|
ÖZET: Başvuran, Manisa Demirci Devlet Hastanesi tarafından yürütülen disiplin soruşturmalarına ilişkin raporların, şikâyetçi ve tanıklara ait kısımlarının gizlenmeden kendisine verilmesini talep etmiştir. Ancak, Manisa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, bu talebin uygun bulunmadığını belirtmiştir. İdare, yalnızca adli makamlara başvuru yapılması durumunda bilgi ve belgelerin paylaşılabileceğini ifade etmiştir.
Başvurunun reddi, bilgi edinme hakkının istisnaları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 19. maddesi, idari soruşturmalarla ilgili belgelerin açıklanmasının, kişilerin özel hayatına haksız müdahalelere yol açabileceğini öngörmektedir. Ayrıca, kişisel verilerin korunması hakkı da dikkate alınarak, başvuranın talep ettiği belgelerdeki tanık ifadelerinin gizlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın talebi hukuka uygun olarak reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14875-S.23.23516
BAŞVURU NO : 2023/8383
KARAR TARİHİ : 21/11/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : MANİSA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuran, hakkında yürütülen disiplin soruşturması raporlarının,
BAŞVURUNUN KONUSU :
şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin kısımları gizlenmeden, tamamının tarafına verilmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 13/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, çalıştığı Manisa Demirci Devlet Hastanesi tarafından hakkında yürütülen tüm soruşturma evraklarının taraflarına verilmesi talebiyle 18/09/2022 tarihinde Kurumumuza başvurduğunu, Kurumumuzca Manisa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü ile yapılan temaslarda 4982 sayılı Kanun kapsamında soruşturma dosyasının ilgili kısımlarının başvuranlarla paylaşılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine anılan
Müdürlükçe sadece kendi beyanlarının kendileriyle paylaşıldığını, ancak Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulunun 27.04.2005 tarihli ve sayılı, 18.05.2005 tarihli ve sayılı kararları ile daha birçok kararında “soruşturmanın sadece başvuru sahibi hakkında olması ve lehine sonuçlanması halinde soruşturma dosyasındaki şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin olanlar da dâhil bütün bilgi ve belgelerin başvuru sahibinin erişimine açılması gerektiğinin” belirtildiğini, haklarında yürütülen tüm soruşturmaların gerek süreç itibarı ile gerekse kesin mahkeme kararları ile lehlerine sonuçlanması sebebiyle dosyada şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin kısımların gizlenmesinin kabul edilebilir olmadığını, bunun Bilgi Edinme
Hakkı Kanununa açıkça aykırı olduğunu ifadeyle, hakkında yürütülen soruşturma raporlarının şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin kısımların gizlenmeden tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konu hakkında bilgi edinmek üzere Kurumumuzun 30.08.2023 tarih ve sayılı yazısı ile
Manisa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’nden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Anılan Müdürlükten
alınan 21/09/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle:
/
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
2.1. tarafından Manisa 2. İdare Mahkemesi’nin Esasına kayden yeni bir dava ikame edildiği, başvuran Davacının Manisa 2. İdare Mahkemesi’nin sayılı kararının
İdare tarafından 09/11/2022 tarihinde UETS üzerinden tebliğ alındığı; Mahkeme kararının uygulanmasının
30 günü geçemeyeceği beyanıyla, Demirci Devlet Hastanesi’nin 26/07/2023 tarih sayılı
işleminin iptali ile Manisa 2. İdare Mahkemesi’nin sayılı kararı dayanak 16/05/2023 tarih- sayılı atama kararının 01/01/2023 tarihinden itibaren Hizmet Cetvelinde başlayışı olmak üzere yapılması; 01/01/2023 -30/05/2023 tarihleri arasında hak ettiği parasal hakları (maaş, sabit ödeme, ek ödeme, nöbet ücreti, icap nöbeti) ve özlük haklarının (genel sağlık sigortası primleri, emekliliğe esas SGK primleri ve hizmet puanı) yasal faizi birlikte ödenmesi isteminde bulunduğu ve davanın derdest olduğu, 2.2. Manisa 2. İdare Mahkemesinin Esasına kayden, başvuran davacının DMK’nın 108/B maddesi uyarınca aylıksız izinde olup 22.10.2021 tarihinde aylıksız iznini yarıda keserek görevine başlamayı istese de 10.06.2022 tarihinde ve mahkeme kararı ile göreve başlatıldığı, 22.10.2021 tarihinden
10.06.2022 tarihine kadar tahakkuk edecek tüm mali ve sosyal haklarının tarafına ödenmesi talebinin
reddine dair 16.11.2022 tarih ve sayılı Manisa İl Sağlık müdürlüğünün Demirci Devlet hastanesi Başhekimliği işleminin iptali ile 22.10.2021 tarihinden 10.06.2022 tarihine kadar tahakkuk edecek tüm parasal ve özlük haklarının tarafına yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebine ilişkin davanın derdest olduğu bildirilmiş; konuya ilişkin bilgi ve belgeler Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20 inci maddesi “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı
gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz… (Ek fıkra:
7/5/2010-5982/2 md.) Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi: “(1)
Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. (2) Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. (3) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi “(1)
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi; “Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.”,
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
5.2. “Bilgi Edinme Hakkı” başlıklı 4 üncü maddesi; “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir…” 5.3. “Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme” başlıklı 9 uncu maddesi “İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir.” 5.4. “İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler ” başlıklı 19 uncu maddesi; “Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde; a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek, d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek, Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır. ”, 5.5. “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 21 inci maddesi “Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır. Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.” 6. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi “Bu Kanunun amacı, kişisel verilerin işlenmesinde başta özel hayatın gizliliği olmak üzere kişilerin temel hak ve özgürlüklerini korumak ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemektir.”
“Bu Kanun hükümleri, kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesi verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanır.” 6.3. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi “Anonim hâle getirme: Kişisel verilerin, başka verilerle eşleştirilerek dahi hiçbir surette kimliği belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesini” (ç) bendi “İlgili kişi: Kişisel verisi işlenen gerçek kişiyi” (d) bendi
“Kişisel veri: Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi,… ifade eder.” 6.4. “Kişisel verilerin işlenme şartları” başlıklı 5 inci maddesi “(1) Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez. (2) Aşağıdaki şartlardan birinin varlığı hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin işlenmesi mümkündür: a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi. b) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması. c) Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması. ç) Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
yerine getirebilmesi için zorunlu olması. d) İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması. e) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması. f) İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması.” 6.5. “Kişisel verilerin aktarılması” başlıklı 8 inci maddesi “(1) Kişisel veriler, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın aktarılamaz. (2) Kişisel veriler; a) 5 inci maddenin ikinci fıkrasında, b) Yeterli önlemler alınmak kaydıyla, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasında, belirtilen şartlardan birinin bulunması hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın aktarılabilir. (3) Kişisel verilerin aktarılmasına ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.” 6.6. “İlgili kişinin hakları” başlıklı 11 inci maddesi “(1) Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili; a) Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme, b) Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme, … haklarına sahiptir.” 7. 27.04.2004 tarihli ve 25445 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bilgi Edinme Hakkı Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin; 7.1. “İdari soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler” başlıklı 30 uncu maddesi; “Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde; a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek, d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek, bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.” 7.2. “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 32 inci maddesi; “Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hallerde, kurum ve kuruluşların kayıtlarında bulunan kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.”
Hükümlerini amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan
“Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Açısından Değerlendirme
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
9. Başvuran (1) numaralı paragrafta yer verildiği üzere özetle, çalıştığı Manisa Demirci Devlet
Hastanesi tarafından hakkında yürütülen tüm inceleme/soruşturma raporlarının şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin kısımlarının gizlenmeden tarafına verilmesini talep etmektedir.
10. Başvuranın aynı taleple Kurumumuza yaptığı 09/04/2022 tarihli ilk başvurusu üzerine 19/04/2022 tarihli ve 2022/5396 başvuru sayılı Gönderme Kararı verildiği, karara cevaben Manisa Valiliği İl Sağlık
Müdürlüğü’nden alınan 22/02/2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle “4982
Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun “İdarî Soruşturmaya İlişkin Bilgi veya Belgeler” başlıklı 19.
maddesi ve “Özel Hayatın Gizliliği” başlıklı 21. maddesi kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda inceleme/soruşturma raporu istemi talebinin Müdürlükçe uygun bulunmadığı, ancak adli makamlara başvuru yapılması halinde ve adli makamlarca bilgi/ belge talep edilmesi halinde hakkında yürütülen tüm inceleme/soruşturma rapor ve eklerinin ilgili Makamlara gönderileceğine dair 02.11.2021 tarih nolu CİMER başvurusuna detaylı bir cevap oluşturularak adı geçene CİMER sistemi üzerinden iletildiği” bildirilmiştir.
11. Başvuran 18/09/2022 tarihinde talebini yinelemiştir. Kurumumuzca yapılan temaslar üzerine, Manisa
Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’nden alınan ve 06/03/2023 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına giren sayılı yazıda özetle “Uzm. Dr. … hakkında yürütülen
İnceleme/disiplin soruşturma raporlarının ilgili kısımlarının 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun ilgili maddeleri kapsamında adı geçenlere verileceği” hususunun bildirildiği görüldüğünden başvurunun dostane çözümle sonuçlandırılmasına karar verildiği tespit edilmiştir (07/03/2023 tarihli ve 2022/13502 başvuru sayılı Dostane Çözüm Kararı).
12. Başvuran işbu başvurusunda ise, Kurumumuzun temasları neticesinde tarafına gönderilen inceleme/soruşturma raporlarında şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin bilgiler ile ifadelerin çıkarıldığından şikâyet etmekte, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunun geçmiş tarihli kararlarına atıfla, şikayete konu soruşturmaların ve akabinde açılan davalarda verilen mahkeme kararlarının lehine sonuçlandığı da dikkate alınarak, hakkında yürütülen tüm soruşturma dosyalarının şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin kısımları gizlenmeden tamamının tarafına verilmesini talep etmektedir.
13. Başvuran, güncel başvurusuna eklediği liste ile 3 adet inceleme raporunun dava sebebiyle kendisinde
mevcut olduğunu belirtmiş, talebine konu raporları aşağıdaki gibi listelemiştir:
13.1. 09.08.2019 tarih ve sayılı görev emri ile yapılan “bir hastanın hayatını tehlikeye attığı” iddiasıyla yapılan Disiplin Soruşturmasına ait Rapor. Soruşturma neticesinde, iddia edilen hususlar sübuta ermediğinden işlem tesis edilmesine gerek olmadığına karar verildiğini, ancak dosyadaki iddia sahiplerinin ifadelerinin karartıldığını belirterek, raporun tamamını talep etmektedir.
13.2. 07.01.2021 tarih ve sayılı görev emri ile yapılan “657 108/B kapsamında aylıksız izinde olmasına rağmen işe gelmediği” iddiası ile yapılan Disiplin Soruşturmasına ait Rapor. Başvuran bahse konu soruşturma sonucunda müstafi sayılmasına karar verildiğini, bu raporla ilgili tüm iş ve işlemlerin Manisa 1. İdare Mahkemesinin sayılı ve Manisa 2. İdare Mahkemesinin sayılı kararları ile iptal edildiğini belirterek, rapordaki ifadelerin karartılmadan raporun tamamının kendisiyle paylaşılmasını talep etmektedir.
13.3. 09.08.2019 tarih ve sayılı görev emriyle yapılan “Başhekim hakkında sosyal medyada paylaşım yaptığı” iddiasıyla Disiplin Soruşturmasına ait Rapor. Paylaşımların Başhekime atfen yapılmadığı
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kanaatine varıldığını, dosyada 3. taraf olmadığını, ancak mevcut ifadelerin dosyada yer almadığını belirterek, raporun tamamının paylaşılmasını talep etmektedir.
13.4. 09.09.2019 tarih ve sayılı görev emriyle yapılan “Başhekime ters mobbing yaptığı” iddiasıyla ilgili yapılan Disiplin Soruşturmasına ait Raporda 3. taraf olarak sadece eşinin yer aldığını, bu kısımların gizlenebileceğini, ancak diğer kısımların erişimine açılmasını talep etmektedir.
14. Bilindiği üzere demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan bilgi edinme hakkı, 9/10/2003 tarihli ve
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunun ile yürürlüğe girmiş, 2010 yılında gerçekleşen Anayasa
değişikliği ile de anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. Anayasanın 74 üncü maddesinde “herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu” belirtilerek genel bir düzenleme yapılmış, hakkın sınırı konusunda ayrıca bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Ancak elbette ki, söz konusu hak da mutlak bir hak olmayıp, Anayasanın 13 üncü maddesi kapsamında belli bazı kısıtlamalara tabi tutulabilecektir.
15. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunun 4 üncü maddesinde, herkesin bilgi edinme hakkına sahip olduğu, 5 inci maddesinde ise, kurum ve kuruluşların bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu hükme göre, Kanunun temel amacı açısından serbesti kural olmakla birlikte, 4982 sayılı Kanun kapsamındaki bir bilgi edinme başvurusu bu Kanunun getirdiği bir istisnaya dayanılarak reddedilebilecektir.
16. Bilgi edinme hakkının istisnaları 4982 sayılı Kanunun 4. Bölümünde düzenlemiştir. Hakkın sınırı açısından sayılan istisnalardan biri Kanunun 19 uncu maddesinde yer alan “kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde; kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, … gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek nitelikte olan bilgi ve belgeler” Kanunun kapsamı dışında bırakılmıştır.
17. Benzer bir düzenlemeye Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller
Hakkında Yönetmeliğin 30 inci maddelerinde de yer verilmiştir.
18. Anılan hükümler kapsamında idari inceleme ve soruşturmalara ilişkin bilgi edinme başvurularının reddedilebilmesi için sadece idari soruşturmanın varlığı yeterli olmayıp, ilgili hükümde düzenlenen şartlardan birinin de gerçekleşmiş olması ve hangi şartın gerçekleştiğinin maddi olaylara dayanarak açıklanması ve olayların hukuki nitelendirmesinin doğru yapılmış olması gerekmektedir.
19. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun özel hayatın gizliliğini düzenleyen 21 inci maddesine göre ise, kişinin izin verdiği haller hariç olmak üzere, açıklanması halinde; kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerine haksız müdahale oluşturacak bilgi ve belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamında yer almamaktadır. Ancak bu hükmün de istisnası düzenlenmiş olup, kamu yararının gerektirmesi halinde ve ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rıza alınması durumunda kişisel bilgi ve belgeler açıklanabilmektedir.
20. Özel hayatın gizliliği kapsamında, yalnızca açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak türden bilgi ve belgeler, kişinin izin verdiği haller dışında, bilgi edinme hakkının kapsamı dışında bırakılmıştır. Diğer bir ifadeyle, “Kanunun 21. maddesi, özel hayat kapsamındaki tüm bilgi ve belge talepleri için geçerli olmayıp, talep konusu bilgi veya belgenin erişime açılmasının üçüncü kişilerin özel hayatına “haksız bir müdahale”
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
oluşturması gereklidir.” (BEDK Kararları Işığında Açıklamalı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, T.C. Başbakanlık Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu Yayınları, Nisan 2015)
21. Özel hayatın gizliliği hakkının özel bir biçimi olan kişisel verilerin korunması hakkı ise Anayasanın özel hayatla ilgili 20 nci maddesine 2010 yılında eklenen son fıkrada düzenlenmiştir. Anılan fıkrada, herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğu, bu hakkın kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi kapsadığı ifade edilmiştir.
22. Kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esaslar 2016 tarihli 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununda belirlenmiştir. Anılan Kanunda kişisel veri
“Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımlanmış olup; veri sorumluları kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemekle yükümlüdür.
23. Kişisel veriler, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nda ayrı bir istisna olarak düzenlenmemiştir. Ancak yazında “özel hayatın gizliliği hakkının kişisel verilere göre daha geniş kapsamlı olduğu, özel hayatın gizliliğinin kişisel verilerin korunmasını da kapsadığı” belirtilmektedir (Akgül, Aydın, Danıştay ve Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Kişisel Verilerin Korunması, 2. Bs., İstanbul, 2016).
24. Somut dosyada da idare tarafından, başvurana gönderilen raporda dosyada şikâyetçi ve/veya tanıklara ilişkin kısımların gizlenmesine gerekçe olarak, talebin 4982 sayılı Kanunun istisnaları arasında sayılan idari soruşturmaya ilişkin bilgi ve belgeler ile özel hayatın gizliliğine ilişkin maddeleri kapsamında kaldığından bahisle karşılanamayacağı belirtilmiştir.
25. İdari inceleme ve soruşturma raporlarına yansıyan üçüncü kişilere ait kişisel veriler içeren bilgi veya belgeler talep edildiğinde, bilgi edinme hakkı ve kişisel verilerin korunması hakkı arasında makul bir dengenin kurulması gereklidir. Bu durumlarda, 4982 sayılı Kanunda bilgi edinme hakkının istisnalarından biri olarak sayılan “özel hayatın gizliliği” ne ilişkin düzenlemelerin, kişisel verilerin korunması konusundaki hükümlerle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
26. Bilgi edinme hakkı kapsamında talep edilen bilgi veya belgelerde, talepte bulunan kişi haricindeki kişilere ait verilerin bulunması durumunda, bu verilerin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereğince “kişisel veri” olarak kabulü gerektiği açıktır. Anılan Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, kural olarak kişisel verilerin ilgilinin açık rızası olmaksızın aktarılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu kuralın istisnası olarak, anılan maddenin ikinci fıkrasında kişisel verilerin; Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartlardan birinin bulunması hâlinde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın aktarılabileceği belirtilmiştir. Başvuran hakkındaki soruşturma raporlarındaki tanık ifadelerinin işbu Kararın (6.4) sayılı paragrafında yer verilen 6698 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şartlardan olmadığı dikkate alındığında, tanıkların açık rızası olmadan ifadelerinin başvurana aktarılamayacağı açıktır.
27. Bununla birlikte, aynı Kanunun 11 inci maddesinde herkesin, kendisi hakkında işlenmiş kişisel verilere ilişkin bilgi talep etme hakkı bulunduğu da belirtilmiştir. Şu halde uyuşmazlık, başvuranın kendisi hakkındaki kişisel verilerin, üçüncü kişilere ait kişisel veri olarak da tanımlanabileceği durumlarda bilgi edinme talebinin nasıl karşılanması gerektiği hususunda düğümlenmektedir.
28. Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 9 uncu maddesi “İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur.” hükmünü amirdir. Bu kapsamda, talepte bulunan haricindeki kişilere ait kişisel verilerin kapatılarak verilmesi mümkünse ve bu halde verilen bilgiler bilgi edinme hakkının etkin bir şekilde kullanımına olanak sağlıyorsa, talep edilen bilgi veya belgelerin bu şekilde paylaşılması gerektiği değerlendirilmektedir.
29. Kurum ve kuruluşlarca yapılan inceleme, soruşturma işlemleri sonucunda düzenlenen raporlar ile eklerinin ve dosyada yer alan diğer bilgilerin itiraz, savunma mahkemeye başvurma ve diğer sebeplerle talep edildiği durumlarda, raporların hangi kısımlarının verilebileceği hususunun Bilgi Edinme
Değerlendirme Kurulu’na sorulması üzerine, Kurul tarafından verilen 15/09/2021 tarih ve 2021/1096 sayılı kararda “Başvuru sahibinin kendisi hakkında yürütülen soruşturmaya veya incelemeye ilişkin bilgi veya belge taleplerinde; soruşturma veya inceleme raporunun tekemmül etmiş olması halinde, ilgili soruşturma veya inceleme raporunun 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun “İdari soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler” başlıklı 19 uncu maddesinin (a) ve (d) bentleri gereğince, özel hayatın korunmasına riayet ederek üçüncü şahıslara ait kimlik bilgileri ile kimliklerinin tespitine imkân veren her türlü bilgi ve ifade karartılmak, ifade tutanakları ile tanık ifadelerini içeren kısımlar çıkartılmak suretiyle kendisiyle ilgili bilgilerin başvuru sahibinin erişimine sunulması gerektiği” yönünde kurum ve kuruluşlara görüş bildirdiği görülmektedir. (https://bedk.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/1810202115450920211096%20say%C4%B1l%C4%B1%20Karar%C4%B1.pdf ; Erişim Tarihi: 03.11.2023)
30. Kurumumuzca verilen kararlarda da idari inceleme ve soruşturmalar sonucunda oluşturulan raporların bilgi edinme hakkı kapsamında talep edilmesi halinde, ifadelerine başvurulan kişilere ait kimlik bilgileri ile bunların kimliğinin ortaya çıkmasına neden olabilecek bilgiler ve varsa soruşturmaya konu diğer kişi ya da kişiler ile ilgili bilgi ve belgelerin 4982 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi çerçevesinde çıkarıldıktan veya kapatıldıktan sonra başvuru sahibinin erişimine açılmasının uygun olacağı belirtilmiştir. (KDK, K.T.
09/08/2019 B.N. 2019/2185 Tavsiye Kararı, K.T. 29/08/2019 B.N. 2019/5350 Tavsiye Kararı, K.T. 16/09/2019 B.N. 2019/6396 sayılı Tavsiye Kararı)
31. Yukarıdan bu yana anlatılanlar ışığında somut dosyada Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; başvuranın idare tarafından hakkında yürütülen disiplin soruşturmalarına ait raporlardaki tanık ifadelerinin karartılmadan, raporların tamamının tarafına verilmesini talep ettiği, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun 19 uncu maddesinin (a) ve (d) bentleri uyarınca tekemmül etmiş idari soruşturmalara ait raporlarda kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak veya gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak nitelikte olan bilgi ve belgelerin bilgi edinme hakkı kapsamının dışında bırakıldığı, anılan Kanunun 21 inci maddesine göre ise, kişinin izin verdiği haller hariç olmak üzere, kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerine haksız müdahale oluşturacak bilgi ve belgelerin bilgi edinme hakkının kapsamında olmadığı, özel hayatın gizliliğinin kişisel verilerin korunması hakkını da kapsaması sebebiyle idari inceleme ve soruşturma raporlarına yansıyan üçüncü kişilere ait verilerin aynı zamanda “kişisel veri” olduğu, bunlara yönelik bilgi veya belge taleplerinde bilgi edinme hakkı ve kişisel verilerin korunması hakkı arasında makul bir dengenin kurulması gerektiği hususları gözetilerek, başvuranla paylaşılan disiplin soruşturması rapor örneklerinin incelenmesinden, başvuranın talebine konu tanık ifadelerinin tamamının idare tarafından kapatıldığı, söz konusu ifadelerin tanıklık edilen olaya ilişkin kısımlarının kişilerin kimliklerinin tespitine imkân vermeksizin, anonimleştirilerek paylaşılmasının mümkün olup olmadığı
Kurumumuzca tespit edilememekle birlikte, 4982 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca yapılan işlemin idarenin takdir yetkisinde kaldığı, öte yandan raporların sonuç kısımlarının bilgi edinme hakkının etkin bir
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
şekilde kullanımına imkân sağladığı, bu doğrultuda idarenin işleminin ilgili mevzuatla ve Kurumumuzun bu yöndeki kararlarıyla uyarlı olduğu değerlendirilerek, başvuranın talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 32. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak idare tarafından başvuranın dilekçesine verilen cevabi yazıda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun hareket edilmediği değerlendirilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Manisa İdare Mahkemesinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, başvurana ve Manisa Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’ne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr