|
ÖZET: Başvuran, 2018 yılında aldığı uyarma cezasının üzerinden beş yıl geçmesi nedeniyle bu cezanın özlük dosyasından silinmesi talebinde bulunmuştur. Ancak, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, başvuranın talebini reddetmiştir. Başvuran, İstanbul Bakırköy 5 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu’nda görevli bir sağlık memurudur ve yalnızca bir kez disiplin cezası almıştır. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133. maddesi gereğince, disiplin cezalarının belirli bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi mümkündür, fakat bu durum atamaya yetkili amirin takdirine bağlıdır.
Sağlık Bakanlığı, başvuranın talebini değerlendirirken, disiplin cezasının silinmesi için gerekli şartların oluşmadığına kanaat getirmiştir. İlgili mevzuat, disiplin cezasının silinmesi için memurun davranışlarının bu isteği haklı kılacak nitelikte olması gerektiğini belirtmektedir. Başvuranın geçmişteki davranışları bu kriterleri karşılamadığı için talebi uygun görülmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu ve idarenin takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığını belirtmiştir. İdarenin, başvuranın durumunu değerlendirirken, iyi yönetim ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediği ifade edilmiştir. Bu durumun, gelecekte düzeltilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7361-S.24.11518
BAŞVURU NO : 2024/1403
KARAR TARİHİ : 12.07.2024
RET KARARI
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 2018 yılında aldığı uyarma cezasının üzerinden 5 yıllık sürenin geçmesi nedeniyle özlük dosyasından silinmesine dair İdareye başvuruda bulunduğunu ancak talebinin Sağlık Bakanlığı Yönetim
Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından takdir yetkisi kullanılarak reddedildiğini belirterek, üzerinden 5 yıl geçen disiplin cezasının dosyasından silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. İstanbul İli Avrupa İl Ambulans Servisi Başhekimliği Bakırköy 5 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri
İstasyonunda görevli ATT ’in “Facebook üzerinden ülke aleyhine paylaşım yapmak” fiili nedeniyle Disiplin Amiri tarafından 21.11.2018 tarihli ve sayılı onay ile 657 Sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 125 inci maddesinin birinci fıkrasının (A/e) bendi gereğince Uyarma cezası aldığı,
2.2. Anılan cezanın mezkur Kanunun 133. maddesi gereğince özlük dosyasından silinmesi talebi 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 133. maddesindeki ““Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir.
Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.” hükmü gereğince Genel Müdürlük
Makamınca adı geçenin fiili nedeniyle mevzuatı gereği takdir yetkisini kullanarak anılan cezanın silinmesini uygun görmediği, bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrası;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un 5.1. “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesi; “Disiplin amirleri; kurumların kuruluş ve görev özellikleri dikkate alınarak Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşüne dayanılarak özel yönetmeliklerinde tayin ve tesbit edilecek amirlerdir. Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”
5.2. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesi;
“Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: A – Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile
bildirilmesidir. Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terketmek, c) Kurumca belirlenen tasurruf tedbirlerine riayet etmemek, d) Usulsüz müracaat veya şikâyette bulunmak, e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak, f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak, g) Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak, h) Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak”
5.3. “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133 üncü maddesi;
“Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.”
6. 30.04.2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Disiplin
Yönetmeliğinin “Disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 40 ıncı maddesi; “Özlük dosyasına uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları işlenen devlet memurları, cezanın uygulanma tarihinden itibaren; a) Uyarma ve kınama cezalarında beş yıl, b) Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında on yıl, geçtikten sonra, atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesini talep edebilir.
Atamaya yetkili amir; disiplin cezası alan memurun birinci fıkrada belirtilen süreler içindeki davranışlarını, disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi talebini haklı kılacak nitelikte görmesi halinde, talebin kabulüne karar verilebilir. Bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılması talebine ilişkin ayrıca ilgili disiplin kurulunun mütalâası alındıktan sonra ikinci fıkra gereğince işlem yapılır.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 2018 yılında aldığı uyarma cezasının üzerinden 5 yıllık sürenin geçmesi nedeniyle özlük dosyasından silinmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde; sağlık memuru unvanıyla görev yaptığı, 2003 yılında hizmete girdiği ve İstanbul Bakırköy 5 No’lu Yenimahalle Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda 2009 yılından beri çalıştığı ve halen burada görevli olduğu bilgisi edinilmiştir.
10. Bununla birlikte başvuranla ilgili disiplin yönünden yapılan incelemede ise; kişinin sadece 21/11/2018 tarihinde 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125 inci maddesinin birinci fıkrasının (A/e) bendi gereğince Uyarma cezası aldığı başka da cezasının olmadığı anlaşılmıştır.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133 üncü maddesinde, disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda memurun özlük dosyasından silinmesi iki ana koşula bağlanmıştır. Bu koşullardan birincisi, hakkında disiplin cezası uygulanmış memurun atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların
özlük dosyasından silinmesine ilişkin talebinin olması, ikincisi ise, atamaya yetkili olan amirin memurun mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir. Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda, atamaya yetkili amirin talepte bulunanın davranışlarını değerlendirerek karar verme açısından takdir yetkisinin bulunduğu açıktır.
12. Bilindiği üzere, takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir
Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez.
İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).
13. Bu kapsamda; atamaya yetkili amirin, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda takdir yetkisinin bulunduğu, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmadığı, 2 no.lu paragrafta da yer verildiği üzere, ilgili tarafından başvuranın talebinin uygun görülmemesi hususuna açıklık getirilerek kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak işlem yapıldığı değerlendirilmekle kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak görev ve sorumluluğu olan idare tarafından, şikâyete konu edilen disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi talebinin yerine getirilmemesi işleminin mevzuat çerçevesinde tesis edilmiş olduğu kanaatine varılmıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, 657 sayılı Kanunun 133 üncü maddesi kapsamında, kınama disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup görevli ve yetkili İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi