|
ÖZET: Başvuran, 24 Nisan 2024 tarihinde gerçekleştirilen Diyanet Akademisi aday din görevlisi sözlü sınavında 46 puan alarak başarısız sayıldığını ve bu durumun haksızlık olduğunu ifade ederek itirazda bulunmuştur. Başvuru, Ankara 5. İdare Mahkemesi’nin 25 Mart 2024 tarihli kararı doğrultusunda yapılmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı, sözlü sınavın yönetmelik çerçevesinde oluşturulan bir komisyon tarafından gerçekleştirildiğini ve sınavda sorulan soruların önceden hazırlandığını belirtmiştir. Ayrıca, sınav sonuçlarının değerlendirilmesi sürecinde, başvuranın performansının ilgili mevzuat doğrultusunda belirlendiği ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın açıklamalarını değerlendirerek, başvurunun reddine karar vermiştir. Sözlü sınavda verilen puanların, komisyon üyeleri tarafından yapılan nesnel değerlendirmelere dayandığı ve bu değerlendirmelerin birbirini destekler nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın mülakatının yeniden yapılmasını gerektirecek bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın itirazı, hukuka ve hakkaniyete uygunluk açısından incelenmiş ve herhangi bir maddi hata ya da hukuka aykırılık tespit edilmediğinden, sözlü sınav puanının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiştir. Karar, başvurana ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11790-S.24.17917
BAŞVURU NO : 2024/7766
KARAR TARİHİ : 25.10.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
Diyanet akademisi aday din görevlisi sözlü sınav sonucuna itiraz
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Ankara 5. İdare Mahkemesinin 25/03/2024 tarihli ve
E: / sayılı kararı doğrultusunda Başkanlık oluruyla 24/04/2024 tarihinde yapılan diyanet akademisi aday din görevlisi sözlü sınav sonucunda tarafına 46 puan verilerek başarısız sayıldığını, söz konusu sınavda tarafına hak ettiğinden düşük puan verilerek haksızlık yapıldığını belirterek, sözlü sınav sonucuna itiraz etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden T.C.
Cumhurbaşkanlığı Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gönderilen 6/8/2024 kayıt tarihli ve E– – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Sözlü sınav komisyonun, Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin-Kayyımlık
Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesi kapsamında Başkanlık oluru ile oluşturulduğu, 2.2. Sınavda sorulacak soruların, sınav konuları göz önünde bulundurularak önceden hazırlandığı, zarf usulüyle başvurana yöneltildiği ve başvuranın vermiş olduğu cevapların tutanakla kayıt altına alındığı, ayrıca katılmış olduğu sınava ilişkin kamera kaydının mevcut olduğu, 2.3. Söz konusu sınavın yazılı aşaması bulunmadığından başvuranın sınav puanı, sözlü sınavda sergilemiş olduğu performansın Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin-Kayyımlık
Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin 18 inci maddesine göre değerlendirilmesi neticesinde belirlendiği, Açıklamalarına yer verilerek söz konusu sınava ait tüm bilgi ve belgeler Kurumumuza iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve
Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin; 5.1. “Sözlü sınav konuları” başlıklı 18 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğe göre yapılacak sözlü sınavda; a) Vaizler için;
1) Kur’an-ı Kerim (kıraat, anlam ve tefsir),
2) Arapça,
3) Dini bilgiler (hadis, fıkıh, kelam, İslam tarihi ve İslam ahlakı) ve hitabet,
4) Başkanlık ve Devlet memurları ile ilgili mevzuat.
b) Kur’an kursu öğreticisi ve imam-hatipler için;
1) Kur’an-ı Kerim,
2) Dini bilgiler (İtikat, ibadet, siyer ve ahlâk konuları),
3) Hitabet.
c) Müezzin-kayyımlar için;
1) Kur’an-ı Kerim,
2) Dini bilgiler (İtikat, ibadet, siyer ve ahlâk konuları),
3) Ezan ve ikamet,
konularından sorular sorulur.” 5.2. “Sınav komisyonu ve görevleri” başlıklı 19 uncu maddesinde; (Başlığı ile birlikte değişik: RG8/2/2014-28907) “(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki sınavları yapmak üzere İnsan Kaynakları Genel
Müdürlüğünün teklifi ve Başkanlığın onayı ile komisyon başkanı dâhil en az üç, en fazla beş üyeden sınav komisyonu oluşturulur.
(2) İhtiyaç halinde birden fazla sınav komisyonu oluşturulabilir. Her bir sınav komisyonu için ayrıca en az bir yedek üye belirlenir. Asıl üyenin katılamadığı zamanlarda çalışmalara yedek üye katılır.
(3) Sınav komisyonunun sekretarya hizmetleri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
(4) Sınav komisyonlarında görevlendirilenlerin öğrenim düzeyleri, sınava gireceklerin öğrenim düzeylerinden aşağı olamaz. (…)” 5.3. “Sınavın değerlendirilmesi, başarı sıralaması ve sonuçlarının duyurulması” başlıklı 20 inci maddesinde; (Başlığı ile birlikte değişik: RG-8/2/2014-28907) “(1) Yazılı ve/veya sözlü olarak yapılan sınavlarda başarılı olmak için sınavın her bir aşamasından yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alınması şarttır.
(2) Sözlü sınav puanı, sınav komisyonu üyelerinin her birinin sınavda ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit edilir. (…)”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, 24/04/2024 tarihinde yapılan diyanet akademisi aday din görevlisi sözlü sınav sonucunda tarafına 46 puan verilerek başarısız sayıldığını, söz konusu sınavda tarafına hak ettiğinden düşük puan verilerek haksızlık yapıldığını belirterek, sözlü sınav sonucuna itiraz etmektedir.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E: / K: / sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
10. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: / K: / tarihli kararında; …davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden
hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
11. Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin-Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu
Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği gereğince düzenlenen sözlü sınavdaki konu başlıkları ve her bir başlık için komisyon üyelerince verilebilecek azami puanlar belirlenmiştir. Yönetmelik, sözlü sınav komisyonun kimlerden oluşacağını da düzenlemektedir.
12. Diyanet İşleri Başkanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından
Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, dosya kapsamında yer alan diğer belgelerle birlikte ilgili mevzuat değerlendirilerek aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
13. 2023 Yılı Diyanet Akademisi Aday Din Görevlisi Alım ilanı ile sınav duyurusunda İmam-hatip için; Kur’an-ı Kerim (70 puan), Dini bilgiler (İtikat, ibadet, siyer ve ahlâk konuları) (20 puan), Hitabet (10 puan)
konularının belirtildiği, adayların sınav konularından 100 tam puan üzerinden değerlendirilerek başarılı sayılabilmeleri için sınav komisyonu üyelerinin her birinin ayrı ayrı verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 puan olması gerektiği hususları belirtilmiştir.
14. Bahsi geçen sözlü sınav için sınav komisyonunun usulüne uygun olarak oluşturulduğu, sınavda sorulacak soruların, sınav konuları göz önünde bulundurularak önceden hazırlandığı, zarf usulüyle başvurana yöneltildiği ve başvuranın vermiş olduğu cevapların tutanakla kayıt altına alındığı, ayrıca katılmış olduğu sınava ilişkin kamera kaydının mevcut olduğu görülmüştür.
15. Anılan üye tutanakları ve değerlendirme-düşünce tutanakları incelendiğinde, başvurana komisyon üyeleri tarafından sırasıyla 45, 45 ve 48 puan verildiği, gerekçe olarak “Kur’an-ı Kerim 304. Sayfadan okundu. Okuyuşu çok zayıf. Mahreç ve tecvit uygulamaları çok zayıf. Med olmayan yerde med yapıyor. Çok sık sekte yaparak okuyor. Hareke yanlışları çok. Meal veremedi. Okuduğu yerlerdeki yaptığı yanlışları doğru olarak kabul ediyor. Sorulan sorulara cevap vermek yerine başka konulara giriyor. Ezberleri eksik.
Okuyabildiklerinde yanlışlar ver. Peltek harfleri kalın okuyor. Hutbe duası, yemek duası ve cenaze duasını bilmediğini söyledi. Haç ile ilgili soruyu yeterince cevaplayamadı. Dini bilgilerle ilgili soruyu Ümmül
Kitap kavramını açıklayamadı, komisyonca sorulan sorulara cevap veremedi. Mesleki anlamda ciddi olarak mahreç, talim ve ses eğitimi almasına ihtiyaç var. İmamlık için mesleki bilgi ve yeterliliği zayıf.
BAŞARISIZ” şeklinde değerlendirme yapıldığı, bu itibarla, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından başvuranın mülakatının tekrar yapılmasını gerektirecek bir husus bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana verilen puana ilişkin olarak maddi hata veya hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilemediğinden başvuranın sözlü sınav puanının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan
değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın başvurana ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi