|
ÖZET: Başvuru, Sağlık ve Sosyal Hizmetler Çalışanları Sendikası tarafından, Konya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’ne karşı yapılmış ve disiplin cezasının kaldırılması talep edilmiştir. Başvuran, 28 Şubat 2024 tarihinde, MHRS sistemine kayıtlı hastalarının gelmediği bir durumda, Başhekim tarafından gönderilen hastayı muayene etmeyi reddettiği gerekçesiyle “uyarma” cezası almıştır. Ancak, disiplin cezasının gerekçesi olan fiilin kesin ve somut delillerle desteklenmediği iddia edilmiştir.
Konya Valiliği, başvuruya ilişkin olarak, disiplin cezasının verilmesinin uygun olduğunu belirtmiş, ancak başvuranın geçmiş hizmetlerinin olumlu olması nedeniyle cezanın hafifletildiğini ifade etmiştir. Başvuranın, verilen emirlere itiraz ettiği iddialarının, hukuki olarak sübuta ermediği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuş ve Konya Valiliği’ne disiplin cezasının geri alınması yönünde öneride bulunmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın disiplin cezasının kaldırılması gerektiğini belirterek, bu kararın Konya Valiliği tarafından 30 gün içinde uygulanmasını istemiştir. Başvuran, bu süreçte yargı yoluna başvurma hakkını saklı tutmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1704-S.25.2633
BAŞVURU NO : 2024/10444
KARAR TARİHİ : 18.02.2025
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : KONYA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Sağlık ve Sosyal Hizmetler Çalışanları Sendikası (Tüzel Kişi No: – ) tarafından Vekil aracılığıyla Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Müvekkil Üye hakkında Konya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Konya Ereğli Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin
25.04.2024 tarihli yazısında, 28.02.2024 tarihinde saat 08.30 ve 8.45 MHRS hastaları gelmediği halde
Başhekim tarafından gönderilen hastayı muayene etmeyi kabul etmediği, dolayısıyla 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunun 125. Maddesinin B(a) fıkrası uyarınca “kınama” cezası ile tecziye edilmesinin teklif edildiği, nihayetinde 657 sayılı kanunun 125. Maddesinin E fıkrasının I bendinden sonra gelen ikinci paragrafı gereğince kınama cezasının bir derece hafifi olan “uyarma” cezası ile tecziye edildiği ifade edilmekle birlikte isnat edilen disiplin suçuna esas fiilin sübuta erdiğine ilişkin her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut bir delil sunulmadığından hareketle tarafına verilen disiplin cezasının kaldırılmasını talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Konya Valiliği tarafından gönderilen 14.01.2025 tarih ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Konya Ereğli Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Diş Hekimi olarak görev yapan Başvuranın 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin (B) bendi (j) fıkrası “Verilen emirlere itiraz etmek”
hükmü gereği Kınama disiplin cezası verilmesi hususunun mütalaa edildiği ancak aynı Kanunda yer alan
“Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.” hükmü dolayısıyla Uyarma disiplin cezası ile tecziye edildiği, söz konusu disiplin cezasına hakkında İl Disiplin Kurulu nezdinde itirazda bulunulduğu, söz konusu itirazın İl Disiplin Kurulunun 14.05.2024 tarih ve sayılı kararı ile iddiaların sübuta ermesi gerekçesiyle reddedildiğinin Başvurana bildirildiği ifade edilmiştir.
2.2. Ereğli Ağız ve Diş Sağlığı Merkezide Diş Hekimi olarak görev yapan Başvuranın, 28.02.2024 tarihinde 08.30-08.45 saatleri arasında MHRS sistemine kayıtlı hastalarının gelmediği halde Başhekim tarafından gönderilen hastayı muayene etmediği, Başhekimlik Makamına gelerek bahse konu hastaya bakmayacağını ifade ettiği iddiaları üzerine 05.03.2024 tarihli yazı ile Soruşturmacı görevlendirilmesinin yapıldığı, 1 aylık süre içinde soruşturmaya başlandığı ve dolayısıyla disiplin cezası verme zamanaşımı koşullarının mevcut olmadığı, Soruşturmacı tarafından gönderilen savunma istem yazısında soruşturmaya konu olaydan bahsedildiği, soruşturma kapsamında isnat edilen fiillerin tarih ve saat belirtilmek suretiyle açık olarak yazıldığı, isnat edilen fiillerin hukuki nitelendirmesinin yapıldığı kaydedilmiştir.
Açıklamalarına yer verilmiş olup, söz konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”
4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
5.1. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde, “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”,
5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde, “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…
Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
B – Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: (…)
j) Verilen emirlere itiraz etmek, (…)”
5.3. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ıncı maddesinin birinci fıkrasında, “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”,
5.4. “Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde, “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”,
5.5. “Savunma hakkı” başlıklı 130 uncu maddesinde, “Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.”,
5.6. “İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde, “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür.
Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır. İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.”,
6. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 09.12.2021 tarih ve 2021/12 sayılı
MHRS konulu Genelgesinin 3 üncü maddesi “Muayene süresi hekime ve ilgili branşın özelliğine göre değişebildiğinden randevu aralıkları en etkili şekilde hekimlerimiz tarafından oluşturulmalı ve başhekimliklerimizce onaylanmalıdır. Kamuoyunda gündem olduğu gibi 5 dakikada bir muayene yapıldığı şeklindeki söylentilere sebep olacak uygulamalardan sakınılmalıdır.”
7. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 21.12.2017 tarih ve 32693113/420.01 sayılı MHRS’nin Etkin Kullanımı ve Randevu Sürelerinin Düzenlenmesi konulu yazısında “Randevulu muayene sürelerinde, ekteki tabloda bulunan Randevu Zaman Aralığı sütunundaki asgari değerler esas alınarak düzenleme/tanımlama/güncelleme yapılması uygun olacaktır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, tarafına verilen Uyarma disiplin cezasının kaldırılmasını talep etmektedir.
10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisinin verilebileceği düzenlenmektedir. Bu kapsamda disiplin soruşturmasına konu isnatlarda yer alan hareketlerin sübuta erip ermediği ve söz konusu isnatlar için öngörülen disiplin cezasının başvurana uygulanmasına olanak bulunup bulunmadığı hususlarının incelenmesi gerekmektedir.
11. Başvuran hakkındaki “Verilen emirlere itiraz etmek” iddiasının sübuta erip ermediği incelendiğinde,
11.1. Başvuran 28.02.2024 tarihinde sabah saatlerinde kliniğe geldiğinde 08.30 hastasının ve 08.30 saatinde gelmesini rica ettiği hastasının gelmediğini gördüğünü, bunun üzerine diğer birkaç hastanın işi ile ilgili olarak laboratuvara gittiğini, 08.45’te Klinik Yardımcısı ’nin kendisini telefonla arayarak hastasının geldiğini haber verdiğini ve kendisinin de hemen kliniğe gittiğini, daha önce 08.30’da gelmesi için çağırdığı . . isimli hastası ile randevusu olmadan ve kendisinin bilgisi dışında kayıt edilmiş olan hasta . .’nin beklediğini gördüğünü, randevulu hasta . .’yi kliniğe aldığını, bu arada randevusuz olan hasta . .’nin her ne kadar 08.39’da hakkında kayıt açılmış olsa da geldiği saatin 09.00’a yakın olduğunu ve o esnada kliniğin önünde diğer randevulu hastaların beklemekte olduğunu, hasta . .’nın muayenesi ve anestezi işlemlerinin ardından randevusuz kaydı açılan hasta hususunu görüşmek için Başhekime gittiğini ancak görüşemediğini, ardından yeniden kliniğe dönerek hasta muayene işlemlerine devam ettiğini ve
MHRS sisteminde kayıtlı hasta sırasına göre görevini yaptığını ifade etmiştir.
11.2. Başhekim , Başvuranın kendisine haber verilmeden hasta verildiğinden ve hastaya bakmayacağını ifade ettiğini, adı geçen hastanın Başvuranın 08.30 saatli MHRS hastasının gelmediğinden kendisine havale edildiğini kaydetmiştir.
11.3. Başvurana ait 28.02.2024 günlü MHRS kayıtları incelendiğinde, randevuların gerçekleşme durumları ve gerçekleşme zamanlarının tutarlı olduğu, randevu zaman aralıklarının son derece dar olduğu, hasta yoğunluğu ve iş yükünün esnekliğe izin vermeyecek boyutta olduğu görülmekle birlikte, Sağlık
Bakanlığının 09.12.2021 tarih ve 2021/12 sayılı Genelgesinde de ifade edildiği üzere randevu aralıklarının en etkili şekilde hekimler tarafından oluşturulmasının gerektiği, bu anlamda ilgili sağlık kuruluşunda yönetici olan Başhekimin fiilen hasta bakım ve tedavi sürecinden sorumlu olan hekim üzerinde MHRS randevuları bağlamında zorlayıcı yetkisinin bulunmadığı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, başvuruya konu “verilen emirlere itiraz etmek” gerekçeli cezanın sübuta ermediği kanaatine varılmıştır.
12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri, İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler, Başvuranın iddiaları ve savunmaları değerlendirildiğinde, “verilen emirlere itiraz etmek” gerekçeli Kınama disiplin cezasının yerine verilen Uyarma disiplin cezasına yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmış olup; iyi yönetim ilkelerine aykırılık tespit edilmemiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezasının geri alınması yönünde KONYA VALİLİĞİNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve KONYA VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi