|
ÖZET: Başvuran, Sahil Güvenlik Batı Karadeniz Grup Komutanlığı bünyesinde görev yaparken aldığı “Kınama” disiplin cezasının iptali için Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Başvurusunda, 2022 yılından itibaren açılan tüm disiplin soruşturmalarının incelenmesini talep eden başvuran, kendisine verilen cezanın hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. İlgili idare, disiplin cezasının verilmesine ilişkin sürecin mevzuata uygun olarak yürütüldüğünü ve başvuranın disiplinsizlik eylemlerinin tespit edildiğini belirtmiştir.
Disiplin soruşturmaları sonucunda, başvuranın “mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunduğu” gerekçesiyle “Kınama” cezası verilmiştir. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, disiplin cezasının verilmesinde zamanaşımı süresinin aşıldığı ve önceki ceza ile daha ağır bir ceza verilmesinin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebi doğrultusunda verilen “Kınama” disiplin cezasının iptali yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın “Kınama” cezasının geri alınması için Sahil Güvenlik Komutanlığı’na tavsiyede bulunmuş, kararın ilgili mercilere tebliğ edilmesi gerektiğini belirtmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1433-S.24.2350
BAŞVURU NO : 2023/12807
KARAR TARİHİ : 09.02.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
,TCKN:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
Adres:
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurana verilen kınama disiplin cezasının iptali talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 09.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Sahil Güvenlik Batı Karadeniz Grup
Komutanlığına bağlı olarak Sg Mk.Asb.Kd.Üçvş. rütbesi ile hizmet takım komutanı olarak görev yapmakta iken Sahil Güvenlik Batı Karadeniz Grup Komutanlığınca hakkında yapılan disiplin soruşturması neticesinde 01/06/2023 tarihli kararı ile “mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak (7068
S.K. madde 8/2-f)” disiplinsizlik eylemi iddiasıyla “Kınama” cezası verildiği bilgisine ulaşılmıştır.
Başvuran, 2022 yılından itibaren hakkında açılan tüm disiplin soruşturma dosyalarının incelenerek, verilen
“Kınama” cezasının iptali ile bu işlem nedeniyle tüm özlük haklarının iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 29/08/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Sahil
Güvenlik Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 02/10/2023 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Disiplin suçunun işlendiği sırada başvuranın Güvenlik ve Hizmet Bölük Komutanlığı hizmet takım
komutanı olarak görev yaptığı,
2.2) Bahse konu disiplin cezası hakkında; Sakarya Sahil Güvenlik Karakol Komutanı Vekili . Astsubay
kıdemli çavuş ’nün birliğin ve personelin mağdur olduğuna ilişkin 25/10/2022 tarihli dilekçesi hitamında . Batı Karadeniz Grup Komutanlığının 02/11/2022 tarihli yazısı ile disiplin soruşturması başlatıldığı, yapılan araştırma ve disiplin soruşturması sonucunda görevlendirilen heyet tarafından “Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak” disiplinsizliğini işlediği değerlendirilerek “Uyarma” cezası ile tecziye edilmesinin tavsiye edildiği, müteakiben 21/12/2022 tarihinde bahse konu personelin savunmasının istendiği, savunmanın verilmesini müteakip 27/12/2022 tarihli ve sayılı yazı ile
“Uyarma” cezası verildiği, bahse konu cezaya ilişkin başvuran tarafından üst disiplin amiri konumunda olan Karadeniz Bölge Komutanlığına dilekçe ile başvurularak itiraz ettiği, suç fiilinin kanunda düzenlenen suç tanımına birebir uygun olmadığından hukuken aranan tipiklik ilkesine uymadığı “Mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak” disiplinsizliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine kanaat getirilerek cezanın iptaline karar verildiği, bu kapsamda 14/04/2023 tarihli ve sayılı yazı ile disiplin soruşturması maksadıyla konuya tarafsız yeni bir heyet görevlendirildiği, görevlendirilen heyet tarafından yapılan araştırma ve disiplin soruşturması sonucunda “Mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve bulunmak” disiplinsizliğini işlediği ve “Kınama” cezası ile tecziye edilmesi gerektiğinin tavsiye edildiği, müteakiben 17/05/2023 tarihinde bahse konu personelin savunmasının istendiği, savunmasının teslimini müteakip 01/06/2023 tarihli ve sayılı yazı ile “Kınama” cezası verildiği, başvuran tarafından söz konusu disiplin cezasına karşı üst disiplin amirine itiraz edildiği ve 16/06/2023 tarihli karar sayılı yazı ile itirazın reddine karar verildiği,
2.3) Şikayete konu uyuşmazlığa ilişkin işlemlerin 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun kapsamında yürütüldüğü, Kınama cezasının bahse konu Kanun’un “Disiplin amirleri” başlıklı 13’üncü maddesinin 2’nci fıkrası gereğince
. Batı Karadeniz Grup Komutanının disiplin cezası verme yetkisi dahilinde olduğu, başvuru konusu disiplin cezasına ilişkin halihazırda başvuran tarafından açılmış dava bilgisinin bulunmadığı,
2.4) Başvuranın daha önce çeşitli konularda Batı Karadeniz Grup Komutanı ve kendisinden kıdemli
subay/astsubaylarca uyarıldığı, Sakarya Karakol Komutanı Vekili Gv. Asb.Kd.Çvş. ’nün Sakarya
Karakol Komutanlığına tahsisli kara aracının arızası ile ilgili olarak 28/09/2022 tarihinde “Garaj
Amiri” sıfatıyla görev yapmakta olan başvuranı aradığı, cereyan eden konuşmada araçların tamir ve bakımından garaj amiri sorumlu iken başvuranın konuya ilgisiz kalarak olumsuz davrandığı ve yardım etmediği, o gün nöbetçi olduğu halde “mesai saatleri dışında beni arama” demek suretiyle mevzuatla kendisine tevdi edilen görevi açıklanabilir bir gerekçe olmaksızın yerine getirmediği, Gv.
Asb.Kd.Çvş. ’nün kendi inisiyatifiyle aracın tamirini yaptırdığı, birlik ve personelin yaşadığı mağduriyeti şikayet dilekçesinde belirttiğinin görüldüğü, bahse konu şikayet üzerine 7068 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi uyarınca soruşturmacılar görevlendirildiği, yapılan tahkikat sonucunda 01/06/2023 tarihli karar ile mevzuat hükmüne uygun olarak “Mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve bulunmak” disiplinsizliğine girdiği ve “Kınama” cezası ile tecziye edilmesine karar verildiği,
2.5) . Batı Karadeniz Grup Komutanlığı Karargâhı Görev Talimatının “Garaj Amiri Görev ve
Sorumlulukları” başlıklı 82’nci maddesinin 2’nci fıkrası, “Komutanlık kadrosunda bulunan, Kara araçlarının işletilmesi ile karargah ulaştırma hizmetlerini, yürürlükteki emir ve talimatlar gereğince yerine getirmekten Güvenlik Hizmet ve Bölük Komutanına karşı sorumludur. 3’üncü fıkrası, Araçların göreve gidiş ve dönüşlerini kontrol ve koordine etmek. 9’uncu fıkrası Kara araçlarının sarf malzemelerinin temini ve kullanımı ile ilgili gerekli işlemleri yapmak. 12’nci fıkrası, Komutanlık kadrosunda bulunan, kara araçlarının bakım, tutum ve onarımlarının zamanında yapılmasını sağlamak.” 13’üncü fıkrası, “Her araç için yürürlükteki yönerge ve emirler ile düzenlenen sicil ve arıza defterlerinin kaydının tutulmasını
sağlamak” hükümlerini amir olduğunun görüldüğü, Bahse konu mevzuat hükümlerinden de açıkça anlaşılacağı üzere olaya konu kara aracının arızasını müteakiben durumun “Garaj Amiri” sıfatıyla görev yapan başvurana bildirildiği, ancak kendi görev tanımı içerisinde yer almasına rağmen başvuran tarafından görev gereğinin yerine getirilmemiş olduğu, disiplin soruşturmasına ilişkin belgelerin Ek’te sunulduğu,
2.6) 07/06/2023 tarihli ve sayılı “4 Ay Kısa Süreli Durdurma” cezası kararına ilişkin olarak;
2.6.1) Bahse konu disiplin cezası hakkında; başvuranın 21/10/2022 tarihinde Gv.Asb.Kd.Bçvş. .’ye
yönelik olarak “ben sizin gibi suç uydurmuyorum” demek suretiyle saygısızlık yapmasına ilişkin 7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının “a” bendinin (7)’nci alt bendinde yer alan “Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak” disiplinsizliği nedeniyle “Dört ay kısa süreli durdurma cezası” ile cezalandırılmasına, anılan Kanun’un 8’inci maddesinin 7’nci fıkrasının “a” bendinde yer alan
“Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4’ü kesilir.” hükmü gereği cezanın “Brüt aylığının 1/4’ünün kesilmesi” olacak şekilde yerine getirilmesine, daha önceki disiplinsizlikleri göz önünde bulundurularak 7068 sayılı Kanun’un bir derece hafif cezanın uygulanabilmesini içeren 7’nci maddesinin 2’nci fıkrasının uygulanmasına yer olmadığına karar verildiği,
2.6.2) Şikâyete konu uyuşmazlığa ilişkin işlemlerin 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun kapsamında yürütüldüğü, bahse konu
Kanun’un “Disiplin Amirleri” başlıklı 13’üncü maddesinin 2’nci fıkrası gereğince Batı Karadeniz
Grup Komutanının tanık olarak olayda yer alması nedeniyle, soruşturmanın tarafsız yürütülmesi maksadıyla disiplin soruşturması yine 7068 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca bir üst amir konumunda olan Karadeniz Bölge Komutanlığı tarafından gerçekleştirildiği, disiplin dosyasının anılan Kanun’un 23’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının “a” bendinin 1’inci alt bendi gereğince yetkili olan Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığı Disiplin Kurulunda görüşüldüğü ve disiplin cezası kararının ilgili Vali tarafından onaylandığı,
2.6.3) Personele uygulanan disiplin cezalarına ilişkin hangi merciler nezdinde başvuru yapılacağının
disiplin cezası kararında açıkça yazılarak personele tebliğ edildiği, başvuru konusu disiplin cezasına ilişkin halihazırda başvuran tarafından açılmış dava bilgisi bulunmadığı,
2.6.4) Başvuranın daha önce çeşitli konularda . Batı Karadeniz Grup Komutanı ve kendisinden kıdemli
subay/astsubaylarca uyarıldığı, disiplin cezasına konu olan olayda Batı Karadeniz Grup Komutanı
.’nin makamında, başvuran tarafından kendisinin üstü konumundaki Gv.Asb.Kd.Bçvş. .’ye karşı “ben sizin gibi suç uydurmuyorum” ifadesini kullandığı, kendisinin uyarılarak soruşturmanın objektifliği de göz önünde bulundurularak dosyanın soruşturma yapılmak üzere üst amir konumundaki
Karadeniz Bölge Komutanlığına gönderildiği, 7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının
“a” bendinin (7)’nci alt bendinde yer alan “Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak” disiplinsizliği nedeniyle “Dört ay kısa süreli durdurma cezası” ile cezalandırılmasına, yine 7068 sayılı
Kanun’un 8’inci maddesinin 7’nci fıkrasının “a” bendinde yer alan “Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4′ ü kesilir” hükmü gereği cezanın “Brüt aylığının 1/4′ ünün kesilmesi” olacak şekilde yerine getirilmesine karar verilerek ilgili Vali tarafından onaylandığının görüldüğü,
2.6.5) Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmeliğin; “Astın görevleri”
başlıklı 8’inci maddesinin 1’inci fıkrası, “(1) Ast, âmir ve üstlerine genel görgü ve disiplin kurallarına uygun tam bir saygı göstermekle,…yükümlüdür.” 12’nci fıkrası, “Âmir ve üstlerinin görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin uyarılarını mesleki üslup, görgü, nezaket ve disiplin kuralları çerçevesinde dinleyip, bu hususlardaki eksikliklerini giderir.” “Mesleki görgü ve nezaket” başlıklı 16’ncı maddesi, “ Mesleki yaşamda karşılıklı ilişkiler, bazen yazılı olmayan, fakat derlenmesi mümkün olan kuralların ayrıntılarıyla belirlenir. Görgü ve nezaket kuralları karşılıklı saygı ve anlayış temeline
dayanır…Mesleki görgü ve nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunan personel hakkında disiplin işlemi uygulanır.” “Mesleğe karşı sorumluluklar ve vasıflar” başlıklı 19’uncu maddesinin 4’üncü fıkrası, “i) Tavır ve hareket: Personelin değerini arttıracak, kendisini tanıtacak ve sevdirecek en büyük vasfı ahlaklı, vakarlı, ciddi ve itaatli olmasıdır…” hükümlerini amir olduğu,
2.7) 19/06/2023 tarihli ve sayılı “Kınama” cezası kararına ilişkin olarak;
2.7.1) Bahse konu disiplin cezası hakkında; başvuranın 05/04/2023 tarihli şikayet konulu dilekçesini en
yakın amirden başlayarak silsile yolunu takip etmeden . Karadeniz Bölge Komutanlığına gönderdiğinin tespit edilmesi üzerine Batı Karadeniz Grup Komutanlığının 10/05/2023 tarihli sayılı yazısı ile araştırma ve disiplin soruşturması başlatıldığı, yapılan araştırma ve disiplin soruşturması sonucunda başvuranın fiilinin 7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 2’nci fıkrasının “b” bendinde düzenlenen
“Mevzuatta belirlenmiş usul ve kurallara riayet etmeden sözlü, yazılı veya elektronik olarak müracaat veya şikayette bulunmak” disiplinsizliğine girdiği, bahse konu fiilin karşılığı olan “Kınama” cezası ile tecziyesi yönünde değerlendirmede bulunulduğu, müteakiben 12/06/2023 tarihinde bahse konu personelin savunmasının istendiği, savunmanın teslimini müteakip 19/06/2023 tarihli ve sayılı yazı ile
“Kınama” cezası verildiği, başvuran tarafından söz konusu disiplin cezasına karşı üst disiplin amiri olan
Karadeniz Bölge Komutanlığına dilekçe ile itiraz edildiği ve bahse konu itirazın reddedildiği,
2.7.2) Şikayete konu uyuşmazlığa ilişkin işlemlerin 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun kapsamında yürütüldüğü, kınama cezasının bahse konu Kanun’un “Disiplin Amirleri” başlıklı 13’üncü maddesinin 2’nci fıkrası gereğince
Batı Karadeniz Grup Komutanının disiplin cezası verme yetkisi dahilinde olduğu, personele uygulanan disiplin cezalarına ilişkin hangi merciler nezdinde başvuru yapılacağı, disiplin cezası kararının 5’inci maddesinde açıkça yazılarak personele tebliğ edildiği, başvuru konusu disiplin cezasına ilişkin halihazırda açılmış dava bilgisi bulunmadığı,
2.7.3) Başvuranın daha önce çeşitli konularda Batı Karadeniz Grup Komutanı ve kendisinden kıdemli
subay/astsubaylarca uyarıldığı, 05/04/2023 tarihli “Şikâyet” konulu dilekçesinin konusunun “bilgisayar ve dosya depolama alanları ve görev yerinde kullanılan bilgisayara” ilişkin hususlar olduğu, bu kapsamda
Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11’inci maddesinin 5’inci fıkrasının; “Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde, 28/11/1982 tarihli ve 8/5743 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet memurlarının Şikayet ve Müracaatları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır” ve mezkur Yönetmeliğin 5’inci maddesinin, “Şikayetler söz veya yazı ile en yakın amirden başlanarak silsile yolu ile ve şikayet edilen amir atlanarak yapılır” hükümlerini amir olduğunun görüldüğü, başvuru konusu disiplin cezasının ise başvuranın kendisinin sıralı ilk amiri olan .Batı
Kdz.Grp.K. Bnb. ’yi atlayarak 2. Amiri konumunda olan . Karadeniz Bölge Komutanı Tuğa.
.’ye şikayet dilekçesi ile müracaat ederek şikayette bulunması üzerine 7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin 2’nci fıkrasının “b” bendinde düzenlenen “Mevzuatta belirlenmiş usul ve kurallara riayet etmeden sözlü, yazılı veya elektronik olarak müracaat veya şikayette bulunmak” fiiline uygun ceza ile cezalandırılmasına ilişkin olduğu, bu kapsamda disiplin cezasının mevzuata uygun olarak tesis edildiği, bahse konu disiplin cezasına ilişkin belgelerin Ek’te sunulduğu,
2.7.4) Başvuran hakkında tesis edilen ancak Kamu Denetçiliği Kurumundan gelen yazılar kapsamında
olmayan 25/10/2022 tarihli ve Karar Sayılı “Yirmi dört ay uzun süreli durdurma” işleminin iptali talebiyle başvuran tarafından açılan davanın Zonguldak İdare Mahkemesi nezdinde derdest olduğu, davaya konu olan disiplin dosyasının Ek’te sunulduğu, ayrıca başvuran hakkında disiplin cezası verilmesine yer olmadığına dair disiplin soruşturma dosyasının Ek’te sunulduğu,
3) Sahil Güvenlik Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen
13/12/2023 tarih ve sayılı ilave yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Başvuran hakkında;
3.1.1) Gv.Asb.Kd.Bçvş. ’nin kendisine selam vermeyerek üstlerine saygısızlık yaptığı hakkında
düzenlediği 23/05/2022 tarihli tutanağına istinaden sayılı yazı ile disiplin soruşturması görevlendirilmesi yapıldığı, görevlendirilen heyet tarafından “Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak” (7068 S.K. Md. 8-(4)-a)-7) disiplinsizliğinden dolayı “Dört ay kısa süreli durdurma” cezası tavsiye edildiği, disiplin amiri 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun Disiplin Amirleri başlıklı 13.(2) maddesi gereğince disiplin cezasının yetkisini aşması nedeniyle sayılı yazısı ile Karadeniz Bölge Komutanlığı disiplin kuruluna sevk edildiği, Karadeniz Bölge Komutanlığının E.545844 sayılı yazısı ile “Selamlama ile ilgili belirlenmiş kurallara riayet etmemek” (7068 S.K. 8(3) –a)-15) olarak yeniden değerlendirilmesi tavsiyesi ile disiplin soruşturma dosyasının iade edildiği, disiplin amiri tarafından başvurandan sayılı yazı ile savunmasının istendiği, disiplin amiri tarafından personelin savunmasının uygun görüldüğü ve “Disiplin Cezası Verilmesine Yer Olmadığı” kararı verildiği,
3.1.2) Gv.Asb.Kd.Bçvş. ’nin başvuranın nöbet mahallini izinsiz terk etmesi hakkında düzenlediği
24/05/2022 tarihli tutanağa istinaden sayılı yazı ile disiplin soruşturması görevlendirilmesi yapıldığı, görevlendirilen heyet tarafından “Amirin izni olmaksızın görev yerini terk etmek” (7068 S.K. Md.
8-(5)-ç)-5) disiplinsizliğinden dolayı “Dört ay uzun süreli durdurma” cezası tavsiye edildiği, disiplin amiri
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanunun Disiplin Amirleri başlıklı 13.(2) maddesi gereğince disiplin cezasının yetkisini aşması nedeniyle sayılı yazısı ile Karadeniz Bölge Komutanlığı disiplin kuruluna sevk edildiği, Karadeniz Bölge Komutanlığının sayılı yazısı ile “Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek” (7068 S.K. 8(1) – d)), “Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak” (7068
S.K. 8(2) –a)) olarak yeniden değerlendirilmesi tavsiyesi ile disiplin soruşturma dosyasının iade edildiği, disiplin amiri tarafından başvurandan sayılı yazı ile savunmasının istendiği, disiplin amiri tarafından personelin savunmasının uygun görüldüğü ve “Disiplin Cezası Verilmesine Yer Olmadığı” kararı verildiği,
3.1.3) Gv.Asb.Kd.Bçvş. ’nin “Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak
ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek” hakkında düzenlediği 26/05/2022 tarihli tutanağına istinaden sayılı yazı ile disiplin soruşturması görevlendirilmesi yapıldığı, görevlendirilen heyet tarafından Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek” (7068 S.K. 8(1) –d)), disiplinsizliğinden dolayı “Uyarma” cezasının tavsiye edildiği, disiplin amiri tarafından E.512795 sayılı yazı ile savunmasının disiplin amiri tarafından istendiği, sayılı yazı ile Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek” (7068 S.K. 8(1) –d)), disiplinsizliğinden dolayı “Uyarma” cezasının disiplin amiri tarafından verildiği,
3.1.4) Şof.Uzm.Çvş. ’nin, başvuranın Grup Komutanı hakkında art niyetli olarak bilgi toplaması ve
kendisini muhbir olarak görmesi olayı hakkında 26/10/2022 tarihli tutanağına istinaden sayılı yazı ile disiplin soruşturması görevlendirilmesinin yapıldığı, disiplin soruşturması sonucunda görevlendirilen heyet tarafından başvuran hakkında iddia edilen disiplinsizlik fiiline ilişkin somut bilgibelge/görüş-şahit bilgisine ulaşılamadığından ceza verilmesine yer yoktur kararının tavsiye edildiği, sayılı ve “İşleme Konulmama” konulu Bartın Valiliği “Olur” unun alındığı,
3.1.5) Mhf.Uzm.Çvş.M.S.’nin başvuran tarafından sürekli olarak baskı ve tacize uğraması ve grup
komutanı hakkında art niyetli olarak bilgi toplaması olayı hakkında 27/10/2022 tarihli dilekçesine istinaden
E.684099 sayılı yazı ile disiplin soruşturması görevlendirilmesinin yapıldığı, disiplin soruşturması sonucunda görevlendirilen heyet tarafından başvuran hakkında iddia edilen disiplinsizlik fiiline ilişkin
somut bilgi-belge/görüş-şahit bilgisine ulaşılamadığından ceza verilmesine yer yoktur kararının tavsiye edildiği, sayılı ve “İşleme Konulmama” konulu Bartın Valiliği “Olur” unun alındığı,
3.1.6) Gv.Asb.Kd.Bçvş. ’nin başvuranın birlik olma ruhuna uymayan askeri terbiyeye ve
teammüllere aykırı, nezaket kurallarından uzak, saygısız ve fütursuz kötü niyet barından davranışları hakkında 24/10/2022 tarihli tutanağa istinaden sayılı yazı ile disiplin soruşturması görevlendirilmesinin yapıldığı, disiplin soruşturması sonucunda görevlendirilen heyet tarafından başvuran hakkında iddia edilen disiplinsizlik fiiline ilişkin somut bilgi-belge/görüş-şahit bilgisine ulaşılamadığından ceza verilmesine yer yoktur kararının tavsiye edildiği, sayılı ve “İşleme Konulmama” konulu
Bartın Valiliği “Olur” unun alındığı,
3.1.7) Başvuran ve Gv.Asb.Kd.Bçvş. . selamlama ile ilgili karşılıklı olarak birbirleri hakkında
düzenledikleri 31/05/2023 tarihli tutanaklarına istinaden sayılı yazı ile Araştırma ve Disiplin
Soruşturması görevlendirmesinin yapıldığı, disiplin soruşturma heyeti tarafından soruşturmanın hali hazırda devam ettiği,
3.1.8) Başvuranın kişisel bilgisayar alanında bilgi\belge\yazılarının kopyalanıp kopyalanmadığının
araştırılması olayı hakkında 24/05/2023 tarihli tutanağına istinaden sayılı yazı ile heyet görevlendirildiği, görevlendirilen disiplin soruşturma heyeti tarafından İk.Uzm.Çvş. tarafından kendi şifresi ve kullanıcı kodu ile bilgisayarı kullandığının anlaşıldığı, başvuranın dilekçesinde belirttiği olaya ilişkin herhangi bir suç teşkil etmediği ve disiplin işlemi tesis edilmesine gerek olmadığı kararının tavsiye edildiği, sayılı ve “İşleme Konulmama” konulu Bartın Valiliği “Olur” unun alındığı,
3.1.9) Başvuranın İk.Yzb. ’in araç güzergahının değiştirilerek aracın güvenliğini tehlikeye
düşürdüğünü, aracın kendi şahsi işler için kullanıldığını ayrıca personelinde bu şekilde kullanıldığını ve aracın dönmesi gereken saate uymamasına sebep olduğu hakkında 15/08/2022 tarihli tutanağına istinaden sayılı yazı ile Bartın Valiliği “Olur” u alınarak disiplin soruşturmasının görevlendirilmesinin yapıldığı, Disiplin soruşturma heyeti tarafından başvuranın dilekçesinde belirttiği üzere aracın güzergahının değiştirilerek tehlikeye düşürüldüğü ve aracın şahsi iler için kullanıldığı iddialarının yersiz olduğu, olayda personelin herhangi bir kasıt, kusur ve ihmalin bulunduğuna yönelik somut bir delile ulaşılamadığından, disiplin işlemi tesis edilmesine gerek olmadığı kararının tavsiye edildiği, sayılı “İşleme
Konulmama” konulu Bartın Valiliği “Olur” unun alındığı,
3.2) Başvuran ile ilgili yaptığı disiplinsizliklerden dolayı şikayetçi olan 5 farklı personel için soruşturmacı
olarak görevlendirilerek tespit edilen disiplinsizliklere ilişkin yapılan başvurular sonucunda her türlü bilgi\belge değerlendirildiği, şikayete konu uyuşmazlıklara ilişkin iş ve eylemlerin 7068 sayılı Genel
Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun kapsamında yapıldığı,
3.3) 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanunun Disiplin Amirleri başlıklı 13.(2) maddesi gereğince Batı Karadeniz Grup
Komutanı (kadrosu Albay) Uyarma, Kınama ve 10 güne kadar aylıktan kesme cezasını verebildiği, personele disiplin cezalarına ilişkin olarak hangi mercilere başvuracağı, disiplin ceza kararının da açık olarak yazılarak, personelin kendisine tebliğ edildiği,
3.4) Ayrıca, başvuran hakkında 2022 yılında 10 adet, 2023 yılında 2 adet olmak üzere toplam 12 adet
soruşturma yapıldığı, bu soruşturmalardan 5 adedinden (1 adet 24 ay uzun süreli durdurma, 1 adet uyarma,
2 adet kınama ve 1 adet 4 ay kısa süreli durdurma) cezası aldığı, hali hazırda 1 adet soruşturmasının devam
ettiği, başvuranın ise S.G. Batı Karadeniz Grup Komutanlığına şikayetçi sıfatıyla 2022 yılından 1 adet,
2023 yılından 2 adet başvuruda bulunduğu, yaptığı başvurulardan 2 adedinin sonuçlandığı, 1 adedinin hali
hazırda devam ettiği, başvuran hakkında 5 farklı kişi tarafından düzenlenen ve Karadeniz Grup
Komutanlığı tarafından gönderilen yazı sonucu tespit edilen toplam 12 adet disiplinsizlik fiili için yapılan
soruşturmaların tarafsız olması maksadıyla 11 farklı soruşturmacının görevlendirildiği, şikayetçiler incelendiğinde şikayetçilerin kendinden üst ve ast konumda bulunan kişiler olduğu görüldüğü, bu kapsamda kendisine herhangi bir mobbing uygulanmadığının değerlendirildiği, görevlendirilen soruşturmacıların yaptıkları soruşturmaları esnasında aldıkları bilgi alma tutanaklarından ve başvuranın savunmalarından da anlaşılacağı üzere soruşturmaları yanıltıcı cevaplar verdiği, savunmalarında da savunma konusunu çarpıtıcı beyanlarda bulunduğunun görüldüğü, bilgi alma tutanaklarını da kendisinin tamamen hür iradesiyle cevap vererek imzaladığının anlaşıldığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Anayasamızın;
4.1) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanunu’nun;
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemektir.”
6.2) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Kanun;
a) Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, b) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları,” kapsar.
6.3) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
ç) Disiplinsizlik: Bu Kanuna göre disiplin cezası ile cezalandırılan fiilleri, d) Disiplin amiri: Bu Kanun ile disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amiri, e) Disiplin amirleri: Disiplin amiri ile üst disiplin amirlerini, f) Disiplin cezası: Disiplinsizlik nedeniyle disiplin amirleri veya kurulları tarafından verilen ve bu Kanunda gösterilen yaptırımları, g) Disiplin soruşturması: Disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personel hakkında karar vermek amacıyla disiplin amirleri veya kurulları tarafından yapılan veya yaptırılan araştırma ve incelemeyi, …
h) Görev: Hizmetin gerektirdiği fiili yapmayı ve menettiği fiili yapmamayı,
ı) Hizmet: Mevzuatla yapılması veya yapılmaması hükme bağlanmış olan hususlar ile amir tarafından emredilen veya yasaklanan işleri, …
k) Üst disiplin amirleri: Disiplin amirinin kadro ve kuruluş yönünden bağlı bulunduğu ve disiplin cezası verilecek personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olan yetkili sıralı tüm amirleri, ifade eder”.
6.4) “Disiplin cezasını gerektiren fiillerin ve disiplin cezalarının niteliği” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(1) Disiplinsizlik kasten veya taksirle oluşabilir.
(2) Aynı fiil nedeniyle bu Kanunda yazılı disiplin cezalarından birden fazlası verilemez.
(3) Bir fiilin birden fazla disiplinsizlik teşkil etmesi halinde ağır olan disiplin cezası verilir.
(4) Bir fiilin diğer kanunlar kapsamında idari yaptırıma bağlanmış olması, aynı fiile bu Kanun kapsamında disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.”
6.5) “Takdir hakkının kullanımı” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Bu Kanun ile disiplin cezası vermeye
yetkilendirilen disiplin amirleri veya kurulları, disiplin cezası uygulanması ile ilgili takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli bir şekilde kullanırlar.
(2) Takdir hakkı mutlaka gerekçeli olarak kullanılır.
(3) Takdir hakkı kullanılırken; a) Disiplinsizliğin işleniş biçimi, b) Disiplinsizliğin işlendiği zaman ve yer, c) Disiplinsizliğin hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı, ç) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, d) Disiplinsizlik yapan personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı, e) Disiplinsizlik yapan personelin daha önceki disiplin durumu, f) Disiplinsizlik yapan personelin samimi ikrarı ve gösterdiği pişmanlık, göz önüne alınır.
(4) İtiraz üzerine yetkili makamlar tarafından verilen kararlar hariç olmak üzere, hiçbir idari makam tarafından, disiplin cezası ile ilgili takdir hakkının kaldırılması sonucunu doğuran bir karar verilemez veya uygulama yapılamaz.”
6.6) “Disiplin cezaları” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Personele verilecek disiplin cezaları şunlardır:
a) Uyarma cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) Aylıktan kesme cezası: Disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Ceza, aylığı tahakkuk ettiren birimce personelin aylığından kesilmek suretiyle yerine getirilir. Aylıktan kesme tam Türk Lirası üzerinden yapılır ve kuruşlar dikkate alınmaz.
ç) Kısa süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin dört, altı veya on ay süre ile durdurulmasıdır.
d) Uzun süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin on iki, on altı, yirmi veya yirmi dört ay süre ile durdurulmasıdır.
…
(2) Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.
(3) Birinci fıkranın (c), (ç) ve (d) bentlerinin uygulanmasında, cezanın üst ve alt kademeleri ağır ya da hafif ceza sayılmaz.”
6.7) “Disiplin cezası verilecek fiiller” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Uyarma cezasını gerektiren fiiller
şunlardır:
a) Silahını, araç ve gerecini, giyim ve kuşamını temiz tutmamak, çalıştığı yerin temizliğine özen göstermemek.
b) Yetkili makamlarca belirlenmiş tasarruf tedbirlerine riayet etmemek veya kullanımına sunulan kamu kaynaklarının kullanılmasında gösterilmesi gereken makul seviyedeki özeni göstermemek.
c) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir özrü olmaksızın belirli zamanda yapılması gereken faaliyetlere geç kalmak ç) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.)
d) Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek.
e) Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak.
f) Emrin icrası veya sonuçları ile katılım sağlanan toplantılarla ilgili olarak görevlendirme yapan amire bilgi vermemek.
g) Usulüne uygun olarak kendisine verilmiş olan bir emir üzerine; emrin uygun olmadığı, yanlış verildiği, yapılamayacağı ve benzeri şekillerde amirini alenen eleştirmek veya amire karşı itirazda bulunmak (Amir tarafından karar verilene kadar astın fikrini savunması veya emrin kanunsuz olduğu hususundaki kanaatini belirtmek için amire yaptığı itiraz bu kapsamda disiplinsizlik teşkil etmez.).
(2) Kınama cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
a) Görev sırasında veya dışında, mevzuat veya talimatlarla yasaklanan davranışlarda bulunmak.
b) Mevzuatta belirlenmiş usul ve kurallara riayet etmeden sözlü, yazılı veya elektronik olarak müracaat veya şikâyette bulunmak.
c) Nöbeti teslimden sonra görev yerine özürsüz olarak geç dönmek.
ç) Bildirimleri süresi içerisinde yerine ulaştırmamak.
d) Mevzuat veya talimatlarla taşınmasına veya bulundurulmasına izin verilmiş olanlar dışında, mesleğin ciddiyeti ile bağdaşmayacak biçimde yüzük, bilezik, kolye, madalyon, rozet ve benzeri şeyleri takmak.
e) Görev sırasında veya dışında kendisi ile aynı rütbede çalışanlara veya mesai arkadaşlarına karşı saygısız davranmak.
f) Mevzuat ve talimatlarla kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak.
g) Amirleri, üstleri, aynı rütbedeki veya çalışma arkadaşları hakkında ve onların bulunmadığı ortamlarda, onların işlem, eylem ve kişilikleri hakkında kötüleyici veya konuştuğu kişilerde kötü intiba bırakacak tarzda olumsuz sözler söylemek.
ğ) Zati demirbaş tabanca veya geçici olarak verilen demirbaş tabancanın üzerinde orijinalliğini bozacak boya, kaplama, gravür veya ciddiyetle bağdaşmayacak şekil, desen, resim ve karakter gibi değişiklikler yapmak.
h) Mevzuata veya mesleki teamüllere aykırı hitaplarda bulunmak.
ı) Bu fıkrada disiplinsizlik olarak saptanan eylem, işlem, tutum ve davranışlar dışında herhangi bir biçimde görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek.
i) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.)
(3) Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
а) Üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller;
1) Mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak.
2) Amir ve üstlerinin, görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin uyarılarına uymamak
ya da bu uyarılara kayıtsız kalmak, amir ve üstleri tarafından sorulan soruları gereken süre içinde yanıtlamamak.
3) Özlük hakları ile ilgili veya başka bir kişisel menfaat temini için başkalarını aracı koyup öncelik ve
ayrıcalık talep etmek.
4) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın yirmi dört saate kadar göreve gelmemek.
5) Görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak.
6) Nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde mevzuatla ve/veya talimatlarla belirlenen
kurallara aykırı hareket etmek.
7) Görevli bulunduğu sırada görev gereği olmaksızın veya amirin izni olmadan resmi kıyafet ile kahvehane,
kıraathane, lokal, kulüp ve benzeri yerlerde oturmak.
8) Amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları dışına çıkmak.
9) Emrinde çalışanları veya Devletin araç ve gereçlerini idarece kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın
özel işlerinde kullanmak.
10) Kendisine verilmiş olan personel kimlik kartını kabul edilebilir bir neden olmaksızın kaybetmek.
11) Bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel bir menfaat sağlamak, görev veya sorumluluktan kaçmak gibi
amaçlarla hastalığını abartmak veya olmadığı halde bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık haline getirmek.
12) Herhangi bir yolu, yeri veya kişiyi arayıp soranlara cevap vermemek, baştan savmak.
13) Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede
bitirmemek.
14) Haklı bir neden olmadan kişileri bekletmek.
15) Selamlama ile ilgili olarak belirlenmiş kurallara riayet etmemek.
16) Resmi protokol kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak.
17) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Görevdeyken, yetkili makamlar tarafından izin verilen durumlar
haricinde görev veya hizmetle ilgisi olmayan işlerle uğraşmak.
18) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Kılık ve kıyafet ile ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara
uymamak.
b) Dört ila on günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller;
1) Kendisi ile aynı rütbede çalışanlara, astlarına veya mesai arkadaşlarına karşı onur kırıcı söz söylemek,
davranışta bulunmak veya söz, yazı ya da eylemle hakaret etmek.
2) Resmi belge veya göreve ilişkin evrakı kaybetmek.
3) Önlem almamak veya tedbirli davranmamak yüzünden Devlet malı eşyanın hasar görmesine veya
kaybolmasına neden olmak.
4) İzinli olduğu zamanlarda resmi kıyafetle, izinli olmadığı zamanlarda görevli olmaksızın resmi veya sivil
kıyafetle, personelin girmesine veya oturup eğlenmesine izin verilen yerler dışındaki kahvehane, lokal, kulüp veya benzeri yerlerde oyun oynamak.
5) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın yirmi dört saatten fazla ve iki güne kadar
(ikinci gün dahil) göreve gelmemek.
6) Mühür veya beratını kabul edilebilir bir neden olmaksızın kaybetmek.
7) Yükümlü bulunduğu devir ve teslim işlemlerini tamamlamadan ya da devir ve teslim işleri
tamamlanamadığı takdirde ilgili mevzuatında belirtilen süre dolmadan görev yerinden ayrılmak.
8) Görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri görevin sona ermesine ya da kurumca istenmesine rağmen
geri vermemek.
9) İzin verilen haller dışında üniforma giymemek.
c) Onbir ila onbeş günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller;
1) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir bir özrü olmaksızın iki günden fazla ve üç güne kadar (üçüncü
gün dahil) görevine gelmemek.
2) İzinli bulunduğu sürede, hizmet ve görevin gerektirdiği durumlarda, görevine derhal dönmesi kendisine
sözlü, yazılı ya da herhangi bir iletişim vasıtasıyla duyurulduğu halde, kabul edilebilir özrü bulunmaksızın görevine makul sürede dönmemek.
3) Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olay, bilgi ve emirleri zamanında iletmemek.
4) Görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı söz söylemek veya davranışta bulunmak.
5) Denetleme ve soruşturmaları uzatmak, denetleme raporları ve soruşturma raporlarını süresinde ilgili
yerlere vermemek veya göndermemek ya da kabul edilebilir bir neden olmadan soruşturmayı eksik bırakmak.
(4) Kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
а) Dört ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Amir ve memurlara görevle ilgili olarak yalan söylemek.
2) Denetim görevini yerine getirmemek.
3) İzinsiz ya da kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın kesintisiz olarak üç günden fazla ve beş güne
kadar (beşinci gün dahil) göreve gelmemek.
4) Amirlerini, üstlerini, aynı rütbedeki arkadaşlarını, astlarını veya diğer mesai arkadaşlarını haksız yere
şikâyet etmek.
5) Astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını ve diğer mesai arkadaşlarını dövme girişiminde bulunmak.
6) Toplu olarak sözlü veya yazılı şikâyette bulunmak.
7) Görev sırasında amir veya üstlerine saygısız davranmak.
8) Bu Kanunda ayrıca disiplinsizlik olarak tanımlanmamış olmak kaydıyla astları veya mesai arkadaşlarına
yönelik olarak sürekli ve sistemli her türlü baskı ve taciz uygulamak.
b) Altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Doğrudan veya aracı eliyle astlarından ya da iş sahiplerinden hediye veya borç almak.
2) Kabul edilebilir mücbir sebepler haricinde borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek.
3) Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla görevle ilgili olmayan veya saygısızca konuşmalar
yapmak ya da anlaşılmaz sesler çıkarmak.
4) Teslim aldığı her çeşit motorlu araç, makine, cihaz ve teçhizatta ağır kusur veya hizmetten ayrılabilen
kişisel kusurla hasara sebep olmak.
5) (İptal alt bend: Anayasa Mahkemesinin 4/5/2023 Tarihli ve E: 2023/24, K: 2023/91 Sayılı Kararı ile)
6) Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve
davranışlarda bulunmak.
7) Bir görevin kendisine tevdi edildiğini öğrendikten sonra mazeretler ileri sürmek suretiyle göreve
başlamayı geciktirmek.
c) On ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olayları ve bunlarla ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi
halinde görevli ve yetkili kuruluş ve kişilerden gizlemek.
2) Yetkili olmadığı halde basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları veya diğer iletişim kanalları
vasıtasıyla kamuoyuna bilgi ya da demeç vermek.
3) Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu yaralamaya sebebiyet vermek, kendisini yaralamak
ya da bu fiillerin başkaları tarafından işlenmesine neden olmak.
4) Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu
yaralamaya sebebiyet vermek
5) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Aynı rütbedeki meslektaşları ile diğer mesai arkadaşlarını tehdit etmek,
(5) Uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır:
a) Oniki ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak.
2) Görev sırasında kişilere veya herhangi bir nedenle kurum binalarına gelen ya da getirilenlere hakaret
etmek.
b) Onaltı ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Devlet malı motorlu araçları, muhabere araçlarını, silah veya mühimmatı ihmal nedeniyle kaybetmek.
2) Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve
davranışlarda bulunmak.
3) (Değişik:18/10/2018-7148/36 md.) Görev sırasında herhangi bir şekilde uyumak veya uyuklamak.
c) Yirmi ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) İzinsiz veya kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın kesintisiz olarak beş günden fazla ve dokuz güne
kadar (dokuzuncu gün dahil) görevine gelmemek.
2) Muhafazası veya sevkiyle yükümlü bulunduğu şüpheli, sanık, tutuklu veya hükümlünün uyanık
davranmamak ya da önlem almamak yüzünden kaçmasına neden olmak ya da yakalama görevini savsaklamak.
3) (Ek:18/10/2018-7148/36 md.) Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın spor müsabakalarına dayalı
sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynamak.
ç) Yirmidört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller;
1) Silahla dikkatsizlik, tedbirsizlik veya ihmal sonucu ölüme sebebiyet vermek ya da bu fiilin başkaları
tarafından işlenmesine neden olmak.
2) Silahla yaralama suçunu kasten işlemek.
3) Meskûn yerlerde, binalarda, herkesin dolaşıp gezebileceği veya oturabileceği yerlerde silah atmak.
4) Amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek.
5) Amirin izni olmaksızın görev yerini terk etmek.
6) Kişinin iffetine yönelik söz söylemek, fiil veya harekette bulunmak.
7) Amir veya üste hakaret etmek.
8) Amir veya üstlerini söz, yazı, tutum veya davranışlarıyla küçümsemek.
9) Amir veya üstlerini dövmeye teşebbüs etmek.
10) Amir veya üstlerini sözlü veya fiili olarak tehdit etmek.
11) Göreve ilişkin her türlü yazılı kağıt, belge, mikrofilm aslı veya kopyalarını kasıtlı olarak yok etmek,
ortadan kaldırmak ya da belge niteliği taşıyan bilgisayar programlarını, dosyalarını, verilerini hukuka aykırı olarak ele geçirmek, başkasına zarar vermek üzere kullanmak, tahrip etmek, değiştirmek, silmek, sistemin işlemesine engel olmak ya da yanlış biçimde işlemesini sağlamak.
12) Kriptolu telsiz cihazının ve her türlü kriptolu cihazın kaybını veya çalındığını, idarece kabul edilebilir
bir mazereti olmaksızın ilgili birime derhal bildirmemek.
3) Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu ölüme
sebebiyet vermek.
…
(7) (Değişik:17/1/2019-7161/64 md.) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında, terfileri 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu hükümlerine tabi olan personelin; a) Kısa süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/5’i ila 1/4’ü, b) Uzun süreli durdurma cezası verilmesini gerektiren hallerde brüt aylıklarının 1/3’ü ila 1/2’si, kesilir.
(8) Yedinci fıkrada yer alan cezalar yetkili disiplin kurullarınca verilir.”
6.8) “Disiplin Amirleri” başlıklı 13’üncü maddesinde; “(1) Disiplin amirinin, disiplin cezası verilecek
personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olması ve amir konumunda bulunması gerekir.
…
(3) Kaymakamlar ilçe, valiler il teşkilatındaki diğer disiplin amirlerine göre en üst disiplin amiridir. Valiler kaymakamlara, Bakan ise Emniyet Genel Müdürü, Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı ile valilere göre bir üst disiplin amiridir.
(4) Disiplin amirleri, disiplin amiri oldukları her rütbe ve derecedeki tüm personel hakkında disiplin soruşturması açabilir.
(5) Disiplin soruşturması yapma ve disiplin cezası verme görev ve yetkisi üst disiplin amirleri tarafından da kullanılabilir.”
6.9) “Disiplin amirlerinin soruşturmaya ilişkin yetkileri” başlıklı 14’üncü maddesinde; “(1)
Maiyetinden birinin disiplinsizlik teşkil eden bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılmasının gerektiğine kanaat getirirse bizzat ya da yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla disiplin soruşturması yapar.
(2) Disiplin soruşturmacısı olarak hakkında disiplin soruşturması yapılacak kişinin üstü konumundaki bir veya birden fazla kişi ya da Bakanlık ve/veya ilgisine göre Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel
Komutanlığı ya da Sahil Güvenlik Komutanlığı müfettişi görevlendirilebilir. Ancak gerek görülmesi halinde, heyet başkanı hariç olmak üzere hakkında disiplin soruşturması yapılacak kişinin astı konumunda heyet üyeleri görevlendirilebilir. Disiplin soruşturmacısı olarak mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı ile ilgisine göre emniyet hizmetleri sınıfından olanlar ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı personeli haricinde herhangi bir personel görevlendirilemez.
(3) Disiplin soruşturmacıları ve heyeti, kendilerini görevlendiren disiplin amiri adına disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişi görevlendirme, keşif yapma, hâkim veya savcı kararı gerektirmeyen durumlarda kriminal inceleme yaptırma da dahil olmak üzere her türlü inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir. Müfettişlerin özel mevzuatlarından doğan yetkileri saklıdır…”
6.10) “Disiplin amirinin disiplin cezası verme yetkisi” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) Disiplinsizlik
yaptığı tespit edilen personele disiplin amiri tarafından bu Kanundaki esaslara uygun olarak disiplin cezası verilir.”
6.11) “Sahil Güvenlik Komutanlığı disiplin kurulları” başlıklı 22’nci maddesinde; “(1) Sahil Güvenlik
Komutanlığı merkez ve taşra teşkilatlarında aşağıdaki disiplin kurulları bulunur.
a) Bölge komutanlığı disiplin kurulu, vali yardımcısının başkanlığında;
1) İl hukuk işleri müdürü, bulunmadığı durumda il hukuk işleri şube müdürlüğünün bağlı olduğu vali
yardımcısı,
2) Bölge komutanı veya görevlendireceği yardımcılarından biri, komutan yardımcısı bulunmadığı durumda
bölge komutanlığı kuruluşunda bölge komutanından sonra gelen en kıdemli subay,
3) Personel işlerinden sorumlu şube müdürü,
4) Harekattan sorumlu şube müdüründen, oluşur
…
(2) Astsubayların disiplin işlerinin görüşülmesinde ve karara bağlanmasında; Bakanlık Yüksek Disiplin
Kurulu ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu hariç olmak üzere diğer disiplin kurullarında, hakkında disiplin soruşturması yapılan personelden daha kıdemli bir astsubay üyeye de yer verilir. Hakkında disiplin soruşturması yapılandan daha kıdemli bir astsubay yok ise kendisinden sonra en kıdemli astsubay üye olarak görevlendirilir.”
6.12) “Sahil güvenlik teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri” başlıklı 23’üncü maddesinde;
“ (1) Sahil güvenlik teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.
a) Bölge komutanlığı disiplin kurulu;
1) Bölge komutanlığı ve bağlı olan komutanlıklar ile bölgedeki diğer komutanlıklardaki bölge komutanı ve
amiraller hariç subaylar, astsubaylar ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezası dışında kalan disiplin cezalarını, …
ç) Sahil Güvenlik Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu;
1) Komutanlık merkez teşkilatında görevli komutan yardımcıları, başkanlar ve amiraller hariç subaylar,
astsubaylar ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezası dışında kalan disiplin cezalarını, …
d) Sahil Güvenlik Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu;
1) Birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinin (1) numaralı alt bentlerinde sayılanlara meslekten çıkarma
cezasını,
2) Komutanlık merkez teşkilatında görevli komutan yardımcıları, başkanlar ve amiraller hariç subaylar,
astsubaylar ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezasını, …
verebilir.
6.13) “Sahil güvenlik teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi” başlıklı 24’üncü
maddesinde; “(1) Sahil güvenlik teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararlardan a) Bölge komutanlığı disiplin kurulunun meslekten çıkarma kararları hariç diğer disiplin cezası konuşlu olduğu il valisinin onayıyla, meslekten çıkarma cezası kararları Sahil Güvenlik Komutanlığı Yüksek
Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, …
c) Sahil Güvenlik Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun kararları Bakanın onayıyla, kesinleşir.
(2) Birinci fıkra kapsamında Bakan onayına sunulan kararlardan uygun görülmeyenler ile birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca intikal eden ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır.
6.14) “Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar” başlıklı 26’ncı
maddesinde; “ (1) (Değişik:18/10/2018-7148/42 md.) Disiplin soruşturmasının açılmasında ve disiplin amiri veya disiplin kurulunun saptanmasında disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personelin fiili işlediği tarihte çalıştığı yer esas alınır. Fiilin mehil müddetinde işlenmesi halinde ilişik kestiği yerde görevli kabul edilir. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulu, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kuruludur. Disiplin konusu fiili işledikten sonra; rütbe veya kadro/görev unvanında değişiklik olan personel hakkında karar vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu, personelin son kadro/görev unvanı karşılığı rütbe esas alınmak suretiyle tespit ve tayin olunur.
(2) Görevlerini vekâleten, geçici görevle veya kanunlarda yazılı diğer hallerde yetkili olarak yürüten personel hakkında yapılacak inceleme ve soruşturmalarla ilgili olarak yetkili disiplin amirlerinin ve disiplin kurullarının belirlenmesinde, asılın görev unvanı esas alınır.
…
(9) Disiplin kurulları; disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, ifade alma, tanık dinleme, bilirkişi görevlendirme, keşif yapma, hâkim veya savcı kararı gerektirmeyen durumlarda kriminal inceleme yaptırma da dahil olmak üzere her türlü inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir.”
6.15) “Soruşturma sonucu verilecek karar” başlıklı 27’nci maddesinde; “(1) Disiplin kurulu, soruşturma
sonucunda disiplin cezası verilmesine yer olmadığına, karar verilmesine yer olmadığına veya disiplin cezası verilmesine yahut kurulun yetkisizliğine karar verebilir.
(2) Yapılan soruşturma sonucunda fiilin, disiplin kurulunun görev alanına giren başka bir disiplinsizliği oluşturduğu anlaşılırsa buna uygun olan disiplin cezası tayin edilir.
(3) Disiplin kurulu kararları gerekçeli olarak yazılır. Ceza verilmesi halinde, gerekçede disiplinsizlik unsurları ile ceza miktarının tayininde esas alınan hususlar gösterilir. Karar, başkan ve üyeler tarafından imzalanır ve ilgililere tebliğ edilir.”
6.16) “Zamanaşımı” başlıklı 29’uncu maddesinde; “(1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında
bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde, …
disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
6.17) “Cezalara itiraz ve cezanın kesinleşmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; “ (1) Disiplin amirleri
tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, bir üst disiplin amirine yazılı olarak yapılır. Ancak vali, Emniyet Genel Müdürü, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının doğrudan verdikleri disiplin cezalarına karşı
Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilir. İtiraz üzerine Kurulun verdiği karar kesindir. Kaymakamın doğrudan verdiği disiplin cezalarına karşı ise valiye itiraz edilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir.
(2) İtiraz, yetkili merci tarafından otuz gün içinde karara bağlanır.
(3) İtiraz haklı görülürse itirazı inceleyen merci verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir.
İtiraz haklı görülmez ise ret olunur. Karar itiraz edene tebliğ edilerek kesinleşir.
(4) İtiraz üzerine önceki cezadan daha ağır ceza verilemez.
(5) Bakan ile disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı ancak idari yargı yoluna başvurulabilir.”
6.18) “Savunma hakkı” başlıklı 31’inci maddesinde; “(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları
tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
(2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
(3) Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir…”
6.19) “Yargı denetimi” başlıklı 32’nci maddesinde; “ (1) Kesinleşen disiplin cezalarına karşı iptal davası
açılabilir.
(2) Dava açma süresi, kesinleşen cezanın personele tebliğinden itibaren başlar…”
6.20) “Cezanın yerine getirilme zamanı” başlıklı 33’üncü maddesinde; “(1) Disiplin cezaları,
kesinleşmesini müteakip yerine getirilir.
(2) Aylıktan kesme cezası, kesinleşme tarihini takip eden aybaşında uygulanır.
(3) Verilen disiplin cezaları üst disiplin amirine, meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezası ayrıca Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.”
6.21) “Uygulanacak hükümler” başlıklı 34’üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanır.
(2) 657 sayılı Kanundaki kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, bu Kanundaki uzun süreli durdurma cezası gibi telakki edilir ve uygulanır.
(3) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında terfileri 926 sayılı Kanun, 3466 sayılı
Kanun, 3269 sayılı Kanun ile 6191 sayılı Kanun hükümlerine tabi olan personel hakkındaki kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, 8 inci maddenin yedinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükmüne göre yerine getirilir.”
6.22) “Yönetmelik” başlıklı 35’inci maddesinde; “ (1) Disiplin kurullarının toplanma, görüşme ve karar
vermesine ilişkin usul ve esaslar ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.”
7) 2692 Sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu’nun;
7.1) “Yönetmelik” başlıklı 23’üncü maddesinde; “(Değişik: 25/7/2016-KHK-668/32 md.; Aynen kabul:
8/11/2016-6755/32 md.) (1) Bu Kanunla münhasıran yönetmelik çıkarılması öngörülen hususların yanı
sıra Sahil Güvenlik Komutanlığının görev, yetki ve sorumlulukları, diğer makamlarla ilişkileri, birlikte çalışma ve işbirliği esasları dahil komuta ve kontrol ilişkileri ile Sahil Güvenlik (…) (1) personelinin terfi işleri, disiplin amirleri ve kurulları, ödül, değerlendirme, kılık ve kıyafet ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar, İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanarak Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.”
8) 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
8.1) “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126’ncı maddesinde; “…Disiplin kurulu
ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.
Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.”
8.2) “İtiraz” başlıklı 135’nci maddesinde; “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve
aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir.
İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.
İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır.
İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.
Disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir.”
9) 21/1/2017 tarih ve 29995 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin;
9.1) “Amaç” başlıklı 1’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı
Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu, 9/7/1982 tarihli ve 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı
Kanunu ile 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı personeliyle ilgili hükümlerinin uygulanmasına dair usul ve esasları belirlemektir.”
9.2) “Kapsam ve istisnalar” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik; Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erlerin kaynakları, işe alınmaları, mesleki gelişimleri, branşlaşmaları, hizmet şartları, nitelikleri, atanma ve yetiştirilmeleri, ödev, hak, yükümlülük ile sorumlulukları ve diğer özlük işlerine ilişkin hükümleri kapsar…”
9.3) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik; 2803 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi
ve 2692 sayılı Kanunun 23 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
9.4) “Davranış kuralları” başlıklı 20’nci maddesinde; “(1) Personel, resmi sıfatının gerektirdiği itibar
ve güvene layık olduğunu, hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadır.
(2) Personelin diğer genel kolluk, özel kolluk ve kamu kuruluşlarıyla işbirliği içinde çalışması esastır.
(3) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında; astlar üstlerine, maiyetler amirlerine, personel kurumdaki rütbesiz Devlet memurları ile başka kurumlardaki kamu görevlilerine ve hizmetten yararlananlara mesleki nezaket kurallarına göre hitap eder.
(4) Personel; a) Görev ve hizmetin yerine getirilmesinde hukukun üstünlüğü, kamu yararını gözetme, tarafsızlık, katılımcılık, şeffaflık, hesap verebilirlik, hizmetin sonucuna odaklılık ve sürekli gelişim ilkelerini esas alır.
b) Amirleri, üstleri, meslektaşları, astları, diğer personel ile hizmetten yararlananlara karşı nazik ve saygılı davranır ve gerekli ilgiyi gösterir, konu yetkilerinin dışındaysa ilgili birime veya yetkiliye yönlendirir.
c) Görev ve sorumluluk alanında toplumun talep ve ihtiyaçlarına odaklanarak halkın memnuniyetini artırmayı, bu suretle toplumdaki saygı ve güveni pekiştirmeyi hedefler.”
9.5) “Amirin görev ve sorumlulukları” başlıklı 21’nci maddesinde; “1) Amirler kanun, tüzük ve
yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki personeli yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumludur.
(2) Amir, maiyetindeki personele hakkaniyet ve adalet içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslar içinde kullanır.
(3) Amir, maiyetindeki personele kanunlara aykırı emir veremez ve maiyetindeki personel ile astı olan personelden hususi bir menfaat temin edecek bir talepte bulunamaz, hediyesini kabul edemez ve borç alamaz.”
9.6) “Personelin görev ve sorumlulukları” başlıklı 22’nci maddesinde; “(1) Personel kanun, tüzük ve
yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludur.”
9.7) “Soruşturma usulleri” başlıklı 53’üncü maddesinde; “1) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı teşkilatları personeli hakkında disiplin ve soruşturma işlemleri aşağıdaki usullere göre yapılır.
a) Disiplin işleri özel kanun hükümlerine göre yürütülür.
b) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatları personelinin mülki görevlerinden doğan suçlarında özel kanunların hükümleri saklı kalmak şartıyla 4483 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
c) Adli görevlerinden doğan suçlarda 5271 sayılı Kanunun 161 inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanır.
ç) Jandarma hizmetleri ve sahil güvenlik hizmetleri sınıfları personeline askeri görev verildiği takdirde bu görevlerden doğan suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama
Usulü Kanunu hükümleri uygulanır. Bu suçların muhakemesi jandarma hizmetleri ve sahil güvenlik hizmetleri sınıfları personeli emrine verildiği askeri birlik personelini muhakeme etmekle görevli ve yetkili olan askeri mahkemede görülür.
d) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatları personelinin kişisel suçlarında genel hükümlere göre işlem yapılır.”
Belge
10) Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in;
10.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; yürütülen görevlerin icrası
esnasında ve görev dışı zamanlarda Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi personelinin uyması gereken kuralları, sahip olması gereken vasıfları ve muhtelif görevlerin icra tarzını belirlemektir.”
10.2) “Disiplin” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Disiplin, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinin temelidir ve hiçbir suretle disiplinden taviz verilemez.
(2) Personel görevini yerine getirirken ast-üst ve amir-maiyet ilişkisi içerisinde hareket etmekten, görev, nöbet, selamlama, kılık ve kıyafet gibi disiplinin ayrılmaz unsurlarına ilişkin mevzuat hükümlerine, disiplin kurallarına ve emirlere uymak zorundadır.
(3) Disiplinin muhafazası, mevzuatın ve emirlerin tam ve doğru olarak bilinmesi ve uygulanması ile mümkündür. Bu husus, her kademedeki âmir tarafından hassasiyetle takip edilir.”
10.3) “Astın görevleri” başlıklı 8’inci maddesinde; “ (1) Ast, âmir ve üstlerine genel görgü ve disiplin
kurallarına uygun tam bir saygı göstermekle, resmî kıyafetli olsun veya olmasın âmirlerinin, usulüne uygun emirlerini tam, zamanında, değiştirmeden ve eksiksiz olarak yerine getirmekle, görevini kusursuz icra etmekle ve yapılması kendisince de malum olan görevleri yerine getirmekle, doğru insiyatif kullanmakla ve emrin icrası veya sonuçları ile ilgili olarak görevlendirme yapan âmirine bilgi vermekle yükümlüdür.
…
(12) Âmir ve üstlerinin görev ve mesleki konulara veya tutum ve davranışlarına ilişkin uyarılarını mesleki üslup, görgü, nezaket ve disiplin kuralları çerçevesinde dinleyip, bu hususlardaki eksikliklerini giderir.
10.4) “Mesleki görgü ve nezaket” başlıklı 16’ncı maddesinde; “(1) Mesleki yaşamda karşılıklı ilişkiler,
bazen yazılı olmayan, fakat derlenmesi mümkün olan kuralların ayrıntılarıyla belirlenir. Görgü ve nezaket kuralları karşılıklı saygı ve anlayış temeline dayanır. Buna ilişkin ayrıntılar her teşkilatın ayrı ayrı hazırlayacakları emir, broşür vb. ile yayımlanır. Mesleki görgü ve nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunan personel hakkında disiplin işlemi uygulanır…”
10.5) “Mesleğe karşı sorumluluklar ve vasıflar” başlıklı 19’uncu maddesinde; “…(4) Her personelde
bulunması lazım gelen ahlaki ve manevi vasıflar şunlardır:
…
i) Tavır ve hareket: Personelin değerini arttıracak, kendisini tanıtacak ve sevdirecek en büyük vasfı ahlaklı, vakarlı, ciddi ve itaatli olmasıdır. Personelin duruşu mertçe, hareketleri akla uygun ve dürüst, dili ve sözü özüne uygun olmalıdır.”
11) 19/03/2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İşyerlerinde Psikolojik Tacizin
(Mobbing) Önlenmesi” konulu Başbakanlık Genelgesinde; “kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin ve çalışma barışının geliştirilmesi için bazı tedbirlerin alınması gerektiği, işyerinde psikolojik tacizle mücadelenin öncelikle işverenin sorumluluğunda olduğu, işverenlerin
çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacakları, bütün çalışanların psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracakları” belirtilmiştir düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuran, bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvurusunda; Sahil Güvenlik
Batı Karadeniz Grup Komutanlığı bünyesinde Astsubay Kıdemli Üstçavuş rütbesi ile görev yapmakta iken hakkında yapılan disiplin soruşturması neticesinde tarafına “kınama” disiplin cezasının verildiğini belirterek 2022 yılından itibaren hakkında açılan tüm disiplin soruşturma dosyalarının incelenerek verilen cezanın iptali ile bu işlem nedeniyle tüm özlük haklarının iadesini talep etmektedir.
14) Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin
mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, kamu görevlilerinin özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle disiplin cezalarının sübjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahip olduğu; bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurulların mevzuatla belirlendiği, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkelerinin oluşturulduğu bilinmektedir.
15) Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi
hâlinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturmada olayın şüpheye yer vermeyecek şekilde somut delillerle ortaya konulması gerekmektedir.
16) İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun genel ilkelerinden olduğundan, bu ilke
genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlar. İşlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin yasaya uygunluğu ve dayanağını değerlendirme, itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmakla birlikte, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktalarında da büyük öneme sahiptir.
17) Disiplin cezası niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklı olduğundan; disiplin cezaları, disiplin
cezasını vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanabilmektedir.
18) Sahil Güvenlik Komutanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından
Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
18.1) . Batı Karadeniz Grup Komutanlığına bağlı Sakarya .Karakol Komutanlığı emrinde görevli
. Asb.Kd.Çvş. . 28/09/2022 tarihinde Sakarya .Karakol Komutanlığına tahsisli plakalı kara aracının bir arızası ile ilgili Sakarya . Karakol Komutanı Vekili olan başvuran arasında cereyan eden telefon görüşmesi üzerine . Asb.Kd.Çvş. .’nün birliği ve personelin mağdur olduğuna ilişkin 25/10/2022 tarihli dilekçesi nedeniyle başvuran hakkında 02/11/2022 tarihinde . Batı Karadeniz
Grup Komutanı Binbaşı tarafından yazılan yazıya istinaden konunun araştırılması amacıyla 25/11/2022 tarihinde disiplin soruşturması başlatıldığı, . Gv.Asb.Kd.Bçvş. ., Gv.Asb.Kd.Bçvş.
ve . İkm.Asb.Kd.Bçvş. .’nın soruşturmacı olarak atandığı, Disiplin Soruşturması heyeti tarafından yapılan inceleme sonucunda 21/12/2022 tarihli Disiplin Soruşturma Raporunda; .
Asb.Kd.Çvş. .’nün bilgi alma tutanağında özetle, Sakarya . Karakol Komutanlığı kullanımında bulunan plakalı kara aracının 28/09/2022 tarihinde su eksiltmesinden kaynaklı motor arızası yaptığı, konu ile ilgili bilgi vermek ve yardım istemek amacıyla başvuranı saat 18.07’de cep telefonundan aradığı, onun da kendisine “proforma faturayı gönderirsin ödenek gelirse aracın yapılır, beni hep mesai saatleri dışında arıyorsun, mesai saatleri dışında beni arama” dediği ve görüşmenin sonlandığı, .Karakol Komutanlığının araç arızası hakkında görev ve sorumluluğu olmamasına rağmen sorumluluğu alarak sanayideki ustayla arızanın giderilmesi için görüştükleri, ödeme şeklinin Grup Komutanlığından talep edilip ödenek geldikten sonra alabileceği, aracın tamir edilmesi hususunda yardım istediği, bu işlemler yapılırken Grup Komutanlığı Garaj amirinin ilgisiz ve olumsuz davranmasından dolayı Karakol
Komutanlığı personelinin rutin görevlerini bırakıp mesai harcadığı, görüşmede nezaket dışı davranışla karşılaşmadığı, başvuranın kendisinin üstü olduğu, kendisiyle husumeti olamayacağı, başvuranın konu ile ilgili kendisine olumlu ya da olumsuz dönüş yapmadığı, kendisinin de personeline Garaj Amirliği ile irtibat kurarak ödenek işlemlerini tamamlaması için çalışmalarını söylediği, gerekli olan proforma faturayı Garaj
Amirliğine gönderdikleri, onarıma ait faturanın 12/10/2022 tarihinde Garaj Amirliğine gönderildiği, sonrasında sanayideki ustanın parasının ödendiği ifade edilmiştir.
18.2) Söz konusu raporun sonuç bölümünde; bahse konu aracın arızası ile ilgili ödenek, hizmet alımı vb.
evrak işlemlerinin Garaj Amirliği tarafından yapıldığı ve arızanın giderildiği, .Batı Karadeniz Grup
Komutanlığı’nın Eylül ayı nöbet hizmetleri emri ve mevki jurnali incelendiğinde başvuranın olay günü 28/09/2022 tarihinde mesai dışında olmadığı, birlikte Nöbetçi Subayı olduğu, Jandarma ve Sahil Güvenlik
Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in Amirin Görevleri başlıklı 9’uncu maddesindeki hükümlerin ast-üst münasebetlerinde de geçerli olduğu mütalaa edilerek üstlerin, görev esnasında astları ile münasebetlerinde daima ciddi, görev dışındaki münasebet ve görüşmeleri ise samimi ve candan olması, itaat ve itimat hislerini bozacak tavır ve davranışlarda bulunmaması…değerlendirildiği, iddia edilen olayla ilgili olarak, kendisinin astı ve küçüğü olan . Asb.Kd.Çvş. ile yaptığı görüşmede birlikte nöbetçi olmasına rağmen samimi olmayarak mesai saatleri dışında aramamasını söylediği, resmi aracın arızası hakkında yeterli koordine, yardım ve yönlendirmede bulunmadığı, bu durumun astının itaat ve itimat hislerini bozacak nezaket dışı tavır ve davranışı oluşturduğu, soruşturma heyetine verdiği ifadede de olay günü Birlikte nöbetçi olmasına karşın aracın arıza kayıtlarına veya onarım planlamalarına mesai dışında ulaşılamayacağını ifade ederek soruşturma heyetine de samimi davranmadığı hususları birlikte mütalaa edilerek 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un 8-(1)-(e) maddesinde belirtilen “Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak” disiplinsizliğini işlediğinin tespit edildiği, başvuranın geçmiş hizmetleri sırasında
3 adet (mesaiye geç gelmek, özürsüz/izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük
mesai saatlerine riayet etmemek, amir veya üstlerini sözlü veya fiili olarak tehdit etmek) disiplin cezası olduğu, halihazırda hakkında 5 adet disiplin soruşturmasının devam ettiği ve daha önceki görev yerlerinden
8 adet takdir belgesiyle taltif edildiği, “Uyarma Cezası ” ile cezalandırılması gerektiğinin değerlendirildiği,
Batı Karadeniz Grup Komutanı Binbaşı . tarafından 21/12/2022 tarihinde savunmasının istendiği, 27/12/2022 tarihinde “Uyarma” disiplin cezası verildiği görülmektedir.
18.3) Başvuranın söz konusu disiplin cezasına üst disiplin amiri konumunda olan . Karadeniz Bölge
Komutanlığına itiraz ettiği, 03/02/2023 tarihinde Karadeniz Bölge Komutanı tarafından verilen cezanın madde 8 2 f ) “Mevzuat ve talimatlara kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak” disiplinsizliği kapsamında değerlendirilmesi gerekirken 8 1 e) “Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak”
disiplinsizliği kapsamında değerlendirildiği, disiplin soruşturma dosyasında bahsedilen disiplinsizlik eyleminin, işlenmiş olunan suç fiilinin kanunda düzenlenen suç tanımına birebir uygun olmadığı değerlendirilerek “Uyarma” cezasının hukuken tipiklik ilkesine aykırı olması nedeniyle iptal edildiği, buna istinaden 08/02/2023 tarihinde Disiplin cezası kararının iptal edildiği, bu kapsamda 14/04/2023 tarihinde esasa ilişkin hatanın giderilmesi amacıyla başvuran hakkında yeniden disiplin soruşturması yapılması için yazı yazıldığı, Tğm ., . Mk. Asb.Kd.Bçvş. ve . İda.Asb.Çvş. ’nün soruşturmacı olarak atandığı, yapılan soruşturmada elde edilen bilgiler ve ifadeler değerlendirildiğinde “görevini yerine getirme konusunda isteksiz davranışlar sergilediğinin” tespit edildiği, raporun sonuç bölümünde 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair
Kanun’un 8-(1)-(f) “Mevzuat ve talimatlara kendisine tevdi edilmiş görevlerin gerektirdiği sorumluluğu üstlenmekten imtina ettiğini gösterecek tavır ve davranışlarda bulunmak”. “Kınama Cezası” ile cezalandırılması gerektiğinin değerlendirildiği, 17/05/2023 tarihinde savunmasının istendiği, . Batı
Karadeniz Grup Komutanı Binbaşı tarafından 01/06/2023 tarihinde “Kınama” disiplin cezası verildiği görülmektedir.
18.4) Başvuranın söz konusu “Kınama” disiplin cezasına üst disiplin amiri konumunda olan Karadeniz
Bölge Komutanlığına 05/06/2023 tarihinde itiraz ettiği, 16/06/2023 tarihinde Karadeniz Bölge
Komutanı tarafından içeriği Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel
Yönetmeliği ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in amir hükümlerine muhalefet sayılacak şekilde . Asb.Kd.Çvş. . ile 28/09/2022 tarihinde telefon ile yaptığı görüşmede birlikte nöbetçi olmasına rağmen mesai saatleri dışında aramamasını söylediği, resmi aracın arızası hakkında yeterli koordine, yardım ve yönlendirmede bulunmadığı, soruşturma heyetine verdiği ifade de belirttiği üzere Grup K.lığı ve bağlılarının kullandığı her türlü bakım ve onarım işlerinde Grup K.lığı garaj amirinin sorumlu olduğunu bildiği halde görevini yapma konusunda isteksiz davranışlar sergilediği, yapılan disiplin soruşturmasında usul ve esas yönüyle bir eksikliğin bulunmadığı, dolayısıyla verilen cezanın hukuka aykırılık olmadığı değerlendirmesiyle cezanın iptal edilmediği, 19/06/2023 tarihinde kararın tebliğ edildiği ve “Kınama” disiplin cezasının kesinleştiği görülmektedir.
19) Diğer taraftan disiplin soruşturmaları incelendiğinde; 7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun 30’uncu maddesinde disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı itiraz ilgili çeşitli düzenlemeler mevcuttur. Buna göre itiraz cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde itiraz edilebileceği, itirazın bir üst disiplin amirine yazılı olarak yapılacağı, itirazın yetkili merci tarafından otuz gün içinde karara bağlanacağını, itirazı haklı görülürse itirazı inceleyen merci verilen cezanın hafifletebileceği veya tamamen kaldırabileceği, itirazı haklı görülmez ise ret olunacağı, kararın itiraz edene tebliğ edilerek kesinleşeceği ve itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır ceza verilemeyeceği hükümleri yer almaktadır.
20) Bununla birlikte anılan Kanunda hüküm bulunmayan hallerde ise 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin
hükümleri uygulanacağı, buna göre 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisinin bulunmadığı, cezayı kabul veya ret edeceği, ret halinde atamaya yetkili amirlerin 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbest oldukları, itirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilecekleri veya tamamen kaldırabilecekleri düzenlenmiştir.
21) Soruşturmaya başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri, idare açısından cezalandırma yetkisini
sınırlandıran sürelerdir. Bu sebeple, disiplin soruşturmalarında disiplin suçu oluşturan fiil ve hallerin gerçekleştiği ve söz konusu fiil ve halin işlendiğinin öğrenildiği tarihler ile disiplin cezası tecziye edilebilecek tarihlere dikkat edilmesi gerekmektedir. Danıştay ve idari yargı kararlarında belirtildiği üzere, disiplin soruşturmasına başlanılması soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlamaktadır. Bu işleme kadar geçen süre ise, idarenin soruşturmaya başlama zaman aşımı için gözetmesi gereken süredir. Soruşturmanın
açılıp açılmayacağına veya hangi merci tarafından açılacağına karar verilmesi için yapılan yazışmalar ve ön incelemeler de bu süreye dahildir. (Bakınız. Danıştay 12. Dairesinin 18/02/2009 tarihli ve E:2008/6979, K:2009/854 sayılı; Danıştay 12. Dairesinin 27/10/2015 tarihli ve E: 2012/11481, K:2015/5579 sayılı; Danıştay 10. Dairesinin 20/03/1991 tarihli ve E:1998/2495, K:1991/1002 sayılı kararları)
22) Başvuranın yukarıda belirtilen ifadelerinden ve Kurumumuza ilgili idare tarafından gönderilen bilgi ve
belgelerden; başvuranın, söz konusu disiplin cezası işleminde disiplin amiri sıfatıyla disiplin soruşturması açan ve uyarma/kınama disiplin cezasını veren 1. sicil amiri Batı Karadeniz Grup Komutanı ile doğrudan bir husumet olduğuna dair bilgi ve belge bulunmadığı (diğer disiplin soruşturmalarında başvuranın servis aracının güzergahının değiştirildiğine dair dilekçesine istinaden araştırma raporunda olay yerinde bulunduğu için 1. sicil amiri tanık olarak ifadesinin alınması ve 4 ay kısa süreli durdurma cezası ile görev sırasında amir ve üstlerine saygısızlık nedeniyle disiplin soruşturmasında tanık olarak yer alması), bununla birlikte başvuran mobbing uygulanarak aleyhine tanık ifadelerinin alındığını iddia etse de, başvuran hakkında idari soruşturmalar yürütüldüğü, bu soruşturmalar sonunda ceza ile tecziye edilmemesine de kararlar da verildiği, öte yandan başvuranın “Uyarma” disiplin cezasına süresi içerisinde itirazı üzerine üst disiplin amirince itirazın kabul edildiği ve 08/02/2023 tarihinde “Uyarma” disiplin cezası kararının iptal edildiği, bu kapsamda aynı konuda 14/04/2023 tarihinde hakkında yeniden disiplin soruşturması yapıldığı, 01/06/2023 tarihinde “Kınama” cezası verildiği ve 19/06/2023 tarihinde kesinleştiği, dolayısıyla önceki cezadan daha ağır ceza olan “Kınama” disiplin cezası verildiği ve söz konusu yeniden ceza verilmesi işleminde 15 günlük süreye de uyulmadığı görülmektedir. Bu kapsamda, disiplin soruşturmalarında disiplin suçu oluşturan fiil ve hallerin gerçekleştiği ve söz konusu fiil ve halin işlendiğinin öğrenildiği tarihten uyarma ve kınama cezalarında bir ay içinde soruşturma açılması gerektiğinden disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı ve ayrıca uyarma cezasından daha ağır bir cezada verildiği anlaşıldığından “Kınama” disiplin cezasının başvurana uygulanmasına olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
23) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuran hakkında verilen kınama disiplin cezası işleminin kaldırılması talebinin kabulü ve idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “Kararların gerekçeli olması” ve “Kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup (Bartın) Zonguldak İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana; verilen “Kınama” disiplin cezasının geri alınması yönünde, SAHİL GÜVENLİK
KOMUTANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi