|
ÖZET: Başvuran, yüzde 91 oranında kronik engelli olup diyalize girmesi nedeniyle Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) yeterince çalışamadığını belirterek, diyalize giren hastalar için de ek puan uygulanmasını talep etmiştir. Ancak, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre, ek puan uygulaması yalnızca bedensel, görme veya işitme engeli bulunan adaylar için geçerlidir. Yükseköğretim Kurulu, engelli adayların eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanıp yararlanamadığını değerlendirirken erişilebilirlik kavramını esas almakta ve bu çerçevede kararlar almaktadır.
Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan 2019 YKS Kılavuzu, yalnızca belirli engel gruplarına ek puan verilmesini öngörmekte ve diyalize giren hastaların bu kapsamda değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Başvuranın talebi, mevcut mevzuat ve uygulamalar çerçevesinde hukuka uygun bulunmuş ve başvurusu reddedilmiştir. Dolayısıyla, Yükseköğretim Kurulu’nun kararında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5828-S.20.9288
BAŞVURU NO : 2019/18322
KARAR TARİHİ : 11/04/2020
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yükseköğretim Kurum Sınavında(YKS) diyalize giren hastalar bakımından da ek puan uygulamasına gidilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, yüzde 91 oranında kronik engelli olduğunu, haftada iki kez diyaliz makinesine girmesi gerektiğini, engeli bulunmayan adaylar gibi Yükseköğretim Kurumları
Sınavına(YKS) çalışamadığını, ÖSYM’nin ek puan uygulamasının bedensel(ortopedik), görme veya işitme engeli bulunan adaylara engel oranları dikkate alınarak ek puan verdiğini ifade ederek diyalize giren hastalar bakımından da ek puan uygulamasına gidilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 05/03/2020 tarih ve E. sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Kurumumuzun 13.12.2019 tarihli bilgi ve belge talebi üzerine 25 Şubat 2020 tarihli
Engelli Öğrenci Çalışma Grubu Toplantısı yapıldığı, bu toplantıda değerlendirmelerde bulunulduğu,
2.2. Yükseköğretime girişte adayların ortaöğretim kazanımları bilinmediğinden engelli adaylar ek puan ile desteklendiğini ancak, yükseköğrenim gören öğrencilerin programın gerektirdiği öğrenme kazanımları ve mesleki yeterliliklere sahip olarak mezun olmaları gerektiğini ve buna yönelik düzenlemeler yapıldığını, tüm öğrencilerin söz konusu kazanım ve yeterliliklere göre mezun olduklarından mezuniyet sonrası uygulanan DGS, ALES gibi sınavlara diğer adaylarla aynı şekilde girdiğini ve bu sınavlarda ayrıca bir ek puan uygulanmadığını, sınav sürecinde
ÖSYM tarafından yapılan sınavlarda engelli adaylara yönelik ek süre verilmesi, tekli salonda sınava alınma, okuyucu/işaretleyici yardımı, yanında araç gerecini getirebilme gibi imkanlar sağlanmakta olup engelli sınav uygulamaları ilgili sınav kılavuzunda ayrıntılı bir şekilde yer aldığı,
2.3. YKS’de ek puan uygulamasından görme, işitme ve bedensel engel grupları engel derecesine ve yardımcılı/yardımcısız olma durumuna göre yararlanabildiği,
2.4. Bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik) olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların seçme ve yerleştirme işlemleri engel türü, engel derecesi, puanları ve tercihleri göz önünde bulundurularak yapılmakta olup sağlık kurulu raporlarında belirtilen engel dereceleri, ÖSYM tarafından incelenecek, adayların engelleri nedeniyle ayrı bir seçme ve yerleştirme işlemine tabi tutulup tutulmayacaklarının bu incelemelerin sonuçlarına göre belirlendiği,
2.5. Yükseköğrenim gören engelli öğrencilerin, öğrenim hayatlarını kolaylaştırabilmek için gerekli tedbirleri almak ve bu yönde düzenlemeler yapmak üzere, 5378 sayılı Engelliler
Hakkında Kanun gereğince, YÖK Kurulu tarafından hazırlanan “Yükseköğretim Kurumları
Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği” 14.08.2010 tarih ve 27672 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmış olup, söz konusu Yönetmelik gereğince, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığınca 5 öğretim üyesi, 1 engelli öğrenci temsilcisi, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürü, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik
Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve ÖSYM temsilcisinden oluşan Engelli Öğrenci Çalışma Grubu oluşturulduğu, adı geçen Çalışma Grubu düzenli olarak toplanmakta ve yükseköğrenim gören engelli öğrenciler için kararlar aldığı,
2.6. Merkezi yerleştirme sistemi ile yükseköğretime girişte engelli adayların ÖSYM’nin sınav uygulamaları ile desteklendiğini, Yükseköğretim kurumları tarafından yapılan özel yetenek sınavlarında ise engelli adayların başvurularının kabulünün sağlanması, TYT puanları değerlendirmeye katılmadan sadece yetenek sınav sonucuna göre ve kendi aralarında yapılacak ayrı bir yetenek sınav ile değerlendirilmeleri, sadece özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlar için kontenjan ayrılması gibi başvuru ve sınav süreçlerine ilişkin olarak YÖK
Başkanlığı tarafından alınan kararların şu şekilde olduğu:
2.6.1. 19.12.2013 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul kararı ile özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlarda engelli öğrenciler için (bedensel engelli, görme engelli, işitme engelli, “yaygın gelişimsel bozukluklar” (otizm spektrum bozuklukları (OSB), Asperger sendromu, RETT sendromu, dezintegratif bozukluklar, sınıflanamayan grupta yer alan yaygın gelişimsel bozukluklar) engelli olduklarını belgelemeleri kaydıyla ilgili yıldaki TYT (Temel
Yetenek Puanı) puanlarından biri 100 ve üzerinde olanların, özel yetenek sınavlarına kabul edilmesi,
2.6.2. 25.09.2014 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul kararı ile engelli adayların özel yetenek sınavlarına TYT puanları değerlendirmeye katılmadan yetenek sınav sonucuna göre değerlendirilmeleri,
2.6.3. 30.03.2017 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul kararı ile yukarıdaki engel gruplarına zihin engelli adayların dahil edilmesi ve engelli adayların kendi aralarında yapılacak ayrı bir yetenek sınav sonucuna göre değerlendirilmeleri,
2.6.4. 20/07/2017 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul kararı ile özel yetenek sınavlarına başvuruda engelli öğrenciler için TYT Puanının, sınavın yapıldığı yıl dahil 2 yıl süreyle geçerli olması;
2.6.5. 08/02/2018 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul kararı ile de özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlarda ilgili yılın ÖSYS Kılavuzunda yayımlanan her bir programın kontenjanının %10’unun engelli öğrenciler için ayrılması, hususlarının değerlendirildiği,
2.6.6. Özgül öğrenme güçlüğü/disleksisi bulunan bireylerin, özel yetenek sınavı ile öğrenci alan programlarına başvuru yapabilmek için 19.12.2013 ve 30.03.2017 tarihli Yükseköğretim Genel
Kurul kararlarındaki engel gruplarına dahil edilmesi taleplerinin; Engelli Öğrenci Çalışma
Grubunun görüşü de dikkate alınarak 12.02.2020 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu
Toplantısında görüşülerek sınav sürecinde ÖSYM’nin sağlamış olduğu imkanlar (ek süre verilmesi, tekli salonda sınava alınması, okuyucu/işaretleyici verilmesi, yanında araç gerecini getirebilmesi) göz önünde bulundurulduğunda disleksisi bulunan bireylerin özel yetenek sınavına girmelerinde engel bulunmadığından mevcut engel türlerine dahil edilmemesinin uygun görüldüğü,
2.7. Ayrıca, engelli bireylerin yükseköğrenime erişimlerini kolaylaştırmak ve artırmak, eğitime tam ve etkin katılımlarını sağlamak için ihtiyaç duyulan alanlarda yeni ön lisans, lisans ve lisansüstü programlar açılmakta; mevzuat çalışmaları yapılmakta; bunların yanı sıra yükseköğretim kurumlarında farkındalığı artırmak, iyi uygulama örneklerini yaygınlaştırmak amacıyla çalıştaylar gerçekleştirilerek teşvik amaçlı Engelsiz Üniversite Ödülleri verildiği,
2.8. Bu kapsamda YÖK Başkanlığınca alınan tüm kararların, çalıştay raporları, ödül alan üniversiteler, güncel haber ve duyurular Engelli Öğrenci Çalışma Grubu’nun https://engelsiz.yok.gov.tr/ internet adresinde yer aldığı,
2.9. Engellilik konusunda uluslararası çalışmalara bakıldığında “erişilebilirlik” kavramının ön planda olduğu ve ek puan uygulamasından vazgeçildiği görülmekte, bu uygulamanın kamu vicdanını zedeleyici ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunun düşünüldüğünü, Yükseköğretime girişte sınavlar engelli adaylar için erişilebilir bir şekilde ve ortamda yapıldığını, dolayısıyla yukarıda da bahsedildiği üzere ek puan uygulaması ortaöğretimde eğitim-öğretim imkanlarından yeterince faydalanamadığı yani erişemediği düşünülen engel gruplarına uygulanmakta olup YÖK Başkanlığının bu uygulamayı genişletme politikasının bulunmadığı, tüm engel grupları için sınavların erişilebilir kılınmasından sonra ek puan uygulamasının kaldırılması planlanmakta olduğu,
2.10. Yurdumuzda bulunan yükseköğretim kurumlarına girişin, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 2880 sayılı Kanunla değişik 45. maddesinde belirtilen ve Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan sınava katılıp başarılı olunduğu takdirde mümkün olabildiği,
2.11. Başvuru konusuna ilişkin olarak yargı organlarında açılmış/sonuçlanmış dava bulunmadığı,
3. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı’nın konuya ilişkin olarak
Kurumumuza göndermiş olduğu 26/12/2019 tarih ve E. sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
3.1. 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince
Yükseköğretim Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu kurumu olan Başkanlığımızın, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususunda yetkili kılındığının açıkça ifade edildiği,
3.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
“Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Kararname’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346.
maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlanmış, 6114 sayılı
Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığı internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğunun belirtildiği,
3.3. 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin yedinci fıkrasında yükseköğretim ile ilgili sınavların
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacağı,
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme” başlıklı 45.
maddesinde Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı, Yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği emredici olarak düzenlendiği, bu kapsamda başvurunuza konu Yükseköğretim Kurumları Sınavı ve bu sınav sonuçlarına göre yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapıldığından söz konusu sınav açısından ÖSYM Başkanlığının görevinin, belirlenen bu usul ve esaslar gereğince sınavın hazırlanması, uygulanması, değerlendirmesi ve yerleştirme işlemlerinin yapılmasından ibaret olduğu,
3.4. 2547 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince yükseköğretim kurumlarına öğrenci seçme ve yerleştirme esaslarını belirleyen, Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda hazırlanan, yayımlanması ve uygulanması Yükseköğretim Genel Kurulunun 07/02/2019 tarihli kararı ile kabul edilen ve Başkanlığımız internet sayfasında 11/02/2019 tarihinde yayımlanan 2019
Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzunun; 2. sayfasında “Sınava başvuran adaylar, kılavuzlarda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.”, 34.
sayfasında “7.5. ENGELLİ/SAĞLIK SORUNU OLAN ADAYLAR VE SAĞLIK
DURUMU/ENGEL BİLGİ FORMUNUN DOLDURULMASI” başlıklı maddesinde
“Bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik) olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların seçme ve yerleştirme işlemleri engel türü, engel derecesi, puanları ve tercihleri göz önünde bulundurularak yapılacağı, Sağlık kurulu raporlarında belirtilen engel dereceleri, ÖSYM tarafından incelenecek, adayların engelleri nedeniyle ayrı bir seçme ve yerleştirme işlemine tabi tutulup tutulmayacakları bu incelemelerin sonuçlarına göre belirleneceği, değerlendirme işleminde engel türü ve derecesi dikkate alınarak işlem yapılan adayların
Sınav Sonuç Belgesi de buna uygun olarak düzenlenmiş olacaktır.” düzenlemesi ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere gerekli bilgilendirme yapıldığı,
3.5. Yükseköğretim Kurulu kararları gereğince ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlarda engelli adaylara ek puan uygulaması sadece YKS sisteminde bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik) olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların seçme ve yerleştirme işlemlerinde engel türü ve engel derecesi göz önünde bulundurularak yapıldığı,
3.6. 2019 YKS’de derecelendirmeli ek puan uygulamasından görme engelli 2396, işitme engelli
1797 ve bedensel engelli 2642 aday faydalandığı ve başvuru konusuna ilişkin olarak yargı
organlarında açılmış/sonuçlanmış dava bulunmadığı,
3.7. Neticede Yükseköğretim Kurumları Sınavında ek puan uygulamasının bedensel (ortopedik), görme veya işitme engelli adaylara engelli sağlık kurulu raporlarında belirtilen engel dereceleri dikkate alınarak uygulanmakta olup, süreğen (kronik) engel grubunda yer alan başvurana 2019 YKS’de ek puan uygulanması Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda hazırlanan 2019 YKS Kılavuzu gereğince mümkün bulunmadığından ÖSYM Başkanlığınca tesis edilebilecek herhangi bir işlem bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle
Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının “Kuruluş, görev ve yetkiler” inin düzenlendiği 347 nci maddesinde; “Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır:…Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak”
7. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretime giriş ve yerleşme” başlıklı 45 inci maddesinde; “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır: a. Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır…”
8. 17/02/2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri
Hakkında Kanunu’nun;
8.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanunun uygulanmasında;… e) Kılavuz:
Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”
8.2. “Temel ilkeler” başlıklı 45 inci maddesinde; “…(5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır.
İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir…(7) Yükseköğretim ile ilgili sınavlar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır..”
9. 2019 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzunun; 2. sayfasında “Sınava başvuran adaylar, kılavuzlarda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.”, 34.
sayfasında “7.5. “ENGELLİ/SAĞLIK SORUNU OLAN ADAYLAR VE SAĞLIK
DURUMU/ENGEL BİLGİ FORMUNUN DOLDURULMASI” başlıklı maddesinde
“Engelli/sağlık sorunu olan adayların “Engelli Salonlarında” sınava alınabilmeleri için bir üniversite veya devlet hastanesinden alacakları; 1) Engelli Sağlık Kurulu Raporu / Sağlık
Kurulu Raporlarının onaylı bir örneğini 2) Sağlık/Engel Bilgi Formunu (doldurulmuş olarak)
3) Sağlık/engel durumlarını belirten dilekçelerini 4) Aday Başvuru Kayıt Bilgilerinin bir
fotokopisini başvuru süresi içerisinde ÖSYM’ye ulaştırmaları gerekmektedir. Bir üniversite veya devlet hastanesinden alınmayan raporlar kabul edilmez. Bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik) olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların seçme ve yerleştirme işlemleri engel türü, engel derecesi, puanları ve tercihleri göz önünde bulundurularak yapılacaktır. Sağlık kurulu raporlarında belirtilen engel dereceleri, ÖSYM tarafından incelenecek, adayların engelleri nedeniyle ayrı bir seçme ve yerleştirme işlemine tabi tutulup tutulmayacakları bu incelemelerin sonuçlarına göre belirlenecektir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, yüzde 91 oranında kronik engelli olması nedeniyle diyalize girdiğini bu yüzden engeli bulunmayan adaylar gibi YKS’ye çalışamadığını ifade ederek ÖSYM’nin engeli bulunan adaylara uyguladığı ek puan uygulamasından diyalize giren adayların faydalandırılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
12. İlgili İdareler tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanunu’nun 45 inci maddesine göre Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağının düzenlendiği, bu doğrultuda Engelli Öğrenci Çalışma Grubunun görüşü de dikkate alınarak Yükseköğretim
Yürütme Kurulu Toplantısında görüşmelerin gerçekleştirilerek çeşitli kararlar alındığı anlaşılmıştır.
13. Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda hazırlanan, yayımlanması ve uygulanması
Yükseköğretim Genel Kurulunun 07/02/2019 tarihli kararı ile kabul edilen ve adaylara tebliğ hükmünde olan 2019 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzunun incelenmesinden; Bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik) olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların seçme ve yerleştirme işlemleri engel türü, engel derecesi, puanları ve tercihleri göz önünde bulundurularak yapılacağı, Sağlık kurulu raporlarında belirtilen engel dereceleri, ÖSYM tarafından incelenecek, adayların engelleri nedeniyle ayrı bir seçme ve yerleştirme işlemine tabi tutulup tutulmayacakları bu incelemelerin sonuçlarına göre belirleneceği, değerlendirme işleminde engel türü ve derecesi dikkate alınarak işlem yapılan adayların
Sınav Sonuç Belgesi de buna uygun olarak düzenlenmiş olacağı, düzenlemesine yer verildiği anlaşılmıştır.
14. Bu doğrultuda adaylara ek puan uygulamasının sadece YKS sisteminde bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik)
olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların seçme ve yerleştirme işlemlerinde engel türü ve engel derecesi göz önünde bulundurularak yapıldığı anlaşılmıştır.
15. Bu kapsamda, Mevzuat gereği konuya ilişkin düzenleme yapma yetkisine haiz YÖK’ün ek puan uygulamasından faydalandırılacak adayları belirlerken engellilik durumunu, eğitimöğretim hizmetine “erişilebilirlik” kavramı ile ölçtüğü anlaşılmıştır. Yükseköğretime girişte sınavlar engelli adaylar için erişilebilir bir şekilde ve ortamda yapılmasının sağlandığı ve ek puan uygulamasının yapılma nedeninin ortaöğretimde eğitim-öğretim imkanlarından yeterince faydalanamadığı yani erişemediği düşünülen engel gruplarını kapsadığının değerlendirildiği anlaşılmıştır.
16. YÖK’ün erişilebilirlik kavramına odaklanması, sınavların engelli adaylar için erişilebilir bir şekilde ve ortamda yapılması ve tüm engel grupları için sınavların erişilebilir olmasına yönelik iş ve işlemler yapmasının fırsat eşitliğini sağlamaya yönelik olumlu bir yaklaşım olduğu değerlendirilmiştir. YÖK’ün ek puan gibi çeşitli uygulamalardan faydalandırılacak aday kitlesini belirlerken ise Yükseköğretim Kurumları Engelliler
Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği gereği alanında yetkin kişilerden oluşan Engelli
Öğrenci Çalışma Grubu oluşturulduğu, bu Çalışma Grubunun düzenli olarak toplandığı ve engelli öğrenciler için kararlar aldığı, başvuranın talebinin Kurumumuz tarafından YÖK
Başkanlığına iletilmesi üzerine Engelli Öğrenci Çalışma Grubu’nun toplantısında bu konuyu da gündemine alarak bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmelerde bulunarak bedensel özelliklerinde ağır derecede ve sürekli olarak işlev kaybı veya bozukluğu (örneğin, bütün düzeltmelere rağmen bedensel, görme veya işitme gücünde tam ya da önemli ölçüde eksiklik)
olması nedeniyle eğitim-öğretim hizmetlerinden yeterince yararlanamayan adayların ek puan uygulamasından faydalanabileceğini değerlendirmesini takdir ettiği anlaşılmıştır. İdarenin kendisine tanınan bu takdir yetkisini kullanırken kamu yararı yahut hizmetin gereklerine aykırı davrandığına ilişkin bir durum tespit edilememiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; kronik hastalığı bulunan başvuranın
YKS’de ek puan verilmesi talebinin İdarece reddedilmesi iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi