Disiplin soruşturması yapılmadan verilen ikaz yazısının hukuki sonuç doğurup doğurmadığı ve icrailik niteliği taşıyıp taşımadığı (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/75110-S.20.81727

BAŞVURU NO : 2020/4925

KARAR TARİHİ : 14/09/2020

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME

KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Uyarının iptal edilmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14/03/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Tarım ve Kırsal Kalkınmayı

Destekleme Kurumu (TKKDK) Erzurum İl Koordinatörlüğünde görev yaptığını, TKKDK iç denetçileri tarafından herhangi bir disiplin soruşturması yapılmadan ve savunma alınmadan tarafına ikaz yazısı bildirildiğini, söz konusu yazının hukuki sonuçlar doğurduğunu iddia ederek ikaz yazısının iptal edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuz tarafından Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumuna gönderilen 13/04/2020 tarihli ve E.9406 sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Tarım ve Kırsal

Kalkınmayı Destekleme Kurumu tarafından gönderilen 29/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda;

2.1. Personel Tespit ve Değerlendirme Kurulunun 25.09.2019 tarihli kararına istinaden

Başkanlık Makamından alınan 26.09.2019 tarihli ve – – sayılı Olur uyarınca, denetçiler tarafından mahallinde gerçekleştirilen inceleme sonucu 30.12.2019 tarihli ve . – – sayılı İnceleme Raporu düzenlendiği, bahse konu Rapor ve bu Rapora dayalı olarak Başkanlık Makamından alınan 14.01.2020 tarih ve – – sayılı Olur’a istinaden; Erzurum İl Koordinatörlüğü personeli Uzman ’ın fiil ve davranışları nedeniyle “Yazılı Olarak Bilgilendirilmesi” ve yürütmüş olduğu Proje Başvuru

Yönetim Birimi Amirliği görevinin üzerinden alınması şeklinde idari işlem tesisinin uygun görüldüğü,

2.2. 30.12.2019 tarihli İnceleme Raporu’nun “Sonuç” bölümü ile bu rapora dayalı olarak

Başkanlık Makamı’ndan alınan 14.01.2020 tarihli Olur’da özetle; “Erzurum İl Koordinatörlüğü

Proje Başvuru Yönetimi Birimi bünyesinde, “Adalet ve Hikmet Sistemi Uygulama Rehberi” adı altında Kurumun akredite prosedürlerine alternatif bir kontrol ve yaptırım sistemi oluşturulduğu, bu sistemin kurum prosedür logo ve şablonlarının kullanılması suretiyle bir uygulama rehberine dönüştürüldüğü, oluşturulan sistemin Proje Yönetimi Birim Amiri tarafından ve İl Koordinatörünün bilgisi dahilinde uygulanması nedeniyle konu ile ilgisi bulunan personelin tespiti ve bu kişilerin milli güvenliği tehdit eden yapı, oluşum ve terör örgütleri ile irtibatlı, ilişkili ve iltisaklı olup olmadığı konusunda yapılan incelemede herhangi bir hukuka aykırı işlemin bulunmadığı ancak söz konusu sistemin ek yükler getirerek kuralların dışında uygulamaya konulduğu,

2.3. Uygulanması gereken prosedür ve düzenlemelerin Avrupa Birliği ile yapılmış olan anlaşmalar çerçevesinde belirlenmiş iken her ne amaçla olursa olsun, kurum prosedürleri ile iltibasa yol açabilecek şekilde taklit edilerek Adalet ve Hikmet Sistemi Uygulama Rehberi adında bir rehber hazırlayarak kısa bir süre de olsa kurum personelinin iş yükünü arttıracak, personel arasındaki çalışma düzeni ve huzurunu bozacak şekilde uygulamaya çalışmanın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. Maddesinin C bendinin (a) fıkrasında yer alan “Kasıtlı olarak görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek…” hükmüne aykırılık oluşturduğu, bu yönüyle Erzurum İl Koordinatörlüğü PBYBA ‘ın bahse konu disiplin cezası ile tecziye edilmesi gerekmekte iken;

2.4. Söz konusu prosedürün 2017 yılının başlarında uygulandığı dikkate alındığında, 657 sayılı

Devlet Memurları Kanunu’nun 127. Maddesinde yer alan “…Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” hükmü gereğince disiplin cezasını gerektirir fiilin zamanaşımına uğradığı göz önünde bulundurulduğunda adı geçen hakkında herhangi bir cezai işlem tesis edilemeyeceğinden disiplin soruşturması başlatılamamış olmakla birlikte, PBYBA olarak görev yapan ‘ın, bu tür uygulamalara bundan sonra tevessül etmemesi bakımından yazılı olarak bilgilendirilmesinin uygun olacağı,

2.5. Başvurana verilen bilgilendirilme yazılarının başvuranın mesleki kariyerine etkisi bulunmadığı, şöyle ki; Erzurum İl Koordinatörlüğü personelinden ‘a tebliği yapılan ve adı geçenin yazılı olarak bilgilendirilmesini amaçlayan yazıların kişinin doğrudan ikaz edildiği ve bunun icrailik niteliği taşıyan idari bir yaptırım olarak değerlendirilmemesi gerektiği,

2.6. Nitekim; Yerleşik idari yargı içtihadında ilgilisi üzerinde herhangi bir etki göstermeyen, bir başka ifadeyle hukuksal sonuç doğurmayan idari işlemlerin icrailik niteliği taşımadığının kabul edildiği, bu itibarla söz konusu yazılı olarak bilgilendirilme biçiminde tezahür eden idari işlemlerin esasen herhangi bir uyuşmazlığa sebebiyet verme imkan ve kabiliyeti bulunmayan nitelikte işlemler olarak kabul edilmesi gerektiği, ancak Danıştay içtihadına göre bir kamu görevlisinin herhangi bir fiil veya davranışından dolayı disiplin cezası niteliği taşımayan bir şekilde yazılı olarak ikaz edilmesine ilişkin işlemlerin icrailik niteliğini haiz olduğu değerlendirilerek idari davaya konu edilebileceklerinin kabul edildiği ve bu nitelikteki işlemlerden doğan uyuşmazlıkların esasının incelendiğinin görüldüğü. buna ilişkin Anayasa

Mahkemesinin kararlarında ise; İdari makamlar tarafından idari işleyiş içinde gerçekleştirilen ancak icrailik niteliği taşımayan, bir başka ifadeyle herhangi bir hukuksal sonuç doğurmayan işlemlerin uyuşmazlık konusu yapılarak hem yargının hem de idarenin sürekli ve gereksiz bir biçimde meşgul edilip işleyemez hale gelmesini engellemek, bu suretle gerek yargı hizmetinin gerekse idarenin asli görevi olan kamu hizmetlerinin hızlı, düzenli ve etkin biçimde yürütülmesini sağlamak düşüncesi ile bu tip işlemlerin idari davaya konu edilememesi idari yargıya ilişkin bir usul kuralı olarak düzenlenmediği,

2.7. İdare tarafından statü hukukuna göre çalışan kamu görevlisine yazılı olarak bilgilendirme şeklinde bir idari işlem tesis edilmesinin, personelin mesleki kariyerine doğrudan bir etkisi olduğuna, ileride bu işlemin hukuki ve mesleki açıdan (kariyer ilerlemesi yönüyle) sonuç doğuracağına ilişkin kanaate varılamayacağının değerlendirildiği belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,

5. 657 Devlet Memurları Kanununun “Disiplin” başlıklı 125 inci maddesinde; “Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak,” hükmü,

6. 657 Devlet Memurları Kanununun “Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde; “Bu

Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” hükmü,

7. TKDK Teşkilatı hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin “Hizmet

Birimlerinin Görevleri” başlıklı 496 ıncı maddesinin 4. Fıkrasının d bendinde; “Başkan tarafından denetimle ilgili verilecek diğer görevleri yerine getirmek” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Başvuran, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKKDK) Erzurum İl

Koordinatörlüğünde görev yaptığını, TKKDK iç denetçileri tarafından herhangi bir disiplin soruşturması yapılmadan ve savunma alınmadan tarafına ikaz yazısı bildirildiğini, söz konusu yazının hukuki sonuçlar doğurduğunu iddia ederek ikaz yazısının iptal edilmesini talep etmektedir

10. Başvuranın iddiaları, ilgili idarenin cevapları, ilgili mevzuat ve dosya kapsamından;

Personel Tespit ve Değerlendirme Kurulunun 25.09.2019 tarihli kararına istinaden Başkanlık

Makamından alınan 26.09.2019 tarihli ve – sayılı Olur uyarınca, denetçiler tarafından mahallinde inceleme gerçekleştirildiği,

10.1. Gerçekleştirilen inceleme raporu sonucu; Erzurum İl Koordinatörlüğü Proje Başvuru

Yönetimi Birimi bünyesinde, “Adalet ve Hikmet Sistemi Uygulama Rehberi” adı altında

Kurumun akredite prosedürlerine alternatif bir kontrol ve yaptırım sistemi oluşturulduğu, bu sistemin kurum prosedür logo ve şablonlarının kullanılması suretiyle bir uygulama rehberine dönüştürüldüğü, oluşturulan sistemin Proje Yönetimi Birim Amiri tarafından ve İl

Koordinatörünün bilgisi dahilinde uygulanması nedeniyle konu ile ilgisi bulunan personelin tespiti ve bu kişilerin milli güvenliği tehdit eden yapı, oluşum ve terör örgütleri ile irtibatlı, ilişkili ve iltisaklı olup olmadığı konusunda inceleme yapıldığı, yapılan inceleme sonrasında suç unsuru bir durum tespit edilmemiş olsa bile il koordinatörü olan başvuranın söz konusu işlemden sorumlu olduğu,

10.1.1. Başvuranın uygulamaya koyduğu sistemin; ek iş yükü getirmesi, personel arasındaki çalışma düzenini bozması ve Avrupa Birliği ile yapılmış olan anlaşmalar çerçevesinde belirlenmiş olan uygulanması gereken prosedür ve düzenlemelerin dışına çıkması sebebiyle başvurana Devlet Memurları kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde ceza verilmesi düşünülmesine rağmen,

10.1.2. Uygulamaya konulan sistemin 2017 yılının başlarında uygulandığı dikkate alınarak

Devlet Memurları Kanunu’nun 127. maddesinde yer alan “…Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” hükmü gereğince disiplin cezasını gerektirir fiilin zamanaşımına uğradığı göz önünde bulundurularak başvuran hakkında herhangi bir cezai işlem tesis edilemeyeceğinden disiplin soruşturması başlatılmadığı, ancak bu tür uygulamalara bundan sonra yer verilmemesi için yazılı olarak bilgilendirildiği tespit edilmiştir.

11. Dosya ekleri incelendiğinde; başvuran hakkında yukarıda bahsedilen iş ve işlemlerin hukuka uygun ve yetkili amirlerce yapıldığı tespit edilmiştir.

12. Başvura yapılan yazılı bilgilendirmenin mahiyeti incelendiğinde ise; söz konusu uyarının idari işleyişi bozabilecek durumların tespitinden sonra yapıldığı, ayrıca yapılan uyarının başvuranın özlük hakları üzerinde herhangi bir icrai nitelik oluşturmayacağı ve kariyerini etkilemeyeceği, uyarı amacının idari işleyişin hukuka uygun şekilde işleyebilmesi olduğu anlaşılmaktadır.

13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; idarece gerçekleştirilen eylem ve işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve TARIM ve KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME

KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi