|
ÖZET: Başvuran, İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yaptığı süre zarfında aldığı 29/02/2008 tarihli “oda hapsi” disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesini talep etmiştir. Başvurusunda, disiplin cezasının üzerinden gerekli sürenin geçtiğini, sıralı amirlerinin olumlu görüş bildirdiğini ve meslek hayatı boyunca herhangi bir adli veya disiplin soruşturması geçirmediğini belirtmiştir. Ayrıca, özlük dosyasındaki sicil not ortalaması ve yurtdışı göreve seçilmesi gibi unsurların da talebini haklı kılacak nitelikte olduğunu ifade etmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı, başvuranın talebine ilişkin olarak, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 7. maddesi gereğince, disiplin cezalarının silinmesi için belirli sürelerin geçmesi gerektiğini ve başvuranın bu süre içerisinde herhangi bir disiplin cezası almamış olması gerektiğini vurgulamıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın 29/02/2008 tarihli cezasının silinmesi için gereken şartları sağlamadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddedilmesine karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirilmiş ve hukuka uygun bir şekilde reddedilmiştir. İdarenin işlemleri, iyi yönetim ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiş, ancak başvuranın itiraz yollarının belirtilmediği için bu ilkeye uyulmadığı tespit edilmiştir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6142-S.24.9637
BAŞVURU NO : 2023/20736
KARAR TARİHİ : 06.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 23.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel
Komutanlığı bünyesinde 30/08/2005 tarihinde jandarma astsubay çavuş olarak göreve başladığını, görev süresinde 29/02/2008 tarihinde İlçe Jandarma Komutanı tarafından o dönemki adıyla “oda hapsi”, 13/03/2012 tarihinde ise “uyarma” disiplin cezası aldığını, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun 7’nci maddesinin 5’inci fıkrası hükmüne amir olduğunu, 05/05/2017 tarihli başvurusu ile 13/03/2012 tarihli “Uyarma” cezasının 14/11/2022 tarihli yazı ile uygun görülerek özlük dosyasından silindiğini, 03/04/2018 tarihli başvurusu ile 29/02/2008 tarihli “oda hapsi” cezasının silinmesi talebinin 07/09/2023 tarihli yazı ile uygun görülmediğini, disiplin cezasının uygulanmasının üzerinden silinmesi için kanunda belirtilen sürenin geçtiğini, sıralı amirleri tarafından disiplin cezasının silinmesi için olumlu kanaat bildirildiğini, meslek hayatı boyunca herhangi bir adli soruşturma ve 29/02/2008 tarihli “oda hapsi” cezası sonrası ise herhangi bir disiplin soruşturması geçirmediğini, sicil not ortalaması, mülakat sürecine de tabi tutulan ihtisas kapsamında görev yapması ve yurtdışı daimi göreve seçilmesi vb. sebeplerin özlük dosyasından cezanın silinmesi talebini haklı kılacak nitelikte olduğunu belirtmektedir. Başvuran, 29/02/2008 tarihli “oda hapsi” cezasının özlük dosyasından silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 29/12/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 19/01/2024 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un 7/5’inci maddesi “Devlet memurluğundan çıkarma ya da meslekten çıkarma cezalarından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olanlar, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından başlayarak beş yıl, diğer cezaların uygulanmasından başlayarak on yıl geçtikten sonra, atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. İlgilinin bu süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse söz konusu ceza özlük dosyasından silinir.” hükmünün amir olduğu,
2.2) Jandarma personelinin disiplin işlemleri geçmişte 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu, 477 sayılı Disiplin
Mahkemeleri Kanunu ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu esasları çerçevesinde yürütülmüş olup söz konusu mevzuatta jandarma personelinin disiplin cezalarının silinmesine yönelik herhangi bir düzenlemeye gidilmediği, Devlet Memurlarının işlemlerinin ise 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu esaslarıyla yürütüldüğü,
2.3) 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un yürürlüğe girmesiyle birlikte jandarma personelinin geçmişe yönelik cezalarının silinmesi hakkındaki başvuruların Jandarma Genel Komutanlığına ulaştığı, söz konusu başvuruların değerlendirilmesi ve karara bağlanması maksadıyla 2’nci maddede belirtilen mevzuatın nasıl uygulanabileceğinin incelendiği ve yapılan incelemede; Jandarma personelinin atamaya yetkili amirinin; statülere, görev kritikliğine ve il içi/iller arası durumuna göre değişiklik arz ettiği, Kanun’da belirtilen
“İlgilinin bu süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse…” hususunun açıklamaya ve düzenlemeye ihtiyaç duyulduğu tespitine ve kanaatine varıldığı,
2.4) Bu kapsamda, disiplin cezalarının hangi standart ve esaslarda silinmesinin, yani “İlgilinin bu süreler
içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse…” ibaresindeki takdir yetkisinin nasıl kullanılacağına dair Olur hazırlanarak, atamaya yetkili en üst amir olan (Cumhurbaşkanlığı Atama
Kararıyla atananlar hariç) İçişleri Bakanı’na sunularak onay alındığı ve işlemlerin yürütülmeye başlandığı,
2.5) Bakan Oluru’ nda belirlenen esaslar dahilinde inceleme yapmak üzere heyet teşkil edildiği, incelemeler
sonucu Olur’da belirlenen esasları karşılayan disiplin cezaları silinme işlemine tabi tutulduğu, esasları belirlenirken, geçmişe yönelik cezalara uygulanabilirliği ile gelecek dönemde alınacak cezalara uygulanabilmesi bir arada düşünüldüğü, standart ve açıklanabilir hale getirildiği, bir jandarma personelinin disiplin cezası alması halinde bu cezanın özlük dosyasından nasıl kaldırılabileceği hakkında personele yol göstermesinin dikkate alındığı,
2.6) Bu kapsamda yapılan incelemede; anılan personelin cezalarının silinmesine yönelik Jandarma Genel
Komutanlığına (3) ayrı tarihli, farklı talep içerikli (05/05/2017 tarihli 13/03/2012 uyarma, 03/04/2018 tarihli 29/02/2008 hizmet yerini terk etmeme ve 26/01/2022 tarihli 29/02/2008 hizmet yerini terk etmeme ve 13/03/2012 tarihli uyarma disiplin cezalarının silinmesi) dilekçelerinin ulaştığı, dilekçelerine yönelik,
7068 sayılı Kanun’un 7/5 maddesinde belirtilen hususlar çerçevesinde, Ek’te gönderilen Bakan Olur’u ile
belirlenen inceleme esasları kapsamında 14/11/2022 ve 05/07/2023 tarihinde iki farklı değerlendirmenin yapıldığının tespit edildiği,
2.7) Yapılan değerlendirmede; İnceleme Esasları 1’inci maddesinde ” 1. Başvuruya esas cezanın
uygulandığı tarihten itibaren; a. Uyarma ve kınama cezaları (1632 ve 477 sayılı Kanun kapsamındaki tevbih, şiddetli tevbih, uyarı ve 6413 sayılı Kanun kapsamındaki uyarma, kınama cezaları dahil) için (5)
yıl, b. Diğer cezalar (1632, 477 sayılı Kanun kapsamındaki aylıktan kesilmesi, oda hapsi, göz hapsi ve
6413 sayılı Kanun kapsamındaki aylıktan kesme, hizmete kısmi süreli devam ve hizmet yerini terk
etmeme cezaları dahil) (meslekten çıkarma/devlet memurluğundan çıkarma hariç) için (10) yıl süresince herhangi bir disiplin cezası almamış olmak,” belirtilen şartları sağlamayan 29/02/2008 tarihli “hizmet yerini terk etmeme” disiplin cezasının silinmediği (Belirtilen cezaya yönelik değerlendirme yapılırken, evvelce yapılan 14/11/2022 tarihli işlem dikkate alınmıştır), esasları karşılayan 13/03/2012 tarihli “uyarma” cezasının silindiği,
2.8) Personele ait iki ayrı içerikli dilekçesine farklı tarihlerde işlem yapıldığı, şartları sağlamayan ve
silinmeyen cezasına yönelik ise yeniden değerlendirme işlemi tesis edilmeyeceği, anılana ait evsaf bilgi kartı ilgili bölümü, disiplin ceza kararları ve yurt dışı personel seçimleri kapsamında yapılan değerlendirmeye ilişkin JGY 52-13 (A) Jandarma Genel Komutanlığı Yurt Dışı Geçici Görevler Yönergesi
Ceza Puanları Çizelgesi Ek’lerde gönderildiği,
2.9) Disiplin Cezalarının Silinmesi işlemleri çerçevesinde yaşanan uyuşmazlıklara ilişkin sonuçlanan ve
başvuranın durumu ile aynı kapsamlı Bursa Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdari Dava Dairesince alınan kararda “… bu konuda idareye takdir yetkisi tanınmış olduğu, davacının ise uyarma cezası aldığı tarihten sonra yaklaşık on beş ay sonra bu kez aylıktan kesme cezası aldığı, bu durumda beş yıl içerisinde daha ağır bir disiplin cezası alan davacının disiplin cezasının silinmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” şeklinde belirtilerek, disiplin cezaları silme işlemlerinde herhangi bir usulsüzlük/hukuksuzluk bulunmadığına hükmederek Jandarma Genel Komutanlığının yaptığı iş/işlemleri haklı bulduğu,
2.10) Sonuç olarak; disiplin cezası silme işlemleri, yetkili makamdan takdir yetkisinin nasıl kullanılacağına
dair esaslar belirlenerek onay alınmış olarak yürütülmekte olup, jandarma personeli için yaptığı görev ve işler nedeniyle önem arz eden disiplin, liyakat, performans, güvenilirlik vb. özelliklerin öne çıkarıldığı, mevzuata uygun hareket edildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 1982 Anayasasının
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes,
bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci
maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun,
5.1) “Kısa hapis cezaları” başlıklı 23’üncü maddesinde; “A) Kısa hapis cezaları üç türlüdür:
1 – Göz hapsi;
2 – Oda hapsi;
3 – Katıksız hapis…”
5.2) “Disiplin cezalarının nevileri” başlıklı 165’inci maddesinde; “(Mülga: 31/1/2013-6413/45 md.)”,
5.3) “Disiplin amirlerinin ceza salahiyeti” başlıklı 171’inci maddesinde; “(Mülga: 31/1/2013-6413/45
md.)”
6) 7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul
Edilmesine Dair Kanun’un;
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemektir.”
6.2) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Kanun;
a) Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, b) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları,” kapsar.
6.3) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
ç) Disiplinsizlik: Bu Kanuna göre disiplin cezası ile cezalandırılan fiilleri, d) Disiplin amiri: Bu Kanun ile disiplin cezası vermeye yetkili kılınmış ilk amiri, e) Disiplin amirleri: Disiplin amiri ile üst disiplin amirlerini, f) Disiplin cezası: Disiplinsizlik nedeniyle disiplin amirleri veya kurulları tarafından verilen ve bu Kanunda gösterilen yaptırımları, g) Disiplin soruşturması: Disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personel hakkında karar vermek amacıyla disiplin amirleri veya kurulları tarafından yapılan veya yaptırılan araştırma ve incelemeyi, …
h) Görev: Hizmetin gerektirdiği fiili yapmayı ve menettiği fiili yapmamayı, ı) Hizmet: Mevzuatla yapılması veya yapılmaması hükme bağlanmış olan hususlar ile amir tarafından emredilen veya yasaklanan işleri, …
k) Üst disiplin amirleri: Disiplin amirinin kadro ve kuruluş yönünden bağlı bulunduğu ve disiplin cezası verilecek personelden makam, rütbe veya kıdemce büyük olan yetkili sıralı tüm amirleri, ifade eder”.
6.4) “Disiplin cezasını gerektiren fiillerin ve disiplin cezalarının niteliği” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(1) Disiplinsizlik kasten veya taksirle oluşabilir.
(2) Aynı fiil nedeniyle bu Kanunda yazılı disiplin cezalarından birden fazlası verilemez.
(3) Bir fiilin birden fazla disiplinsizlik teşkil etmesi halinde ağır olan disiplin cezası verilir.
(4) Bir fiilin diğer kanunlar kapsamında idari yaptırıma bağlanmış olması, aynı fiile bu Kanun kapsamında disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.”
6.5) “Takdir hakkının kullanımı” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Bu Kanun ile disiplin cezası vermeye
yetkilendirilen disiplin amirleri veya kurulları, disiplin cezası uygulanması ile ilgili takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli bir şekilde kullanırlar.
(2) Takdir hakkı mutlaka gerekçeli olarak kullanılır.
(3) Takdir hakkı kullanılırken; a) Disiplinsizliğin işleniş biçimi, b) Disiplinsizliğin işlendiği zaman ve yer, c) Disiplinsizliğin hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı, ç) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, d) Disiplinsizlik yapan personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı, e) Disiplinsizlik yapan personelin daha önceki disiplin durumu, f) Disiplinsizlik yapan personelin samimi ikrarı ve gösterdiği pişmanlık, göz önüne alınır.
(4) İtiraz üzerine yetkili makamlar tarafından verilen kararlar hariç olmak üzere, hiçbir idari makam tarafından, disiplin cezası ile ilgili takdir hakkının kaldırılması sonucunu doğuran bir karar verilemez veya uygulama yapılamaz.”
6.6) “Disiplin cezaları” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Personele verilecek disiplin cezaları şunlardır:
a) Uyarma cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama cezası: Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) Aylıktan kesme cezası: Disiplin cezası verilen personelin, fiilin ağırlık derecesine göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından onbeş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır. Ceza, aylığı tahakkuk ettiren birimce personelin aylığından kesilmek suretiyle yerine getirilir. Aylıktan kesme tam Türk Lirası üzerinden yapılır ve kuruşlar dikkate alınmaz.
ç) Kısa süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin dört, altı veya on ay süre ile durdurulmasıdır.
d) Uzun süreli durdurma: Personelin bulunduğu kademede ilerlemesinin on iki, on altı, yirmi veya yirmi dört ay süre ile durdurulmasıdır.
…
(2) Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.
(3) Birinci fıkranın (c), (ç) ve (d) bentlerinin uygulanmasında, cezanın üst ve alt kademeleri ağır ya da hafif ceza sayılmaz.”
5) Devlet memurluğundan çıkarma ya da meslekten çıkarma cezalarından başka bir disiplin cezasına
çarptırılmış olanlar, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından başlayarak beş yıl, diğer cezaların uygulanmasından başlayarak on yıl geçtikten sonra, atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. İlgilinin bu süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse söz konusu ceza özlük dosyasından silinir.
6.7) “Disiplin cezası verilecek fiiller” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Uyarma cezasını gerektiren fiiller
şunlardır:
a) Silahını, araç ve gerecini, giyim ve kuşamını temiz tutmamak, çalıştığı yerin temizliğine özen göstermemek.
b) Yetkili makamlarca belirlenmiş tasarruf tedbirlerine riayet etmemek veya kullanımına sunulan kamu kaynaklarının kullanılmasında gösterilmesi gereken makul seviyedeki özeni göstermemek.
c) İzinsiz veya kurumunca kabul edilebilir özrü olmaksızın belirli zamanda yapılması gereken faaliyetlere geç kalmak ç) (Mülga:18/10/2018-7148/36 md.)
d) Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek.
e) Nezaket kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak.
f) Emrin icrası veya sonuçları ile katılım sağlanan toplantılarla ilgili olarak görevlendirme yapan amire bilgi vermemek.
g) Usulüne uygun olarak kendisine verilmiş olan bir emir üzerine; emrin uygun olmadığı, yanlış verildiği, yapılamayacağı ve benzeri şekillerde amirini alenen eleştirmek veya amire karşı itirazda bulunmak (Amir tarafından karar verilene kadar astın fikrini savunması veya emrin kanunsuz olduğu hususundaki kanaatini belirtmek için amire yaptığı itiraz bu kapsamda disiplinsizlik teşkil etmez.).
6.8) “Uygulanacak hükümler” başlıklı 34’üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde 657 sayılı Kanunun disipline ilişkin hükümleri uygulanır.
(2) 657 sayılı Kanundaki kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, bu Kanundaki uzun süreli durdurma cezası gibi telakki edilir ve uygulanır.
(3) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında terfileri 926 sayılı Kanun, 3466 sayılı
Kanun, 3269 sayılı Kanun ile 6191 sayılı Kanun hükümlerine tabi olan personel hakkındaki kademe
ilerlemesinin durdurulması cezası, 8 inci maddenin yedinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri hükmüne göre yerine getirilir.”
7) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından
silinmesi” başlıklı 133’üncü maddesinde; “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılmasında disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.”
8) 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun (2) sayılı Disiplin Ceza Puanlarını
Gösteren Çizelgesinde, Cezanın Cinsi Ceza Puanı
Uyarma 1
Kınama 1,5
Hizmete kısmi süreli devam 2
Aylıktan kesme 3
Hizmet yerini terk etmeme (Disiplin amiri tarafından 3,5 verilen)
Hizmet yerini terk etmeme (Disiplin kurulu tarafından 4,5 verilen)
Oda hapsi (Disiplin amiri tarafından verilen) 4
Oda hapsi (Disiplin kurulu tarafından verilen) 4,5
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; almış olduğu 29/02/2008 tarihli “oda hapsi”
cezasının özlük dosyasından silinmesini talep etmektedir.
11) Şikayet konusu uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; 7068 Sayılı Genel Kolluk
Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 7’nci maddesinde disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda (uyarma ve kınama disiplin cezası için 5 yıl)
personelin özlük dosyasından silinmesi iki ana koşula bağlanmıştır. Bu koşullardan birincisi, hakkında disiplin cezası uygulanmış personelin atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin talebinin olması, ikincisi ise, atamaya yetkili olan amirin personelin mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir. Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır.
12) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/05/1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R(80)2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında Uygulanacak
Temel İlkeler bölümünde, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; (1)Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez. (2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar. (3)
Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir. (4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar.” ifadelerine yer verilmiştir.
13) Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak
veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997).
14) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
15) Başvuru konusu olayda Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden; başvurana 13/03/2012 tarihinde
tebliğ edilen disiplin cezasının başvuranın özlük dosyasından silindiği anlaşılmaktadır. Ancak başvurana 29/02/2008 tarihinde tebliğ edilen ve başvuranın habersiz denetleme ve kontrol faaliyetinde nöbetçi
astsubay olduğu halde uyumaması gerekirken uyuduğunun ve Nöbet Genel Talimatına aykırı hareket ettiğinin tespiti üzerine 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’na göre 3 gün “oda hapsi” cezası verildiği görülmektedir. Bununla birlikte İdare tarafından takdir yetkisinin nasıl kullanılacağına dair esasların belirlendiği ve İçişleri Bakanı’na sunularak onay alındığı, Bakan Oluru’ nda belirlenen esaslar dahilinde inceleme yapmak üzere heyet teşkil edildiği, 14/11/2022 ve 05/07/2023 tarihinde iki farklı değerlendirmenin yapıldığı, 29/02/2008 tarihli “hizmet yerini terk etmeme” disiplin cezası ile ilgili değerlendirmede 05/07/2023 tarihli işlem dikkate alındığı, bu durumda oda hapsi cezası aldığı tarihten yaklaşık 4 yıl sonra bu kez 13/03/2012 tarihli ” uyarma” cezası aldığı, bu durumda 1632, 477 sayılı Kanun kapsamındaki oda hapsi ve 6413 sayılı Kanun kapsamındaki “hizmet yerini terk etmeme” için 10 yıl süresince herhangi bir disiplin cezası almamış olmak şartını sağlamadığı gerekçesiyle cezanın silinmediği tespit edilmiştir.
16) Öte yandan bu açıklamalar doğrultusunda başvuran her ne kadar sicil not ortalaması, mülakat sürecine
tabi ihtisas kapsamında görev yapması ve yurtdışı daimi göreve seçilmesi gibi sebeplerle cezasının silinmesini talep etmiş olsa da; JGY 52-13 (A) Jandarma Genel Komutanlığı Yurt Dışı Geçici Görevler
Yönergesi Ceza Puanları Çizelgesinde 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nda disiplin ceza puanlarını gösterir çizelgenin bulunduğu ve jandarma personelinin yaptığı görev ve işler nedeniyle disiplin, liyakat, performans, güvenilirlik gibi özelliklerin önem arz ettiği ve öne çıkarıldığı görülmektedir.
17) Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde disiplin cezasının türüne göre belirlenmiş sürelerin geçmesinden sonra cezaların özlük dosyalarından silinmesi talebinin bu isteği haklı kılacak nitelikte olup olmadığına karar vermede takdir yetkisine haiz olan idarenin bu yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında kullandığı yönünde Kurumumuzca bir belirleme yapılamadığı gibi Kurumumuza bu yönde bir bilgi ve belge de sunulamamıştır Başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi