Disiplin soruşturmasında muhakkikin hiyerarşik konumu savunma hakkını nasıl etkiler (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, Edirne huzurevinde çalışırken kurum müdürü hakkında yürütülen soruşturmada olumsuz ifade verdiği gerekçesiyle işten çıkarıldığını ve psikolojik tacize maruz kaldığını iddia ederek Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından çalışma onayı talep etmiştir. 657 sayılı Kanun, devlet memurlarını isnat ve iftiralara karşı koruyarak, isnatların sabit olmaması durumunda kamu davası açılmasını öngörmektedir. Ayrıca, 4857 sayılı Kanun, işverenin şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbarları derhal fesih sebebi saymaktadır.

Yapılan incelemelerde, başvuranın iddialarının soyut ve genel nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Disiplin soruşturmasında muhakkikin, hakkında soruşturma yaptığı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olmaması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın savunma hakkının korunduğu ve disiplin cezasının uygulanmasının uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığına karar verilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/14511-S.22.22231

BAŞVURU NO : 2022/9349

KARAR TARİHİ : 07/11/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : İş akdinin yenilenmesi talebi hk

BAŞVURU TARİHİ : 30/06/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Edirne huzurevinde 5 yıldır olarak çalışmakta iken, 15/06/2022 tarihinde işten çıkarıldığını, bunun öncesinde ise psikolojik tacize (mobbing) maruz kaldığını belirtmektedir. Başvuran işten kurum müdürü hakkında yürütülen soruşturmada olumsuz ifade verdiği için hukuka uygun olmayacak şekilde işten çıkarıldığını belirterek Aile ve Sosyal Hizmetler

Bakanlığınca çalışma onayının verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 20/09/2022 tarihli ve sayılı; 03/10/2022 tarihli ve sayılı yazılarında; 2.1. Başvuranın Edirne Huzurevi Müdürlüğünde 39 saat ek ders ücreti karşılığı olarak çalışmış olduğu, 2.2. Başvuranın 2021 yılında psikolojik tacize uğradığı gerekçesiyle yaptığı başvurusuna ek olarak Aile ve

Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığına verdiği 09/06/2022 tarihli dilekçesiyle ve CİMER’e yaptığı 17/06/2022 tarihli başvurusuyla kurum müdürü hakkındaki şikâyetleri üzerine yapılan inceleme sonucu hazırlanan 04/08/2022 tarihli Araştırma Raporunda muhakkikin iddiaların soyut ve genel nitelikli olduğunu değerlendirerek müdür ve başvura hakkında bir işlem yapılmasına gerek görmediği, 2.3. Başvuranın 11/10/2021-20/10/2021 ile 21/20/2021-09/11/2021 tarihleri arasında sıhhi izinli olduğu, 2.4. Edirne Valiliğinin 02/11/2021 tarihli yazısıyla 05/11/2021 tarihine kadar ek ders ücreti karşılığı 2022 yılında çalışacak personelin yetki talebi için isim talep edildiği,

2.5. Başvuranın sıhhi izinde olduğu 03/11/2021 tarihinde görevinin 2022 yılı için uzatılmasını talep ettiği, 04/11/2021 tarihinde tamamlamadığı görevler hakkında kendisinden savunma talep edildiği, 12/11/2021 tarihinde savunmasını sunduğu, Bakanlığın 21/12/2021 tarihli yazısıyla başvuranın 2022 yılı görevlendirmesinin onaylandığı, 2.6. Başvuranın Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığına verdiği 26/11/2021 tarihli psikolojik taciz iddialarını içeren dilekçesiyle huzurevi hekiminin başvuranın kişiliğine yönelik iddialarından şikayetçi olması üzerine Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdür Yardımcısının inceleme ve soruşturma yapmakla görevlendirildiği, 15/04/2022 tarihli raporda hekime 657 sayılı Kanun uyarınca kınama cezasının verilmesinin, başvuran hakkında da 657 sayılı Kanun’un 25 inci maddesi kapsamında işlem yapılmasıyla iş hakkının feshedilmesinin uygun olacağı yönünde kanaat bildirdiği, 2.7. Edirne Huzurevi Müdürlüğü Koordinasyon ve Değerlendirme Komisyonu’nun 24/05/2022 tarihli ve 2022/3 no’lu toplantısında mukakkikin başvuran hakkındaki kanaatinin uygulanmasına karar verildiği, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

1. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence” başlıklı 129 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.”, 3. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İsnat ve iftiralara karşı koruma” başlıklı 25 inci maddesinde; “Devlet memurları hakkındaki ihbar ve şikayetler, garaz veya mücerret hakaret için, uydurma bir suç isnadı suretiyle yapıldığı ve soruşturma veya yargılamanın tabi olduğu kanuni işlem sonucunda bu isnat sabit olmadığı takdirde, merkezde bu memurun en büyük amiri, illerde valiler, isnatta bulunanlar hakkında kamu davası açılmasını Cumhuriyet Savcılığından isterler.”, 5. 4857 sayılı İş Kanunu’nun “İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 25 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; “İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.” 6. Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin

“Koordinasyon ve değerlendirme komisyonu” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında; “Kuruluşlarda mesleki çalışmaları yürütmek, meslekler arası koordinasyon ve ekip çalışmasını sağlamak amacıyla müdür, müdür yardımcısı, sosyal çalışmacı, psikolog, tabip, fizyoterapist, /

diyetisyen ve hemşirelerin yer aldığı Koordinasyon ve Değerlendirme Komisyonu oluşturulur…Toplantı sırasında yapılan tüm konuşmalar raportör tarafından tutanağa bağlanır. Kararlar katılanların salt çoğunluğu ile alınır…”; “Koordinasyon ve değerlendirme komisyonunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin (e) fıkrasında; “Meslekler arası koordinasyon ve ekip çalışmasını sağlayıcı nitelikte işbirliği ve iş bölümü esaslarını saptamak ve Müdürlüğe sunmak,”, 7. Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’nin “Disiplin soruşturması” başlıklı 28 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Disiplin soruşturması, memurlar arasından görevlendirilen muhakkik ya da teftiş, denetim ve soruşturma yapmakla görevli memurlar eliyle yapılır. Disiplin soruşturmasında birden fazla memur birlikte görevlendirilebilir. (3) Disiplin soruşturmasında muhakkik görevlendirilmesi hâlinde muhakkik, hakkında soruşturma yapacağı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olamaz düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Psikolojik tacize uğradığı belirten başvuran Edirne huzurevinde 5 yıldır olarak çalışmakta iken, 15/06/2022 tarihinde kurum müdürü hakkında yürütülen soruşturmada olumsuz ifade verdiği için hukuka uygun olmayacak şekilde işten çıkarıldığını belirterek Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca çalışma onayının verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.

10. 657 sayılı Kanun devlet memurlarını haklarındaki isnat ve iftiralara karşı korumakta ve i ihbar ve şikâyetler, garaz veya mücerret hakaret için, uydurma bir suç isnadı suretiyle yapıldığı ve soruşturma sonucunda bu isnat sabit olmadığı takdirde merkezde bu memurun en büyük amirine, illerde valiler, isnatta bulunanlar hakkında kamu davası açılmasını Cumhuriyet Savcılığından isteme yetkisini tanımaktadır.

Benzer şekilde, 4857 sayılı Kanun’da da işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması derhal fesih sebebi sayılmıştır.

11. Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri Yönetmeliği’ne göre

Koordinasyon ve Değerlendirme Komisyonu mesleki çalışmaları yürütmek, meslekler arası koordinasyon ve ekip çalışmasını sağlamakla görevlidir. Komisyon toplantısında kararlar salt çoğunlukla alınır.

12. Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’ne göre ise disiplin soruşturmasında muhakkik, hakkında soruşturma yapacağı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olamaz.

13. Başvuru konusu olayda başvuranın sıhhi izinli olduğu tarihlerde 2022 yılı için ek ders karşılığı görevlendirilenlerin görev süresinin 2002 yılı için uzatılmasının 02/11/2021 tarihinde talep edildiği görülmektedir. Başvuranın 03/11/2021 tarihinde görevlendirmesinin uzatılması talebinde bulunduğu, 04/11/2021 tarihinde Huzurevi Müdürlüğünün başvurandan yerine getirmediği görevleri için savunma talep ettiği ve başvuranın savunması beklemeksizin başvuranın görev süresinin uzatılmasının iptalini talep ettiği, ancak daha sonra başvuranın 2022 yılı görev onayının verildiği görülmektedir.

/

14. Başvuranın 02/11/2021 tarihinde kurum müdürünün ve hekiminin psikolojik tacizine maruz kaldığı iddiasıyla şikayetçi olması ve kurum hekiminin de başvurandan şikayetçi olması üzerine muhakkik olarak görevlendirilen Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdür Yardımcısınca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, kurum müdürü hakkındaki iddiaların soyut ve genel nitelikte olduğunu, dolayısıyla müdür hakkında başkaca işlem yapılmasına gerek olmadığını tespit ettiği görülmüştür. Muhakkikin 14/04/2022 tarihli raporunda hekime 657 sayılı Kanun uyarınca kınama cezasının verilmesinin, başvuran hakkında da

657 sayılı Kanun’un 25 inci maddesi kapsamında işlem yapılmasıyla iş akdinin derhal feshedilmesinin

uygun olacağı yönünde kanaat bildirildiği görülmektedir.

15. Muhakkikin Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’nde belirtildiği şekilde hakkında inceleme/soruşturma yaptığı kişilerin hiyerarşik olarak altı olmadığı, başvurana son savunması yapmasının 21/04/2022 tarihinde bildirildiği, bu bildirimde başvuranın kendisine yönelik isnadın nedeninden ayrıntılı olarak haberdar edildiği, bu itibarla başvuranın savunma hakkının korunduğu belirlenmiştir. Birbirleri hakkında şikayetçi olan başvuran ve hekim için disiplin cezası uygulanmasının teklif edildiği raporun

Koordinasyon ve Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilip oyçokluğuyla başvuranın iş akdinin feshedilmesine karar verilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.

16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi