’nde görevli olup, kızının hastalığı nedeniyle bir günlük izin talep etmiş, ancak bu talep reddedilmiş ve hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır. Soruşturma sonucunda, başvuranın amirine saygısız davrandığı iddiasıyla kınama cezası verilmiştir. Başvuran, bu cezanın iptalini talep etmektedir.
Bornova Kaymakamlığı, disiplin soruşturmasının mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü ve başvuranın davranışlarının kınama cezasını gerektirdiğini belirtmiştir. Soruşturma sırasında, başvuranın izinsiz olarak görev yerini terk ettiği ve amirine yüksek sesle hitap ettiği tanık ifadeleriyle doğrulanmıştır. Bu nedenle, disiplin cezasının uygulanmasının hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddi yönünde öneride bulunmuş ve disiplin soruşturmasında herhangi bir usule aykırılık tespit edilmediğini belirtmiştir. Başvuran, bu karara itiraz edebilir ve İzmir İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/288-S.24.462
BAŞVURU NO : 2023/13013
KARAR TARİHİ : 11.01.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BORNOVA KAYMAKAMLIĞI
Disiplin kararına itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 13.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Bornova İlçe Nüfus Müdürlüğünde görev yaptığını, kızının hasta olması nedeniyle bir günlük izin talebinde bulunduğunu, söz konusu izin talebinin reddedilerek hakkında soruşturma başlatıldığını, bu kapsamda tarafına haksız yere kınama cezası verildiğini belirterek, söz konusu kınama cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında Bornova Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğünün 08/09/2023 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Bornova Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğünün 16.06.2023 tarihli, Zsayılı oluru ile “Muhakkik” olarak görevlendirilen 26.07.2023 tarihli disiplin soruşturmasında “Hal ve hareketleri ile söz ve söylemlerinin görev sırasında amirine hal ve hareketleri ile saygısız davrandığı” fiilini işlediği iddiası sübuta erdiği ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125.
Maddesinin, B) Fıkrasının, c) Bendi gereğince “KINAMA” cezasının teklif edilmesi ve ilgilinin savunması dikkate alınarak Müdürlük personeli başvurana teklif edilen kınama cezasının uygun olduğuna karar verildiği, 2.2. Başvuran hakkında yürütülen disiplin soruşturmasının mevzuata uygun bir şekilde yapıldığı, soruşturmanın tarafsız bir muhakkik tarafından yürütüldüğü ve disiplin cezası verme yetkisinin zaman aşımına uğramadığı, açıklamalarına yer verilmiş olup, söz konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 5.1. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde; “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…
B – Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: …
c) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak, …
Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir…” 5.2. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.” 5.3. “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinde; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” 5.4. “Karar süresi” başlıklı 128 inci maddesinde; “Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadırlar…’’ 5.5. “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez.
Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.” 5.6. “İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde; “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir.
İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.
İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır.
İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.”
/
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran kızının hasta olması nedeniyle bir günlük izin talebinde bulunduğunu, söz konusu izin talebinin reddedilerek hakkında soruşturma başlatıldığını, bu kapsamda tarafına haksız yere kınama cezası verildiğini belirterek, söz konusu kınama cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.
8. Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle disiplin cezalarının sübjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahip olduğu; bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurulların mevzuatla belirlendiği, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkelerinin oluşturulduğu bilinmektedir.
9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda disiplin suçlarının tespiti ve ortaya çıkarılması için yapılması gereken soruşturmanın yöntemine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte; yargı kararlarında da belirtildiği üzere soruşturmanın, hukukun genel ilkeleri çerçevesinde ve tarafsız bir şekilde, suç konusu olayı incelemek, lehte ve aleyhte tüm delil ve bilgileri toplamak, konuyla ilgili bilgisi bulunan bütün kişilerin ifadelerini ve kişinin savunmasını almak suretiyle yapılması gerekmektedir.
10. Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce, disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi hâlinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturmada olayın şüpheye yer vermeyecek şekilde somut delillerle ortaya konulması gerekmektedir.
11. Disiplin cezası niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklı olduğundan; disiplin cezaları, disiplin cezasını vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanabilmektedir.
12. Bu kapsamda başvuruya konu disiplin soruşturması incelendiğinde, başvuran hakkında 30.05.2023 tarihinde saat 10.50 sıralarında mesaiye izinsiz ve özürsüz olarak geç gelme ve izin isteme konusunda makul bir açıklama sunmak yerine Nüfus Müdürünün odasına “baskın yapma”, “hesap sorma”, “söylenme”, “çıkışma” üslubuyla girerek yüksek ses tonuyla “Benimle uğraşmaya çalışıyorsunuz, beni sinir etmeye çalışıyorsunuz, bir gün izin almak istedim burnumdan getirdiniz, ben bu zamana kadar hep böyleyim, ben size ne yapacağımı biliyorum” şeklinde söylendiği ve yüksek sesle söylenme haliyle Nüfus
Müdürünün odasının kapısını çarparak izinsiz olarak görev yerini terk ettiği iddiasıyla 16.06.2023 tarihinde disiplin soruşturması başlatıldığı ve disiplin soruşturmasında “Muhakkik” olarak görevlendirildiği, 26.07.2023 tarihinde muhakkik tarafından disiplin soruşturma raporunun sunulduğu,
31.07.2023 tarihinde başvuranın son savunmasının talep edildiği, akabinde başvuranın savunmasını yazılı
olarak verdiği, Bornova Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğünün 11.08.2023 tarihli ve E- – sayılı karar yazısı ile başvurana 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin, (B)
fıkrasının, c bendi gereğince “KINAMA” disiplin cezasının tecziye edildiği ve aynı tarihte söz konusu
/
disiplin cezasının tebliğ edildiği anlaşılmış olup, bu kapsamda yapılan incelemede disiplin soruşturmasında herhangi bir usule aykırılık tespit edilmemiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; disiplin soruşturmasında yukarıda açıklandığı üzere herhangi bir usule aykırılık tespit edilmediği, başvuranın Nüfus Müdürüne karşı yüksek bir ses tonuyla Nüfus Müdürlüğünde görevli personellerin huzurunda “Benimle uğraşmaya çalışıyorsunuz, beni sinir etmeye çalışıyorsunuz, bir gün izin almak istedim burnumdan getirdiniz, ben bu zamana kadar hep böyleyim, ben size ne yapacağımı biliyorum” şeklinde söylem ve sözlerde bulunduğunun tanık ifadeleriyle doğrulandığı, başvuranında 20.07.2023 tarihli ifade tutanağında “Kızım rahatsız, benimle uğraşmaya çalışıyorsunuz, beni sinir etmek istiyorsunuz, bir günlük izin istedim burnumdan getirdiniz.” ifadelerini kullanmış olabileceği hususunda beyanda bulunduğu, bu kapsamda başvuranın “hal ve hareketleri ile söz ve söylemlerinin görev sırasında amirine hal ve hareketleri ile saygısız davrandığı” fiilini işlediği iddiasının sübut bulduğu anlaşıldığından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (B) fıkrasının c bendi gereğince “KINAMA” cezasının iptal edilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve BORNOVA KAYMAKAMLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi