TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18351-18351 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/7957 2018/ 7957
KARAR TARİHİ : 05/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Gümüşhane Valiliği
BAŞVURUNUN KONUSU : İl Disiplin Kurulunun 2018/ 2 sayılı kararının iptali hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 11/06/2018 11.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Gümüşhane İli İlçesi Toplum Sağlığında Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yaptığını, işlemiş olduğu fiil ile kendisine verilen disiplin cezası arasında uyumsuzluk olduğunu, iş arkadaşları ile tartışma yaşadığından ve geçmiş hizmetlerinin de olumlu olması nedeniyle disiplin cezası olarak kendisine uyarma cezası verilmesi gerektiğini, konu hakkında İl
Disiplin Kuruluna itirazda bulunduğunu itiraz talebinin de reddedildiğini belirterek İl Disiplin
Kurulunun sayılı kararının iptalini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Gümüşhane Valiliği Sağlık Müdürlüğü tarafından
Kurumumuzca kaydedilen 13/ 08/ 2018 tarihli ve cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuran hakkında Torul Toplum Sağlığı Merkezinin 17.01.2018 tarihli ve sayılı yazısı ekinde gönderilen 16.01.2018 tarihli tutanak üzerine adı geçen hakkında 657 sayılı D.M.K.’nın 125.maddesine istinaden 09.01.2018 tarihli ve sayılı onayla soruşturma açıldığı, 2.2. Soruşturmacı tarafından yapılan disiplin soruşturması neticesinde hazırlanan soruşturma raporunda 657 sayılı D.M.K.’nın 125.maddesi gereğince “iş arkadaşlarına hakarette bulunma, saygısız davranmak emirleri dinlememek, amirlerine karşı gelmek ve arkadaşlarını tehdit” suçunu
1 / 5işlediği bahisle 657 sayılı D.M.K.’nın 125.maddesinin D/l fıkrası gereğince “Kademe İlerlemesinin
Durdurulması” cezası ile tecziye edilmesi gerekir teklifi üzerine yine 657 sayılı D.M.K. 126.maddesi gereğince soruşturma dosyasının İl Disiplin Kurulunda görüşülmesi amacıyla 01.03.2018 tarihli yazıları ile İl Disiplin Kuruluna gönderildiği, 2.3. İl Disiplin Kurulunun 03.04.2018 tarihli ve sayılı kararı ile 657 sayılı D.M.K.’nın 125.maddesinin E/k fıkrasından sonra gelen ikinci paragrafındaki hüküm gereğince adı geçenin daha önceki çalışmalarının olumlu olması ve daha önce bir ceza almamış olması nedeniyle “Kademe
İlerlemesinin Durdurulması” cezasının reddine karar vermiş ve dosya yasa gereğince bir alt cezanın uygulanması için atamaya yetkili amire gönderildiği, 2.4. 657 sayılı D.M.K.’nın 126.maddesinin 3.fıkrası “Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder . Ret halinde atamaya yetkili amirler
15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler .” Bu maddeye göre dosya atamaya
yetkili amire gönderilmiş ve yetkili amir tarafından 657 sayılı D.M.K.’nın 125.maddesinin C/a,ı fıkraları gereğince bir alt ceza olan 1/ 30 “oranında Aylıktan Kesme Cezası uygulandığı, başvurana muhakkik tarafından teklif edilen cezanın kademe ilerlemesi cezası olduğu ve İl Disiplin Kurulunca da daha önce ceza almadığı ve geçmiş hizmetlerinin de olumlu olması nedeniyle bu cezayı vermeyerek bir alt cezanın uygulanması için reddedildiği ve de atamaya yetkili amir tarafından bir alt ceza uygulandığı, İl Disiplin Kurulunun bu kararına itiraz neticesinde de İl Disiplin Kumlunun
08.05.2018 tarihli ve sayılı kararı ile verilen cezanın usul ve hukuk hükümlerine uygun
olduğu gerekçesiyle itiraz talebinin reddedildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . ”, 3.2. 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .”, 3.3. 129 uncu maddesinin ikinci fıkrasında, “ Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez .”, 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir . ”, 5. 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının çeşitleri
2 / 5ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinin “Kademe ilerlemesinin
durdurulması” ” başlıklı D bendinin (d) alt bendinde “Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak”, (l) alt bendinde “ Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek,” fiillerini işleyenlere;
Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulacağı, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir .” 5.1. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126’ncı maddesinde ; ”Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir .” 5.2. “Zamanaşımı” başlıklı 127’nci maddesinde ; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” 5.3. “Savunma hakkı” başlıklı 130’uncu maddesinde ; “ Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez . Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır .” 6. Sağlık Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği’nin “Disipline ilişkin usul ve esaslar bakımından uygulanacak mevzuat” başlıklı 5’inci maddesinde; “Disipline ilişkin usul ve esaslar bakımından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri
Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır .”
Düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 numaralı paragrafta da belirtildiği üzere başvuran, özetle; işlemiş olduğu fiil ile kendisine verilen disiplin cezası arasında uyumsuzluk olduğunu, iş arkadaşları ile tartışma yaşadığından ve geçmiş hizmetlerinin de olumlu olması nedeniyle disiplin cezası olarak kendisine uyarma cezası verilmesi gerektiğini, konu hakkında İl Disiplin Kuruluna itirazda bulunduğunu itiraz talebinin de reddedildiğini belirterek İl Disiplin Kurulunun 2018/ 2 sayılı kararının iptalini talep etmektedir .
9. Soruşturmada amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır . Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün kanıtların her suç maddesi itibariyle ayrı ayrı tartışılması; bulgular ve deliller, suçun işleniş koşulları, oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak
3 / 5hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı
hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir .
10. Yine soruşturmaya başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri, idare açısından cezalandırma yetkisini sınırlandıran süreler olduğundan disiplin soruşturmalarında disiplin suçu oluşturan fiil ve hallerin gerçekleştiği ve söz konusu fiil ve halin işlendiğinin öğrenildiği tarihlerin yıl, ay ve gün olarak belirtilmesine özellikle dikkat edilmelidir . Disiplin soruşturması neticesinde düzenlenecek olan raporlarda fiilin gerçekleşme ve öğrenilme tarihlerinin açıklıkta yazılması aynı zamanda hukuki bir gerekliliktir .
11. Somut olayımızda, başvuranın hakkında ileri sürülen iddialara yönelik yapılan soruşturma raporunda özetle; miadı yakın ilaçların tespit edilip miatları geçmeden daha çok sarf yapan kurumlara devriyle ilgili yapılan çalışmalar sırasında, aynı birimde görevli ile başvuran arasında görev tanımı nedeniyle tartışma yaşandığı ve her ne kadar olumsuz bir durum olsa da kurum çalışanlarının amir ve çalışma arkadaşlarına karşı iyi bir iletişim kurarak nezaket kuralları içerisinde Kanun ve Yönetmelikler çerçevesinde davranmak zorunda olduğu, Toplum Sağlığı Merkezi çalışanlarından başvuran aynı birimde çalışan e yüksek sesle bağırarak, “lan” diyerek nezaket kurallarını aşan sözlü hakarette bulunduğu, daha sonra üzerine yürüyerek masasındaki monitöre vurup üzerine devirerek şiddete teşebbüs ettiği, araya başkalarının girmesiyle sakinleştirildiği ve daha sonra; Başhekimlik makamında, olaya şahit olan başka bir ve kastederek bunlar burada olduğu sürece konuşmayacağını söyleyerek izin almadan Başhekimin müsaadesi olmadan; emirleri dinlemeyerek Makamından ayrıldığı; başta kendi ifadesi olmak üzere tanık ve tutanaktan anlaşıldığından 657 Sayılı Devlet
Memurları Kanunun 125. maddesi uyarınca “İş arkadaşlarına hakarette bulunmak, saygısız davranmak emirleri dinlememek, Amirine karşı gelmek ve arkadaşlarını tehdit etmek” suçunu işlediği Kanaat’ı ile ; “Kademe İlerlemesinin Durdurulması” cezası ile tecziye edilmesi gerektiği belirtilmiştir .
12. Buna istinaden soruşturma raporu 657 sayılı Kanunun 126’ncı maddesi gereğince İl Disiplin
Kuruluna görüşülmesi neticesinde; başvuranın iş arkadaşlarına hakaret, saygısız davranma, emirleri dinlememe, amirine karşı gelme ve arkadaşlarını tehdit etme suçlarına ilişiklin fiilleri işlemiş olduğu anlaşılmakta ise de daha önce ceza almadığı ve geçmiş hizmetlerinin de olumlu olması nedeniyle teklif edilen cezayı kabul etmeyerek bir alt cezanın uygulanması için reddedildiği, bunun üzerine atamaya yetkili amir tarafından bir alt cezanın uygulandığı tespit edilmiştir .
13. Bu kapsamda, İl Disiplin Kurulunca ve atamaya yetkili amirce başvuranın daha önce ceza almaması ve geçmiş hizmetlerinin olumlu olması nedeniyle bir alt cezayı uygulanarak idarenin takdir yetkisini disiplin suçu işleyen memurun lehine kullandığı anlaşılmış olup idarece yapılan işlemde herhangi bir hukuka aykırılık saptanamamıştır .
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuran hakkında uygulanan disiplin cezası işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
4 / 515. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , ancak ilgili İdarenin bundan böyle çalışanlar arasında görev tanımı ile ilgili uyuşmazlıklar çıkmaması adına çalışanlarına yazılı olarak bildirim yapması gerektiği düşünülmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret Kararının, BAŞVURANA ve GÜMÜŞHANE VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi