TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 18745356-101.07.05.99-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2018/8459
KARAR TARİHİ
RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Disiplin Cezasının iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 25.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Eskişehir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde çalıştığı dönemde 07.03.2018 tarihinde İl Müdüıü ile sözlü hadise yaşadığını, bu sebeple il müdüıü tarafından soıuştuımacı atandığını, somut delillere dayandırılmadan ve yakınlarında bulunmayan kişilerin ifadelerine dayanılarak tarafına aylıktan kesme cezası verildiğini, cezaya itiraz ettiğini ancak itirazının reddedildiğini ifade ederek hukuka uygun olarak atanacak soıuştuımacı tarafından hakkaniyet çerçevesinde yeniden soıuştuıma yapılmasını, yapılacak soıuştunna neticesine göre işlem tesis edilmesini, tarafına uygulanan disiplin cezasının iptalini, bahse konu hadise kapsamında İl
Müdüıünün kendi ifade söylem ve eylemlerinin ortaya çıkarılarak 657 sayılı kanunun ilgili maddeleri kapsamında değerlendirilmesini talep etmektedir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Başvuruya konu talebe ilişkin evre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Kurumumuza
� gönderilen 13/09/2018 tarihli ve- sayılı cevabi yazıda özetle, 2.1. Başvuranın halihazırda 4/1 kadro ve derecesiyle çevre mühendis olarak görev yapmakta olduğunu, 2011 yılında o zamanki adıyla Çevre ve Oıman Bakanlığında 657 sayılı Karnımın Geçici
3 7 nci maddesi uyarınca sözleşmeli iken kadroya atandığını,
1 / 6 2.2. Eskişehir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde çalıştığı dönemde anılan yerde İl Müdürü ile
yaşanan sözlü hadise sonrası il müdürü tarafından hakkında 07.03.2018 tutulan tutanak üzerine aynı tarihte şube müdürünün muhakkik olarak görevlendirildiği, muhakkikin 14.03.2018 tarihinde tahkikata başladığı ve 17.04.2018 tarihinde Soruşturma Raporu ile soruşturmanın sonuçlandığı, 2.3. Yapılan disiplin soruşturması sonucunda, 07.03.2018 tarihinde gerçekleşen olayda İl Müdürüne karşı saygısız, tehditvari ve olması gerekenden yüksek ses tonuyla davrandığından 657 Sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 125 inci maddesinin (C) bendinin (e) fıkrası uyarınca “Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek” fiili kapsamında 1/ 30 oranında “Aylıktan Kesme Cezası” ile tecziye edildiği, 2.4. Söz konusu cezanın başvurana 30/ 04/ 2018 tarihinde tebliğ edildiği, başvuranın verilen cezaya itiraz dilekçesini 09/ 05/ 2018 tarihinde sunduğu, başvuranın itiraz gerekçelerinin yerinde bulunmadığından ve itirazını süresinde yapmadığından 657 sayılı Kanunu’nun 135 inci maddesine istinaden itirazının reddedildiği, 2.5. Başvurucunun 15/ 03/ 2016 tarihinde ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/A-f maddesi gereği “Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak” fiili sebebiyle “Uyarma” cezası ile tecziye edildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan KamuDenetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde;
“Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde, “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren
fiil ve haller şunlardır :
2 / 6C – Aylıktan kesme : Memurun, brüt aylığından 1/ 30 – 1/ 8 arasında kesinti yapılmasıdır .
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
… e) Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek…
5.2. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinde; “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir…
5.4. “Karar süresi” başlıklı 128 inci maddesinde; “Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadırlar…
5.5. “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez . Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır .” 5.6. “Disiplin kurulları ve disiplin amirleri” başlıklı 134 üncü maddesinde; “Disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere Kurum merkezinde bir Yüksek
Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim Müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur .” 5.7.“İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde; “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir .
İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir . İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler . Disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir .” 6. 04/ 07/ 2012 tarihli ve 28343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “Bu Yönetmelik hükümleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar hakkında uygulanır .” hükmü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Disiplin Amirleri ve Üst Disiplin Amirleri Listesinin B)
Taşra Teşkilatı başlıklı tablosunun (d) bendinde Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerinde çalışan diğer personelin disiplin amirinin şube müdürü, üst disiplin amiri Çevre ve Şehircilik İl Müdür
Yardımcısı olduğu, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
3 / 67. Başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç
ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, hukuka uygun olarak atanacak soruşturmacı tarafından hakkaniyet çerçevesinde yeniden soruşturma yapılmasını, yapılacak soruşturma neticesine göre işlem tesis edilmesini, tarafına uygulanan disiplin cezasının iptalini, bahse konu hadise kapsamında İl Müdürünün kendi ifade söylem ve eylemlerinin ortaya çıkarılarak
657 sayılı kanunun ilgili maddeleri kapsamında değerlendirilmesini talep etmektedir .
9. Soruşturmada amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır . Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün kanıtların her suç maddesi itibariyle ayrı ayrı tartışılması; bulgular ve deliller, suçun işleniş koşulları, oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir .
10. Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır . Diğer deyişle disiplin cezaları kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için alınan önlemlerden biridir .
11. Somut olayda, soruşturma raporu ve eklerinden başvurana disiplin cezasının verilmesine neden olan 07/ 03/ 2018 tarihinde Ana Hizmet Binası giriş kapısında başvuran ile İl Müdürünün arasında gerçekleşen disipline konu olayda, başvuranın il müdürüne karşı tavır ve davranışların subuta ermesi nedeniyle 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125 inci maddesinin (C) bendinin (e) fıkrası uyarınca “Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek” fiili kapsamında 1/ 30 oranında “Aylıktan
Kesme Cezası”nın iptali talebinin yerinde olmadığı görülmüştür .
12. Ayrıca, başvuruya konu disiplin soruşturmasında eylemin öğrenilmesi üzerine vakit kaybetmeksizin disiplin soruşturması başlatılmış olduğu, soruşturma emrinin il müdürü tarafından verilmesinin mevzuat ve uygulamaya uygun olduğu, il müdürünün soruşturma sürecine dahil olmadığı, yukarıda yer verilen mevzuat gereği muhakkikin başvuranın disiplin amiri olduğu, soruşturmaya başlama ve ceza verilmesine ilişkin zamanaşımı açısından hukuka aykırı bir durum bulunmadığı görülmüş olup, 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde belirtilen hükümlere uygun olarak işlem tesis edildiği anlaşılmıştır . Söz konusu cezanın başvurana tebliğ tarihi 30/ 04/ 2018 olup
4 / 6başvuran 09/ 05/ 2018 tarihinde itiraz dilekçesini ilgili makama sunmuş olup 657 Sayılı Kanunun 135
inci maddesinde yer alan 7 günlük itiraz süresinde itirazda bulunmadığı anlaşılmıştır . Bu sebeple söz konusu disiplin cezası 07/ 05/ 2018 tarihi itibariyle kesinleşmiştir . Bu sebeplerle 2018/ 13 sayılı ve 05/ 06/ 2018 tarihli il disiplin kurulu tarafından başvuranın itiraz dilekçesinde yer verdiği hususların disiplin cezasını kaldıracak nitelikte görülmediği ve başvuranın itirazını süresinde yapmadığı gerekçeleriyle itirazın reddi yönünde verilen kararda hukuka ve hakkaniyete aykırı bir yön bulunmadığı tespit edilmiştir . Ayrıca başvuranın 15/ 03/ 2016 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 125/A-f maddesi gereği “Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak” fiili sebebiyle “Uyarma” cezası ile tecziye edildiği ve İtiraz sonucu verilen kararda söz konusu hususun değerlendirilmeye alınmayıp hafifletici bir sebep bulunmadığından itirazın reddedildiği anlaşılmıştır .
13. Yapılan inceleme neticesinde; verilen disiplin cezası ile ilgili idarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir . Öte yandan bundan böyle, benzer durumlar gerçekleşmesi halinde disiplin soruşturmasının tarafı olan kişilerin mahiyetinde bulunan kişilerin muhakkik olarak görevlendirilmemesinin iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde uygun olacağı değerlendirilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE
Bu kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
5 / 6Kamu Başdenetçisi