TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4381-S.6431
BAŞVURU NO : 2018/17470
KARAR TARİHİ : 14/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın hakkında verilen disiplin cezasının kaldırılması talebidir.
BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 24.12.2018 tarihinde yapılan başvuruda, başvuran … … (T.C No:…), Emniyet Genel Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığını, olay günü
Congresiumda düzenlenen kitap fuarına katılmak için ATO’nun önündeki yolu kullanırken diğer vatandaşlar da aynı yolu kullanıyor olmasına rağmen … … isimli güvenlik görevlisinin sadece kendisini durduğunu, polis olduğunu belirten kimliğini göstermesine rağmen yoldan geçirmek istemediğini, ve akabinde üç kişi olan güvenlik görevlisi şahıslar tarafından darp edildiğini, olay sırasında bu şahısların birbirlerini kışkırttıklarını, kendisinin her türlü sakinliğine ve çözüm amaçlı konuşmalarını hiçe sayarak saldırdıklarını, şahısların iletişim ve düzgün davranıştan uzak olduklarını anlayınca geldiği yöne doğru geri gitmeye çalışınca arkasından koşarak geldiklerini ve darp ettiklerini, … … isimli güvenlik görevlisinin yokuştan gelerek kendisine tekme attığını, bu sırada ayağının kayarak dizinden yaralandığını, kendisinin bu şahsa herhangi bir temasının bulunmadığını, … … ve … …isimli şahısların yüzünü, gözünü, bacaklarını yumrukladığını, mesleğine yönelik ağır küfür ve hakaretler ettiklerini, kendisinin hiçbir şekilde karşılık vermediğini, o dönemde … … … …’un yakın korumalığını yapmakta olduğunu, olay sonrası araştırmadan ATO civarındaki güvenlik kameralarının çalışmadığını öğrendiklerini, böyle bir bölgede güvenlik kamerasının çalışmamasının kabul edilebilir bir durum olmadığını ayrıca bu durumun görevli şahıslar üzerinde keyfi ve rahat davranışlara cüret etmelerine yol açtığını, kendisinin mesleğinin onur ve vakarını taşıyarak hareket ettiğini ve yanlış bir hareket, söz ve davranışta bulunmadığını, bütün bunlara rağmen Ankara İl Polis Disiplin Kurulunca kendisine dört günlük aylıktan kesme cezası verilmesine karar verildiğini ifade ederek, almış olduğu disiplin cezalarının geri alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuyla ilgili bilgi belge isteme yazısına istinaden 31.01.2019 tarihinde
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; 2.1. Başvuran hakkında 24/02/2018 tarihinde 15.30 sıralarında Söğütözü Mahallesinde meydana gelen “kasten yaralama, hakaret, tehdit” olayı ile ilgili Ankara Valiliği İl Emniyet
Müdürlüğü tarafından soruşturma başlatıldığı, 2.2. Hazırlanan soruşturma dosyasının Ankara İl Disiplin kurulunca görüşülerek 7068 Sayılı
Kanunun 8-4/b-6 maddesinden değerlendirilerek karara bağlandığı, başvurana kararın tebliğ edildiği, 2.3. Başvuranın tebliğ sonrasında herhangi bir itiraz ve müracaatının bulunmadığı, 2.4.Disiplin soruşturmasına konu edilmiş olayın zaman ve yer bakımından soruşturmaya konu edilemeyeceği iddiası ile ilgili olarak ise; olayın görev yeri ve mesai saatleri dışında gerçekleşmiş olması karşısında 7068 Sayılı Kanun kapsamında mesleki saygınlık ve güven duygusunun korunması bakımından genel kolluk kuvvetleri personelinin hizmet dışında da
“resmi sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak” fiilinin disiplin suçu olarak düzenlenmesi nedeniyle 7068 Sayılı Kanun kapsamında disiplin soruşturmasında hukuka aykırılık bulunmadığının belirtildiği, 2.5. Başvuran hakkında açılan soruşturmanın meşru müdaafa kapsamında değerlendirilmesi gerektiği iddiasına ilişkin olarak ise Disiplin Kurulunca “Kasten yaralama, hakaret, tehdit” suçlarından değil “hizmet dışında resmi sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak” fiilinden ceza verildiği anlaşıldığını, söz konusu eylemin meşru müdafaa kapsamında işlenemeyeceğinin belirtildiği, 2.6. Ankara Valiliği İl Disiplin Kurulu Başkanlığının 22/11/2018 tarih ve …/… sayılı kararında
Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun 8-4/b-6 maddesi gereğince “Altı Ay Kısa Süreli Durdurma” cezası ile tecziyesi gerekmekte ise de; geçmiş hizmetleri olumlu olduğu için aynı Kanunun 7/2 maddesinin tatbiki ile Dört Günlük Aylıktan Kesme cezası ile tecziyesine karar verildiği, 2.7. İl Polis Disiplin Kurulu tarafından 22.10.2018 tarihinde savunma istenildiği, başvuranın süresinde savunma verdiği, 2.8. İl Polis Disiplin Kurulu Başkanlığı tarafından 22/11/2018 tarihinde karar verildiği, 11/12/2018 tarihinde onaylanan 4 günlük aylıktan kesme cezası verilen kararın, başvurana tebliğ edildiği, anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili
Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı
124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev
alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Karanamelirinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı;
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemektir.” 5.2. Disiplin cezaları başlıklı 7 inci maddesinde; “(1) Personele verilecek disiplin cezaları
şunlardır:
a) Uyarma cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) Aylıktan kesme cezası: Disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Ceza, aylığı tahakkuk ettiren birimce personelin aylığından kesilmek suretiyle yerine getirilir. Aylıktan kesme tam Türk Lirası üzerinden yapılır ve kuruşlar dikkate alınmaz.
ç) Kısa süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin dört, altı veya on ay süre ile durdurulmasıdır.
d) Uzun süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin oniki, onaltı, yirmi veya yirmi dört ay süre ile durdurulmasıdır.
e) Meslekten çıkarma: Personelin emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır.
f) Devlet memurluğundan çıkarma: Personelin bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır.
(2) Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.
(3) Birinci fıkranın (c), (ç) ve (d) bentlerinin uygulanmasında, cezanın üst ve alt kademeleri ağır ya da hafif ceza sayılmaz.
(4) Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay ve uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erlerin kendi kanunlarında düzenlenen meslekten ayırmayla ilgili hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.
(5) Devlet memurluğundan çıkarma ya da meslekten çıkarma cezalarından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olanlar, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından başlayarak beş yıl, diğer cezaların uygulanmasından başlayarak on yıl geçtikten sonra, atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. İlgilinin bu süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse söz konusu ceza özlük dosyasından silinir.
5.3. Disiplin cezası verilecek fiiller başlıklı 8 inci maddesinde (4) Kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: başlıklı fıkrasının b) Altı ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller l) Doğrudan veya aracı eliyle astlarından ya da iş sahiplerinden hediye veya borç almak.
2) Kabul edilebilir mücbir sebepler haricinde borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline
getirmek.
3) Görevde kullanılan telsiz haberleşme araçlarıyla görevle ilgili olmayan veya saygısızca
konuşmalar yapmak ya da anlaşılmaz sesler çıkarmak.
4) Teslim aldığı her çeşit motorlu araç, makine, cihaz ve teçhizatta ağır kusur veya hizmetten
ayrılabilen kişisel kusurla hasara sebep olmak.
5) Görev içinde veya dışında amir ya da üstlerinin eylem veya işlemlerini olumsuz yönde
eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak.
6) Hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak
eylem ve davranışlarda bulunmak.
7) Bir görevin kendisine tevdi edildiğini öğrendikten sonra mazeretler ileri sürmek suretiyle
göreve başlamayı geciktirmek.
5.4. “Emniyet teşkilatı disiplin kurulları” başlıklı 16ncı maddesinde; “(1) Emniyet teşkilatında, disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere, illerde, eğitim ve öğretim kurumlarında birer polis disiplin kurulu, merkezde ayrıca Emniyet
Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin
Kurulu oluşturulur.
5.5. “Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri” başlıklı 17 nci maddesinde; (1) Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.
a) İl polis disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki;
1) Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün
disiplin cezalarını,
2) Komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserlere meslekten çıkarma cezası dışında kalan
diğer disiplin cezalarını, verebilir.
5.6. “Zamanaşımı” başlıklı 29 uncu maddesinde; “(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamede sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde, b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(3) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda ise son suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
(4) Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar.” 5.7. “Cezalara itiraz ve cezanın kesinleşmesi” başlıklı 30 uncu maddesinde; “(1) Disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. 1 no.lu paragrafta da ayrıntılı açıklandığı üzere başvuran, tarafına verilen “Aylıktan Kesme” cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
8. Özel Harekat Şube Müdürlüğü’nde görevli başvuran hakkında 24/02/2018 tarihinde 15:30 sıralarında Söğütözü Mahallesinde karıştığı olayla ilgili olarak Çankaya İlçe Emniyet
Müdürlüğü 10 Nisan Polis Merkezi Amirliğince tanzim edilen 20/04/2018 tarih …/… sayılı tahkikat evrakına istinaden “Kasten yaralama, hakaret, tehdit” suçlarından Personel Şube
Müdürlüğü tarafından soruşturma başlatılmıştır.
9. Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğü 10 Nisan Polis Merkezi Amirliğince tanzim edilen 20/04/2018 tarih …/… sayılı tahkikat evrakı nedeniyle Ankara İl Emniyet Müdürlüğü 17/05/2018 tarihli tahkikat emri ile konuyla ilgili soruşturma yapmak üzere Komiser
Yardımcısı … …’yi görevlendirdiği tespit edilmiştir. Amir durumu öğrendikten itibaren yasal süresi içinde soruşturma işlemlerine başlamıştır.
10. Soruşturmacı tarafından düzenlenen 13/06/2018 tarih ve … … sayılı Soruşturma
Raporunda başvuranın kusurlu olduğu kanaatine varılarak Genel Kolluk Disiplin Hükümleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair 8-4/b-6 maddesi gereğince
“Altı Ay Kısa Süreli Durdurma cezasını gerektiren fiiller; Hizmet dışında resmi sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak” suçundan “Altı Ay Kısa Süreli Durdurma” cezası verilmesi kanaatine varılmıştır. 22/10/2018 tarihinde Ankara İl Polis Disiplin Kurulunca başvuranın savunmasının istenildiği, 23/10/2018 tarihinde savunma istem yazısının başvurana tebliğ edildiği ve başvuranın 23/10/2018 tarihinde savunmasını verdiği anlaşılmıştır.
11. İl Polis Disiplin Kurulu tarafından 22/11/2018 tarihli kararı ile başvuranın Genel Kolluk
Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun 8-4/b-6 maddesi gereğince ALTI AY KISA SÜRELİ DURDURMA CEZASI ile tecziye edilmesi gerektiği, daha önceden tecziyesi bulunmaması ve olumlu hizmetleri nedeniyle
“DÖRT GÜNLÜK AYLIK KESİMİ” cezası verildiği anlaşılmıştır.
12. Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır ve belli usul ve esaslara tabidir. Genel
Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair
Kanun ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususlar düzenlenmektir. Kanunda disiplin cezalarının hangi usul ve esaslara tabi olduğu tek tek sayılmıştır. Söz konusu usul ve esaslar açısından yapılan incelemede başvurana verilen disiplin cezasının hukuka ve hakkaniyete uygun olarak verildiği değerlendirilmektedir.
13. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; olaylarda mesleğinin gereği daha duyarlı ve dikkatli olması gerekirken mesleğine yakışmayan hareketlerde bulunan başvuran hakkındaki idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın aylıktan kesme cezasının kaldırılması talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği , “karara karşı yargı yoluna başvurunun” gösterildiği görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Bu kararın BAŞVURANA ve ANKARA VALİLİĞİ İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi