|
ÖZET: Başvuran, Ticaret Bakanlığı’nda 2005-2015 yılları arasında memur, 2015 yılından itibaren ise şef olarak görev yaptığını belirtmekte ve Hatay Valiliği İl Disiplin Kurulu tarafından 2012 yılında verilen bir yıllık kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesini talep etmektedir. Başvuran, cezanın üzerinden 10 yıl geçtiğini ve başka bir disiplin cezası almadığını ifade etmektedir. Bu talep, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133. maddesi uyarınca yapılmıştır.
Ticaret Bakanlığı, başvuranın disiplin cezasının geçerliliğini koruduğunu, zira başvuranın iki ayrı disiplin soruşturması geçirdiğini ve bu süreçlerde yeterli savunma sunamadığı için ceza verilmediğini açıklamıştır. İdare, başvuranın talebinin reddedilmesine ilişkin kararında, 657 sayılı Kanun’un öngördüğü süreler ve şartlar çerçevesinde takdir yetkisini kullandığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın disiplin cezasının silinmesi için gerekli koşulların sağlanmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirterek, başvurunun kabul edilmediğine dair karar vermiştir. Başvuran, bu karara itiraz etme hakkına sahiptir ve dava süreci, kararın tebliğ tarihinden itibaren devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/278-S.24.446
BAŞVURU NO : 2023/17951
KARAR TARİHİ : 10.01.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezasının silinmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 11.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, 28/09/2005-22/07/2015 tarihine kadar Ticaret
Bakanlığında memur, 2015’ten bu yana da şef olarak görev yaptığını belirtmektedir. Başvuran, Hatay
Valiliği İl Disiplin Kurulunun 13.03.2012 tarihli ve sayılı kararı ile 1 yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edildiğini, cezanın üzerinden 10 yıl sürenin geçtiğini, başka bir disiplin cezası almamış olduğunu belirtmektedir. Başvuran anılan disiplin cezasının 657 sayılı Kanun’un 133 üncü maddesi hükümleri uyarınca kaldırılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ticaret Bakanlığının 13/12/2023 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Ticaret Bakanlığı Bölge müdürlüğünde şef olarak çalışan başvuranın muhtelif Müdürlük emirleri ile Kaçak Eşya ambarında görevlendirilmiş olmasına rağmen ısrarla verilen görevi kabul etmeyeceği şeklindeki beyanı kapsamında yapılan disiplin soruşturması sonucunda
657 sayılı Kanun’un 125/D-n maddesi kapsamında 1 yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezası
verilmesinin mütalaa edildiği, Hatay Valiliği İl Disiplin Kurulu’nun 13/03/2012 tarihli ve sayılı Kararı ile anılan ceza ile tecziye edildiği, 2.2. Başvuranın kademe ilerlemesinin durdurulması işleminin iptali için açtığı davada ilk derece mahkemesinin işlemin iptaline hükmettiği, Danıştay 12. Dairesince bu kararın bozulduğu, Hatay İdare
Mahkemesinin davanın reddine karar verdiği, Danıştay 12. Dairesince kararın onandığı, böylece başvuranın
1 yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının onandığı,
2.3. Başvuranın başvuruya konu silinmesini istediği disiplin cezası üzerine iki defa disiplin soruşturması geçirdiği, ancak savunması yeterli görülerek ve/veya zamanaşımı gerekçesi ile disiplin cezası veril(e)mediği, bu nedenle kademe ilerleme cezasının 657 sayılı Kanun’un 133 üncü maddesi kapsamında silinmesi talebinin reddedildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133 üncü maddesinde; “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran Hatay Valiliği İl Disiplin Kurulunun 13.03.2012 tarihli ve sayılı kararı ile bir yıl süreyle
Kademe İlerlemesinin Durdurulması cezası ile tecziye edildiğini, cezanın üzerinden 10 yıl sürenin geçtiğini, /
başka bir disiplin cezası almamış olduğunu belirtmektedir. Başvuran anılan disiplin cezasının 657 sayılı
Kanun’un 133 üncü maddesi hükümleri uyarınca kaldırılmasını Kurumumuzdan talep etmektedir.
8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133 üncü maddesinde, disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda (kınama disiplin cezası için 5 sene) memurun özlük dosyasından silinmesi iki ana koşula bağlanmıştır. Bu koşullardan birincisi, hakkında disiplin cezası uygulanmış memurun atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin talebinin olması, ikincisi ise, atamaya yetkili olan amirin memurun mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir.
9. Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda, atamaya yetkili amirin talepte bulunanın davranışlarını değerlendirerek karar verme açısından takdir yetkisinin bulunduğu açıktır. Bununla birlikte, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesince 11 Mart 1980 tarihinde kabul edilen “İdari Takdir Yetkisinin Kullanılmasına İlişkin R(80) 2 Sayılı Tavsiye
Kararında; belirtildiği gibi İdari Takdir Yetkisinin Kullanılmasında Uygulanacak Temel İlkelere göre takdir yetkisini kullanan bir idari makamın, (1)Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemeyeceği, (2)Yalnızca somut olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyacağı, (3)Hakkaniyete uymayan ayırımcılıktan kaçınarak yasa önünde eşitlik ilkesini gözeteceği (4) işlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında denge sağlayacağı (5) işlemi, her somut olaya göre belirlenen makul süre içinde yapacağı…”, yine yargı içtihatlarında belirtildiği üzere, idarenin kendisine yasalarla tanınan takdir yetkisini hukuk devletinin bir gereği olarak, kamu yararı ve hizmetin gereğine uygun olarak nesnel ve adil bir şekilde hakkaniyeti göz önünde bulundurarak hukuka uygun sebeplerle kullanması gerektiği de kuşkusuzdur.
10. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvuruya konu kademe ilerlemesinin durdurulması cezası sonrasındaki 16/12/2013 tarihinde başvuran hakkında düzenlenen idari soruşturma raporunda başvuranın uyarma cezasıyla tecziye edilmesinin teklif edildiği, ancak Antakya Gümrük Müdürlüğünün 28/01/2014 tarihli yazısıyla başvuranın savunması yeterli görüldüğünden disiplin cezası verilmesi cihetine gidilmediği görülmektedir. Ayrıca, 25/06/2015 tarihli idari soruşturma raporunda da başvuranın kınama cezasıyla tecziye edilmesinin öngörüldüğü, fakat disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle başvuranın ceza ile tecziye edilemediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla başvuran her ne kadar kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesi için öngörülen 10 yıllık sürede disiplin cezası ile tecziye edilmemişse de, hakkında idari soruşturmalar yürütüldüğü, bu soruşturmalar sonunda ceza ile tecziye edilmesine karar verildiği, bir ceza teklifinin başvuran savunması yeterli görüldüğünden işleme konmadığı, diğerİ içinse disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımı uğraması nedeniyle ceza verilemediği görülmektedir. Bu açıklamalardan İdarenin disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi hususunda 657 sayılı Kanun’la verilen takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullandığı değerlendirilmiştir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Hatay İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvurana ve TİCARET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi