Disiplin soruşturması ve yargı süreci devam eden araştırma görevlisinin görev süresi uzatılabilir mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/13632-S.23.21551

BAŞVURU NO : 2023/5988

KARAR TARİHİ : 25/10/2023

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Atama Hakkında

BAŞVURU TARİHİ : 26/04/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran (TCKN: ), İzmir

Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı’nda 2547 sayılı Kanunun 50/d hükmü kapsamında araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken atamasının yenilenmemesine karar verildiğini ve

Üniversite ile 17.03.2023 itibariyle ilişiğinin kesildiğini ifade ederek 2547 sayılı Kanun’un 50/d maddesi uyarınca 17.03.2023 tarihinde dolan görev süresinin uzatılmaması işleminin geri alınarak, görev süresinin uzatılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden İzmir Bakırçay

Üniversitesi Rektörlüğünün cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Üniversitemiz Hukuk Fakültesi Özel Hukuk Bölümünde Medeni Hukuk

Anabilim Dalında 50/d statüsüyle araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken Rektörlüğümüze gelen bir ihbar neticesinde 04.08.2022 tarihli ve – – sayılı soruşturma emri ile hakkında disiplin soruşturması açılmıştır. Soruşturma süresince İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı ile yapılan yazışmada 20. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı ile Polis Akademisi FETÖ/PDY yapılanmasından dolayı örgüt üyeliği nedeniyle 5 yıl hürriyeti bağlayıcı ceza almış olduğu anlaşılmıştır.

2.2. Başvuru sahibinin yargılanması ve ceza almasına neden olan olaylar kurumumuz dışında olan olaylardır. Bu konuda yargı kararlarına göre hareket etmek dışında seçeneğimiz bulunmamaktadır. Örgüt

üyeliğinden aldığı ceza nedeniyle 6 ay boyunca açığa alınmış ve bu sürede ilişiği kesilmemiştir. Ancak mevcut durumda kurumda çalışması mümkün olmamakla birlikte beraat etme ve görevine dönme ihtimali ve süresinin belirsizliği karşısında 50/d bendi kapsamında görev süresinin uzatılmaması, kurumumuzca kamu yararı, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı açısından zaruri görülmüştür.

2.3. İlgili kişi 20.09.2022 tarih ve – – sayılı Rektörlük Olur’u ile Personel

Daire Başkanlığının 21.09.2022 tarih ve – – sayılı yazısına istinaden 2547

Sayılı Yükseköğretim Kanununun 53/B maddesi uyarınca açığa alınmıştır. Bu süreç içerisinde başvuru sahibinin dolan görev süresi ile ilgili yapmış olduğu süre uzatımı başvurusu, halen açığa alınma durumunun devam etmesi ve açığa alınma dosyasının istinaf sürecinde olduğu öğrenilmiştir. Mevcut yargı kararı ile göreve başlatılmasının mümkün olmaması ve kanun yollarının uzun bir süre daha devam edeceğinin açık olması karşısında kamu yararı, kamu kaynaklarının etkin kullanılma zorunluluğu gerekçeleri ile fakülte yönetimince görev süresinin uzatılmaması kararı verilmiş ve Rektörlük makamınca uygun görülmüştür.

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; 5.1. “Araştırma görevlileri” başlıklı 33 üncü maddesinin (a) bendinde; “(Değişik: 12/8/1986 – KHK 260/3 md.) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. (Ek cümle:15/4/2020-7243/4 md.) Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer.(Ek cümle: 21/4/2005 – 5335/10 md.)

Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler…” 5.2. “Lisans üstü öğretim” başlıklı 50 nci maddesinin (d) bendinde; “d) Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilirler.” 5.3. “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 53/B Maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet veya vakıf yükseköğretim kurumlarında yürütülen kamu hizmetinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülen üst kuruluşlar ile yükseköğretim kurumu yöneticileri, öğretim elemanları, memurlar ve

diğer personel hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri disiplin veya ceza soruşturmasının herhangi bir safhasında üç ay süreyle alınabilir. Soruşturmayı yürütenler görevden uzaklaştırmayı teklif edebilirler. Bu sürenin bitiminde tedbir kararının alınmasına ilişkin sebeplerin devam etmesi halinde tedbir her defasında üç ay uzatılabilir. Görevden uzaklaştırmaya Yükseköğretim Üst Kuruluş

Başkanları ile Devlet yükseköğretim kurumlarında atamaya yetkili amirler, vakıf yükseköğretim kurumlarında rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında müdürler yetkilidir. Rektörlerin, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin ve dekanların görevden uzaklaştırılması kararı disiplin amirinin teklifi üzerine Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından verilir. Görevden uzaklaştırma kararları atamaya yetkili amirlere bildirilir. Görevinden uzaklaştırılanlar hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen on işgünü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Görevden uzaklaştırma işleminden sonra süresi içinde soruşturmaya başlamayan, görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasının zorunlu olduğu durumlarda bu tedbiri kaldırmayan veya görevden uzaklaştırma işlemini keyfi olarak veya garaz ya da kini dolayısı ile yaptığı, yaptırılan soruşturma sonunda anlaşılan yetkililer, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidirler.

Görevden uzaklaştırılanlar, kanunların öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler. Ancak görevden uzaklaştırma süresi içinde kendilerine aylıklarının veya ücretlerinin üçte ikisi ödenir….” hükümleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın 50/d araştırma görevlisi kadrosuna yeniden atanmaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran (TCKN: ), İzmir

Bakırçay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı’nda 2547 sayılı Kanunun 50/d hükmü kapsamında araştırma görevlisi olarak çalışmakta iken 17.03.2023 itibariyle ilişiğinin kesildiğini ifade ederek 2547 sayılı Kanun’un 50/d maddesi uyarınca dolan görev süresinin uzatılmaması işleminin geri alınarak görev süresinin uzatılmasını talep etmektedir.

8. İdare tarafından yapılan açıklamada; başvuran 50/d statüsüyle araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken Rektörlüğe gelen bir ihbar neticesinde soruşturma emri ile hakkında disiplin soruşturması açıldığını, soruşturma süresince İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı ile yapılan yazışmada 20. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı ile Polis Akademisi FETÖ/PDY yapılanmasından dolayı örgüt üyeliği nedeniyle 5 yıl hürriyeti bağlayıcı ceza aldığı, örgüt üyeliğinden aldığı ceza nedeniyle 6 ay boyunca açığa alındığı ve bu sürede ilişiği kesilmediği, ancak mevcut durumda kurumda çalışmasının mümkün olmamakla birlikte beraat etme ve görevine dönme ihtimali ve süresinin belirsizliği karşısında 50/d bendi kapsamında görev süresinin uzatılmamasının kurumun kamu yararı, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı açısından zaruri görüldüğü ifade edilmiştir.

9. Başvuru sahibinin dolan görev süresi ile ilgili yapmış olduğu süre uzatımı başvurusu, o dönemde açığa alınma durumunun devam etmesi ve açığa alınma dosyasının istinaf sürecinde olduğunun

öğrenilmesi, mevcut yargı kararı ile göreve başlatılmasının mümkün olmaması, kanun yollarının uzun bir süre daha devam edeceğinin açık olması karşısında kamu yararı, kamu kaynaklarının etkin kullanılma zorunluluğu gerekçeleri ile fakülte yönetimince görev süresinin uzatılmaması kararı verilmiş ve Rektörlük makamınca uygun görülmüştür.

10. Arş. Gör. ‘ in 17/03/2023 tarihinde dolacak görev süresinin uzatılması ile ilgili vermiş olduğu dilekçesi üzerinde görüşülmesine ilişkin 24/02/2023 tarihli Yönetim Kurulu

Kararında; “Yapılan görüşmeler sonunda; Fakültemiz Medeni Hukuk Anabilim Dalı Başkanlığında görevli Arş. Gör. ‘in vermiş olduğu dilekçesi doğrultusunda durumu incelendi.

Hakkında Üniversitemizce 04.08.2022 tarih ve – – sayılı emri ile soruşturma açılmıştır. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 0l .09.2022 tarihli yazısı ile İzmir 20. Ağır Ceza

Mahkemesinde yapılan yargılama neticesinde FETÖ/PDY üyeliği suçundan 5 yıl hürriyetini bağlayıcı cezaya çarptırıldığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda 20.09.2022 tarih ve – sayılı Rektörlük Olur’u ile Personel Daire Başkanlığının 21.09.2022 tarih ve – sayılı yazısına istinaden 2547 sayılı Kanun’un 53/B maddesi gereğince 21.09.2022 tarihinden itibaren açığa alınmıştır. Halen açığa alma durumu devam etmektedir. Almış olduğu cezaya ilişkin kanun yolları devam ettiğinden, uzun bir süre daha açığa alma işleminin devam edeceği anlaşıldığından görev süresinin uzatılması ile ilgili talebinin, kamu yarar ve gerekleri açısından uygun görülmediğine ve gereği için Personel Daire Başkanlığına iletilmek üzere Rektörlük Makamına arzına Oy birliği ile karar verilmiştir.”. Başvuranın 20. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı ile Polis Akademisi FETÖ/PDY yapılanmasından dolayı örgüt üyeliği nedeniyle 5 yıl hürriyeti bağlayıcı ceza almış olması nedeniyle başvuran hakkında 6 ay boyunca görevden uzaklaştırıldığı, söz konusu süreç dikkate alınarak Yönetim

Kurulunun 24/2/2023 tarihinde vermiş olduğu kararda görev süresinin uzatılmasının uygun görülmemesi gerekçesiyle 17.03.2023 tarihinde dolan başvuranın görev süresinin uzatılmamasına karar verildiği ve idarenin başvuranın görev süresinin uzatılması talebini reddettiği anlaşılmaktadır. Başvuranın, 2547 sayılı

Kanunun 50/d maddesi uyarınca görev yaptığı ancak açığa alınmış olduğu tarihlerde süre uzatıma ilişkin

Yönetim Kurulunun kararı akabinde görev süresinin uzatılmadığı ve bir yıllık atanma süresinin dolduğu tarih itibariyle ilişiğinin kesildiği görülmüştür.

11. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Kanunun 50 nci maddesinin (d) fıkrasında ; lisansüstü öğretim yapan öğrencilerin, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabilecekleri kuralına yer verilmiştir.

Kanun 50/d maddesi uyarınca atanan araştırma görevlilerinin, yüksek lisans ya da doktora eğitimi süresini kapsayan öğrencilik statüsü ile ilişkilendirildiği görülmüştür.

12. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

Somut olayda; başvuran son bir yılının 6 ayında görevde bulunamamış olup sürecindeki belirsizlik nedeniyle yeniden atanması halinde göreve başlatılması durumu kesinlik kazanmamıştır.

13. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; bilgi ve belgelerden başvuranın araştırma görevlisi kadrosunda iken 6 aylık süre ile görevden uzaklaştırıldığı göz önüne alınarak idarenin açıklamalarında yer verdiği sürecin belirsizliği dolayısıyla bir yıllık süre ile bu kişiyi atamamasında idarenin hizmet ihtiyaçları çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu tespit edilmiş ve ilgili mevzuat hükümleri kapsamında başvuranın yeniden atanmaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Başvuranın talebinin REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi